Kászonszék: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
 +
[[File:Szeklerland-planned_seats.png|thumb|left|500px|Kászonszék - południowa część Csíkszék (kolor żółty)]]
  
−
{{Székelyföldi székek}}
+
'''Kászonszék''', także '''''Kászon szék''''', '''''Kászon vidéke''''', '''''Kászonok''''', '''''Kászon fiúszék''''' (pol. ''lokacja Kászon'', rum. ''xxx'') − niezależna lokacja [[Sekler]]ów, a następnie od XV wieku było to lokacja podległa [[Csíkszék]] o powierzchni 308,1 km². W języku miejscowym nazywała się ''Kászonország''.<ref>[https://kaszonmuzeum.bitbucket.io/assets/1938_ifj_xantus_janos-kaszonorszag.pdf if. Xántus János: Kászonország]</ref>
−
 
 
−
[[File:Szeklerland-planned_seats.png|thumb|left]]
 
−
 
 
−
 
 
−
Krzesło Kászonszék, Kászon, region Kászon, Kászonok, Kászon krzesło było niezależnym krzesłem Szekler, a następnie od XV wieku było to krzesło chłopięce Csíkszék o powierzchni 308,1 km2. Wernakularne imię to Kassonia. [1]
 
−
 
 
−
'''Kászonszék''', ''Kászon szék, Kászon vidéke, Kászonok, Kászon fiúszék'' neveken önálló székely [[Szék (terület)|szék]], majd a [[15. század]]tól Csíkszék fiúszéke volt, 308,1 km2 területen. Népnyelvi elnevezése '''Kászonország.'''<ref>[https://kaszonmuzeum.bitbucket.io/assets/1938_ifj_xantus_janos-kaszonorszag.pdf if. Xántus János: Kászonország]</ref>
 
  
 
== Lokalizacja ==
 
== Lokalizacja ==
  
−
Jest to obszar administracyjny w Transylwanii, Szeklerland, na południe od Alcsík, w dolinie Kászon. Graniczy od północy i zachodu przez Alcsík, od wschodu z częścią Karpat i Felcsík, od południa z hrabstwami Kézdiszék i Upper White.
+
Obszar administracyjny w [[Siedmiogrod]]zie, w [[Székelyföld]], na południe od [[Alcsík]], w dolinie [[Kászon]]. Graniczy od północy i zachodu przez [[Alcsík]], od wschodu z częścią [[Kárpátok]] (''Karpat'') i [[Felcsík]], od południa z [[Kézdiszék]] i [[Felső-Fehér vármegye]].
−
 
 
−
[[Erdély]]ben, Székelyföldön található közigazgatási terület, Alcsíktól délre, a Kászon völgyében. Északon és nyugaton Alcsík, keleten a [[Kárpátok]] és Felcsík egy része, délen [[Kézdiszék]] és [[Felső-Fehér vármegye]] határolta.
 
−
 
 
−
== Historia --
 
−
 
 
−
Mieszkańcy Kászonszék mieszkają w pięciu wioskach: Kászonaltíz, Kászonfeltíz, Kászonjakabfalva, Kászonimpér i Kászonújfalu.
 
−
 
 
−
Kászonszék népe öt községben: [[Kászonaltíz]]en, [[Kászonfeltíz]]en, [[Kászonjakabfalva|Kászonjakabfalván]], [[Kászonimpér]]en, [[Kászonújfalu]]ban él.
 
  
−
Trzy miejscowości między Górami Csíki a Górą Nemere to Kászonaltíz, Kászonfeltíz, Kászonimpér, które razem nazywane były Nagykászon oraz za panowania króla Zygmunta z Kászonjakabfalva i Kászonújfalu z krzesłem syna. Jego przywileje zostały potwierdzone w 1462 roku przez króla Macieja Hunyadiego. Krzesłem László kierował porucznik (belliductus) i sędzia (iudex).
+
== Historia ==
  
−
A Csíki hegyek és a Nemere hegye között fekvő 3 helység Kászonaltíz, Kászonfeltíz, Kászonimpér, melyet együtt ''Nagykászon''-nak neveztek, valamint a Kászonjakabfalva és Kászonújfalu [[Zsigmond magyar király|Zsigmond király]] uralkodása idején vált el [[Csíkszék]]től, melynek fiúszéke. Kiváltságait 1462-ben [[I. Mátyás magyar király|Hunyadi Mátyás]] király erősítette meg. Kászonszék élén hadnagy (belliductus) és bíró (iudex) állt.
+
Mieszkańcy Kászonszék mieszkają wioskach:
 +
* [[Kászonaltíz]] (rum. ''Plăieșii de Jos''),
 +
* [[Kászonfeltíz]] (rum. ''Plăieșii de Sus''),
 +
* [[Kászonjakabfalva]] (rum. ''Iacobeni''),
 +
* [[Kászonimpér]] (rum. ''Imper''),
 +
* [[Kászonújfalu]] (rum. ''Cașinu Nou'').
  
