Závadka nad Hronom: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 15 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:2]]
+
[[Kategoria:1o]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z słowackiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z słowackiej Wikipedii]]
Linia 25: Linia 25:
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
 +
'''Závadka nad Hronom''' (pol. ''Závadka nad Hronom'', węg. ''Ágostonlak'') – [[wieś]] ([[obec]]) na [[Słowacja|Słowacji]] położona w [[kraj bańskobystrzycki|kraju bańskobystrzyckim]], w [[powiat Brezno|powiecie Brezno]]. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1611<ref>[http://archive.is/20130418185931/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/zaklad.jsp?txtUroven=430603&lstObec=509043 Statystyki ogólne miejscowości] (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].</ref>.
 +
 +
== Historia ==
 +
 +
* Pierwsza pisemna wzmianka w 1611 r. (Wówczas znana pod węgierską nazwą ''Nagypatak'' (słow. ''Veľký Potok'')
 +
* Inne nazwy: Zavodka, Zavadka (1650), Zawatka (1773), Závadka (1808), Ágostonlak (1906)
 +
 +
=== Powstanie ===
 +
 +
Závadka nad Hronom jest częścią dawnego gemerskiego [[Horehronie]]. Najstarsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1611 r. Gemerský Horehronie nazywano obszar Horehronia, położonym pod górą [[Kráľova hoľa|Kráľová hola]], położoną nad górnym biegiem [[Hronu]] od miejscowości [[Bacúch]] na wschód do miejscowości [[Telgárt]]. Obszar ten należał do komitatu [[Gömör]] od XIII wieku, a jego historia związana jest z zamkiem [[Zamek Murań|Muráň]] i majątkiem Murán. Pierwotnie był częścią posiadłości królewskiej, tzw. Lasu Zwoleńskiego, administrowanego przez Zamek Murán. Horehronie było zamieszkane już w XIV i XV wieku, ale brakuje źródeł pisanych z tego okresu. Dla zasiedlenia terenu większe znaczenie miało osadnictwo na prawie wołoskim, którego pierwszy etap przypadł na drugą połowę XV w. (Obejmuje to także legendy historyczne króla Mateja o jego spotkaniach z Wołochami) ). W tym okresie, podczas osadnictwa wołoskiego, w XVI wieku na terenie majątku Murán powstała wieś Zawadka. Wieś powstała na miejscu nieistniejącej już osady Veľký Potok. Pierwsza nazwa miejscowości brzmiała węgierski „Nagypatak” (1611 r.), wywodząca się od strumienia przepływającego przez dolinę z Niskich Tatr, który nadal nazywany jest potokiem Veľký, wpływającym do Hronu. Pierwsza forma dzisiejszej nazwy wsi Závadka nad Hronom jest znana od 1617 r., a później pojawia się w różnych dokumentach: Zavodka, Závadka (1650), Zawatka (1773), Závadka (1808), Závadka nad Hronom (1927). Mieszkaniec Zawady przeniósł się z Polomki w odległe miejsce i według innej wersji podczas budowy drogi wprowadził duży kamień, odpowiednio Zavadzka - Závadka. W 1906 roku wieś otrzymała węgierską nazwę Agostonlak.
 +
 +
== Populacja ==
 +
 +
Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 2427 osób, w tym 1250 kobiet i 1177 mężczyzn<ref>[http://web.archive.org/web/20150620013321/http://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców] (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z [http://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES tego adresu]].</ref>.
 +
 +
W 2001 roku rozkład populacji względem [[narodowość|narodowości]] i [[grupa etniczna|przynależności etnicznej]] wyglądał następująco<ref name="spis">[http://archive.is/20130909011404/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/scitanie.jsp?txtUroven=430603&lstObec=508446 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001] (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].</ref>:
 +
* [[Słowacy]] – 95,87%
 +
* [[Czesi]] – 0,41%
 +
* [[Romowie]] – 3,04%
 +
* [[Węgrzy]] – 0,12%
 +
 +
=== Wyznania ===
 +
 +
Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco<ref name="spis"/>:
 +
* [[Kościół katolicki|Katolicy rzymscy]] – 89,02%
 +
* [[Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-słowackiego|Grekokatolicy]] – 1,26%
 +
* [[Ewangelicy]] – 1,09%
 +
* [[Ateizm|Ateiści]] – 4,98%
 +
* Przedstawiciele innych wyznań – 0,08%
 +
* Nie podano – 1,86%
 +
 +
== Kultura i atrakcje ==
 +
=== Pomniki ===
 +
 +
* Kościół rzymskokatolicki św. Jana Nepomucena (Jána Nepomuckiego), jednonawowa budowla późnobarokowa z podzielonym na segmenty prezbiterium i wieżą z 1784 r. Budowę kościoła rozpoczęto w 1732 r. Wieżę kościoła podzielono pilastrami i zakończono barokowym hełmem z latarnią. Wnętrze kościoła posiada oryginalne barokowe wyposażenie. Ołtarz to architektura kolumnowa z centralnym obrazem św. Jana Nepomucena, dzieło Andreja Zallingera z 1786 r. Po bokach figury aniołów z atrybutami świętego. Oprócz ołtarza głównego znajdują się dwa ołtarze boczne: Niepokalanego Poczęcia i św. Józefa z tego samego okresu. Podobnie ambona jest oryginalna, późnobarokowa.<ref>{{Citácia elektronického dokumentu
 +
  | priezvisko =
 +
  | meno =
 +
  | odkaz na autora =
 +
  | titul = Neskorobarokový kostol svätého Jána Nepomuckého
 +
  | url = http://www.zavadkanadhronom.sk/obec-2/pamiatky-a-zaujimavosti/kostol-a-zvonica/
 +
  | dátum vydania =
 +
  | dátum aktualizácie =
 +
  | dátum prístupu =
 +
  | vydavateľ = Oficiálne stránky obce Závadka nad Hronom
 +
  | miesto =
 +
  | jazyk =
 +
}} </ref>
 +
 +
== Linki zewnętrzne ==
 +
* [http://www.zavadkanadhronom.sk/ Oficiálna stránka obce]
 +
* [http://www.najkrajsikraj.sk/zavadka-nad-hronom/ Najkrajší kraj]- turistické atrakcie v obci
 +
 +
|
 
