Dolná Lehota (okres Brezno): Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 29: | Linia 29: | ||
'''Dolná Lehota''' (węg. ''Alsószabadi'') – wieś ([[obec]]) na [[Słowacja|Słowacji]] położona w [[kraj bańskobystrzycki|kraju bańskobystrzyckim]], w [[powiat Brezno|powiecie Brezno]]. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1424<ref>[http://archive.is/20130418185931/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/zaklad.jsp?txtUroven=430603&lstObec=509043 Statystyki ogólne miejscowości] (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09]. </ref>. | '''Dolná Lehota''' (węg. ''Alsószabadi'') – wieś ([[obec]]) na [[Słowacja|Słowacji]] położona w [[kraj bańskobystrzycki|kraju bańskobystrzyckim]], w [[powiat Brezno|powiecie Brezno]]. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1424<ref>[http://archive.is/20130418185931/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/zaklad.jsp?txtUroven=430603&lstObec=509043 Statystyki ogólne miejscowości] (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09]. </ref>. | ||
| + | |||
| + | == Populacja == | ||
Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 779 osób, w tym 372 kobiety i 407 mężczyzn<ref>[http://web.archive.org/web/20150620013321/http://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców] (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z [http://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES tego adresu]].</ref>. | Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 779 osób, w tym 372 kobiety i 407 mężczyzn<ref>[http://web.archive.org/web/20150620013321/http://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców] (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z [http://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES tego adresu]].</ref>. | ||
| Linia 37: | Linia 39: | ||
* [[Romowie]] – 0,41% | * [[Romowie]] – 0,41% | ||
* [[Rusini]] – 0,14% | * [[Rusini]] – 0,14% | ||
| + | |||
| + | === Wyznania === | ||
Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco<ref name="spis"/>: | Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco<ref name="spis"/>: | ||
| Linia 45: | Linia 49: | ||
* Nie podano – 1,08% | * Nie podano – 1,08% | ||
| − | == | + | == Historia == |
| − | Osadu založil v roku [[1358]] na území Ľupčianskeho panstva dedičný richtár Petrík z Predajnej a viac ako sto rokov niesla v názve jeho meno. Obyvateľstvo sa tak ako v okolitých obciach zaoberalo [[poľnohospodárstvo]]m, chovom dobytka, furmančením pre erárne železohutnícke podniky. | + | |
| + | Osada została założona w 1358 roku na terenie dóbr Ľupčianske przez dziedzicznego burmistrza Petrika z Predajnej i przez ponad sto lat nosiła swoją nazwę. Podobnie jak w okolicznych wioskach ludność zajmowała się rolnictwem, hodowlą bydła i hodowlą żelaza. | ||
| + | |||
| + | Osadu založil v roku [[1358]] na území Ľupčianskeho panstva dedičný richtár Petrík z Predajnej a viac ako sto rokov niesla v názve jeho meno. Obyvateľstvo sa tak ako v okolitých obciach zaoberalo [[poľnohospodárstvo]]m, chovom dobytka, furmančením pre erárne železohutnícke podniky. | ||
| + | |||
| + | W XVIII - XX wieku Dolná Lehota należała do tzw wioska koronkowa. Domowi handlarze koronkami, ceramiką, wyrobami grzebieniowymi, planami i nożami znani byli nie tylko na Węgrzech, ale także na Bałkanach. Mieszkańcy powrócili do górnictwa w XIX wieku, ale złoto i srebro zostały zastąpione rudą antymonu przetwarzaną w Vajskovej. | ||
| + | |||
| + | V 18. - 20. storočí patrila Dolná Lehota medzi tzv. čipkárske obce. Podomoví obchodníci s [[čipka]]mi, hrnčiarskym, hrebeniarskym tovarom, modrotlačou a nožmi boli známi nielen v [[Uhorsko|Uhorsku]], ale aj na [[Balkánsky polostrov|Balkáne]]. K ťažbe nerastov sa obyvatelia vrátili v 19. storočí, [[zlato]] a [[striebro]] však nahradila [[antimonit|antimónová ruda]] spracovávaná vo [[Podbrezová|Vajskovej]]. | ||
