Banaccy Szwabowie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 3 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
[[Plik:Donasuschwaben im Karpatenbecken.jpg|thumb|Osiedla Szwabów w [[Karpatenbecken]].]]
+
[[Plik:Donasuschwaben im Karpatenbecken.jpg|thumb|left|400px|Osiedla Szwabów w [[Kotlina|Kotlinie Panońskiej]].]]
 +
[[Image:deutschsieben bürgen.svg|thumb|right|400px|Tradycyjne niemieckie (saskie lub szwabskie) terytoria w Banacie i Siedmiogrodzie]]
  
 
'''Banater Schwaben''' (pol. ''Banaccy Szwabowie'' lub ''Szwabowie banaccy'', rum. ''Șvabi bănățeni'') − etniczna ludność niemiecka w Europie Środkowo-Południowo-Wschodniej. W XVIII wieku wyemigrowali do ówczesnej prowincji [[Temesi Bánság]] (''Banatu Temeszwar''),  później włączonej do państwa Habsburgów, tj. do Cesarstwie Austriackiego. w wyniku wojen z Turcją była ona słabo zaludniona. Pod koniec I wojny światowej w 1918 r. mniejszość szwabska pracowała nad utworzeniem niezależnej wieloetnicznej Republiki Banatu; prowincja została jednak podzielona [[Wersal|traktatem wersalskim]] z 1919 r. i [[Trianon|traktatem z Trianon]] z 1920 r. Większa część została zaanektowana przez Rumunię, mniejsza przez Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (od 1929 r. Jugosławia), a niewielka region wokół Szeged pozostał częścią Węgier.
 
'''Banater Schwaben''' (pol. ''Banaccy Szwabowie'' lub ''Szwabowie banaccy'', rum. ''Șvabi bănățeni'') − etniczna ludność niemiecka w Europie Środkowo-Południowo-Wschodniej. W XVIII wieku wyemigrowali do ówczesnej prowincji [[Temesi Bánság]] (''Banatu Temeszwar''),  później włączonej do państwa Habsburgów, tj. do Cesarstwie Austriackiego. w wyniku wojen z Turcją była ona słabo zaludniona. Pod koniec I wojny światowej w 1918 r. mniejszość szwabska pracowała nad utworzeniem niezależnej wieloetnicznej Republiki Banatu; prowincja została jednak podzielona [[Wersal|traktatem wersalskim]] z 1919 r. i [[Trianon|traktatem z Trianon]] z 1920 r. Większa część została zaanektowana przez Rumunię, mniejsza przez Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (od 1929 r. Jugosławia), a niewielka region wokół Szeged pozostał częścią Węgier.
Linia 26: Linia 27:
  
 
== Pochodzenie i rekrutacja ==
 
== Pochodzenie i rekrutacja ==
 
[[Image:deutschsieben bürgen.svg|thumb|right|250px|Tradycyjne niemickie (saskie lub szwabskie) terytoria w Banacie i Siedmiogrodzie]]
 
  
 
Imigranci byli zachęcani do osiedlania się w Banacie przez austriackich cesarzy w XVIII wieku w celu ponownego zaludnienia prowincji graniczącej z imperium tureckim i dodania etnicznych europejskich chrześcijan do populacji nowo okupowanego regionu. Niemcy otrzymali wolną ziemię i przywilej zachowania języka i religii. Korona poszukiwała imigrantów rzymskokatolickich, podobnie jak koloniści włoscy i hiszpańscy, którzy przybyli do tego regionu.<ref>[https://web.archive.org/web/19970204103909/http://www.feefhs.org/banat/bhistory.html "Archived copy"]. [http://feefhs.org/BANAT/BHISTORY.HTML Zarchiwizowano] z oryginału 4 lutego 1997. [dostep:2009-09-20].</ref> Większość osadników niemieckich pochodziła z Alzacji i Lotaryngii, Austrii, Bawarii, Frankonii i Palatynatu. Niewielkiej grupy można doszukac się ze środkowych Niemiec. Jednak stosunkowo niewielu pochodziło z regionów Szwabii, które były wtedy znane jako Dalsza Austria. Nie jest jasne, w jaki sposób grupa została nazwana Szwabami z Banatu, ale prawdopodobnie dlatego, że większość zarejestrowała się i wyruszyła ze szwabskiego miasta Ulm. Zostali przetransportowani Ulmer Schachteln (barkami) w dół Dunaju do Budapesztu lub Belgradu, skąd wyruszyli pieszo do swoich nowych domów.
 
