Szebenszék: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 7 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 65: | Linia 65: | ||
== Populacja == | == Populacja == | ||
| − | W 1870 r. liczyła 86.917 mieszkańców | + | W 1870 r. liczyła 86.917 mieszkańców, w tym: |
| − | == | + | === Skład narodowościowy === |
* Rumuni − 63%, | * Rumuni − 63%, | ||
| Linia 73: | Linia 73: | ||
* Węgrzy − 8%. | * Węgrzy − 8%. | ||
| − | === | + | === Wyznania === |
* prawosławni − 45.109 (51,9%), | * prawosławni − 45.109 (51,9%), | ||
| Linia 79: | Linia 79: | ||
* grekokatolicy − 9.678 (11,1%), | * grekokatolicy − 9.678 (11,1%), | ||
* rzymscy katolicy − 5.928 (6,8%) i | * rzymscy katolicy − 5.928 (6,8%) i | ||
| − | * inni (głównie reformowani) − 1.076. | + | * inni (głównie reformowani) − 1.076. |
| − | == Miejscowości | + | == Miejscowości == |
| − | |||
| − | |||
{| {{széptáblázat}} | {| {{széptáblázat}} | ||
| + | |+ <big>Miejscowości ''Lokacji Hermannstadt''</big><br>niem. ''Stuhl Hermannstadt'' | ||
! Nazwa<br>rumuńska | ! Nazwa<br>rumuńska | ||
! Nazwa<br>niemiecka | ! Nazwa<br>niemiecka | ||
| Linia 150: | Linia 149: | ||
|} | |} | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
{| {{széptáblázat}} | {| {{széptáblázat}} | ||
| + | |+ <big>Miejscowości ''Lokacji Hermannstadt''</big><br>niem. ''Stuhl Hermannstadt''<br><big>Lokacja filialna Talmesch</big><br>niem. ''Filialstuhl Talmesch'' | ||
! Nazwa<br>rumuńska | ! Nazwa<br>rumuńska | ||
! Nazwa<br>niemiecka | ! Nazwa<br>niemiecka | ||
| Linia 176: | Linia 173: | ||
|} | |} | ||
| − | |||
{| {{széptáblázat}} | {| {{széptáblázat}} | ||
| + | |+ <big>Miejscowości ''Lokacji Hermannstadt''</big><br>niem. ''Stuhl Hermannstadt''<br><big>Lokacja filialna Selischte</big><br>niem. ''Filialstuhl Selischte'' | ||
! Nazwa<br>rumuńska | ! Nazwa<br>rumuńska | ||
! Nazwa<br>niemiecka | ! Nazwa<br>niemiecka | ||
| Linia 199: | Linia 196: | ||
|} | |} | ||
| − | == | + | == Pozostałe miejscowości == |
{| {{széptáblázat}} | {| {{széptáblázat}} | ||
| Linia 243: | Linia 240: | ||
|- | |- | ||
|} | |} | ||
| + | |||
| + | == 1 == | ||
{| | {| | ||
Aktualna wersja na dzień 11:30, 17 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Hauptstuhl Hermannstadt.svg Szebenszék w XV wieku Szebenszék lub Szeben-szék (pol. lokacja Hermannstadt, niem. Stuhl Hermannstadt, rum. Scaunul Sibiului) − specjalna jednostka administracyjna w Królestwie Węgier w Siedmiogrodzie: jedna z saskich lokacji w Siedmiogrodzie , z siedzibą w Nagy-Szeben (rum. Sibiu). Jej powierzchnia wynosiła 2316 km², w 1870 r. liczyło 86 917 mieszkańców. Zgodnie z prawem XXXIII z 1876 r. włączono całą lokacje do nowo utworzonego okręgu Szeben vármegye. Spis treściLokalizacjaNa północy były Szászsebes i Szerdahelyszék, (Alsó- i Felső-) Fehér vármegye, na wschodzie Újegyházszék, Felső-Fehér vármegye i Fogarasvidék, na południu Déli-Kárpátok (Karpaty Południowe (granica z Havasalföld), na zachodzie Szászváros i Szászsebesszék. HistoriaPlik:Viehbrandzeichen des Hermannstädter Stuhls, 1826.jpg Erdélyi szarvasmarha billogok Szebenszékről Pierwszymi osadnikami z okolic Sybina byli jeszcze za panowania króla Gjezy II (1141-1162) przenieśli się z centralnej części Renu w okolice Sybina. Później król nadał osadnikom przywileje zwane szásznak w zamian za uprawę ziemi i ochronę granic kraju. Około 1190 Bela III (1172-1196) założył tu prezbiterium Sybina Nagyszebeni prépostság, aby uregulować ich stosunki kościelne. Po 1210 roku