| − | + | Dolná Lehota użyła do swojego herbu historycznego wzoru z miejskiej pieczęci z 1706 r. Przedstawia popularną i częstą w heraldyce scenę - św. Jerzy zabijający włócznią smoka. Kult tego świętego rozpowszechnił się zwłaszcza w XIV wieku i stał się patronem wielu miast i wsi. | |
| − | Dolná Lehota použila pre svoj erb historickú predlohu z obecnej pečate datovanej rokom [[1706]]. Je na nej v heraldike oblúbený a častý výjav - svätý Juraj zabíjajúci kopijou draka. Kult tohto svätca sa šíril najmä v 14. storočí a stal sa patrónom viacerých miest a dedín. | + | Dolná Lehota použila pre svoj erb historickú predlohu z obecnej pečate datovanej rokom [[1706]]. Je na nej v heraldike oblúbený a častý výjav - svätý Juraj zabíjajúci kopijou draka. Kult tohto svätca sa šíril najmä v 14. storočí a stal sa patrónom viacerých miest a dedín. |
=== Vývoj názvu obce === | === Vývoj názvu obce === | ||
| − | Dolná Lehota | + | |
| + | === Opracowanie nazwy miejscowości === | ||
| + | Dolná Lehota dawniej Dolná Lehôtka (po niemiecku Peterslehotta; po węgiersku Alsószabadi), starsze nazwy gminy: | ||
| + | |||
* 1424{{--}}Petwrlehota | * 1424{{--}}Petwrlehota | ||
* 1455{{--}}Lehota Petri | * 1455{{--}}Lehota Petri | ||
| Linia 61: | Linia 75: | ||
* do 1907{{--}}Alsólehota | * do 1907{{--}}Alsólehota | ||
| − | == | + | == Kultura i atrakcje == |
| − | === | + | === Pomniki === |
| + | |||
| + | * Kościół rzymskokatolicki św. Jana Chrzciciela, prosta jednonawowa budowla z prezentowaną wieżą z 1914 r. Obraz kościoła z 1915 r. Jest dziełem Józefa Hanula. [4] Fasada kościoła podzielona jest listwami lizyny, wieża zwieńczona jest piramidalnym hełmem. | ||
| + | * Kaplica św. Jana Chrzciciela z 1818 roku. | ||
| + | |||
| + | |||
* [[Rímskokatolícka cirkev na Slovensku|Rímskokatolícky]] kostol [[Ján Krstiteľ|sv. Jána krstiteľa]], jednoduchá jednoloďová stavba s predstavanou vežou z roku [[1914]]. Výmaľba kostola z roku [[1915]] je dielom [[Jozef Hanula|Jozefa Hanulu]].<ref>{{Citácia elektronického dokumentu | * [[Rímskokatolícka cirkev na Slovensku|Rímskokatolícky]] kostol [[Ján Krstiteľ|sv. Jána krstiteľa]], jednoduchá jednoloďová stavba s predstavanou vežou z roku [[1914]]. Výmaľba kostola z roku [[1915]] je dielom [[Jozef Hanula|Jozefa Hanulu]].<ref>{{Citácia elektronického dokumentu | ||
| priezvisko = | | priezvisko = | ||
| Linia 78: | Linia 97: | ||
* Kaplnka sv. Jána krstiteľa z roku [[1818]]. | * Kaplnka sv. Jána krstiteľa z roku [[1818]]. | ||
| − | == | + | == Osobowości wioski == |
| − | === | + | === Tubylcy === |
| + | |||
| + | * Krištof Škultéty (* XVI w.), Pierwszy drukarz w Bańskiej Bystrzycy. | ||
| + | * Severín Škultéty (* 1550 - † 30 czerwca 1600, Bardejov), kapłan ewangelicki, pedagog, pisarz religijny. | ||
| + | * Adalbert Šimšík (* 1900 - † 1982), skrzypek, nauczyciel skrzypiec, skrzypek samouk, który uczył w szkole podstawowej oraz skrzypiec w Ludowej Szkole Artystycznej i Instytucie Pedagogicznym w Bańskiej Bystrzycy. Wykonał narzędzia według wzoru Stradivariego, częściowo z półfabrykatów. Jego skrzypce z 1966 roku są w posiadaniu Muzeum Literacko-Muzycznego (LHM) w Bańskiej Bystrzycy, gdzie przechowywany jest również sprzęt jego pracowni muzycznej. Zdobył nagrodę na Konkursie Producentów Instrumentów Ludowych w Detva (1980). [5] | ||
| + | * Koloman Šimšík (* 1905 - †?), Urzędnik techniczny, skrzypek-samouk, od 1951 r. Zajmuje się lutnictwem, wykonując skrzypce na wzór Stradivariego (od 1962). Ostatni z jego warsztatów (1962) należy do LHM w Bańskiej Bystrzycy. [6] | ||
| + | * Ivan Bella (* 21 maja 1964), były słowacki pilot myśliwski i pierwszy słowacki kosmonauta. W kosmos poleciał w 1999 roku. [7] | ||
| + | |||
| + | |||
| + | |||
* [[Krištof Škultéty]] (* [[16. storočie]]), prvý kníhtlačiar v Banskej Bystrici. | * [[Krištof Škultéty]] (* [[16. storočie]]), prvý kníhtlačiar v Banskej Bystrici. | ||
