Aranyosszék: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 3 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 31: | Linia 31: | ||
[[File:Scaunul Secuiesc al Arieșului - Aranyosszék - Josephinische Landesaufnahme 1769-73.jpg|thumb|left|500px|„''Aranyos Seat''”, 1769-73]] | [[File:Scaunul Secuiesc al Arieșului - Aranyosszék - Josephinische Landesaufnahme 1769-73.jpg|thumb|left|500px|„''Aranyos Seat''”, 1769-73]] | ||
| − | '''Aranyosszék''' (pol. '' | + | '''Aranyosszék''' (pol. ''Lokacja Aranyos'', łac. ''Sedes Aurata'', rum. ''Scaunul Arieș'')<ref>Attila M. Szabó: Historical and Administrative Toponymy of Transylvania, the Banat and Partium. Miercurea-Ciuc, 2003, str. II/1079-80.</ref> − to terytorialna jednostka administracyjna [[siedmiogrod]]zkich Seklerów {węg. ''Székelys'') mieszkających w dolinie rzeki [[Aranyos]] (''Arieş''). |
Wolni Strażnicy Székely otrzymali część ziem należących do króla wokół starego zamku Turda (w ruinie, dziś w rejonie [[Moldovenești]]) w nagrodę za odwagę, jaką wykazali się w bitwach z Tatarami. Tutaj osiedlili się w 21 wsiach około 1270 roku. Była to najnowsza siedziba Székely, ponieważ inne terytoria Székely (dziś: Székely Land) były zasiedlone wcześniej. | Wolni Strażnicy Székely otrzymali część ziem należących do króla wokół starego zamku Turda (w ruinie, dziś w rejonie [[Moldovenești]]) w nagrodę za odwagę, jaką wykazali się w bitwach z Tatarami. Tutaj osiedlili się w 21 wsiach około 1270 roku. Była to najnowsza siedziba Székely, ponieważ inne terytoria Székely (dziś: Székely Land) były zasiedlone wcześniej. | ||
| Linia 174: | Linia 174: | ||
| | | | ||
{{Történelmi régió infobox | {{Történelmi régió infobox | ||
| − | | név = Aranyosszék | + | | név = Aranyosszék (węg.)<br><small>Lokacja Aranyos (pol.)<br>Sedes Aurata (łac.)<br>Scaunul Arieș (rum.)</small> |
| + | | kép = | ||
| + | | képaláírás = A | ||
| zászló = | | zászló = | ||
| zászló felirat = | | zászló felirat = | ||
| címer = | | címer = | ||
| címer felirat = Aranyosszék címere | | címer felirat = Aranyosszék címere | ||
| − | | egyéb nevei = | + | | egyéb nevei = |
| fennállás = [[XIII]] wiek - [[1876]] | | fennállás = [[XIII]] wiek - [[1876]] | ||
| ország = {{Zászló|Románia}} [[Rumunia]], [[Székelyföld]] | | ország = {{Zászló|Románia}} [[Rumunia]], [[Székelyföld]] | ||
| terület = 349,88<ref name=pallas>Pallas nagy lexikona szerint</ref> | | terület = 349,88<ref name=pallas>Pallas nagy lexikona szerint</ref> | ||
| lakosság = 18.900 osób (1870)<ref name=ob-asz1/> | | lakosság = 18.900 osób (1870)<ref name=ob-asz1/> | ||
| + | | nemzetiségek = [[Seklerzy]] | ||
| vallás = [[grekokatolicy]], [[unitarianie]], [[reformowani]], [[ortodoksi]], [[rzymscy katolicy]] | | vallás = [[grekokatolicy]], [[unitarianie]], [[reformowani]], [[ortodoksi]], [[rzymscy katolicy]] | ||
| központ = [[Felvinc]] | | központ = [[Felvinc]] | ||
Aktualna wersja na dzień 09:14, 17 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:GrandDuchyOfTransylvania Josephinische Landaufnahme.jpg Aranyosszék na szczegółowej mapie pierwszego przeglądu wojskowego Plik:Scaunul Secuiesc al Arieșului - Aranyosszék - Josephinische Landesaufnahme 1769-73.jpg „Aranyos Seat”, 1769-73 Aranyosszék (pol. Lokacja Aranyos, łac. Sedes Aurata, rum. Scaunul Arieș)[1] − to terytorialna jednostka administracyjna siedmiogrodzkich Seklerów {węg. Székelys) mieszkających w dolinie rzeki Aranyos (Arieş). Wolni Strażnicy Székely otrzymali część ziem należących do króla wokół starego zamku Turda (w ruinie, dziś w rejonie Moldovenești) w nagrodę za odwagę, jaką wykazali się w bitwach z Tatarami. Tutaj osiedlili się w 21 wsiach około 1270 roku. Była to najnowsza siedziba Székely, ponieważ inne terytoria Székely (dziś: Székely Land) były zasiedlone wcześniej. Centrum siedziby stanowiło niewielkie miasteczko targowe (oppidum), Felvinc, obecnie wieś Unirea. Pod koniec XIX wieku, kiedy system administracyjny Królestwa Węgier został zreorganizowany, lokacja została połączona z komitatem Torda i utworzono komiatat Torda-Aranyos. Region jest obecnie częścią okręgów Alba i Cluj w Rumunii. Osady, obecne lub dawne, znajdują się obecnie w następujących miejscowościach: Lunca Mureșului, Ocna Mureș, Mirăslău, Rimetea i Unirea w [[okręgu Alba; a Călărași, Mihai Viteazu, Moldovenești i Turda w Cluj. Spis treściHistoriaKról Stefan V osadził Szeklerów na nowo powstałym Aranyosszékre, które miało te same przywileje, co inne lokacje Seklerów.