Bystrá (okres Brezno): Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 16 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:2]]
+
[[Kategoria:1o]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z słowackiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z słowackiej Wikipedii]]
Linia 8: Linia 8:
 
|nota    = słowacki
 
|nota    = słowacki
 
}}
 
}}
 
 
{|
 
{|
 
|
 
|
Linia 17: Linia 16:
 
|nota    = polski
 
|nota    = polski
 
}}
 
}}
 
 
{|
 
{|
 
|
 
|
 
|}
 
|}
 
 
{|
 
{|
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
'''Bystrá''' (pol. ''Bystrá'', węg. ''Sebesér'') – [[wieś]] ([[obec]]) na [[Słowacja|Słowacji]] położona w [[kraj bańskobystrzycki|kraju bańskobystrzyckim]], w [[powiat Brezno|powiecie Brezno]]. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1563<ref>[http://archive.is/20130418185931/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/zaklad.jsp?txtUroven=430603&lstObec=509043 Statystyki ogólne miejscowości] (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].</ref>. Znajduje się w [[Niżne Tatry|Niżnych Tatrach]], na dnie doliny [[Bystrianka]]. Przez wieś biegnie [[Droga I/72 (Słowacja)|droga krajowa nr 72]] z [[Podbrezová|Podbrezovej]] w dolinie górnego [[Hron]]u do [[Liptovský Hrádok|Liptowskiego Gródka]] na [[Liptów|Liptowie]]<ref name=tatraplan>''Niżne Tatry – zachód. Mapa turystyczna  1:50'', Banská Bystrica: Tatraplan, 2013</ref>.
 +
 +
== Historia ==
 +
 +
W 1563 r., gdy w okolicach Wistra znalazła się królewska komisja oceniająca stan lasów [[Horehronia]], znalazła tu działającą hutę żelaza. W jej pobliżu stopniowo powstawała siedziba dzisiejszej Bystrej. Prywatni górnicy wydobywali tu złoto w XVI i XVII wieku, a mieszkańcy pracowali jako drwale i górnicy węgla. W ciągu następnych dwóch stuleci surówka z [[Hronec|Hronca]], [[Pohronská Polhora|Pohronskej Polhory]] i [[Tisovec|Tisovca]] była stopniowo przetwarzana w trzech hutach należących do kompleksu [[Hrončianské železiarské]]. Chociaż Bystrá została zarejestrowana jako ''komorská'' osada huty żelaza, w świadomości mieszkańców pozostaje osadą górniczą. Świadczą o tym także przypadkowo odkryte relikwie św.Barbary, patronki górników, umieszczone w monstrancji miejscowej kaplicy w 1816 roku.
 +
 +
W 1896 r. wieś usamodzielniła się. W 1960 roku została połączona ze wsią [[Mýto pod Ďumbierom]]. Od 1990 roku Bystrá jest ponownie samodzielną gminą. Współczesna Bystrá jest ośrodkiem turystycznym po południowej stronie Tatr Niskich. [[Bystrianska dolina]] jest częścią Parku Narodowego Niskie Tatry. Pojemność hotelowa w miejscowości Bystrá i Bystrianska dolina wynosi około 1000 łóżek. Jaskinia [[Bystrianska kapľová]] oprócz zwiedzania piękna przyrody i podziemi oferuje również speleoterapię − leczenie chorób górnych dróg oddechowych.
 +
 +
=== Nazwy historyczne ===
 +
 +
1563 − Wistra, Bisztra
 +
1673 − węg. Sebesér
 +
 +
== Symbole wiosek ==
  
{{Infobox Slovenská obec
+
Gmina używa nowego herbu wsi od 2006 roku, kiedy to odnaleziono historyczną pieczęć miejscowości. Historyczna pieczęć miejscowości Bystrá była podstawą do stworzenia obecnego herbu. Herb został zatwierdzony przez Komisję Heradyczną Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej 4 lipca 2006 roku. Flaga miejscowości składa się z sześciu podłużnych pasów w kolorze białym (2/8), żółtym (1/8), czerwonym (1/8), białym (2/8) i czerwonym (1/8). Flaga ma stosunek 2: 3 i jest zakończona trzema punktami, t. jot. dwa cięcia, sięgające siniaków na jej liściu.
| Typ              = obec
 
| Názov            = Bystrá
 
| Iné názvy        =
 
| Obrázok          = Bystrá, okr. Brezno - kostol.jpg
 
| Popis obrázku    = Kostol sv. Floriána
 
| Znak            = <!-- nevkladať bez písomného povolenia obce, pripojeného k obr. -->
 
| Vlajka          = <!-- nevkladať bez písomného povolenia obce, pripojeného k obr. -->
 
| Kraj            = Banskobystrický
 
| Okres            = Brezno
 
| Región          = Horehronie
 
| Časti            =
 
| Rieka            = Bystrianka
 
| Rieka 1         = [[Štiavnička (prítok Bystrianky)|Štiavnička]]
 
| Zemepisná šírka  = 48.841944
 
| Zemepisná dĺžka  = 19.601944
 
| Nadmorská výška  = 566
 
| Prvá zmienka    = [[1563]]
 
| Starosta        = Marian Alberty<ref name="zoznam-starostov">{{Zoznam starostov a primátorov|2018}}</ref>
 