−
Kászon Chair II. W 1784 r. József przyłączył go do powiatu Háromszék. W latach pięćdziesiątych XIX wieku dyktatura Bacha zniosła niepodległość, następnie w latach 1849-1854 została tymczasowo sklasyfikowana jako okręg Marosvásárhely podczas istnienia 6 okręgów Siedmiogrodu oraz w latach 1854-1860 (w czasie podziału na 10 okręgów). do dzielnicy Udvarhely. Około 1860-1876, po upadku okresu Bacha, odzyskał niepodległość aż do osiedlenia się powiatu, a następnie został podzielony na powiat Csík, który stał się okręgiem Kászonalcsík.
+
Trzy miejscowości między górami [[Csíki-havasok]] (''Csíki'') a [[Nemere-hegység]] ('' Nemere'') to Kászonaltíz, Kászonfeltíz, Kászonimpér, które razem nazywane były ''Nagykászo''n oraz za panowania króla [[Zygmunt]]a z Kászonjakabfalva i Kászonújfalu lokacja podległą [[Csíkszék]]. Jej przywileje zostały potwierdzone w 1462 roku przez króla [[Maciej|Macieja Korwina]]. Lokacją kierował porucznik (''belliductus'') i sędzia (''iudex'').
  
−
Kászonszéket [[II. József magyar király|II. József]] 1784-ben csatolta Háromszék megyéhez. Az 1850-es években a Bach-önkényuralom megszüntette önállóságát, majd 1849-1854 között az erdélyi 6 kerület megléte idején ideiglenesen a marosvásárhelyi kerületbe, 1854-1860 között pedig (a 10 kerületre osztás idején) az udvarhelyi kerületbe sorolták. 1860-1876 körül, a Bach-korszak bukása után a vármegyerendezésig ismét önálló lett, majd Csík vármegyébe osztották, melynek kászonalcsíki járása lett.  
+
W 1784 r. Kászonszék Józef II przyłączył do komitatu [[Háromszék]]. W latach pięćdziesiątych XIX wieku w czasie dyktatura Bacha zniesiono niezaleznośc, następnie w latach 1849-1854 została tymczasowo sklasyfikowana jako okręg Marosvásárhely podczas istnienia 6 okręgów Siedmiogrodu oraz w latach 1854-1860 (w czasie podziału na 10 okręgów). do dzielnicy Udvarhely. Około 1860-1876, po upadku Bacha, odzyskała niepodległość aż do powstania powiatu, a następnie została przydzielona do komitatu [[Csík vármegyé]], w którym stała się okręgiem Kászonalcsík.
  
 +
== Populacja ==
 
Ludność Kászonszék według danych z 1786 r. Liczyła 901 mieszkańców w 119 domach. Według danych z 1850 r. Liczyło 6783 mieszkańców w 1341 domach, w 1869 r. 6878 mieszkańców, 1728 domów. W 1880 r. Liczyło 7329 mieszkańców, z czego 86,35% stanowili katolicy.
 
Ludność Kászonszék według danych z 1786 r. Liczyła 901 mieszkańców w 119 domach. Według danych z 1850 r. Liczyło 6783 mieszkańców w 1341 domach, w 1869 r. 6878 mieszkańców, 1728 domów. W 1880 r. Liczyło 7329 mieszkańców, z czego 86,35% stanowili katolicy.
  
−
Kászonszék népessége az 1786-os adatok szerint 901 fő volt 119 házban. Az 1850-es adatok szerint 6783 lakosa volt 1341 házban, 1869-ben 6878 lakos, 1728 házban. 1880-ban 7329 lakosa volt, melynek 86,35%-a volt római katolikus.
+
Według spisu powszechnego z początku XVII wieku w Kászonszék mieszkało 152 wolnych rodzin wojskowych Seklerów i jedna pierwotna rodzina zaborcza, z 12 rodzinami pańszczyźnianymi rozmieszczonymi wokół dworu. W momencie spisu z 1719 r. 4 wsie liczyły 1766 mieszkańców. Większość ludności hodowała bydło, owce i konie w ramach starożytnego zajęcia na alpejskich pastwiskach i łąkach, które były posiadłościami publicznymi. Sprzedawała nadwyżki zwierząt na jarmarkach w Csíkach i Háromszék, a także wytwarzała materiały budowlane z pospolitych lasów sosnowych, drewno opałowe i narzędzia z lasów dębowych i bukowych. Pięć wiosek basenu Kászoni (Impér, Altíz, Feltíz, Jakabfalva, Újfalu) od wieków organizuje prawdziwe wiece na rynku Altíz, który rozwinął się z poprzednich pożegnań.
  
