Szászsebesszék: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "Kategoria:3w Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii {{Uwaga| |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Sz%C3%A1szsebessz%C3%A9k |autorzy = http...")
 
 
(Nie pokazano 17 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:3w]]
+
[[Kategoria:1s]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
[[Plik:Stuhl Mühlbach.svg|right|400px|thumb|Scaunul Sebeşului în secolul al XV-lea]]
+
[[Plik:Stuhl Mühlbach.svg|right|700px|thumb|Scaunul Sebeşului în secolul al XV-lea]]
[[Plik:Scaunul Sebesului CoA.png|thumb|120px|Szászsebesszék egykori címere]]
+
[[Plik:Scaunul Sebesului CoA.png|thumb|left|120px|Herb Szászsebesszék (dawny)]]
  
'''Szászsebesszék''' ([[német nyelv|németül]] ''Mühlbacher Stuhl'', [[Latin nyelv|latinul]] ''Sedes Sebesiensis'', [[román nyelv|románul]] ''Scaunul Sebeș'') különleges közigazgatási egység volt a [[Magyar Királyság]]ban, [[Erdély]]ben, a [[Királyföld]]ön [[1303]] és [[1876]] között: az [[Erdélyi szászok|erdélyi szász]] [[szék (terület)|székek]] egyike. Területe 323 km², központja [[Szászsebes]] volt.
+
'''Szászsebesszék''' (pol. ''lokacja Mühlbach'', niem. ''Mühlbacher Stuhl'', łac ''Sedes Sebesiensis'', rum. ''Scaunul Sebeș'') − był specjalną jednostką administracyjną [[Królestwo|Królestwa Węgier]] w [[Siedmiogrod]]zie w latach 1303-1876: jedna z [[sas]]kich lokacji w Siedmiogrodzie. Jego powierzchnia wynosiła 323 km², jego centrum była [[Szászsebes]].
  
== Története ==
+
== Historia ==
[[Szebenszék]] után időrendben másodikként említették. Élén a [[királybíró]] állt, akit kezdetben a király nevezett ki, [[1469]]-től maga a szék választhatta. Aláárendeltje volt a [[székbíró]] (''judex sedis'' vagy ''pretor''). A székgyűlésben tizenkét, évente választott esküdt, valamint a céhek, a városi polgárság és a szabad parasztság képviselői foglaltak helyet. Hivatalnokainak száma [[Erdély]]nek a [[Habsburg Birodalom]]ba való csatolása után felduzzadt.
 
  
[[1784]][[1790]] és [[1849]]–[[1860]] között a [[nagyszeben]]i kerülethez tartozott.  
+
Została wymienionA jako drugi w kolejności chronologicznej po [[Sybin]]ie. Na czele stał [[sędzia|sędzia królewski]], który początkowo był mianowany przez króla, a od 1469 r. sam mógł wybrać ''lpkacje''. Był podporządkowany sędziemu (''judex sedis'' lub ''pretor''). Zgromadzenie składało się z dwunastu przysięgłych wybieranych co roku, a także przedstawicieli cechów, bogatych mieszczan i wolnego chłopstwa. Liczba jej urzędników wzrosła po przyłączeniu Siedmiogrodu do imperium Habsburgów.
  
[[1869]]-ben 19 237 lakosa volt, akik közül [[Keleti Károly]] becslése szerint 15 248 (79,3%) román, 3891 (20,2%) német és 96 (0,5%) magyar anyanyelvű. [[Péterfalva]] kivételével valamennyi települése román többségű volt. A népesebb felekezeti csoportok: 14 795 fő (76,9%) [[Román Ortodox Egyház|ortodox]], 3667 (19,1%) [[evangélikus]] és 514 (2,7%) [[római katolikus]].
+
W latach 1784–1790 i 1849–1860 należał do '''powiatu sybańskiego'''.
  
Az [[1876-os megyerendezés]] során az újonnan létrejött [[Szeben vármegye|Szeben vármegyéhez]] csatolták.  
+
W 1876 r. został przyłączony do nowo powstałego [[Szeben vármegye]].  
  