przywilej króla Andrzeja II po raz pierwszy wspomina o Iwachinusie Scibiniensim, synu Bechego, któremu podarował majątek Solovna (Zala vármegye), który został wydzielony z ziem zamkowych Zala. Podarował powyższą posiadłość, ponieważ pomógł bułgarskiemu carowi Borylowi na czele jego armii zwerbowanej z Sasów, Rumunów, Seklerów i Pieczyngów i schwytała ocalałego Karazu trzech przywódców Kun pokonanych nad rzeką Oboz i odbił zamek Bodon dla cara , ale w międzyczasie on sam został ranny, a czterech krewnych i kilku innych bohaterów poległo (Er I. 37). W 1224 roku pismo króla Andrzeja II (1205-1235) o zwolnieniu z Andreanum ponownie uregulowało ich prawa i zjednoczyło politycznie wszystkie osady saksońskie od Szászváros po Barót. Król mianował także wójta, sędziego królewskiego. Osadnicy za swoje swobodnie posiadane ziemie płacili roczny podatek królowi, a także służyli jako żołnierze na wojnach. W sprawach wewnętrznych posiadali własny samorząd, mieli też swobodę wyboru urzędników i księży, którym płacili dziesięcinę. Wieś i wieś żyły na swoich prawach, podlegały koronie. W 1241 roku Tatarzy przedarli się przez wąwóz Vöröstorony i przebiegli przez lokację w Szeben. Ich administracja wywodzi się z ispánatu imperium Sibiu. W 1339 r. miasto Sybin stało się organizatorem zgromadzenia Hétszék (siódemki) i jednocześnie ośrodkiem obywatelskim Saksonii. XIV wiek przyniósł także ożywienie przemysłu i handlu. W 1351 roku król Ludwik I (1342-1382) zezwolił kupcom z Nagyszeben (Sybina) na swobodne podróżowanie po całym kraju za opłatą zwyczajowych ceł, a w 1367 roku nadał im prawo handlowe do Budy, które następnie zostało rozszerzone na Dalmację w 1370 roku. W 1376 r. powstał pierwszy cech lokacji w Szebenszék, a miasto Nagyszeben otrzymało prawo do zatrzymywania towarów. Imigracja i ponowne zaludnienie pasterzy oláhskich rozpoczęła się w międzyczasie w wyludnionych wioskach saksońskich około połowy XIII wieku. Najstarsze osady (Szeben, Sink, Újegyház) tworzyły odrębny prepozyt, po którego zniesieniu około 1424 roku kapituły te stały się bezpośrednio podporządkowane archidiecezji ostrzyhomskiej. Pozostali, z wyjątkiem Braszowa, który podobnie podlegał Ostrzyhomowi, podlegali burmistrzowi Siedmiogrodu, ale władzę w dużej mierze sprawowali oni. W 1438 roku Szebenszék również zostało zaatakowane przez Turków, miasto było przez 2 miesiące oblężone przez Turków, aż w końcu opuścili miasto, rabując okolicę. W 1464 roku król Maciej (1458-1490) zezwolił miastu Sibiu na wybranie spośród siebie swego królewskiego sędziego (szebeni grófot), a następnie w 1469 roku król rozszerzył to prawo na 7 innych mandatów w prowincji Sybin. Pierwszy człowiek Universitas Saxonum, założonego w 1484 r., wspierał Ferdynanda I (1526-1564) w bitwie z I. János (1526-1540) pod Sybinem. Oblężenie Szapolyai w latach 1529-1536 pozwoliło na kapitulację Sybina, a król potwierdził w nim także prawa Królestwa i Sybina. W tym czasie reformacja i okupacja majątków kościelnych rozprzestrzeniły się również w całym Siedmiogrodzie. W Braszowie János Honterus głosił nową doktrynę, wioski saksońskie również przeszły na protestantyzm, a w 1553 r. byli biskupi luteranów wybrali Pála Wienera († 1554), byłego kanonika Ljubljany. W 1586 roku do kościoła przyłączył się także cała szász universitas Universitas Saxonum Około 1603 roku w wyniku wojny piętnastoletniej (węg. tizenöt éves háború) ludność Sybina zmniejszyła się do prawie jednej czwartej, zniszczenia wiosek w Sibiu były jeszcze