| Politická strana = [[Nezávislý kandidát|nezávislý]]
 
| PSČ              = 977 01 (pošta [[Brezno]] 1)
 
| Kód              = 557251
 
| EČV              = BR
 
| Predvoľba        = +421-48
 
| Adresa          = Obecný úrad<br/>Bystrá 61<br/>977 01  Brezno 1
 
| E-mail          = [email protected]
 
| Telefón          = 619 53 80, 619 57 94
 
| Fax              = 619 57 95
 
| Mapa            =
 
| Popis mapy      =
 
| Web              = bystra.sk
 
| Commons          =
 
| Pôvod názvu      =
 
| Poznámky        =
 
}}
 
'''Bystrá''' je [[obec (slovenská správna jednotka)|obec]] na [[Slovensko|Slovensku]] v okrese [[Brezno (okres)|Brezno]]. Vo svojom logu nesie prívlastok Srdce Nízkych Tatier, nakoľko je centrom cestovného ruchu na južnej strane Chopka. Bystrianska dolina je súčasťou [[Národný park Nízke Tatry|Národného parku Nízke Tatry]]. Viac infomácií je na webovej stránke obce www.bystra.sk
 
  
'''Bystrá''' (węg. ''Sebesér'') – [[wieś]] ([[obec]]) na [[Słowacja|Słowacji]] położona w [[kraj bańskobystrzycki|kraju bańskobystrzyckim]], w [[powiat Brezno|powiecie Brezno]]. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1563<ref>{{cytuj stronę|url=http://archive.is/20130418190026/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/zaklad.jsp?txtUroven=430603&lstObec=557251|tytuł=Statystyki ogólne miejscowości|opublikowany=Statistical Office of the Slovak Republic|język = en|data dostępu=2013-09-09}}</ref>. Znajduje się w [[Niżne Tatry|Niżnych Tatrach]], na dnie doliny [[Bystrianka]]. Przez wieś biegnie [[Droga I/72 (Słowacja)|droga krajowa nr 72]] z [[Podbrezová|Podbrezovej]] w dolinie górnego [[Hron]]u do [[Liptovský Hrádok|Liptowskiego Gródka]] na [[Liptów|Liptowie]]<ref name=tatraplan>''Niżne Tatry – zachód. Mapa turystyczna  1:50'', Banská Bystrica: Tatraplan, 2013</ref>.
+
== Populacja ==
  
Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 188 osób, w tym 89 kobiet i 99 mężczyzn<ref>{{cytuj stronę|url=https://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES|tytuł=Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców|opublikowany=Štatistický úrad Slovenskej republiky|język = sk|data dostępu=2013-09-09}}</ref>.
+
Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 188 osób, w tym 89 kobiet i 99 mężczyzn<ref>[http://web.archive.org/web/20150620013321/http://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców] (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z [http://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES tego adresu]].</ref>.
  
W 2001 roku rozkład populacji względem [[narodowość|narodowości]] i [[grupa etniczna|przynależności etnicznej]] wyglądał następująco<ref name="spis">{{cytuj stronę|url=http://archive.is/20130909011418/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/scitanie.jsp?txtUroven=430603&lstObec=557251|tytuł=Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001|opublikowany=Statistical Office of the Slovak Republic|język = en|data dostępu=2013-09-09}}</ref>:
+
W 2001 roku rozkład populacji względem [[narodowość|narodowości]] i [[grupa etniczna|przynależności etnicznej]] wyglądał następująco<ref name="spis">[http://archive.is/20130909011404/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/scitanie.jsp?txtUroven=430603&lstObec=508446 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001] (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].</ref>:
 
* [[Słowacy]] – 94,03%
 
* [[Słowacy]] – 94,03%
 
* [[Czesi]] – 1,99%
 
* [[Czesi]] – 1,99%
 
* [[Niemcy (naród)|Niemcy]] – 1,49%
 
* [[Niemcy (naród)|Niemcy]] – 1,49%
 +
 +
=== Wyznania ===
  
 
Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco<ref name="spis"/>:
 
Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco<ref name="spis"/>:
Linia 78: Linia 56:
 
* [[Ateizm|Ateiści]] – 19,9%
 
* [[Ateizm|Ateiści]] – 19,9%
 
* Nie podano – 3,48%
 
* Nie podano – 3,48%
 +
 
<gallery mode=packed>  
 
<gallery mode=packed>  
 
Plik:Hotel Bystrá dolina NT8.jpg|Hotel w dolinie Bystrá
 
Plik:Hotel Bystrá dolina NT8.jpg|Hotel w dolinie Bystrá
Linia 84: Linia 63:
 
Plik:Bystrá NT8 (2).jpg|Hotel i restauracja w dolinie Bystrá
 
Plik:Bystrá NT8 (2).jpg|Hotel i restauracja w dolinie Bystrá
 
Plik:Obec Bystrá 19 Slovakia2.jpg|Domy przy głównej drodze
 
Plik:Obec Bystrá 19 Slovakia2.jpg|Domy przy głównej drodze
</gallery>  
+
</gallery>
 