−
Według spisu powszechnego z początku XVII wieku w Kászonszék mieszkało 152 wolnych rodzin wojskowych Szeklerów i jedna pierwotna rodzina zaborcza, z 12 rodzinami pańszczyźnianymi rozmieszczonymi wokół dworu. W momencie spisu z 1719 r. 4 wsie liczyły 1766 mieszkańców. Większość ludności hodowała bydło, owce i konie w ramach starożytnego zajęcia na alpejskich pastwiskach i łąkach, które były posiadłościami publicznymi. Sprzedawał nadwyżki zwierząt na jarmarkach w Csíkach i Háromszék, a także wytwarzał materiały budowlane z pospolitych lasów sosnowych, drewno opałowe i narzędzia z lasów dębowych i bukowych. Pięć wiosek basenu Kászoni (Impér, Altíz, Feltíz, Jakabfalva, Újfalu) od wieków organizuje prawdziwe wiece na rynku Altíz, który rozwinął się z poprzednich pożegnań.
+
Pod koniec XIX wieku regularnie odbywały się jarmarki kászonszéki rzemieślników z Kézdivásárhely, pięknych szewców wodnych, garncarzy Madaras, Dánfalvi i Korond, Brasov Posztós kuśnierzy z Kozmás, naczynia drewniane z Haralyi to soczewka trójki i Bereck Szekeres. '''a háromszéki lencsések és a berecki szekeresek.'''
 +
 +
Sztuka ludowa Seklerów z Kászonszék, rozległość dziedzińców (z niezależnymi budynkami o różnym przeznaczeniu) nadal była związana z dawną hodowlą zwierząt.
  
−
Kászonszéket a [[17. század]] elejének összeírása szerint 152 szabad székely katonacsalád és egyetlen birtokos ''primor'' család lakta, az udvarház köré telepített 12 jobbágycsaláddal. Az 1719-es összeíráskor a 4 falunak 1766 lakosa volt. A lakosság nagy része a közbirtoknak számító havasi legelőkön és kaszálókon ősi foglalkozásként barmot, juhot és lovat tenyésztett. Állatfeleslegét a csíki és háromszéki vásárokon értékesítette, emellett a közös fenyőerdőiből épületanyagot, tölgy- és bükkerdőiből tüzelőt és eszközfát termelt. A Kászoni-medence 5 faluja (Impér, Altíz, Feltíz, Jakabfalva, Újfalu) évszázadokon át valódi népgyűléseket tartott az altízi piacon, melyek az egykori búcsúkból alakultak ki.
+
Ze względu na peryferyjne położenie i ustronne położenie obszar ten najdłużej zachował tradycyjne formy sztuki ludowej Seklerów.
  
−
Pod koniec XIX wieku regularnie odbywały się jarmarki kászonszéki rzemieślników z Kézdivásárhely, pięknych szewców wodnych, garncarzy Madaras, dánfalvi i Korond, Brasov Posztós kuśnierzy kozmási, naczynia z drewna haralyi to soczewka trójki i Bereck Szekeres.
+
== Źródła wina i uzdrowiska ==
  
−
A [[19. század]] vége felé még rendszeresek voltak a kászonszéki vásárokon a kézdivásárhelyi iparosok, a szépvízi cipészek, a madarasi, dánfalvi és korondi fazekasok, a brassói posztósok, a kozmási szűcsök, a haralyi faedényesek, a háromszéki lencsések és a berecki szekeresek.
+
Źródła wina Kászonszék powstały w wyniku następstw wulkanicznych i wypłynęły na powierzchnię w dolinach dopływów (Fehérkő, Kis i Nagy Répát, Farkas, Tekeres, Borvíz i Gubás) na wschodnim krańcu dorzecza.
  
−
Sztuka ludowa Szeklerów z Kászonszék, rozległość dziedzińców (z niezależnymi budynkami o różnym przeznaczeniu) nadal była związana z dawną hodowlą zwierząt.
+
Kászonszék borvízforrásai vulkáni utóműködés hatására jöttek létre, a medence keleti peremén található mellékfolyók (Fehérkő, Kis és Nagy Répát, Farkas, Tekeres, Borvíz és Gubás) völgyeiben törnek a felszínre.
  
