Dolná Lehota (okres Brezno): Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 5 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:1o]] |
[[Kategoria:Strony skompilowane]] | [[Kategoria:Strony skompilowane]] | ||
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z słowackiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z słowackiej Wikipedii]] | ||
| Linia 26: | Linia 26: | ||
| | | | ||
| − | + | '''Dolná Lehota''' (pol. ''Dolná Lehota'', węg. ''Alsószabadi'') – wieś ([[obec]]) na [[Słowacja|Słowacji]] położona w [[kraj bańskobystrzycki|kraju bańskobystrzyckim]], w [[powiat Brezno|powiecie Brezno]]. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1424<ref>[http://archive.is/20130418185931/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/zaklad.jsp?txtUroven=430603&lstObec=509043 Statystyki ogólne miejscowości] (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09]. </ref>. | |
| − | + | ||
| − | + | == Historia == | |
| − | + | ||
| − | + | Osada została założona w 1358 roku na terenie dóbr Ľupčianskeho państwa przez dziedzicznego burmistrza Petrika z Predajnej i przez ponad sto lat nosiła swoją nazwę. Podobnie jak w okolicznych wioskach ludność zajmowała się rolnictwem, hodowlą bydła i hodowlą żelaza. | |
| − | + | ||
| − | + | W XVIII - XX wieku Dolná Lehota należała do tzw. ''čipkárske'' (koronkowych?) wiosek. Domowi handlarze koronkami, ceramiką, wyrobami grzebieniowymi, ''modrotlačou'' i nożami znani byli nie tylko na Węgrzech, ale także na Bałkanach. Mieszkańcy powrócili do górnictwa w XIX wieku, ale złoto i srebro zostały zastąpione rudą antymonu przetwarzaną w [Podbrezová|Vajskovej]] (Podbrezowej). | |
| − | + | ||
| − | + | Dolná Lehota użyła do swojego herbu historycznego wzoru z miejskiej pieczęci z 1706 r. Przedstawia popularną i częstą w heraldyce scenę − św. Jerzy zabijający włócznią smoka. Kult tego świętego rozpowszechnił się zwłaszcza w XIV wieku i stał się patronem wielu miast i wsi. | |
| − | + | ||
| − | + | === Historia nazwy miejscowości === | |
| − | + | Dolná Lehot, dawniej Dolná Lehôtka (po niemiecku ''Peterslehotta''; po węgiersku Alsószabadi), starsze nazwy gminy: | |
| − | + | ||
| − | + | * 1424 − Petwrlehota | |
| − | + | * 1455 − Lehota Petri | |
| − | + | * 1464 − Petrik Lehathaya | |
| − | + | * 1528 − Inferior Lehotha | |
| − | + | * 1536 − Lehotka | |
| − | + | * do 1907 − Alsólehota | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | == Populacja == | |
| − | Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 779 osób, w tym 372 kobiety i 407 mężczyzn<ref> | + | Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 779 osób, w tym 372 kobiety i 407 mężczyzn<ref>[http://web.archive.org/web/20150620013321/http://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców] (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z [http://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES tego adresu]].</ref>. |
| − | W 2001 roku rozkład populacji względem [[narodowość|narodowości]] i [[grupa etniczna|przynależności etnicznej]] wyglądał następująco<ref name="spis"> | + | W 2001 roku rozkład populacji względem [[narodowość|narodowości]] i [[grupa etniczna|przynależności etnicznej]] wyglądał następująco<ref name="spis">[http://archive.is/20130909011404/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/scitanie.jsp?txtUroven=430603&lstObec=508446 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001] (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].</ref>: |
* [[Słowacy]] – 98,24% | * [[Słowacy]] – 98,24% | ||
* [[Czesi]] – 0,81% | * [[Czesi]] – 0,81% | ||
* [[Romowie]] – 0,41% | * [[Romowie]] – 0,41% | ||
* [[Rusini]] – 0,14% | * [[Rusini]] – 0,14% | ||
| + | |||
| + | === Wyznania === | ||
Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco<ref name="spis"/>: | Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco<ref name="spis"/>: | ||
| Linia 80: | Linia 65: | ||
* Nie podano – 1,08% | * Nie podano – 1,08% | ||
