Banaccy Szwabowie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 6 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:2s]]
+
[[Kategoria:1s]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
Szwabowie z Banatu to etniczna ludność niemiecka w Europie Środkowo-Południowo-Wschodniej, część mieszkańców Dunaju. W XVIII wieku wyemigrowali do ówczesnej prowincji Banat of Temeswar w Cesarstwie Austriackim, później włączonej do Habsburgów, prowincji, która pozostała słabo zaludniona w wyniku wojen z Turcją. Pod koniec I wojny światowej w 1918 r. Mniejszość Szwabska pracowała nad utworzeniem niezależnej wieloetnicznej Republiki Banatu; prowincja została jednak podzielona traktatem wersalskim z 1919 r. i traktatem z Trianon z 1920 r. Większa część została zaanektowana przez Rumunię, mniejsza przez Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (od 1929 r. Jugosławia), a niewielka region wokół Szeged pozostał częścią Węgier.
+
[[Plik:Donasuschwaben im Karpatenbecken.jpg|thumb|left|400px|Osiedla Szwabów w [[Kotlina|Kotlinie Panońskiej]].]]
 +
[[Image:deutschsieben bürgen.svg|thumb|right|400px|Tradycyjne niemieckie (saskie lub szwabskie) terytoria w Banacie i Siedmiogrodzie]]
  
The '''Banat Swabians''' are an [[Germans|ethnic German]] population in [[Central Europe|Central]]-[[Southeast Europe]], part of the [[Danube Swabians]]. They emigrated in the 18th century to what was then the Austrian Empire's [[Banat of Temeswar]] province, later included in the [[Kingdom of Hungary (1526–1867)|Habsburg Kingdom of Hungary]], a province which had been left sparsely populated by the [[Ottoman wars in Europe|wars with Turkey]]. At the end of World War I in 1918, the Swabian minority worked to establish an independent multi-ethnic [[Banat Republic]]; however, the province was divided by the [[Treaty of Versailles]] of 1919, and the [[Treaty of Trianon]] of 1920. The greater part was annexed by Romania, a smaller part by the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (since 1929 [[Yugoslavia]]) and a small region around [[Szeged]] remained part of Hungary.
+
'''Banater Schwaben''' (pol. ''Banaccy Szwabowie'' lub ''Szwabowie banaccy'', rum. ''Șvabi bănățeni'') − etniczna ludność niemiecka w Europie Środkowo-Południowo-Wschodniej. W XVIII wieku wyemigrowali do ówczesnej prowincji [[Temesi Bánság]] (''Banatu Temeszwar''), później włączonej do państwa Habsburgów, tj. do Cesarstwie Austriackiego. w wyniku wojen z Turcją była ona słabo zaludniona. Pod koniec I wojny światowej w 1918 r. mniejszość szwabska pracowała nad utworzeniem niezależnej wieloetnicznej Republiki Banatu; prowincja została jednak podzielona [[Wersal|traktatem wersalskim]] z 1919 r. i [[Trianon|traktatem z Trianon]] z 1920 r. Większa część została zaanektowana przez Rumunię, mniejsza przez Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (od 1929 r. Jugosławia), a niewielka region wokół Szeged pozostał częścią Węgier.
  
Po II wojnie światowej większość mieszkańców Banat Szwabów została wypędzona na Zachód przez Związek Radziecki i jego filie, a po 1990 roku i upadku Związku Radzieckiego i jego republik wielu z nich pozostało z powodów ekonomicznych i emocjonalnych.
+
Po II wojnie światowej większość mieszkańców Szwabów została wypędzona na Zachód przez Związek Radziecki i jego wasali, a po 1990 roku i upadku Związku Radzieckiego i jego republik wielu z nich pozostało z powodów ekonomicznych i emocjonalnych.
  