 
== Dejiny ==
 
BYSTRÁ – r. 1563 WISTRA, BISZTRA, r. 1673 maď. SEBESÉR. V roku 1563, keď sa kráľovská komisia hodnotiaca stav lesov na Horehroní ocitla v okolí Wistrej, našla tu fungujúcu hutu na výrobu železa. V jej okolí vzniklo postupne sídlo dnešnej Bystrej. Súkromný ťažiari tu v 16. 17. storočí dolovali zlato a striebro obyvatelia pracovali ako drevorubači a uhliari. V nasledujúcich dvoch storočiach sa postupne v troch hámroch, patriacich Hrončianskemu železiarskemu komplexu, spracovávalo surové železo z Hronca, Pohronskej Polhory a Tisovca. Hoci bola Bystrá evidovaná ako komorská osada erárnych železiarní, v povedomí obyvateľov zostáva baníckou osadou. Svedčia o tom aj náhodne objavené relikvie svätej Barbory, patrónky baníkov, uložené do monštrancie tunajšej kaplnky v roku 1816.
 
 
 
V roku 1896 sa obec osamostatnila. V roku 1960 bola zlúčená s obcou Mýto pod Ďumbierom. Od roku 1990 je Bystrá znovu samostatnou obcou. Novodobá Bystrá je centrom cestovného ruchu na južnej strane Nízkych Tatier. Bystrianska dolina je súčasťou Národného parku Nízke Tatry. Ubytovacia kapacita v obci Bystrá a Bystrianskej doline je cca 1000 lôžok. Bystrianska kvapľová jaskyňa ponúka okrem obhliadky prírodných, podzemných krás aj speleoterapiu – liečenie ochorení horných dýchacích ciest.
 
 
 
'''Symboly obce:'''
 
 
 
Obec používa nový erb obce od roku 2006, kedy bola nájdená historická pečať obce. Historická pečať obce Bystrá bola základom pre vytvorenie súčasného erbu. Erb schválila Heradická komisia MV SR dňa 4. júla 2006. Erb obce: červenom štíte zlatá koruna prevýšená baníckymi kladivami (bicím a rozpájacím) previazanými zlatou mašľou a sprevádzanými hore a po bokoch zlatými osemhrotými hviezdami. Vlajka obce pozostáva zo šiestich pozdĺžnych pruhov vo farbách bielej (2/8), žltej (1/8), červenej (1/8), bielej (2/8) a červenej (1/8). Vlajka má pomer 2:3 a ukončená je tromi cípmi, t. j. dvomi zástrihmi, siahajúcimi dotretiny jej listu.
 
  
''<code>Zdroj: www.bystra.sk</code>''
+
== Kultura i atrakcje ==
 +
=== Pomniki ===
  
== Kultúra a zaujímavosti ==
+
* Kościół rzymskokatolicki św. Floriana, jednonawowa budowla neogotycka z wielobocznym zakończeniem prezbiterium i wieżą wchodzącą w skład bryły kościelnej z 1915 r.<ref>{{Citácia elektronického dokumentu
=== Pamiatky ===
 
* [[Rímskokatolícka cirkev na Slovensku|Rímskokatolícky]] kostol [[Florián z Lorchu|sv. Floriána]], jednoloďová [[neogotika|neogotická]] stavba s polygonálnym ukončením [[presbytérium|presbytéria]] a vežou tvoriacou súčasť hmoty kostola z roku [[1915]].<ref>{{Citácia elektronického dokumentu
 
 
   | priezvisko =  
 
   | priezvisko =  
 
   | meno =  
 
   | meno =  
Linia 111: Linia 80:
 