większe, a prawie połowa górskich gór Oláhów wyginęła. W 1658 r. wraz z wyprawami Turków rozpoczęły się dalsze zniszczenia. W 1661 roku Sybin poniósł 500 000 talarów szkód z powodu Turków i wojsk cesarskich, a jego obywatele uwolnili wszystkie swoje zapasy srebra i złota oraz rezerwy zboża. W 1703 r., po sukcesach Kuruców w Brád, Szentbenedek, a następnie Bonchida, Rabutin wycofał się do Sybina z armią liczącą 8-10 000 ludzi. W 1704 roku w Gyulafehérvár został wybrany księciem Siedmiogrodu II. Rákóczi Ferenc, ale miasto Sibiu pozostało własnością cesarzy. W 1709 r. zaraza dotknęła również Sybin, dziesiątkując głównie mieszkańców miast, a całe rodziny wymarły; wyludnione części wsi zaczęli zasiedlać głównie Oláhowie po epidemii, a następnie w za panowania Karola III (1711-1740) i Marii Teresy (1740-1780) obszar Sybina i Saksonii został zasiedlony osadnikami z Górnej Austrii, Karyntii, Krainy i Salzburga. 1783, w 1784 II. Podczas nowego podziału administracyjnego Józefa II (1780-1790) Siedmiogród został podzielony na 11 komitatóœ. II. Po śmierci Józefa (1790) przywrócono samorządność lokacji i wsi, ale w wyniku wojen francuskich arbitralność Franciszka I (1792-1835) stworzyła oficjalną regułę zapewniającą zależność od rządu. Podczas wojny o niepodległość w latach 1848/49 Sasi wraz z Oláhami tradycyjnie wspierali Habsburgów. W 1849 r. Generał József Bem (1794-1850) usiłował bezskutecznie zająć Sybin wraz z 6585 żołnierzami i 30 działami (257 zabitych z 5 armatami; cesarscy stracili 97 zabitych, 121 rannych), a następnie w 2 bitwie pod Sibiu zajęli Miasto; Złupił 21 armat i uwolnił 514 więźniów. Strata cesarzy osłaniających wycofujących się Rosjan nad przłęcz Vöröstoronyi-szoros (Czerwoną) to 94 zabitych. W Sibiu ogłoszono natychmiastowy wyrok, ale na prośbę Bema broń nie została wymierzona strzelcom. VII. 20-go atakiem carskiego generała Lüdersa w Talmács ppłk Ihász skierował swoje wojska do Havasalföld (ok. 2000 z 8 działami), 31 oficerów i 987 osób prywatnych przekazało broń Turkom, a następnie VII. 21 stycznia zajął Sibiu iw 4. bitwie pod Sibiu Bem został zmuszony do odwrotu. To była ostatnia bitwa wojny o niepodległość w Sybinie. W latach 1849–1861, w okresie panowania cesarskiej dyktatury, zniesiono administrację cywilną i utworzono administrację wojskową, której jednym z ośrodków był Sybin, a Sybin był częścią dystryktu Sybin. Do 1852 r. Saksoński hrabia Franz Salmen, komisarz ds. cywilnych, pełnił obowiązki w Generalnym Gubernatorstwie Siedmiogrodu. Podokręgi nie zostały zorganizowane, pozostawiając saskie lokacje i ich sądownictwo. Zgodnie z dekretem cesarskim z 1852 r. sascy sędziowie i główne biura zostały zastąpione urzędami państwowymi, a lokacje podzielono na okręgi i pododdziały. Zlikwidowano samorząd miejski, powołano obcych (austriackich, czeskich) urzędników państwowych i politycznie zniesiono saksońską secesję. Nazwa „Szászföld” została zakazana, a nazwy powiatów mogły być wymieniane tylko w prasie i urzędach, zarówno z ich siedzib. Po uzyskaniu februári pátens (patentu lutowego0 przewodnictwo zostało przywrócone. W 1867 r. Unijne prawo kompromisowe utrzymywało system administracyjny kraju Sasów do czasu zasiedlenia zamku. W 1876 roku, wraz z rozszerzeniem obszaru Szebenszék o Szeben vármegyévé (z siedzibą w Sybinie) (węg. Nagyszeben székhellyel) został zlikwidowany. PopulacjaW 1870 r. liczyła 86.917 mieszkańców, w tym: Skład narodowościowy
Wyznania
Miejscowości
Pozostałe miejscowości1
PrzypisyŹródła
|
