Banaccy Szwabowie: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 6 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:1s]] |
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | + | [[Plik:Donasuschwaben im Karpatenbecken.jpg|thumb|left|400px|Osiedla Szwabów w [[Kotlina|Kotlinie Panońskiej]].]] | |
| + | [[Image:deutschsieben bürgen.svg|thumb|right|400px|Tradycyjne niemieckie (saskie lub szwabskie) terytoria w Banacie i Siedmiogrodzie]] | ||
| − | + | '''Banater Schwaben''' (pol. ''Banaccy Szwabowie'' lub ''Szwabowie banaccy'', rum. ''Șvabi bănățeni'') − etniczna ludność niemiecka w Europie Środkowo-Południowo-Wschodniej. W XVIII wieku wyemigrowali do ówczesnej prowincji [[Temesi Bánság]] (''Banatu Temeszwar''), później włączonej do państwa Habsburgów, tj. do Cesarstwie Austriackiego. w wyniku wojen z Turcją była ona słabo zaludniona. Pod koniec I wojny światowej w 1918 r. mniejszość szwabska pracowała nad utworzeniem niezależnej wieloetnicznej Republiki Banatu; prowincja została jednak podzielona [[Wersal|traktatem wersalskim]] z 1919 r. i [[Trianon|traktatem z Trianon]] z 1920 r. Większa część została zaanektowana przez Rumunię, mniejsza przez Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (od 1929 r. Jugosławia), a niewielka region wokół Szeged pozostał częścią Węgier. | |
| − | Po II wojnie światowej większość mieszkańców | + | Po II wojnie światowej większość mieszkańców Szwabów została wypędzona na Zachód przez Związek Radziecki i jego wasali, a po 1990 roku i upadku Związku Radzieckiego i jego republik wielu z nich pozostało z powodów ekonomicznych i emocjonalnych. |
| − | + | == Banat i Szwabowie znad Dunaju == | |
| − | + | Koloniści z Banatu są często zgrupowani z innymi niemieckojęzycznymi grupami etnicznymi na obszarze pod nazwą ''[[Szwabów znad Dunaju]]''. Oprócz Banatu, grupy te mieszkały w pobliskiej zachodniej [[Bačka]] w [[Vojvodina]] w Serbii, w [[szwabskiej Turcji]] (dzisiejsze południowe Węgry), w [[Slawoni]]i (obecna Chorwacja) oraz w [[Satu Mare]] w Rumunii. Wszystkie te obszary znajdowały się pod panowaniem austriackim, gdy ''Korona'' rekrutowała niemieckich imigrantów, zwłaszcza rolników. Chciała ponownie zaludnić ziemie nowo odzyskane po tureckiej okupacji i ożywić rolnictwo na obszarze często opanowanym przez wojnę. | |
| − | + | == Pochodzenie i rekrutacja == | |
| − | + | Imigranci byli zachęcani do osiedlania się w Banacie przez austriackich cesarzy w XVIII wieku w celu ponownego zaludnienia prowincji graniczącej z imperium tureckim i dodania etnicznych europejskich chrześcijan do populacji nowo okupowanego regionu. Niemcy otrzymali wolną ziemię i przywilej zachowania języka i religii. Korona poszukiwała imigrantów rzymskokatolickich, podobnie jak koloniści włoscy i hiszpańscy, którzy przybyli do tego regionu.<ref>[https://web.archive.org/web/19970204103909/http://www.feefhs.org/banat/bhistory.html "Archived copy"]. [http://feefhs.org/BANAT/BHISTORY.HTML Zarchiwizowano] z oryginału 4 lutego 1997. [dostep:2009-09-20].</ref> Większość osadników niemieckich pochodziła z Alzacji i Lotaryngii, Austrii, Bawarii, Frankonii i Palatynatu. Niewielkiej grupy można doszukac się ze środkowych Niemiec. Jednak stosunkowo niewielu pochodziło z regionów Szwabii, które były wtedy znane jako Dalsza Austria. Nie jest jasne, w jaki sposób grupa została nazwana Szwabami z Banatu, ale prawdopodobnie dlatego, że większość zarejestrowała się i wyruszyła ze szwabskiego miasta Ulm. Zostali przetransportowani Ulmer Schachteln (barkami) w dół Dunaju do Budapesztu lub Belgradu, skąd wyruszyli pieszo do swoich nowych domów. | |
