Erdélyi szász univerzitás: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 19: | Linia 19: | ||
'''Erdélyi szász univerzitás''' (pol. ''Wspólnota Sasów'', niem. ''Sächsische Nationsuniversität'', łac. ''Concilium Transylvania Saxonicum'', rum. ''Universitatea Săsească'') − struktura terytorialna [[Sas]]ów w [[Siedmiogrod]]zie, który działała jako autonomiczna administracja od 1486 do 1876 roku, a od tego momentu aż do jej rozwiązania w 1937 roku jako fundacja. | '''Erdélyi szász univerzitás''' (pol. ''Wspólnota Sasów'', niem. ''Sächsische Nationsuniversität'', łac. ''Concilium Transylvania Saxonicum'', rum. ''Universitatea Săsească'') − struktura terytorialna [[Sas]]ów w [[Siedmiogrod]]zie, który działała jako autonomiczna administracja od 1486 do 1876 roku, a od tego momentu aż do jej rozwiązania w 1937 roku jako fundacja. | ||
| − | Nazywano to | + | Nazywano to „''zebraniem głównych urzędnikóœ ze wszystkich klas i przewodniczących narodu saksońskiego, który rozstrzyga i ocenia sprawy narodowe''”.<ref>Zitiert nach: Johann Georg Krünitz: ''Oeconomische Encyclopädie,'' 129. Teil, Berlin 1821, S. 411.</ref> |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Znaczenie słowa == | == Znaczenie słowa == | ||
| − | + | ''Universitas'' składa się z łacińskich komponentów: natio − „lud, plemię” i universitas − „całość”. Słowo to oznacza „całość ludu” lub konkretnie „''całość Sasów Siedmiogrodu''” na terytorium ich przodków, a więc "powszechny''. | |
== Oryginalna funkcja == | == Oryginalna funkcja == | ||
| − | Sasi siedmiogrodzcy jako naród | + | Sasi siedmiogrodzcy jako naród osiadły w średniowiecznym [[Królestwo|Królestwie Węgier]] otrzymali rozległe specjalne prawa i przywileje już w 1224 r. poprzez bezpośrednie nadanie praw przez węgierskich królów. Zostały one po raz pierwszy udokumentowane przez króla [[Andrzej II|Andrzeja II]] w ''[[Andreanum|Złotej Bulli]]''. Dokument ten był jednak tylko wstępnym etapem tworzenia stałej reprezentacji korporacyjno-politycznej w stosunku do pozostałych dwóch stanów Siedmiogrodu, tj. [[Sekler]]ów i węgierskiej szlachty. Na polu napięć między dwoma pozostałymi stanami a coraz słabszymi królami węgierskimi, ''Universitas Saxonum'', założony w 1486 r.<ref>[[Béla Köpeczi]] (Hrsg.): ''Kurze Geschichte Siebenbürgens'' („Erdély rövid története“), Akademie-Verlag, Budapest 1990, ISBN 963-05-5667-7, Seite 74. ([http://mek.oszk.hu/02100/02113/html/ Auch als Onlineversion])</ref>, stał się narzędziem władzy, pod którym Sasi siedmiogrodzcy gromadzili się aż do XIX wieku. To byłą, by tak rzec, polityczna reprezentacja Saksończyków, która umożliwiła im działanie jako wspólnota wobec świata zewnętrznego. Wewnętrznie, na ziemiach królewskich, na których Sasi ''de facto'' posiadali autonomię i własne prawo ([[Eygenlandrecht]]), to instytucja kierowała samorządnością. |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
=== Politisch Beteiligte im mittelalterlichen Fürstentum ''Sybenbuergen'' === | === Politisch Beteiligte im mittelalterlichen Fürstentum ''Sybenbuergen'' === | ||
Wersja z 09:22, 19 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku niemieckim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku niemieckim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Székely Land.PNG Gebiete der drei Nationen Blau: Szekler, Grau: Siebenbürger Sachsen nach dem Recht des Goldenen Freibriefs, Gelb: adeliger Komitatsboden Erdélyi szász univerzitás (pol. Wspólnota Sasów, niem. Sächsische Nationsuniversität, łac. Concilium Transylvania Saxonicum, rum. Universitatea Săsească) − struktura terytorialna Sasów w Siedmiogrodzie, który działała jako autonomiczna administracja od 1486 do 1876 roku, a od tego momentu aż do jej rozwiązania w 1937 roku jako fundacja. Nazywano to „zebraniem głównych urzędnikóœ ze wszystkich klas i przewodniczących narodu saksońskiego, który rozstrzyga i ocenia sprawy narodowe”.[1] Spis treściZnaczenie słowaUniversitas składa się z łacińskich komponentów: natio − „lud, plemię” i universitas − „całość”. Słowo to oznacza „całość ludu” lub konkretnie „całość Sasów Siedmiogrodu” na terytorium ich przodków, a więc "powszechny. Oryginalna funkcjaSasi siedmiogrodzcy jako naród osiadły w średniowiecznym Królestwie Węgier otrzymali rozległe specjalne prawa i przywileje już w 1224 r. poprzez bezpośrednie nadanie praw przez węgierskich królów. Zostały one po raz pierwszy udokumentowane przez króla Andrzeja II w Złotej Bulli. Dokument ten był jednak tylko wstępnym etapem tworzenia stałej reprezentacji korporacyjno-politycznej w stosunku do pozostałych dwóch stanów Siedmiogrodu, tj. Seklerów i węgierskiej szlachty. Na polu napięć między dwoma pozostałymi stanami a coraz słabszymi królami węgierskimi, Universitas Saxonum, założony w 1486 r.[2], stał się narzędziem władzy, pod którym Sasi siedmiogrodzcy gromadzili się aż do XIX wieku. To byłą, by tak rzec, polityczna reprezentacja Saksończyków, która umożliwiła im działanie jako wspólnota wobec świata zewnętrznego. Wewnętrznie, na ziemiach królewskich, na których Sasi de facto posiadali autonomię i własne prawo (Eygenlandrecht), to instytucja kierowała samorządnością. Politisch Beteiligte im mittelalterlichen Fürstentum SybenbuergenPolitycznie zaangażowany w średniowieczne księstwo „Sybenbuergen”Księstwo Transylwanii zostało politycznie podzielone na trzy klasy od późnego średniowiecza:
Przypisy
|
| ||||||||||||||||||||