== Települései ==
+
== Populacja ==
(Zárójelben a német név szerepel.)
+
W 1869 r. liczyła 19.237 mieszkańców, według [[Keleti Károly]] w tym:
  
* [[Alsópián]] avagy Szászpián ''(Deutsch-Pien)''
+
=== Skład narodowościowy ===
* [[Felsőpián]] ''(Rumänisch-Pien)''
 
* [[Dál]] ''(Dallen)''
 
* [[Kelnek]] ''(Kelling)''
 
* [[Lámkerék]] ''(Langendorf)''
 
* [[Lomány]] (''Lammdorf'' vagy ''Lamendorf'')
 
* [[Péterfalva]] ''(Petersdorf)''
 
* [[Rehó]] ''(Reichau)''  1805-től
 
* [[Rekitta]] ''(Rekitzdorf)''
 
** [[Sebespurkerec]]
 
* [[Szászsebes]] (''Mühlbach'  vagy ''Müllenbach'')
 
* [[Szebenrécse]] avagy Récse ''(Rätsch)''
 
* [[Sztrugár]] ''(Strägendorf)''
 
  
==Források==
+
* Rumuni − 15.248 (79,3%),
 +
* Niemcy − 3.891 (20,2%),
 +
* Węgrzy − 96 (0,5%)
 +
 
 +
Z wyjątkiem [[Péterfalva|Péterfalvy]], wszystkie jej osady miały większość rumuńską.
 +
 
 +
=== Wyznania ===
 +
 
 +
* prawosławni − 14.795 (76,9%),
 +
* luteranie − 3.667 (19,1%),
 +
* rzymscy katolicy 514 (2,7%).
 +
 
 +
== Miejscowości lokacji ==
 +
 
 +
{| {{széptáblázat}}
 +
! Nazwa<br>rumuńska
 +
! Nazwa<br>niemiecka
 +
! Nazwa<br>lokalna
 +
! Nazwa<br>węgierska
 +
! Nazwa<br>łacińska
 +
|-
 +
| ''[[Pianu de Jos]]''<br>poprzednia:<br>''[[Pianu Săsesc]]'' || ''[[Deutschpien]]'' || ''[[Pîn]]''  || ''[[Alsópián]]<br>[[Szászpián]]'' ||
 +
|-
 +
| ''[[Pianu de Sus]]<br>[[Pianu Românesc]]'' || ''[[Rumänisch Pien]]'' || ''[[Bleschpien]]'' || ''[[Felsőpián]]''<br>do roku 1912<br>''[[Oláhpián]]'' ||
 +
|-
 +
| ''[[Deal]]'' || || || ''[[Dál]]'' ||
 +
|-
 +
| ''[[Câlnic]]'' || ''[[Kelling]] || ''[[Kellenk]]'' || ''[[Kelnek]]'' ||
 +
|-
 +
| ''[[Lancrăm]]'' || ''[[Langendorf]]'' || ''[[Lankenderf]]'' || ''[[Lámkerék]]'' ||
 +
|-
 +
| ''[[Loman]]'' || ''[[Lammdorf]]<br>[[Lamendorf]]'' || || ''[[Lomány]]'' ||
 +
|-
 +
| ''[[Petrești]]''<br>poprzednio:<br>''[[Peterfalău]]'' || ''[[Rumänisch]]'' || ''[[Pittersdruf]]'' || ''[[Péterfalva]]'' ||
 +
|-
 +
| ''[[Răhău]]'' || ''[[Reichau]]'' || || ''[[Rehó]]'' ||
 +
|-
 +
| ''[[Răchita]]'' || ''[[Rekitzdorf]]'' || || ''[[Rekita]]'' ||
 +
|-
 +
| ''[[Sebeș]]''<br>poprzednio:<br>''[[Sebeșul Săsesc]]''<br>popularnie<br>''[[Sas-Sebeș]] || ''[[Mühlbach]]<br>[[Müllenbach]]'' || ''[[Melnbach]] || ''[[Szászsebes]]'' || ''[[Sabesium]]''
 +
|-
 +
| ''[[Reciu]]'' || ''[[Rätsch]]'' || || ''[[Szebenrécse]]''<br>do 1910<br>''[[Récse]]'' ||
 +
|-
 +
| ''[[Strungari]]'' || ''[[Strägendorf]]'' || || ''[[Sztrugár]]'' ||
 +
|-
 +
|}
 +
 