   | miesto =  
 
   | miesto =  
 
   | jazyk =  
 
   | jazyk =  
}} </ref> Fasády kostola sú členené lizénovými pásmi a opornými piliermi. Veža kostola je ukončená ihlancovou helmicou.  
+
}} </ref> Elewacje kościoła podzielone są listwami lizenowymi i filarami wsporczymi. Wieża kościoła zwieńczona jest piramidalnym hełmem.
*Kaplnka Panny Márie Lurdskej, nachádza sa pod kostolom sv. Floriána a bola postavená v roku 2001
+
* Kaplica Matki Bożej z Lourdes, znajdująca się pod kościołem św. Floriana i został zbudowany w 2001 roku
*Kaplnka sv. Jána Nepomuckého, Kaplnka Sv.Jána Nepomuckého sa nachádza pri moste na pravom brehu Bystrianky, medzi dvoma lipami. Bola postavená  z pokút robotníkov Bystrianských hámrov v roku 1836. Sošku Sv.Jána Nepomuckého do kaplnky podľa ústneho podania zhotovil z dreva (čerešne) obyvateľ Bystrej pán Viliger. Táto soška bola v kaplnke do roku 1993, kedy bola neznámym zlodejom odcudzená. Od tejto doby  v kaplnke bol umiestnený obraz Panny Márie až do 24.6.2001, kedy bola posvätená pánom farárom Tadeuszom Mrzyglodom a v kaplnke umiestnená nová soška Svätého Jána Nepomuckého vyhotovená znovu obyvateľom Bystrej Milanom Boháčom st.
+
* Kaplica św. Jána Nepomuckiego, przy moście na prawym brzegu Bystrianki, między dwoma lipami, znajduje się kaplica św. Jana Nepomucena. Został zbudowany z grzywny robotników Bystrianské hámry w 1836 roku. Figura św. Jana Nepomucena w kaplicy według ustnej tradycji została wykonana z drewna (wiśni) przez mieszkańca Bystreja, pana Viligera. Ta statuetka znajdowała się w kaplicy do 1993 roku, kiedy to została skradziona przez nieznanego złodzieja. Od tego czasu do 24 czerwca 2001 roku w kaplicy stał obraz Matki Boskiej, kiedy to został konsekrowany przez proboszcza Tadeusza Mrzygłoda oraz nowa statuetka św.Jana Nepomucena wykonana ponownie przez mieszkańca Bystrej Milana Boháča seniora.
* Drevená zvonica, drevená stavba z roku [[1836]]. V roku 2014 ju zub času nahlodal natoľko, že bolo nutné ju rozobrať a na jej mieste vznikla nová zvonica s elektrifikovanými zvonmi.
+
* Drewniana dzwonnica, drewniany budynek z 1836 r. W 2014 r. Ząb czasu zerodował ją do tego stopnia, że ​​trzeba było ją rozebrać, a na jej miejscu postawiono nową dzwonnicę z naelektryzowanymi dzwonami.
*Drevená socha sv. Floriána. Sochu na žiadosť starostu obce Bystrá Mariana Albertyho vyrezal talentovaný umelecký rezbár Jakub Skaloš. Ako predloha bola použitá socha sv. Floriána umiestnená na oltári  Rímskokatolíckeho kostola v Bystrej. Táto socha bola za účasti Bystrianskych hasičov slávnostne odhalená a vysvätená 8. mája 2016.
+
* Drewniana figura św. Florian. Pomnik wykonał utalentowany artysta rzeźbiarz Jakub Skaloš na zlecenie burmistrza Bystrá Mariana Alberty. Posąg św. Floriana na ołtarzu kościoła rzymskokatolickiego w Bystrej. Pomnik został uroczyście odsłonięty i poświęcony 8 maja 2016 r. Przy udziale bystryjskich strażaków.
 
 
=== Čo sa oplatí navštíviť ? ===
 
Obec Bystrá Vás pozýva na príjemné chvíle oddychu v letnom a jesennom období, športové aktivity-turistiku, návštevu jaskyne s výbornou klímou, zberom liečivých rastlín, lesných plodov.
 
* V letnom období sa organizujú kultúrne podujatia s účasťou významných umeleckých a športových osobností nášho života.
 
* V zimnom období na lyžovanie, korčuľovanie a prechádzky krásnou zimnou prírodou.
 
* V obci sa nachádza '''Bystrianska jaskyňa''',  v ktorej sa uskutočňujú pobyty detí chorých na dýchacie orgány-speleoterapia.
 
* Minispráva jaskyne <strong>Mŕtvych netopierov</strong>
 
*Amfiteáter
 
*Kolkáreň
 
*Infocentrum
 
* Stanica Rýchlej lekárskej pomoci
 
* Sídlo Horskej záchrannej služby Nízke Tatry – JUH
 
* Turistický náučný chodník:
 
 Nová trasa začína pri ústrednej turistickej orientácií na Trangoške. Záchytné parkovisko, zastávka autobusu, horský hotel Trangoška a informačné stredisko NAPANT-u sú na dohľad. Spolu s chodníkom bol vybudovaný aj nový drevený prístrešok, ktorý zároveň slúži ako čakáreň na autobus. Pri turistickom rázcestníku začína náučný chodník Ďumbierskym krasom, ktorého trasa pokračuje hore Trangošskou dolinou k Jaskyni mŕtvych netopierov a z rovnakého smeru prichádza naša zelená značka od Štefánikovej chaty pod Ďumbierom. Drevený mostík preklenuje brehy Bystrianky a kopaný chodník na vzdialenosti {{km|6.3|m}} s prevýšením {{m|420|m}} zostupuje Bystrou dolinou k celoročnému stredisku rekreácie – Tále s golfovým ihriskom Sivý medveď. Popri chodníku je umiestnených niekoľko informačných panelov o lesnej kalamite. K turistickej vybavenosti nechýba desať drevených lavičiek. Pred rázcestím Tále – Stupka značka prechádza z chodníka na zvážnicu a po cca {{m|1400|m}} sa križuje s červeno značenou trasou Partizánskej cesty, ktorá vás cez most dovedie k službám na Táloch.
 
* V strede obce sa nachádza Neogotický rímskokatolícky kostol sv. Floriána
 
* Ďalej sa v obci nachádza sídlo lesnej správy „Ďumbier“.
 
* Dobrovoľný hasičský zbor Bystrá
 
 
 
==== Ubytovanie a gastronómia ====
 
Na území obce Bystrá sa nachádza viacero ubytovacích a gastronomických možností:
 
* '''Hotely:'''
 
- Wellness hotel Bystrá
 
  
- Hotel Biela medvedica
+
=== Co warto odwiedzić? ===
 +
Wieś Bystrá zaprasza na przyjemne chwile relaksu latem i jesienią, zajęcia sportowe, wędrówki, zwiedzanie jaskini o doskonałym klimacie, zbieranie roślin leczniczych, jagód.
 +
* Latem organizowane są imprezy kulturalne z udziałem ważnych osobistości naszego życia artystycznego i sportowego.
 +
* Zimą na narty, łyżwy i spacery w pięknej zimowej przyrodzie.
 +
* We wsi znajduje się „Jaskinia Bystrianska”, w której odbywają się pobyty dzieci chorych na narządy oddechowe - speleoterapia.
 +
* Mini jaskinia <strong> Martwych nietoperzy </strong>
 +
* Amfiteatr
 +
* Kolkáreň
 +
* Centrum Informacji
 +
* Pogotowie ratunkowe
 +
* Siedziba Górskiego Pogotowia Ratunkowego Tatr Niskich - POŁUDNIE
 +
* Turystyczna ścieżka dydaktyczna:
  