| − | + | Koloniści byli na ogół młodszymi synami z biednych rodzin rolniczych, którzy nie widzieli szans powodzenia w domu. Za Marii Teresy otrzymali wsparcie finansowe i wieloletnią ulgę podatkową. Wielu z najwcześniejszych imigrantów nigdy się nie ożeniło, ponieważ podróżowało wśród nich niewiele Niemek. Zachęcano finansowo rzemieślników, nauczycieli, lekarzy i innych specjalistów. Na przestrzeni dziesięcioleci niemiecki, którym mówili ci koloniści, oddzielił się od niemieckiego rozwijającego się, zwłaszcza po ich zjednoczeniu. Stał się znany jako dunajsko-szwabski, archaiczna forma języka. | |
| − | [ | + | Ci, którzy pochodzili z francuskojęzycznych lub mieszanych językowo gmin w Lotaryngii, zachowali język francuski (oznaczony jako ''Banat French'' lub ''Français du Banat''), a także odrębną tożsamość etniczną przez kilka pokoleń.<ref name="memoria.ro">[http://www.memoria.ro/?location=view_article&id=1641&l=fr Smaranda Vultur, De l’Ouest à l’Est et de l’Est à l’Ouest : les avatars identitaires des Français du Banat, Texte presenté a la conférence d'histoire orale "Visibles mais pas nombreuses : les circulations migratoires roumaines", Paris, 2001]</ref> |
| − | + | [[Plik:Banat2 en.png|400px|thumb|left|Podział Banatu w [[Trianon|w traktacie z Trianon]]]] | |
| − | + | Począwszy od 1893 r., ze względu na politykę madzaryzacji nacjonalistycznego państwa węgierskiego, część banackich Szwabów zaczęła przenosić się do Bułgarii, gdzie osiedlili się we wsi Bardarski Geran w prowincji Wratsa, założonej wcześniej przez Bułgarów z Banatu. Ostatecznie ich liczba przekroczyła 90 rodzin. W 1929 roku po nieporozumieniach z bułgarskimi katolikami zbudowali oddzielny kościół rzymskokatolicki. Niektóre z tych niemieckojęzycznych rodzin przeniosły się później do Carewa Brodu w prowincji Szumen wraz z garstką bułgarskich rodzin z Banatu, które udały się do innej bułgarskiej wioski Gostilya w prowincji Pleven. | |
| − | + | W latach 1941–1943 2.150 etnicznych bułgarskich obywateli niemieckich zostało przesiedlonych do Niemiec w ramach polityki Hitlera [[Heim ins Reich]]. Wśród nich było 164 Szwabów z Banatu z Bardarskiego Geranu i 33 z Gostilyi. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | W latach 1941–1943 | ||
| − | |||
| − | |||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
{{izvori}} | {{izvori}} | ||
| − | [[ | + | [[Kategoria:Geografia]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Siedmiogród]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Historia]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Szwabowie Siedmiogrodzcy]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Niemcy w Królestwie Węgier]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Niemcy w Rumunii]] |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 11:07, 19 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Donasuschwaben im Karpatenbecken.jpg Osiedla Szwabów w Kotlinie Panońskiej. Plik:Deutschsieben bürgen.svg Tradycyjne niemieckie (saskie lub szwabskie) terytoria w Banacie i Siedmiogrodzie Banater Schwaben (pol. Banaccy Szwabowie lub Szwabowie banaccy, rum. Șvabi bănățeni) − etniczna ludność niemiecka w Europie Środkowo-Południowo-Wschodniej. W XVIII wieku wyemigrowali do ówczesnej prowincji Temesi Bánság (Banatu Temeszwar), później włączonej do państwa Habsburgów, tj. do Cesarstwie Austriackiego. w wyniku wojen z Turcją była ona słabo zaludniona. Pod koniec I wojny światowej w 1918 r. mniejszość szwabska pracowała nad utworzeniem niezależnej wieloetnicznej Republiki Banatu; prowincja została jednak podzielona traktatem wersalskim z 1919 r. i traktatem z Trianon z 1920 r. Większa część została zaanektowana przez Rumunię, mniejsza przez Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (od 1929 r. Jugosławia), a niewielka