Following [[World War II]] most Banat Swabians were [[Expulsion of Germans after World War II|expelled to the West]] by the Soviet Union and its subsidiaries, and after 1990 and the [[Dissolution of the Soviet Union|fall of the Soviet Union]] and its republics many of those remaining left for economic and emotional reasons.
+
== Banat i Szwabowie znad Dunaju ==
  
== Banat i Szwabowie z Dunaju ==
+
Koloniści z Banatu są często zgrupowani z innymi niemieckojęzycznymi grupami etnicznymi na obszarze pod nazwą ''[[Szwabów znad Dunaju]]''. Oprócz Banatu, grupy te mieszkały w pobliskiej zachodniej [[Bačka]] w [[Vojvodina]] w Serbii, w [[szwabskiej Turcji]] (dzisiejsze południowe Węgry), w [[Slawoni]]i (obecna Chorwacja) oraz w [[Satu Mare]] w Rumunii. Wszystkie te obszary znajdowały się pod panowaniem austriackim, gdy ''Korona'' rekrutowała niemieckich imigrantów, zwłaszcza rolników. Chciała ponownie zaludnić ziemie nowo odzyskane po tureckiej okupacji i ożywić rolnictwo na obszarze często opanowanym przez wojnę.
  
Koloniści z Banatu są często zgrupowani z innymi niemieckojęzycznymi grupami etnicznymi na obszarze pod nazwą Szwabów z Dunaju. Oprócz Banatu, grupy te mieszkały w pobliskiej zachodniej Bačce w Wojwodinie w Serbii, w szwabskiej Turcji (dzisiejsze południowe Węgry), w Slawonii (obecna Chorwacja) oraz w Satu Mare w Rumunii. Wszystkie te obszary znajdowały się pod panowaniem austriackim, kiedy Korona rekrutowała niemieckich imigrantów, zwłaszcza rolników. Chciała ponownie zaludnić ziemie nowo odzyskane po tureckiej okupacji i ożywić rolnictwo na obszarze często opanowanym przez wojnę.
+
== Pochodzenie i rekrutacja ==
  
The Banat colonists are often grouped with other German-speaking ethnic groups in the area under the name ''[[Danube Swabians]]''. Besides the Banat, these groups lived in nearby western [[Bačka]] in [[Vojvodina]], Serbia, in [[Swabian Turkey]] (present-day southern Hungary), in [[Slavonia]], (present-day Croatia), and in [[Satu Mare]], Romania. All of these areas were under [[Austrian Empire|Austrian]] rule, when the Crown recruited German immigrants, particularly farmers. It wanted to repopulate the lands newly recovered from Turkish occupation and to revive agriculture in an area that had been frequently overrun by war.
+
Imigranci byli zachęcani do osiedlania się w Banacie przez austriackich cesarzy w XVIII wieku w celu ponownego zaludnienia prowincji graniczącej z imperium tureckim i dodania etnicznych europejskich chrześcijan do populacji nowo okupowanego regionu. Niemcy otrzymali wolną ziemię i przywilej zachowania języka i religii. Korona poszukiwała imigrantów rzymskokatolickich, podobnie jak koloniści włoscy i hiszpańscy, którzy przybyli do tego regionu.<ref>[https://web.archive.org/web/19970204103909/http://www.feefhs.org/banat/bhistory.html "Archived copy"]. [http://feefhs.org/BANAT/BHISTORY.HTML Zarchiwizowano] z oryginału 4 lutego 1997. [dostep:2009-09-20].</ref> Większość osadników niemieckich pochodziła z Alzacji i Lotaryngii, Austrii, Bawarii, Frankonii i Palatynatu. Niewielkiej grupy można doszukac się ze środkowych Niemiec. Jednak stosunkowo niewielu pochodziło z regionów Szwabii, które były wtedy znane jako Dalsza Austria. Nie jest jasne, w jaki sposób grupa została nazwana Szwabami z Banatu, ale prawdopodobnie dlatego, że większość zarejestrowała się i wyruszyła ze szwabskiego miasta Ulm. Zostali przetransportowani Ulmer Schachteln (barkami) w dół Dunaju do Budapesztu lub Belgradu, skąd wyruszyli pieszo do swoich nowych domów.
  