Imigranci byli zachęcani do osiedlania się w Banacie przez austriackich cesarzy w XVIII wieku w celu ponownego zaludnienia prowincji graniczącej z imperium tureckim i dodania etnicznych europejskich chrześcijan do populacji nowo okupowanego regionu. Niemcy otrzymali wolną ziemię i przywilej zachowania języka i religii. Korona poszukiwała imigrantów rzymskokatolickich, podobnie jak koloniści włoscy i hiszpańscy, którzy przybyli do tego regionu.<ref>[https://web.archive.org/web/19970204103909/http://www.feefhs.org/banat/bhistory.html "Archived copy"]. [http://feefhs.org/BANAT/BHISTORY.HTML Zarchiwizowano] z oryginału 4 lutego 1997. [dostep:2009-09-20].</ref> Większość osadników niemieckich pochodziła z Alzacji i Lotaryngii, Austrii, Bawarii, Frankonii i Palatynatu. Niewielkiej grupy można doszukac się ze środkowych Niemiec. Jednak stosunkowo niewielu pochodziło z regionów Szwabii, które były wtedy znane jako Dalsza Austria. Nie jest jasne, w jaki sposób grupa została nazwana Szwabami z Banatu, ale prawdopodobnie dlatego, że większość zarejestrowała się i wyruszyła ze szwabskiego miasta Ulm. Zostali przetransportowani Ulmer Schachteln (barkami) w dół Dunaju do Budapesztu lub Belgradu, skąd wyruszyli pieszo do swoich nowych domów.
Linia 35: Linia 34:
 
Ci, którzy pochodzili z francuskojęzycznych lub mieszanych językowo gmin w Lotaryngii, zachowali język francuski (oznaczony jako ''Banat French'' lub ''Français du Banat''), a także odrębną tożsamość etniczną przez kilka pokoleń.<ref name="memoria.ro">[http://www.memoria.ro/?location=view_article&id=1641&l=fr Smaranda Vultur, De l’Ouest à l’Est et de l’Est à l’Ouest : les avatars identitaires des Français du Banat, Texte presenté a la conférence d'histoire orale "Visibles mais pas nombreuses : les circulations migratoires roumaines", Paris, 2001]</ref>
 
Ci, którzy pochodzili z francuskojęzycznych lub mieszanych językowo gmin w Lotaryngii, zachowali język francuski (oznaczony jako ''Banat French'' lub ''Français du Banat''), a także odrębną tożsamość etniczną przez kilka pokoleń.<ref name="memoria.ro">[http://www.memoria.ro/?location=view_article&id=1641&l=fr Smaranda Vultur, De l’Ouest à l’Est et de l’Est à l’Ouest : les avatars identitaires des Français du Banat, Texte presenté a la conférence d'histoire orale "Visibles mais pas nombreuses : les circulations migratoires roumaines", Paris, 2001]</ref>
  
[[Plik:Banat2 en.png|400px|thumb|left|Podział Banatu w [[Trianon|w traktacie z Trianon]]
+
[[Plik:Banat2 en.png|400px|thumb|left|Podział Banatu w [[Trianon|w traktacie z Trianon]]]]
  
 
Począwszy od 1893 r., ze względu na politykę madzaryzacji nacjonalistycznego państwa węgierskiego, część banackich Szwabów zaczęła przenosić się do Bułgarii, gdzie osiedlili się we wsi Bardarski Geran w prowincji Wratsa, założonej wcześniej przez Bułgarów z Banatu. Ostatecznie ich liczba przekroczyła 90 rodzin. W 1929 roku po nieporozumieniach z bułgarskimi katolikami zbudowali oddzielny kościół rzymskokatolicki. Niektóre z tych niemieckojęzycznych rodzin przeniosły się później do Carewa Brodu w prowincji Szumen wraz z garstką bułgarskich rodzin z Banatu, które udały się do innej bułgarskiej wioski Gostilya w prowincji Pleven.
 
Począwszy od 1893 r., ze względu na politykę madzaryzacji nacjonalistycznego państwa węgierskiego, część banackich Szwabów zaczęła przenosić się do Bułgarii, gdzie osiedlili się we wsi Bardarski Geran w prowincji Wratsa, założonej wcześniej przez Bułgarów z Banatu. Ostatecznie ich liczba przekroczyła 90 rodzin. W 1929 roku po nieporozumieniach z bułgarskimi katolikami zbudowali oddzielny kościół rzymskokatolicki. Niektóre z tych niemieckojęzycznych rodzin przeniosły się później do Carewa Brodu w prowincji Szumen wraz z garstką bułgarskich rodzin z Banatu, które udały się do innej bułgarskiej wioski Gostilya w prowincji Pleven.

Aktualna wersja na dzień 11:07, 19 mar 2021

Plik:Deutschsieben bürgen.svg
Tradycyjne niemieckie (saskie lub szwabskie) terytoria w Banacie i Siedmiogrodzie

Banater Schwaben (pol. Banaccy Szwabowie lub Szwabowie banaccy, rum. Șvabi bănățeni) − etniczna ludność niemiecka w Europie Środkowo-Południowo-Wschodniej. W XVIII wieku wyemigrowali do ówczesnej prowincji Temesi Bánság (Banatu Temeszwar), później włączonej do państwa Habsburgów, tj. do Cesarstwie Austriackiego. w wyniku wojen z Turcją była ona słabo zaludniona. Pod koniec I wojny światowej w 1918 r. mniejszość szwabska pracowała nad utworzeniem niezależnej wieloetnicznej Republiki Banatu; prowincja została jednak podzielona traktatem wersalskim z 1919 r. i traktatem z Trianon z 1920 r. Większa część została zaanektowana przez Rumunię, mniejsza przez Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (od 1929 r. Jugosławia), a niewielka region wokół Szeged pozostał częścią Węgier.