| − | == | + | == Kultura i atrakcje == |
| − | + | === Pomniki === | |
| − | + | * Kościół rzymskokatolicki św. Jana Chrzciciela, prosta jednonawowa budowla z prezentowaną wieżą z 1914 r. Obraz kościoła z 1915 r. jest dziełem Józefa Hanula.<ref>{{Citácia elektronického dokumentu | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| priezvisko = | | priezvisko = | ||
| meno = | | meno = | ||
| Linia 110: | Linia 80: | ||
| miesto = | | miesto = | ||
| jazyk = | | jazyk = | ||
| − | }} </ref> | + | }} </ref> Fasada kościoła podzielona jest listwami lizenowymi, wieża zwieńczona jest piramidalnym hełmem. |
| − | * | + | * Kaplica św. Jana Chrzciciela z 1818 roku. |
| − | == | + | == Osobowości wioski == |
| − | === | + | === Tubylcy === |
| − | * | + | |
| − | * | + | * Krištof Škultéty (* XVI w.), pierwszy drukarz w Bańskiej Bystrzycy. |
| − | * | + | * Severín Škultéty (* 1550, † 30 czerwca 1600, Bardejov), kapłan ewangelicki, pedagog, pisarz religijny. |
| − | + | * Adalbert Šimšík (* 1900, † 1982), skrzypek, nauczyciel skrzypiec, skrzypek samouk, który uczył w szkole podstawowej oraz skrzypiec w Ludowej Szkole Artystycznej i Instytucie Pedagogicznym w Bańskiej Bystrzycy. Wykonał narzędzia według wzoru Stradivariego, częściowo z półfabrykatów. Jego skrzypce z 1966 roku są w posiadaniu Muzeum Literacko-Muzycznego (LHM) w Bańskiej Bystrzycy, gdzie przechowywany jest również sprzęt jego pracowni muzycznej. Zdobył nagrodę na Konkursie Producentów Instrumentów Ludowych w Detva (1980).<ref name=klimova>Klimová, Anna; Némethová, Mária; Lauková, Oľga, edi. (2002a), „Šimšík, Adalbert“, ''[https://sk.wikipedia.org/wiki/Kto_bol_kto_v_hist%C3%B3rii_Banskej_Bystrice Kto bol kto v histórii Banskej Bystrice 1255 – 2000]'', Banská Bystrica: Štátna vedecká knižnica v Banskej Bystrici, str. 188, ISBN 8085169622</ref> | |
| − | + | * Koloman Šimšík (* 1905, †?), urzędnik techniczny, skrzypek-samouk, od 1951 r. Zajmuje się lutnictwem, wykonując skrzypce na wzór Stradivariego (od 1962). Ostatni z jego warsztatów (1962) należy do LHM w Bańskiej Bystrzycy.<ref name=klimova/> | |
| − | + | * Ivan Bella (* 21 maja 1964), były słowacki pilot myśliwski i pierwszy słowacki kosmonauta. W kosmos poleciał w 1999 roku.<ref name=":1">{{Citácia knihy | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | * | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | * | ||
| priezvisko = Süle | | priezvisko = Süle | ||
| meno = Peter | | meno = Peter | ||
| Linia 163: | Linia 106: | ||
}}</ref> | }}</ref> | ||
| − | == | + | == Linki zewnętrzne == |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
* [http://www.dolnalehota.sk/ Oficiálna stránka obce ] | * [http://www.dolnalehota.sk/ Oficiálna stránka obce ] | ||
* [http://www.najkrajsikraj.sk/dolna-lehota/ Najkrajší kraj]- turistické atrakcie v obci | * [http://www.najkrajsikraj.sk/dolna-lehota/ Najkrajší kraj]- turistické atrakcie v obci | ||
| − | == Iné | + | | |
| − | {{ | + | {{Infobox Slovenská obec |
| + | | Typ = wieś | ||
| + | | Názov = Dolná Lehota | ||
| + | | Iné názvy = | ||
| + | | Obrázok = Dolna Lehota.png | ||
| + | | Popis obrázku = Kościół pw. św. Jána Krstiteľa | ||
| + | | Znak = <!-- nevkladať bez písomného povolenia obce, pripojeného k obr. --> | ||
| + | | Vlajka = <!-- nevkladať bez písomného povolenia obce, pripojeného k obr. --> | ||
| + | | Kraj = Banskobystrický | ||
| + | | Okres = Brezno | ||
| + | | Región = Horehronie | ||
| + | |populacja = 710 | ||
| + | |gęstość = 12.81 | ||
| + | | Časti = | ||
| + | | Rieka = Vajskovský potok | ||
| + | | Rieka 1 = | ||
| + | | Zemepisná šírka = 48.8349 | ||
| + | | Zemepisná dĺžka = 19.5058 | ||
| + | | Nadmorská výška = 480 | ||
| + | | Prvá zmienka = [[1358]]<sup>[http://obce.info/index.php?make=mapa&id=6&obec=49]</sup>/[[1424]]<sup>[http://www.statistics.sk/mosmis/sk/run.html]</sup> | ||
| + | | Starosta = Viera Hudíková<ref name="zoznam-starostov">{{Zoznam starostov a primátorov|2018}}</ref> | ||