==Origins and recruitment==
+
Koloniści byli na ogół młodszymi synami z biednych rodzin rolniczych, którzy nie widzieli szans powodzenia w domu. Za Marii Teresy otrzymali wsparcie finansowe i wieloletnią ulgę podatkową. Wielu z najwcześniejszych imigrantów nigdy się nie ożeniło, ponieważ podróżowało wśród nich niewiele Niemek. Zachęcano finansowo rzemieślników, nauczycieli, lekarzy i innych specjalistów. Na przestrzeni dziesięcioleci niemiecki, którym mówili ci koloniści, oddzielił się od niemieckiego rozwijającego się, zwłaszcza po ich zjednoczeniu. Stał się znany jako dunajsko-szwabski, archaiczna forma języka.
  
[[Image:deutschsieben bürgen.svg|thumb|right|250px|Traditionally German (Saxon or Swabian) territories in Banat and Transylvania]]
+
Ci, którzy pochodzili z francuskojęzycznych lub mieszanych językowo gmin w Lotaryngii, zachowali język francuski (oznaczony jako ''Banat French'' lub ''Français du Banat''), a także odrębną tożsamość etniczną przez kilka pokoleń.<ref name="memoria.ro">[http://www.memoria.ro/?location=view_article&id=1641&l=fr Smaranda Vultur, De l’Ouest à l’Est et de l’Est à l’Ouest : les avatars identitaires des Français du Banat, Texte presenté a la conférence d'histoire orale "Visibles mais pas nombreuses : les circulations migratoires roumaines", Paris, 2001]</ref>
  
Imigranci byli zachęcani do osiedlania się w Banacie przez austriackich cesarzy w XVIII wieku w celu ponownego zaludnienia prowincji granicznej graniczącej z imperium tureckim i dodania etnicznych europejskich chrześcijan do populacji nowo okupowanego regionu. Niemcy otrzymali wolną ziemię i przywilej zachowania języka i religii. Korona poszukiwała imigrantów rzymskokatolickich, podobnie jak koloniści włoscy i hiszpańscy, którzy przybyli do tego regionu. [1] Większość osadników niemieckich pochodziła z Alzacji i Lotaryngii, Austrii, Bawarii, Frankonii i Palatynatu. Niewielką grupę można prześledzić do środkowych Niemiec. Jednak stosunkowo niewielu pochodziło z regionów Szwabii, które były wtedy znane jako Dalsza Austria. Nie jest jasne, w jaki sposób grupa została nazwana Szwabami z Banatu, ale prawdopodobnie dlatego, że większość zarejestrowała się i wyruszyła ze szwabskiego miasta Ulm. Zostali przetransportowani Ulmer Schachteln (barkami) w dół Dunaju do Budapesztu lub Belgradu, skąd wyruszyli pieszo do swoich nowych domów.
+
[[Plik:Banat2 en.png|400px|thumb|left|Podział Banatu w [[Trianon|w traktacie z Trianon]]]]
  