Po II wojnie światowej większość mieszkańców Szwabów została wypędzona na Zachód przez Związek Radziecki i jego wasali, a po 1990 roku i upadku Związku Radzieckiego i jego republik wielu z nich pozostało z powodów ekonomicznych i emocjonalnych.

Banat i Szwabowie znad Dunaju

Koloniści z Banatu są często zgrupowani z innymi niemieckojęzycznymi grupami etnicznymi na obszarze pod nazwą Szwabów znad Dunaju. Oprócz Banatu, grupy te mieszkały w pobliskiej zachodniej Bačka w Vojvodina w Serbii, w szwabskiej Turcji (dzisiejsze południowe Węgry), w Slawonii (obecna Chorwacja) oraz w Satu Mare w Rumunii. Wszystkie te obszary znajdowały się pod panowaniem austriackim, gdy Korona rekrutowała niemieckich imigrantów, zwłaszcza rolników. Chciała ponownie zaludnić ziemie nowo odzyskane po tureckiej okupacji i ożywić rolnictwo na obszarze często opanowanym przez wojnę.

Pochodzenie i rekrutacja

Imigranci byli zachęcani do osiedlania się w Banacie przez austriackich cesarzy w XVIII wieku w celu ponownego zaludnienia prowincji graniczącej z imperium tureckim i dodania etnicznych europejskich chrześcijan do populacji nowo okupowanego regionu. Niemcy otrzymali wolną ziemię i przywilej zachowania języka i religii. Korona poszukiwała imigrantów rzymskokatolickich, podobnie jak koloniści włoscy i hiszpańscy, którzy przybyli do tego regionu.[1] Większość osadników niemieckich pochodziła z Alzacji i Lotaryngii, Austrii, Bawarii, Frankonii i Palatynatu. Niewielkiej grupy można doszukac się ze środkowych Niemiec. Jednak stosunkowo niewielu pochodziło z regionów Szwabii, które były wtedy znane jako Dalsza Austria. Nie jest jasne, w jaki sposób grupa została nazwana Szwabami z Banatu, ale prawdopodobnie dlatego, że większość zarejestrowała się i wyruszyła ze szwabskiego miasta Ulm. Zostali przetransportowani Ulmer Schachteln (barkami) w dół Dunaju do Budapesztu lub Belgradu, skąd wyruszyli pieszo do swoich nowych domów.

Koloniści byli na ogół młodszymi synami z biednych rodzin rolniczych, którzy nie widzieli szans powodzenia w domu. Za Marii Teresy otrzymali wsparcie finansowe i wieloletnią ulgę podatkową. Wielu z najwcześniejszych imigrantów nigdy się nie ożeniło, ponieważ podróżowało wśród nich niewiele Niemek. Zachęcano finansowo rzemieślników, nauczycieli, lekarzy i innych specjalistów. Na przestrzeni dziesięcioleci niemiecki, którym mówili ci koloniści, oddzielił się od niemieckiego rozwijającego się, zwłaszcza po ich zjednoczeniu. Stał się znany jako dunajsko-szwabski, archaiczna forma języka.

Ci, którzy pochodzili z francuskojęzycznych lub mieszanych językowo gmin w Lotaryngii, zachowali język francuski (oznaczony jako Banat French lub Français du Banat), a także odrębną tożsamość etniczną przez kilka pokoleń.[2]

Począwszy od 1893 r., ze względu na politykę madzaryzacji nacjonalistycznego państwa węgierskiego, część banackich Szwabów zaczęła przenosić się do Bułgarii, gdzie osiedlili się we wsi Bardarski Geran w prowincji Wratsa, założonej wcześniej przez Bułgarów z Banatu. Ostatecznie ich liczba przekroczyła 90 rodzin. W 1929 roku po nieporozumieniach z bułgarskimi katolikami zbudowali oddzielny kościół rzymskokatolicki. Niektóre z tych niemieckojęzycznych rodzin przeniosły się później do Carewa Brodu w prowincji Szumen wraz z garstką bułgarskich rodzin z Banatu, które udały się do innej bułgarskiej wioski Gostilya w prowincji Pleven.

W latach 1941–1943 2.150 etnicznych bułgarskich obywateli niemieckich zostało przesiedlonych do Niemiec w ramach polityki Hitlera Heim ins Reich. Wśród nich było 164 Szwabów z Banatu z Bardarskiego Geranu i 33 z Gostilyi.

Przypisy