−
A kászonszéki székelység népművészete, az udvarok tágassága (különféle rendeltetésű önálló épületekkel) még az egykori állattartással volt kapcsolatos.
+
== Przypisy ==
−
 
+
{{izvori}}
−
Ze względu na peryferyjne położenie i ustronne położenie obszar ten najdłużej zachował tradycyjne formy sztuki ludowej Szeklera.
 
−
 
 
−
Periferikus fekvése és elzárt helyzetéből kifolyólag ez a térség őrizte meg legtovább a székely népművészet hagyományos formáit.
 
−
 
 
−
== Źródła wina i uzdrowiska ==
 
−
 
 
−
{{Bővebben| Kászonszék borvízforrásai és gyógyfürdői}}
 
−
 
 
−
Kászonszék borvízforrásai vulkáni utóműködés hatására jöttek létre, a medence keleti peremén található mellékfolyók (Fehérkő, Kis és Nagy Répát, Farkas, Tekeres, Borvíz és Gubás) völgyeiben törnek a felszínre.
 
  
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
−
{{források}}
+
* ''[https://web.archive.org/web/20110710231100/http://www.fatornyosfalunk.com/html/erdelyi_helynevkonyv.html Tekintő. Erdélyi helynévkönyv]''. Został zebrany z przeglądania bazy danych Vistai András János. [Bez miejsca i roku, publikowane tylko w sieci WWW.] Tomy 1–3. (kötet).
−
* {{Tekintő}}
 
 
* Magyar Néprajzi Lexikon
 
* Magyar Néprajzi Lexikon
 
* Magyar katolikus lexikon
 
* Magyar katolikus lexikon
  
−
[[Kategória:Erdély]]
+
|
−
[[Kategória:Székelyföld székei]]
+
{{Történelmi régió infobox
 +
| név = Kászonszék (węg.)<br>Kászon vidéke (węg.)<br>Kászonok (węg.)<br>Kászon fiúszék (węg.)<br><small>Lokacja Kászon (pol.)</small>
 +
| zászló =
 +
| zászló felirat =
 +
| címer =
 +
| címer felirat =
 +
| egyéb nevei =
 +
| fennállás = [[XIII]] wiek - [[1876]]
 +
| ország = {{Zászló|Románia}} [[Rumunia]], [[Székelyföld]]
 +
| terület = 308.1
 +
| lakosság =
 +
| nemzetiségek      = [[Seklerzy]]
 +
| vallás = [[zreformowana]], [[rzymskokatolicka]], [[unitarny]]
 +
| központ = [[xxx]]
 +
| főbb települések = [[yyy]], [[yyy]]
 +
| térkép =
 +
| térkép felirat =
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Székelyföldi székek}}
 +
|}
 +
 
 +
[[Kategoria:Siedmiogród]]
 +
[[Kategoria:Székelyföld]]

Aktualna wersja na dzień 14:23, 15 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Szeklerland-planned seats.png
Kászonszék - południowa część Csíkszék (kolor żółty)

Kászonszék, także Kászon szék, Kászon vidéke, Kászonok, Kászon fiúszék (pol. lokacja Kászon, rum. xxx) − niezależna lokacja Seklerów, a następnie od XV wieku było to lokacja podległa Csíkszék o powierzchni 308,1 km². W języku miejscowym nazywała się Kászonország.[1]

Lokalizacja

Obszar administracyjny w Siedmiogrodzie, w Székelyföld, na południe od Alcsík, w dolinie Kászon. Graniczy od północy i zachodu przez Alcsík, od wschodu z częścią Kárpátok (Karpat) i Felcsík, od południa z Kézdiszék i Felső-Fehér vármegye.

Historia

Mieszkańcy Kászonszék mieszkają wioskach:

Trzy miejscowości między górami Csíki-havasok (Csíki) a Nemere-hegység ( Nemere) to Kászonaltíz, Kászonfeltíz, Kászonimpér, które razem nazywane były Nagykászon oraz za panowania króla Zygmunta z Kászonjakabfalva i Kászonújfalu lokacja podległą Csíkszék. Jej przywileje zostały potwierdzone w 1462 roku przez króla Macieja Korwina. Lokacją kierował porucznik (belliductus) i sędzia (iudex).