- Hotel Partizán
+
Nowa trasa zaczyna się w centralnym punkcie orientacji turystycznej w Trangošce. Parking, przystanek autobusowy, górski hotel Trangoška i centrum informacyjne NAPANT są w zasięgu wzroku. Wraz z chodnikiem zbudowano nową drewnianą wiatę, która pełni jednocześnie funkcję poczekalni dla autobusu. Przy drogowskazie turystycznym rozpoczyna się ścieżka dydaktyczna przez kras Ďumbiera, którego trasa prowadzi dalej w górę doliny Trangoš do Jaskini Martwych Nietoperzy, a z tego samego kierunku dochodzi nasz zielony znak ze Štefánikovej chaty pod Ďumbierom. Drewniany most rozpięty nad brzegiem Bystrianki i wykopany chodnik w odległości 6,3 km z wzniesieniem na 420 m prowadzi przez Dolinę Bystroską do całorocznego ośrodka rekreacyjnego − [[Tále]] z polem golfowym Gray Bear. Wzdłuż chodnika znajduje się kilka tablic informacyjnych o katastrofie lasu. Wyposażenie turystyczne obejmuje dziesięć drewnianych ławek. Przed skrzyżowaniem Tále − Stupka znak przechodzi z chodnika na wagę pomostową i po około 1400 m przecina się z czerwonym szlakiem [[Partizánská cesta]], który prowadzi przez most do ośrodka Tále.
 +
* W centrum miejscowości znajduje się neogotycki kościół rzymskokatolicki św. Floriana
 +
* Ponadto wieś jest siedzibą Nadleśnictwa „Ďumbier”.
 +
* Ochotnicza straż pożarna Bystrá
  
- Hotel Srdiečko
+
==== Zakwaterowanie i gastronomia ====
 +
W miejscowości Bystra znajduje się kilka obiektów noclegowych i gastronomicznych:
 +
* '''Hotele:'''
 +
** Wellness hotel Bystrá
 +
** Hotel Biela medvedica
 +
** Hotel Partizán
 +
** Hotel Srdiečko
 
* '''Chaty:'''
 
* '''Chaty:'''
- Chata Limba
+
** Chata Limba
 
+
** Chata pod Chopkom
- Chata pod Chopkom
+
** Chata Kosodrevina
 +
** Zruby Bystrá
 +
* '''Apartamenty:'''
 +
** Simply relax apartment resort
 +
* '''Pensionaty:'''
 +
** Penzión Grand
 +
** Penzión Eka
 +
** Penzión Bystrinka pri jaskyni
 +
** Penzión Dúhový pstruh
 +
** Penzión Tále
 +
* '''Gastronomia:'''
 +
** chwilowo brak informacji
  
- Chata Kosodrevina
+
== Osobowości wioski ==
 +
=== Tubylcy ===
 +
* [[Samuel Jaroslav Zachej]] (* 1841, † 1918), nacjonalista, pedagog, tłumacz, redaktor, publicysta i pierwszy organizator stosunków słowacko-bułgarskich
 +
* [[František Švantner]] (* 1912, † 1950), pisarz, pedagog
 +
* [[Adolf Priesol]] (* 1926, † 2005), profesor Politechniki w [[Zvolen]]iu
 +
* [[Marián Kováčik]] (* 1940, † 2004), poeta, pisarz dziecięcy, dramaturg i tłumacz
  
- Zruby Bystrá
+
== Zobacz także ==
* '''Apartmány:'''
 
- Simply relax apartment resort
 
* '''Penzióny:'''
 
- Penzión Grand
 
 
 
- Penzión Eka
 
 
 
- Penzión Bystrinka pri jaskyni
 
 
 
- Penzión Dúhový pstruh
 
 
 
- Penzión Tále
 
 
 
* '''Stravovanie:'''
 
 
 
<br />
 
 
 
=== Dobrovoľný hasičský zbor ===
 
* <strong>HISTÓRIA:</strong>
 
Začiatkom 20. storočia hasičstvo pomaly zapúštalo stále hlbšie a hlbšie korene. Pospolitý ľud mu dôveroval, lebo mu bezprostredne slúžilo, zjednocovalo ho a miestami šírilo aj pokrok. Nie inak to bolo aj v našej obci, kde hasiči organizovali rôzne zábavy, majálesy, juniálesy, hrali divadlá, v ktorých okrem občanov, nečlenov DHZ zapálených pre šírenie kultúry, účinkovalo aj mnoho hasičov. Prvý uchovaný zápis s hasičskou problematikou z našej obce je z 16. 2. 1922, kde na mimoriadnom zasadnutí obce bolo jednohlasne schválené nariadenie pána hlavného slúžneho. Prvé písomné záznamy z oblasti fungovania hasičského zboru v obci sú z 24.1.1926, kedy bol Ján Boháč zvolený do výboru Okresnej hasičskej jednoty v Brezne. Ale skutočne činný DHZ bol podľa miestnej kroniky založený 3. 8. 1933. Iniciátormi založenia DHZ v Bystrej boli už spomínaní Ján Boháč a vtedajší starosta obce Leopold Švantner.
 