Immigrants were encouraged to settle in the Banat by the Austrian emperors in the 18th century to repopulate a frontier province bordering the Turkish empire, and to add an ethnic European Christians to the population of the newly occupied region. The Germans were offered free land and the privilege of keeping their language and religion. The Crown was seeking [[Roman Catholic]] immigrants, as were the Italian and the Spanish colonists who had come to the region.<ref name="feefhs.org">{{cite web|url=http://feefhs.org/BANAT/BHISTORY.HTML |title=Archived copy |access-date=2009-09-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19970204103909/http://www.feefhs.org/banat/bhistory.html |archive-date=4 February 1997 |df=dmy }}</ref> Most of the German settlers came from [[Alsace-Lorraine]], Austria, [[Bavaria]], [[Franconia]], and the [[Palatinate region|Palatinate]]. A small group can be traced to [[Middle Germany]]. However, comparatively few came from the [[Swabia]]n regions of what was then known as [[Further Austria]]. It is unclear how the group came to be called the Banat ''Swabians'', but it is probably because the majority registered and embarked from the Swabian city of [[Ulm]]. They were transported on the ''Ulmer Schachteln'' (barges) down the [[Danube]] to [[Budapest]] or [[Belgrade]], whence they set off on foot for their new homes.
+
Począwszy od 1893 r., ze względu na politykę madzaryzacji nacjonalistycznego państwa węgierskiego, część banackich Szwabów zaczęła przenosić się do Bułgarii, gdzie osiedlili się we wsi Bardarski Geran w prowincji Wratsa, założonej wcześniej przez Bułgarów z Banatu. Ostatecznie ich liczba przekroczyła 90 rodzin. W 1929 roku po nieporozumieniach z bułgarskimi katolikami zbudowali oddzielny kościół rzymskokatolicki. Niektóre z tych niemieckojęzycznych rodzin przeniosły się później do Carewa Brodu w prowincji Szumen wraz z garstką bułgarskich rodzin z Banatu, które udały się do innej bułgarskiej wioski Gostilya w prowincji Pleven.
  
Koloniści byli na ogół młodszymi synami z biednych rodzin rolniczych, którzy nie widzieli szans powodzenia w domu. Za Marii Teresy otrzymali wsparcie finansowe i wieloletnią ulgę podatkową. Wielu z najwcześniejszych imigrantów nigdy się nie ożenił, ponieważ podróżowało wśród nich niewiele Niemek. Zachęcano finansowo rzemieślników, nauczycieli, lekarzy i innych specjalistów. Na przestrzeni dziesięcioleci niemiecki, którym mówili ci koloniści, oddzielił się od niemieckiego rozwijającego się, zwłaszcza po ich zjednoczeniu. Stał się znany jako dunajsko-szwabski, archaiczna forma języka.
+
W latach 1941–1943 2.150 etnicznych bułgarskich obywateli niemieckich zostało przesiedlonych do Niemiec w ramach polityki Hitlera [[Heim ins Reich]]. Wśród nich było 164 Szwabów z Banatu z Bardarskiego Geranu i 33 z Gostilyi.
 
 
The colonists were generally the younger sons of poor farming families, who saw little chance of success at home. Under [[Maria Theresa of Austria|Maria Theresa]], they received financial support and long-term tax relief. Many of the earliest immigrants never married, since few German women traveled among them. Craftsmen were financially encouraged, as were teachers, doctors, and other professionals. Over the decades and more, the German spoken by these colonists became separate from that developing in Germany, particularly after its unification. It became known as Donau-Swabian, an archaic form of the language.
 
 
 
Ci, którzy pochodzili z francuskojęzycznych lub mieszanych językowo gmin w Lotaryngii, zachowali język francuski (oznaczony jako Banat French lub Français du Banat), a także odrębną tożsamość etniczną przez kilka pokoleń. [2]
 
 
 
Those who came from French-speaking or linguistically mixed communes in [[Lorraine (province)|Lorraine]] maintained the French language (labelled Banat French or ''Français du Banat''), as well as a separate ethnic identity for several generations.<ref name="memoria.ro">[http://www.memoria.ro/?location=view_article&id=1641&l=fr Smaranda Vultur, De l’Ouest à l’Est et de l’Est à l’Ouest : les avatars identitaires des Français du Banat, Texte presenté a la conférence d'histoire orale "Visibles mais pas nombreuses : les circulations migratoires roumaines", Paris, 2001]</ref>
 
 
 
Począwszy od 1893 r., Ze względu na politykę madzaryzacji nacjonalistycznego państwa węgierskiego, część Banatów Szwabów zaczęła przenosić się do Bułgarii, gdzie osiedlili się we wsi Bardarski Geran w prowincji Wratsa, założonej wcześniej przez Bułgarów Banata. Ostatecznie ich liczba przekroczyła 90 rodzin. W 1929 roku po nieporozumieniach z bułgarskimi katolikami zbudowali oddzielny kościół rzymskokatolicki. Niektóre z tych niemieckojęzycznych rodzin przeniosły się później do Carewa Brodu w prowincji Szumen wraz z garstką bułgarskich rodzin z Banatu, które udały się do innej bułgarskiej wioski Gostilya w prowincji Pleven.
 