 +
== Źródła ==
 
* Dorin Ovidiu Dan: Contribuții la istoria scaunului săsesc Sebeș. In: ''Apulum'' XLII. (2005)
 
* Dorin Ovidiu Dan: Contribuții la istoria scaunului săsesc Sebeș. In: ''Apulum'' XLII. (2005)
  
{{portál|Erdély|-}}
+
[[Kategoria:Geografia]]
{{DEFAULTSORT:Szaszsebesszek}}
+
[[Kategoria:Siedmiogród]]
[[Kategória:Királyföld]]
+
[[Kategoria:Historia]]
 +
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Sasi Siedmiogrodzcy]]
 +
[[Kategoria:Niemcy w Królestwie Węgier]]
 +
[[Kategoria:Niemcy w Rumunii]]
 +
[[Kategoria:Királyföld]]

Aktualna wersja na dzień 11:32, 17 mar 2021

Plik:Stuhl Mühlbach.svg
Scaunul Sebeşului în secolul al XV-lea
Plik:Scaunul Sebesului CoA.png
Herb Szászsebesszék (dawny)

Szászsebesszék (pol. lokacja Mühlbach, niem. Mühlbacher Stuhl, łac Sedes Sebesiensis, rum. Scaunul Sebeș) − był specjalną jednostką administracyjną Królestwa Węgier w Siedmiogrodzie w latach 1303-1876: jedna z saskich lokacji w Siedmiogrodzie. Jego powierzchnia wynosiła 323 km², jego centrum była Szászsebes.

Historia

Została wymienionA jako drugi w kolejności chronologicznej po Sybinie. Na czele stał sędzia królewski, który początkowo był mianowany przez króla, a od 1469 r. sam mógł wybrać lpkacje. Był podporządkowany sędziemu (judex sedis lub pretor). Zgromadzenie składało się z dwunastu przysięgłych wybieranych co roku, a także przedstawicieli cechów, bogatych mieszczan i wolnego chłopstwa. Liczba jej urzędników wzrosła po przyłączeniu Siedmiogrodu do imperium Habsburgów.

W latach 1784–1790 i 1849–1860 należał do powiatu sybańskiego.

W 1876 r. został przyłączony do nowo powstałego Szeben vármegye.

Populacja

W 1869 r. liczyła 19.237 mieszkańców, według Keleti Károly w tym:

Skład narodowościowy

  • Rumuni − 15.248 (79,3%),
  • Niemcy − 3.891 (20,2%),
  • Węgrzy − 96 (0,5%)

Z wyjątkiem Péterfalvy, wszystkie jej osady miały większość rumuńską.

Wyznania

  • prawosławni − 14.795 (76,9%),
  • luteranie − 3.667 (19,1%),
  • rzymscy katolicy 514 (2,7%).

Miejscowości lokacji

Nazwa
rumuńska
Nazwa
niemiecka
Nazwa
lokalna
Nazwa
węgierska
Nazwa
łacińska
Pianu de Jos
poprzednia:
Pianu Săsesc
Deutschpien Pîn Alsópián
Szászpián
Pianu de Sus
Pianu Românesc
Rumänisch Pien Bleschpien Felsőpián
do roku 1912
Oláhpián
Deal Dál
Câlnic Kelling Kellenk Kelnek
Lancrăm Langendorf Lankenderf Lámkerék
Loman Lammdorf
Lamendorf
Lomány
Petrești
poprzednio:
Peterfalău
Rumänisch Pittersdruf Péterfalva
Răhău Reichau Rehó
Răchita Rekitzdorf Rekita
Sebeș
poprzednio:
Sebeșul Săsesc
popularnie
Sas-Sebeș
Mühlbach
Müllenbach
Melnbach Szászsebes Sabesium
Reciu Rätsch Szebenrécse
do 1910
Récse
Strungari Strägendorf Sztrugár

Źródła

  • Dorin Ovidiu Dan: Contribuții la istoria scaunului săsesc Sebeș. In: Apulum XLII. (2005)