* <strong>VÝBOR DHZ BYSTRÁ:</strong>
 
<strong>Predseda</strong>:Ing. Lukáš Pavelko
 
 
 
<strong>Veliteľ:</strong> Matej Budinský
 
 
 
<strong>Tajomník:</strong> Ing. Dominika Skalošová
 
 
 
<strong>Pokladník</strong>: Milan Boháč
 
 
 
<strong>Kultúrny referent:</strong> Martin Alberty
 
 
 
<strong>Člen výboru:</strong> Milan Rafaj
 
 
 
<strong>Člen výboru:</strong> Peter Rafaj
 
 
 
<strong>Člen výboru:</strong> Milan Budinský
 
 
 
<strong>Revízor:</strong> Janka Komorová
 
 
 
Dobrovoľný hasičský zbor v Bystrej má pevnú a stabilnú základňu. V súčasnosti funguje aj občianske združenie DHZ Bystrá ŠPORT, ktoré sa zameriava najmä na športovú činnosť v hasičskom športe. Družstvá mužov sa pravidelne zúčastňuje pohárových súťaží a je začlenené v Regionálnej hasičskej lige Spiš (RHLS) kde dosahuje skvelé výsledky.
 
 
 
== Osobnosti obce ==
 
=== Rodáci ===
 
* [[Samuel Jaroslav Zachej]] (* [[1841]] – † [[1918]]), národovec, pedagóg, prekladateľ, redaktor, publicista a prvý organizátor slovensko-bulharských vzťahov
 
* [[František Švantner]] (* [[1912]] – † [[1950]]), spisovateľ, pedagóg
 
* [[Adolf Priesol]] (* [[1926]] – † [[2005]]), profesor Technickej univerzity vo [[Zvolen|Zvolene]]
 
* [[Marián Kováčik]] (* [[1940]] – † [[2004]]), básnik, spisovateľ pre deti, dramatik a prekladateľ
 
 
 
== Pozri aj ==
 
 
* [[Bystrianska jaskyňa]]
 
* [[Bystrianska jaskyňa]]
  
== Referencie ==
+
== Linki zewnętrzne ==
{{referencie}}
 
 
 
== Externé odkazy ==
 
 
* [http://www.bystra.sk/ Oficiálna stránka obce]
 
* [http://www.bystra.sk/ Oficiálna stránka obce]
 
* [http://www.najkrajsikraj.sk/bystra/ Najkrajší kraj]- turistické atrakcie v obci
 
* [http://www.najkrajsikraj.sk/bystra/ Najkrajší kraj]- turistické atrakcie v obci
  
{{Slovenský výhonok}}
+
|
 +
{{Infobox Slovenská obec
 +
| Typ              = obec
 +
| Názov            = Bystrá
 +
| Iné názvy        =
 +
| Obrázok          = Bystrá, okr. Brezno - kostol.jpg
 +
| Popis obrázku    = Kościół św. Floriana
 +
| Znak            = <!-- nevkladať bez písomného povolenia obce, pripojeného k obr. -->
 +
| Vlajka          = <!-- nevkladať bez písomného povolenia obce, pripojeného k obr. -->
 +
| Kraj            = Banskobystrický
 +
| Okres            = Brezno
 +
| Región          = Horehronie
 +
|populacja = 177
 +
|gęstość = 11.15
 +
| Časti            =
 +
| Rieka            = Bystrianka
 +
| Rieka 1          = [[Štiavnička (prítok Bystrianky)|Štiavnička]]
 +
| Zemepisná šírka  = 48.841944
 +
| Zemepisná dĺžka  = 19.601944
 +
| Nadmorská výška  = 566
 +
| Prvá zmienka    = [[1563]]
 +
| Starosta        = Marian Alberty<ref name="zoznam-starostov">{{Zoznam starostov a primátorov|2018}}</ref>
 +
| Politická strana = [[Nezávislý kandidát|niezależny]]
 +
| PSČ              = 977 01 (pošta [[Brezno]] 1)
 +
| Kód              = 557251
 +
| EČV              = BR
 +
| Predvoľba        = +421-48
 +
| Adresa          = Siedziba urzędu<br/>Bystrá 61<br/>977 01  Brezno 1
 +
| E-mail          = [email protected]
 +
| Telefón          = 619 53 80, 619 57 94
 +
| Fax              = 619 57 95
 +
| Mapa            =
 +
| Popis mapy      =
 +
| Web              = bystra.sk
 +
| Commons          = Bystrá   
 +
| Pôvod názvu      =
 +
| Poznámky        =
 +
|współrzędne = [https://mapy.dennikn.sk/?y=48.841944&x=19.601944 48°50′31″S 19°36′07″V]
 +
|kataster = https://zbgis.skgeodesy.sk/mkzbgis/sk/kataster/?bm=worldImagery&z=17&c=19.601900,48.841900#
 +
}}
 +
|}
  
{{Obce okresu Brezno}}
+
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
  
[[Kategória:Bystrá (okres Brezno)| ]]
+
[[Kategoria:Geografia]]
[[Kategória:Obce okresu Brezno]]
+
[[Kategoria:Słowacja]]
 +
[[Kategoria:Wsie na Słowacji]]
 +
[[Kategoria:Wsie powiatu Brezno]]

Aktualna wersja na dzień 08:27, 6 kwi 2021

Bystrá (pol. Bystrá, węg. Sebesér) – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Brezno. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1563[1]. Znajduje się w Niżnych Tatrach, na dnie doliny Bystrianka. Przez wieś biegnie droga krajowa nr 72 z Podbrezovej w dolinie górnego Hronu do Liptowskiego Gródka na Liptowie[2].