W 1784 r. Kászonszék Józef II przyłączył do komitatu Háromszék. W latach pięćdziesiątych XIX wieku w czasie dyktatura Bacha zniesiono niezaleznośc, następnie w latach 1849-1854 została tymczasowo sklasyfikowana jako okręg Marosvásárhely podczas istnienia 6 okręgów Siedmiogrodu oraz w latach 1854-1860 (w czasie podziału na 10 okręgów). do dzielnicy Udvarhely. Około 1860-1876, po upadku Bacha, odzyskała niepodległość aż do powstania powiatu, a następnie została przydzielona do komitatu Csík vármegyé, w którym stała się okręgiem Kászonalcsík.

Populacja

Ludność Kászonszék według danych z 1786 r. Liczyła 901 mieszkańców w 119 domach. Według danych z 1850 r. Liczyło 6783 mieszkańców w 1341 domach, w 1869 r. 6878 mieszkańców, 1728 domów. W 1880 r. Liczyło 7329 mieszkańców, z czego 86,35% stanowili katolicy.

Według spisu powszechnego z początku XVII wieku w Kászonszék mieszkało 152 wolnych rodzin wojskowych Seklerów i jedna pierwotna rodzina zaborcza, z 12 rodzinami pańszczyźnianymi rozmieszczonymi wokół dworu. W momencie spisu z 1719 r. 4 wsie liczyły 1766 mieszkańców. Większość ludności hodowała bydło, owce i konie w ramach starożytnego zajęcia na alpejskich pastwiskach i łąkach, które były posiadłościami publicznymi. Sprzedawała nadwyżki zwierząt na jarmarkach w Csíkach i Háromszék, a także wytwarzała materiały budowlane z pospolitych lasów sosnowych, drewno opałowe i narzędzia z lasów dębowych i bukowych. Pięć wiosek basenu Kászoni (Impér, Altíz, Feltíz, Jakabfalva, Újfalu) od wieków organizuje prawdziwe wiece na rynku Altíz, który rozwinął się z poprzednich pożegnań.

Pod koniec XIX wieku regularnie odbywały się jarmarki kászonszéki rzemieślników z Kézdivásárhely, pięknych szewców wodnych, garncarzy Madaras, Dánfalvi i Korond, Brasov Posztós kuśnierzy z Kozmás, naczynia drewniane z Haralyi to soczewka trójki i Bereck Szekeres. a háromszéki lencsések és a berecki szekeresek.

Sztuka ludowa Seklerów z Kászonszék, rozległość dziedzińców (z niezależnymi budynkami o różnym przeznaczeniu) nadal była związana z dawną hodowlą zwierząt.

Ze względu na peryferyjne położenie i ustronne położenie obszar ten najdłużej zachował tradycyjne formy sztuki ludowej Seklerów.

Źródła wina i uzdrowiska

Źródła wina Kászonszék powstały w wyniku następstw wulkanicznych i wypłynęły na powierzchnię w dolinach dopływów (Fehérkő, Kis i Nagy Répát, Farkas, Tekeres, Borvíz i Gubás) na wschodnim krańcu dorzecza. 

Kászonszék borvízforrásai vulkáni utóműködés hatására jöttek létre, a medence keleti peremén található mellékfolyók (Fehérkő, Kis és Nagy Répát, Farkas, Tekeres, Borvíz és Gubás) völgyeiben törnek a felszínre.

Przypisy

  1. ↑ if. Xántus János: Kászonország

Źródła

  • Tekintő. Erdélyi helynévkönyv. Został zebrany z przeglądania bazy danych Vistai András János. [Bez miejsca i roku, publikowane tylko w sieci WWW.] Tomy 1–3. (kötet).
  • Magyar Néprajzi Lexikon
  • Magyar katolikus lexikon
Kászonszék (węg.)
Kászon vidéke (węg.)
Kászonok (węg.)
Kászon fiúszék (węg.)
Lokacja Kászon (pol.)
Istnienie XIII wiek - 1876
Państwo Románia Rumunia, Székelyföld
Centrum xxx
Główne osady yyy, yyy
Populacja
Narodowości Seklerzy
Religia zreformowana, rzymskokatolicka, unitarny
Dane geograficzne
Powierzchnia308,1  km²
18px Székelyföldi székek / Lokacje Seklerów

Aranyosszék
Csíkszék (Gyergyószék  •  Kászonszék)
Háromszék = Kézdiszék  •  Orbaiszék  •  Sepsiszék (Miklósvárszék)
Marosszék
Udvarhelyszék (Bardócszék  •  Keresztúrszék)

Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Kászonszék&oldid=52564”