 
 
Beginning with 1893, because of the [[Magyarisation]] policies of the nationalistic Hungarian State, some Banat Swabians began to move to Bulgaria, where they settled in the village of [[Bardarski Geran]], [[Vratsa Province]], founded earlier by [[Banat Bulgarians]]. Their number eventually exceeded 90 families. In 1929 they built a separate Roman Catholic church after disagreements with Bulgarian Catholics. Some of these German-speaking families later moved to [[Tsarev Brod]], [[Shumen Province]] along with a handful of Banat Bulgarian families who went to another Banat Bulgarian village, [[Gostilya]], [[Pleven Province]].
 
 
 
W latach 1941–1943 2150 etnicznych bułgarskich obywateli niemieckich zostało przesiedlonych do Niemiec w ramach polityki Hitlera Heim ins Reich. Wśród nich było 164 Szwabów z Banatu z Bardarskiego Geranu i 33 z Gostilyi.
 
 
 
Between 1941 and 1943, 2,150 ethnic German Bulgarian citizens were relocated to Germany as part of [[Adolf Hitler|Hitler]]'s ''[[Heim ins Reich]]'' policy. These included 164 Banat Swabians from Bardarski Geran and 33 from Gostilya.
 
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
 
{{izvori}}
 
{{izvori}}
  
[[Category:Banat Swabians| ]]
+
[[Kategoria:Geografia]]
[[Category:Danube-Swabian people]]
+
[[Kategoria:Siedmiogród]]
[[Category:German diaspora in Europe]]
+
[[Kategoria:Historia]]
[[Category:Banat]]
+
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
[[Category:Ethnic groups in Hungary]]
+
[[Kategoria:Szwabowie Siedmiogrodzcy]]
[[Category:Ethnic groups in Transylvania]]
+
[[Kategoria:Niemcy w Królestwie Węgier]]
[[Category:Ethnic German groups in Romania]]
+
[[Kategoria:Niemcy w Rumunii]]
[[Category:Ethnic groups in Bulgaria]]
 
[[Category:Ethnic groups in Vojvodina]]
 
[[Category:Ethnic groups in Serbia]]
 
[[Category:Swabia]]
 

Aktualna wersja na dzień 11:07, 19 mar 2021

Plik:Deutschsieben bürgen.svg
Tradycyjne niemieckie (saskie lub szwabskie) terytoria w Banacie i Siedmiogrodzie

Banater Schwaben (pol. Banaccy Szwabowie lub Szwabowie banaccy, rum. Șvabi bănățeni) − etniczna ludność niemiecka w Europie Środkowo-Południowo-Wschodniej. W XVIII wieku wyemigrowali do ówczesnej prowincji Temesi Bánság (Banatu Temeszwar), później włączonej do państwa Habsburgów, tj. do Cesarstwie Austriackiego. w wyniku wojen z Turcją była ona słabo zaludniona. Pod koniec I wojny światowej w 1918 r. mniejszość szwabska pracowała nad utworzeniem niezależnej wieloetnicznej Republiki Banatu; prowincja została jednak podzielona traktatem wersalskim z 1919 r. i traktatem z Trianon z 1920 r. Większa część została zaanektowana przez Rumunię, mniejsza przez Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (od 1929 r. Jugosławia), a niewielka region wokół Szeged pozostał częścią Węgier.

Po II wojnie światowej większość mieszkańców Szwabów została wypędzona na Zachód przez Związek Radziecki i jego wasali, a po 1990 roku i upadku Związku Radzieckiego i jego republik wielu z nich pozostało z powodów ekonomicznych i emocjonalnych.