Historia

W 1563 r., gdy w okolicach Wistra znalazła się królewska komisja oceniająca stan lasów Horehronia, znalazła tu działającą hutę żelaza. W jej pobliżu stopniowo powstawała siedziba dzisiejszej Bystrej. Prywatni górnicy wydobywali tu złoto w XVI i XVII wieku, a mieszkańcy pracowali jako drwale i górnicy węgla. W ciągu następnych dwóch stuleci surówka z Hronca, Pohronskej Polhory i Tisovca była stopniowo przetwarzana w trzech hutach należących do kompleksu Hrončianské železiarské. Chociaż Bystrá została zarejestrowana jako komorská osada huty żelaza, w świadomości mieszkańców pozostaje osadą górniczą. Świadczą o tym także przypadkowo odkryte relikwie św.Barbary, patronki górników, umieszczone w monstrancji miejscowej kaplicy w 1816 roku.

W 1896 r. wieś usamodzielniła się. W 1960 roku została połączona ze wsią Mýto pod Ďumbierom. Od 1990 roku Bystrá jest ponownie samodzielną gminą. Współczesna Bystrá jest ośrodkiem turystycznym po południowej stronie Tatr Niskich. Bystrianska dolina jest częścią Parku Narodowego Niskie Tatry. Pojemność hotelowa w miejscowości Bystrá i Bystrianska dolina wynosi około 1000 łóżek. Jaskinia Bystrianska kapľová oprócz zwiedzania piękna przyrody i podziemi oferuje również speleoterapię − leczenie chorób górnych dróg oddechowych.

Nazwy historyczne

1563 − Wistra, Bisztra 1673 − węg. Sebesér

Symbole wiosek

Gmina używa nowego herbu wsi od 2006 roku, kiedy to odnaleziono historyczną pieczęć miejscowości. Historyczna pieczęć miejscowości Bystrá była podstawą do stworzenia obecnego herbu. Herb został zatwierdzony przez Komisję Heradyczną Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej 4 lipca 2006 roku. Flaga miejscowości składa się z sześciu podłużnych pasów w kolorze białym (2/8), żółtym (1/8), czerwonym (1/8), białym (2/8) i czerwonym (1/8). Flaga ma stosunek 2: 3 i jest zakończona trzema punktami, t. jot. dwa cięcia, sięgające siniaków na jej liściu.

Populacja

Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 188 osób, w tym 89 kobiet i 99 mężczyzn[3].

W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco[4]:

Wyznania

Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[4]:

Kultura i atrakcje

Pomniki

  • Kościół rzymskokatolicki św. Floriana, jednonawowa budowla neogotycka z wielobocznym zakończeniem prezbiterium i wieżą wchodzącą w skład bryły kościelnej z 1915 r.[5] Elewacje kościoła podzielone są listwami lizenowymi i filarami wsporczymi. Wieża kościoła zwieńczona jest piramidalnym hełmem.
  • Kaplica Matki Bożej z Lourdes, znajdująca się pod kościołem św. Floriana i został zbudowany w 2001 roku
  • Kaplica św. Jána Nepomuckiego, przy moście na prawym brzegu Bystrianki, między dwoma lipami, znajduje się kaplica św. Jana Nepomucena. Został zbudowany z grzywny robotników Bystrianské hámry w 1836 roku. Figura św. Jana Nepomucena w kaplicy według ustnej tradycji została wykonana z drewna (wiśni) przez mieszkańca Bystreja, pana Viligera. Ta statuetka znajdowała się w kaplicy do 1993 roku, kiedy to została skradziona przez nieznanego złodzieja. Od tego czasu do 24 czerwca 2001 roku w kaplicy stał obraz Matki Boskiej, kiedy to został konsekrowany przez proboszcza Tadeusza Mrzygłoda oraz nowa statuetka św.Jana Nepomucena wykonana ponownie przez mieszkańca Bystrej Milana Boháča seniora.
  • Drewniana dzwonnica, drewniany budynek z 1836 r. W 2014 r. Ząb czasu zerodował ją do tego stopnia, że ​​trzeba było ją rozebrać, a na jej miejscu postawiono nową dzwonnicę z naelektryzowanymi dzwonami.
  • Drewniana figura św. Florian. Pomnik wykonał utalentowany artysta rzeźbiarz Jakub Skaloš na zlecenie burmistrza Bystrá Mariana Alberty. Posąg św. Floriana na ołtarzu kościoła rzymskokatolickiego w Bystrej. Pomnik został uroczyście odsłonięty i poświęcony 8 maja 2016 r. Przy udziale bystryjskich strażaków.