| + | | Politická strana = [[SMER – sociálna demokracia|SMER-SD]] | ||
| + | | PSČ = 976 98 (pošta [[Lopej]]) | ||
| + | | Kód = 508535 | ||
| + | | EČV = BR | ||
| + | | Predvoľba = +421-48 | ||
| + | | Adresa = Dolná Lehota 162 | ||
| + | | E-mail = [email protected] | ||
| + | | Telefón = 617 92 37 | ||
| + | | Fax = 617 93 03 | ||
| + | | Mapa = | ||
| + | | Popis mapy = | ||
| + | | Web = dolnalehota.sk | ||
| + | | Commons = Dolná Lehota (okres Brezno) | ||
| + | | Pôvod názvu = | ||
| + | | Poznámky = | ||
| + | |współrzędne = [https://mapy.dennikn.sk/?y=48.8349&x=19.5058 48°50′06″S 19°30′21″V] | ||
| + | |kataster = https://zbgis.skgeodesy.sk/mkzbgis/sk/kataster/?bm=worldImagery&z=17&c=19.505800,48.834900# | ||
| + | }} | ||
| + | |} | ||
| − | {{ | + | == Przypisy == |
| + | {{izvori}} | ||
| − | [[ | + | [[Kategoria:Geografia]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Słowacja]] |
| + | [[Kategoria:Wsie na Słowacji]] | ||
| + | [[Kategoria:Wsie powiatu Brezno]] | ||
Aktualna wersja na dzień 09:20, 6 kwi 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku słowackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku słowackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Dolná Lehota (pol. Dolná Lehota, węg. Alsószabadi) – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Brezno. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1424[1]. Spis treściHistoriaOsada została założona w 1358 roku na terenie dóbr Ľupčianskeho państwa przez dziedzicznego burmistrza Petrika z Predajnej i przez ponad sto lat nosiła swoją nazwę. Podobnie jak w okolicznych wioskach ludność zajmowała się rolnictwem, hodowlą bydła i hodowlą żelaza. W XVIII - XX wieku Dolná Lehota należała do tzw. čipkárske (koronkowych?) wiosek. Domowi handlarze koronkami, ceramiką, wyrobami grzebieniowymi, modrotlačou i nożami znani byli nie tylko na Węgrzech, ale także na Bałkanach. Mieszkańcy powrócili do górnictwa w XIX wieku, ale złoto i srebro zostały zastąpione rudą antymonu przetwarzaną w [Podbrezová|Vajskovej]] (Podbrezowej). Dolná Lehota użyła do swojego herbu historycznego wzoru z miejskiej pieczęci z 1706 r. Przedstawia popularną i częstą w heraldyce scenę − św. Jerzy zabijający włócznią smoka. Kult tego świętego rozpowszechnił się zwłaszcza w XIV wieku i stał się patronem wielu miast i wsi. Historia nazwy miejscowościDolná Lehot, dawniej Dolná Lehôtka (po niemiecku Peterslehotta; po węgiersku Alsószabadi), starsze nazwy gminy:
PopulacjaWedług danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 779 osób, w tym 372 kobiety i 407 mężczyzn[2]. W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco[3]: WyznaniaZe względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[3]:
Kultura i atrakcjePomniki
Osobowości wioskiTubylcy
Linki zewnętrzne
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ Statystyki ogólne miejscowości (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
- ↑ Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ 3,0 3,1 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001 (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
- ↑ Dolná Lehota [online]. Najkrajší kraj. Dostupné online.
- ↑ 5,0 5,1 Klimová, Anna; Némethová, Mária; Lauková, Oľga, edi. (2002a), „Šimšík, Adalbert“, Kto bol kto v histórii Banskej Bystrice 1255 – 2000, Banská Bystrica: Štátna vedecká knižnica v Banskej Bystrici, str. 188, ISBN 8085169622
- ↑ SÜLE, Peter; SÜLE, Peter, ml. Encyklopédia miest a obcí Slovenska. Lučenec : PS-LINE, 2005. 960 s. . S. 522.
- ↑ Registre obnovenej evidencie pozemkov [online]. Bratislava : ÚGKK SR, [cit. 2011-12-31]. Dostupné online.
- ↑ Počet obyvateľov podľa pohlavia – obce (ročne) [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, rev. 2021-03-21, [cit. 2021-03-30]. Dostupné online.
- ↑ Voľby do orgánov samosprávy obcí 2018 : Zoznam zvolených starostov [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, 2018-11-13. Dostupné online.