Banat i Szwabowie znad Dunaju

Koloniści z Banatu są często zgrupowani z innymi niemieckojęzycznymi grupami etnicznymi na obszarze pod nazwą Szwabów znad Dunaju. Oprócz Banatu, grupy te mieszkały w pobliskiej zachodniej Bačka w Vojvodina w Serbii, w szwabskiej Turcji (dzisiejsze południowe Węgry), w Slawonii (obecna Chorwacja) oraz w Satu Mare w Rumunii. Wszystkie te obszary znajdowały się pod panowaniem austriackim, gdy Korona rekrutowała niemieckich imigrantów, zwłaszcza rolników. Chciała ponownie zaludnić ziemie nowo odzyskane po tureckiej okupacji i ożywić rolnictwo na obszarze często opanowanym przez wojnę.

Pochodzenie i rekrutacja

Imigranci byli zachęcani do osiedlania się w Banacie przez austriackich cesarzy w XVIII wieku w celu ponownego zaludnienia prowincji graniczącej z imperium tureckim i dodania etnicznych europejskich chrześcijan do populacji nowo okupowanego regionu. Niemcy otrzymali wolną ziemię i przywilej zachowania języka i religii. Korona poszukiwała imigrantów rzymskokatolickich, podobnie jak koloniści włoscy i hiszpańscy, którzy przybyli do tego regionu.[1] Większość osadników niemieckich pochodziła z Alzacji i Lotaryngii, Austrii, Bawarii, Frankonii i Palatynatu. Niewielkiej grupy można doszukac się ze środkowych Niemiec. Jednak stosunkowo niewielu pochodziło z regionów Szwabii, które były wtedy znane jako Dalsza Austria. Nie jest jasne, w jaki sposób grupa została nazwana Szwabami z Banatu, ale prawdopodobnie dlatego, że większość zarejestrowała się i wyruszyła ze szwabskiego miasta Ulm. Zostali przetransportowani Ulmer Schachteln (barkami) w dół Dunaju do Budapesztu lub Belgradu, skąd wyruszyli pieszo do swoich nowych domów.

Koloniści byli na ogół młodszymi synami z biednych rodzin rolniczych, którzy nie widzieli szans powodzenia w domu. Za Marii Teresy otrzymali wsparcie finansowe i wieloletnią ulgę podatkową. Wielu z najwcześniejszych imigrantów nigdy się nie ożeniło, ponieważ podróżowało wśród nich niewiele Niemek. Zachęcano finansowo rzemieślników, nauczycieli, lekarzy i innych specjalistów. Na przestrzeni dziesięcioleci niemiecki, którym mówili ci koloniści, oddzielił się od niemieckiego rozwijającego się, zwłaszcza po ich zjednoczeniu. Stał się znany jako dunajsko-szwabski, archaiczna forma języka.

Ci, którzy pochodzili z francuskojęzycznych lub mieszanych językowo gmin w Lotaryngii, zachowali język francuski (oznaczony jako Banat French lub Français du Banat), a także odrębną tożsamość etniczną przez kilka pokoleń.[2]

Począwszy od 1893 r., ze względu na politykę madzaryzacji nacjonalistycznego państwa węgierskiego, część banackich Szwabów zaczęła przenosić się do Bułgarii, gdzie osiedlili się we wsi Bardarski Geran w prowincji Wratsa, założonej wcześniej przez Bułgarów z Banatu. Ostatecznie ich liczba przekroczyła 90 rodzin. W 1929 roku po nieporozumieniach z bułgarskimi katolikami zbudowali oddzielny kościół rzymskokatolicki. Niektóre z tych niemieckojęzycznych rodzin przeniosły się później do Carewa Brodu w prowincji Szumen wraz z garstką bułgarskich rodzin z Banatu, które udały się do innej bułgarskiej wioski Gostilya w prowincji Pleven.

W latach 1941–1943 2.150 etnicznych bułgarskich obywateli niemieckich zostało przesiedlonych do Niemiec w ramach polityki Hitlera Heim ins Reich. Wśród nich było 164 Szwabów z Banatu z Bardarskiego Geranu i 33 z Gostilyi.

Przypisy