region wokół Szeged pozostał częścią Węgier. Po II wojnie światowej większość mieszkańców Szwabów została wypędzona na Zachód przez Związek Radziecki i jego wasali, a po 1990 roku i upadku Związku Radzieckiego i jego republik wielu z nich pozostało z powodów ekonomicznych i emocjonalnych. Banat i Szwabowie znad DunajuKoloniści z Banatu są często zgrupowani z innymi niemieckojęzycznymi grupami etnicznymi na obszarze pod nazwą Szwabów znad Dunaju. Oprócz Banatu, grupy te mieszkały w pobliskiej zachodniej Bačka w Vojvodina w Serbii, w szwabskiej Turcji (dzisiejsze południowe Węgry), w Slawonii (obecna Chorwacja) oraz w Satu Mare w Rumunii. Wszystkie te obszary znajdowały się pod panowaniem austriackim, gdy Korona rekrutowała niemieckich imigrantów, zwłaszcza rolników. Chciała ponownie zaludnić ziemie nowo odzyskane po tureckiej okupacji i ożywić rolnictwo na obszarze często opanowanym przez wojnę. Pochodzenie i rekrutacjaImigranci byli zachęcani do osiedlania się w Banacie przez austriackich cesarzy w XVIII wieku w celu ponownego zaludnienia prowincji graniczącej z imperium tureckim i dodania etnicznych europejskich chrześcijan do populacji nowo okupowanego regionu. Niemcy otrzymali wolną ziemię i przywilej zachowania języka i religii. Korona poszukiwała imigrantów rzymskokatolickich, podobnie jak koloniści włoscy i hiszpańscy, którzy przybyli do tego regionu.[1] Większość osadników niemieckich pochodziła z Alzacji i Lotaryngii, Austrii, Bawarii, Frankonii i Palatynatu. Niewielkiej grupy można doszukac się ze środkowych Niemiec. Jednak stosunkowo niewielu pochodziło z regionów Szwabii, które były wtedy znane jako Dalsza Austria. Nie jest jasne, w jaki sposób grupa została nazwana Szwabami z Banatu, ale prawdopodobnie dlatego, że większość zarejestrowała się i wyruszyła ze szwabskiego miasta Ulm. Zostali przetransportowani Ulmer Schachteln (barkami) w dół Dunaju do Budapesztu lub Belgradu, skąd wyruszyli pieszo do swoich nowych domów. Koloniści byli na ogół młodszymi synami z biednych rodzin rolniczych, którzy nie widzieli szans powodzenia w domu. Za Marii Teresy otrzymali wsparcie finansowe i wieloletnią ulgę podatkową. Wielu z najwcześniejszych imigrantów nigdy się nie ożeniło, ponieważ podróżowało wśród nich niewiele Niemek. Zachęcano finansowo rzemieślników, nauczycieli, lekarzy i innych specjalistów. Na przestrzeni dziesięcioleci niemiecki, którym mówili ci koloniści, oddzielił się od niemieckiego rozwijającego się, zwłaszcza po ich zjednoczeniu. Stał się znany jako dunajsko-szwabski, archaiczna forma języka. Ci, którzy pochodzili z francuskojęzycznych lub mieszanych językowo gmin w Lotaryngii, zachowali język francuski (oznaczony jako Banat French lub Français du Banat), a także odrębną tożsamość etniczną przez kilka pokoleń.[2] Plik:Banat2 en.png Podział Banatu w w traktacie z Trianon Począwszy od 1893 r., ze względu na politykę madzaryzacji nacjonalistycznego państwa węgierskiego, część banackich Szwabów zaczęła przenosić się do Bułgarii, gdzie osiedlili się we wsi Bardarski Geran w prowincji Wratsa, założonej wcześniej przez Bułgarów z Banatu. Ostatecznie ich liczba przekroczyła 90 rodzin. W 1929 roku po nieporozumieniach z bułgarskimi katolikami zbudowali oddzielny kościół rzymskokatolicki. Niektóre z tych niemieckojęzycznych rodzin przeniosły się później do Carewa Brodu w prowincji Szumen wraz z garstką bułgarskich rodzin z Banatu, które udały się do innej bułgarskiej wioski Gostilya w prowincji Pleven. W latach 1941–1943 2.150 etnicznych bułgarskich obywateli niemieckich zostało przesiedlonych do Niemiec w ramach polityki Hitlera Heim ins Reich. Wśród nich było 164 Szwabów z Banatu z Bardarskiego Geranu i 33 z Gostilyi. Przypisy
|