[2] Przywilej tronu nadawli: raz Karol Robert (4 lipca 1313[3], dwukrotnie król Zygmunt (23 grudnia 1394[4] i 6 czerwca 1436[5]), a król Maciej dwukrotnie (25 stycznia 1484[6] i 9 listopada 1469ref>Hiteles másolatban a kolozsvári ref. collegium levélt. Collec. Ms. Comit. Székelyiana. T. III. 375. lap. Közli Kemény Józs. App. dipl. Tran. VI. 217.</ref>), potwierdzony[7] Na prośbę królowej 27 października 1558 w Felvincu królowa Izabela przepisała i potwierdziła powyższe przywileje króla Macieja 27 października 1558 r.[8] Przywileje Aranyosszéka zostały również potwierdzone, a nawet zwiększone przez większość książąt siedmiogrodzkich. Należą do nich listy uprzywilejowane wydane przez Jánosa Zsigmonda 17 grudnia 1568 r.[9], Kristóf Báthory z 24 kwietnia 1576 r.[10], Zsigmond Báthory z 4 kwietnia 1585 r. [11] i Gábor Bethlen z 22 lipca 1628 r. którym zabezpieczono prawa Aranyosszék[7]. Układ terytorialny
LudnośćW 1867 r. liczba ludności wynosiła 18.680 , według spisu Balázs Orbán, z czego:
Podział narodowościowyW 1870 r. liczba ludności wynosiła 19.680 mieszkańców, w tym:
Podział wyznaniowy
Według danych oficjalnego spisu powszechnego z 1870 r. Ludność Aranyosszék wynosiła 19 800 osób[12], co Balázs Orbán przypisał wzrostowi populacji w ciągu 3 lat.[15] Galeria
Zobacz także |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ Attila M. Szabó: Historical and Administrative Toponymy of Transylvania, the Banat and Partium. Miercurea-Ciuc, 2003, str. II/1079-80.
- ↑ Szádeczky Kardoss Lajos: A székely székek. [dostęp:2014-01-15].
- ↑ Közli Fejér Cod. dipl. VIII. I. 500–501 és Szereday Not. Cap. Alb. 23 és Series Epp. Tr. 1. lap.
- ↑ A János esztergomi érsek és korlátnok keze által kelt és kettős pecséttel megerősített okmányban szóról szóra be van iktatva IV. László és III. Endre fenn közölt kiváltságlevele. Közli Kemény József App. Dipl. Tran. IV. 80.
- ↑ A Bataloncz Mátyás pécsi prépost és korlátnok keze által kelt okmány, melybe Zsigmond adománylevele szóról szóra ismételve van, egész terjedelmében megvan Mátyás király 1484-ben kelt confimationalisában.
- ↑ A Péter kalocsai érsek és udvari korlátnok keze által kelt és az ország nagyjai által aláirt okmány egészen be van iktatva Mátyás 1496-ki confirmationalisába.
- ↑ 7,0 7,1 Szablon:Hiv-web
- ↑ Kemény József App. dipl. Tran. XII. 20.
- ↑ Egész terjedelmében megvan Maros-Vásárhelyt a Teleki-könyvtárban, honnan közli Kemény Józs. App. dipl. Tran. XI. 40. Töredékesen közölve volt Nemz. Társ 1830. 165–166. lapján. Ugyszintén ez és a fennebbiek is egész terjedelemben megvannak a kolozsm. conv. egy 1634-ben kelt hiteles transumt., melyből a Felvinczet érdeklőket kiadta ujból a conv. 1742-ben, ez megvan a Gub. levélt. Priv. et const. Civitatum T. II. G. 18.
- ↑ Egész terjedelmében megvan Maros-Vásárhelyt a Teleki-könyvtárban, honnan közli Kemény Józs. App. dipl. Tran. XI. 40. Töredékesen közölve volt Nemz. Társ 1830. 165–166. lapján. Ugyszintén ez és a fennebbiek is egész terjedelemben megvannak a kolozsm. conv. egy 1634-ben kelt hiteles transumt., melyből a Felvinczet érdeklőket kiadta ujból a conv. 1742-ben, ez megvan a Gub. levélt. Priv. et const. Civitatum T. II. G. 18.
- ↑ Lásd Kemény Józs. App. dipl. Tran. XIII. 31.
- ↑ 12,0 12,1 12,2 Orbán Balázs: Székelyföld leírása. [dostęp:2014-01-27].
- ↑ Az Romániai Evangélikus-Lutheránus Egyház és Romániai Ágostai Hitvallású Evangélikus Egyház tagjait együttesen számolva.
- ↑ Beleértve az ateistákat, illetve a nem nyilatkozókat is.
- ↑ „Ezen egybehasonlitásból kitünik, hogy az én kimutatásom alapos volt, mert a hiv. kimutatásban mutatkozó 2826 lélek többlet (egész Székelyföldön – szerk megj.) az azutáni népszaporodás eredménye, mivel az én számitásom ezelőtt 3 évvel készült.”
- ↑ Pallas nagy lexikona szerint