Co warto odwiedzić?

Wieś Bystrá zaprasza na przyjemne chwile relaksu latem i jesienią, zajęcia sportowe, wędrówki, zwiedzanie jaskini o doskonałym klimacie, zbieranie roślin leczniczych, jagód.

  • Latem organizowane są imprezy kulturalne z udziałem ważnych osobistości naszego życia artystycznego i sportowego.
  • Zimą na narty, łyżwy i spacery w pięknej zimowej przyrodzie.
  • We wsi znajduje się „Jaskinia Bystrianska”, w której odbywają się pobyty dzieci chorych na narządy oddechowe - speleoterapia.
  • Mini jaskinia Martwych nietoperzy
  • Amfiteatr
  • Kolkáreň
  • Centrum Informacji
  • Pogotowie ratunkowe
  • Siedziba Górskiego Pogotowia Ratunkowego Tatr Niskich - POŁUDNIE
  • Turystyczna ścieżka dydaktyczna:

Nowa trasa zaczyna się w centralnym punkcie orientacji turystycznej w Trangošce. Parking, przystanek autobusowy, górski hotel Trangoška i centrum informacyjne NAPANT są w zasięgu wzroku. Wraz z chodnikiem zbudowano nową drewnianą wiatę, która pełni jednocześnie funkcję poczekalni dla autobusu. Przy drogowskazie turystycznym rozpoczyna się ścieżka dydaktyczna przez kras Ďumbiera, którego trasa prowadzi dalej w górę doliny Trangoš do Jaskini Martwych Nietoperzy, a z tego samego kierunku dochodzi nasz zielony znak ze Štefánikovej chaty pod Ďumbierom. Drewniany most rozpięty nad brzegiem Bystrianki i wykopany chodnik w odległości 6,3 km z wzniesieniem na 420 m prowadzi przez Dolinę Bystroską do całorocznego ośrodka rekreacyjnego − Tále z polem golfowym Gray Bear. Wzdłuż chodnika znajduje się kilka tablic informacyjnych o katastrofie lasu. Wyposażenie turystyczne obejmuje dziesięć drewnianych ławek. Przed skrzyżowaniem Tále − Stupka znak przechodzi z chodnika na wagę pomostową i po około 1400 m przecina się z czerwonym szlakiem Partizánská cesta, który prowadzi przez most do ośrodka Tále.

  • W centrum miejscowości znajduje się neogotycki kościół rzymskokatolicki św. Floriana
  • Ponadto wieś jest siedzibą Nadleśnictwa „Ďumbier”.
  • Ochotnicza straż pożarna Bystrá

Zakwaterowanie i gastronomia

W miejscowości Bystra znajduje się kilka obiektów noclegowych i gastronomicznych:

  • Hotele:
    • Wellness hotel Bystrá
    • Hotel Biela medvedica
    • Hotel Partizán
    • Hotel Srdiečko
  • Chaty:
    • Chata Limba
    • Chata pod Chopkom
    • Chata Kosodrevina
    • Zruby Bystrá
  • Apartamenty:
    • Simply relax apartment resort
  • Pensionaty:
    • Penzión Grand
    • Penzión Eka
    • Penzión Bystrinka pri jaskyni
    • Penzión Dúhový pstruh
    • Penzión Tále
  • Gastronomia:
    • chwilowo brak informacji

Osobowości wioski

Tubylcy

Zobacz także

Linki zewnętrzne

Bystrá
wieś
Kościół św. Floriana
Państwo Słowacja Słowacja
Kraj Banskobystrický kraj
Okres Brezno
Region Horehronie
Vodné toky Bystrianka, Štiavnička
Powierzchnia 15,87 km² (1587 ha) [6]
Populacja 177 (31. 12. 2020) [7]
Gęstość 11,15 os./km²
Pierwsza pisemna
wzmianka
1563
Starosta Marian Alberty[8] (niezależny)
PSČ 977 01 (pošta Brezno 1)
ŠÚJ 557251
EČV BR
Tel. kierunkowy +421-48
Adres
siedziby urzędu
Siedziba urzędu
Bystrá 61
977 01 Brezno 1
Adres e-mail [email protected]
Telefón 619 53 80, 619 57 94
Fax 619 57 95
Położenie gminy na Słowacji
Położenie gminy w granicach Banskobystrického kraja
Wikimedia Commons: Bystrá   
Strona: bystra.sk
Portal mapowy GKU: mapa katastralna
18px 48°50′31″S 19°36′07″V

Przypisy

  1. Statystyki ogólne miejscowości (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  2. Niżne Tatry – zachód. Mapa turystyczna 1:50, Banská Bystrica: Tatraplan, 2013
  3. Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  4. 4,0 4,1 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001 (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  5. Bystrá- Kostol sv. Floriána [online]. Oficiálne stránky obce Bystrá. Dostupné online.
  6. Registre obnovenej evidencie pozemkov [online]. Bratislava : ÚGKK SR, [cit. 2011-12-31]. Dostupné online.
  7. Počet obyvateľov podľa pohlavia – obce (ročne) [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, rev. 2021-03-21, [cit. 2021-03-30]. Dostupné online.
  8. Voľby do orgánov samosprávy obcí 2018 : Zoznam zvolených starostov [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, 2018-11-13. Dostupné online.