* [[Severín Škultéty]] (* [[1550]]{{--}}† [[30. jún]] [[1600]], [[Bardejov]]), evanjelický kňaz, pedagóg, náboženský spisovateľ. | * [[Severín Škultéty]] (* [[1550]]{{--}}† [[30. jún]] [[1600]], [[Bardejov]]), evanjelický kňaz, pedagóg, náboženský spisovateľ. | ||
Wersja z 05:55, 4 kwi 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku słowackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku słowackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Dolná Lehota je obec na Slovensku v okrese Brezno. Dolná Lehota (węg. Alsószabadi) – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Brezno. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1424[1]. Spis treściPopulacjaWedług danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 779 osób, w tym 372 kobiety i 407 mężczyzn[2]. W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco[3]: WyznaniaZe względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[3]:
HistoriaOsada została założona w 1358 roku na terenie dóbr Ľupčianske przez dziedzicznego burmistrza Petrika z Predajnej i przez ponad sto lat nosiła swoją nazwę. Podobnie jak w okolicznych wioskach ludność zajmowała się rolnictwem, hodowlą bydła i hodowlą żelaza. Osadu založil v roku 1358 na území Ľupčianskeho panstva dedičný richtár Petrík z Predajnej a viac ako sto rokov niesla v názve jeho meno. Obyvateľstvo sa tak ako v okolitých obciach zaoberalo poľnohospodárstvom, chovom dobytka, furmančením pre erárne železohutnícke podniky. W XVIII - XX wieku Dolná Lehota należała do tzw wioska koronkowa. Domowi handlarze koronkami, ceramiką, wyrobami grzebieniowymi, planami i nożami znani byli nie tylko na Węgrzech, ale także na Bałkanach. Mieszkańcy powrócili do górnictwa w XIX wieku, ale złoto i srebro zostały zastąpione rudą antymonu przetwarzaną w Vajskovej. V 18. - 20. storočí patrila Dolná Lehota medzi tzv. čipkárske obce. Podomoví obchodníci s čipkami, hrnčiarskym, hrebeniarskym tovarom, modrotlačou a nožmi boli známi nielen v Uhorsku, ale aj na Balkáne. K ťažbe nerastov sa obyvatelia vrátili v 19. storočí, zlato a striebro však nahradila antimónová ruda spracovávaná vo Vajskovej. Dolná Lehota użyła do swojego herbu historycznego wzoru z miejskiej pieczęci z 1706 r. Przedstawia popularną i częstą w heraldyce scenę - św. Jerzy zabijający włócznią smoka. Kult tego świętego rozpowszechnił się zwłaszcza w XIV wieku i stał się patronem wielu miast i wsi. Dolná Lehota použila pre svoj erb historickú predlohu z obecnej pečate datovanej rokom 1706. Je na nej v heraldike oblúbený a častý výjav - svätý Juraj zabíjajúci kopijou draka. Kult tohto svätca sa šíril najmä v 14. storočí a stal sa patrónom viacerých miest a dedín. Vývoj názvu obceOpracowanie nazwy miejscowościDolná Lehota dawniej Dolná Lehôtka (po niemiecku Peterslehotta; po węgiersku Alsószabadi), starsze nazwy gminy:
Kultura i atrakcjePomniki
Osobowości wioskiTubylcy
Linki zewnętrzne
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ Statystyki ogólne miejscowości (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
- ↑ Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ 3,0 3,1 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001 (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
- ↑ Dolná Lehota [online]. Najkrajší kraj. Dostupné online.
- ↑ Szablon:Citácia Harvard
- ↑ Szablon:Citácia Harvard
- ↑ SÜLE, Peter; SÜLE, Peter, ml. Encyklopédia miest a obcí Slovenska. Lučenec : PS-LINE, 2005. 960 s. . S. 522.
- ↑ Registre obnovenej evidencie pozemkov [online]. Bratislava : ÚGKK SR, [cit. 2011-12-31]. Dostupné online.
- ↑ Počet obyvateľov podľa pohlavia – obce (ročne) [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, rev. 2021-03-21, [cit. 2021-03-30]. Dostupné online.
- ↑ Voľby do orgánov samosprávy obcí 2018 : Zoznam zvolených starostov [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, 2018-11-13. Dostupné online.