{{Infobox Slovenská obec
 
{{Infobox Slovenská obec
 
  | Typ              = wieś
 
  | Typ              = wieś
Linia 36: Linia 90:
 
  | Okres            = Brezno
 
  | Okres            = Brezno
 
  | Región          = Horehronie
 
  | Región          = Horehronie
 +
|populacja = 2 283
 +
|gęstość = 55.44
 +
|współrzędne = [https://mapy.dennikn.sk/?y=48.85&x=19.916667 48°51′00″S 19°55′00″V]
 
  | Časti            =  
 
  | Časti            =  
 
  | Rieka            =  
 
  | Rieka            =  
Linia 59: Linia 116:
 
  | Pôvod názvu      =  
 
  | Pôvod názvu      =  
 
  | Poznámky        =  
 
  | Poznámky        =  
 +
|kataster = https://zbgis.skgeodesy.sk/mkzbgis/sk/kataster/?bm=worldImagery&z=17&c=19.9167,48.85
 
}}
 
}}
−
'''Závadka nad Hronom''' je obec na strednom Slovensku v okrese [[Brezno]].
+
|}
−
 
 
−
pol. ''Závadka nad Hronom'', węg. ''Ágostonlak'') – [[wieś]] ([[obec]]) na [[Słowacja|Słowacji]] położona w [[kraj bańskobystrzycki|kraju bańskobystrzyckim]], w [[powiat Brezno|powiecie Brezno]]. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1611<ref>{{cytuj stronę|url=http://archive.is/20130909011403/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/zaklad.jsp?txtUroven=430603&lstObec=509124|tytuł=Statystyki ogólne miejscowości|opublikowany=Statistical Office of the Slovak Republic|język = en|data dostępu=2013-09-09}}</ref>.
 
−
 
 
−
Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 2427 osób, w tym 1250 kobiet i 1177 mężczyzn<ref>{{cytuj stronę|url=https://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES|tytuł=Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców|opublikowany=Štatistický úrad Slovenskej republiky|język = sk|data dostępu=2013-09-09}}</ref>.
 
−
 
 
−
W 2001 roku rozkład populacji względem [[narodowość|narodowości]] i [[grupa etniczna|przynależności etnicznej]] wyglądał następująco<ref name="spis">{{cytuj stronę|url=http://archive.is/20130909011320/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/scitanie.jsp?txtUroven=430603&lstObec=509124|tytuł=Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001|opublikowany=Statistical Office of the Slovak Republic|język = en|data dostępu=2013-09-09}}</ref>:
 
−
* [[Słowacy]] – 95,87%
 
−
* [[Czesi]] – 0,41%
 
−
* [[Romowie]] – 3,04%
 
−
* [[Węgrzy]] – 0,12%
 
−
 
 
−
Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco<ref name="spis"/>:
 
−
* [[Kościół katolicki|Katolicy rzymscy]] – 89,02%
 
−
* [[Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-słowackiego|Grekokatolicy]] – 1,26%
 
−
* [[Ewangelicy]] – 1,09%
 
−
* [[Ateizm|Ateiści]] – 4,98%
 
−
* Przedstawiciele innych wyznań – 0,08%
 
−
* Nie podano – 1,86%
 
−
 
 
−
== Dejiny ==
 
−
* Prvá písomná zmienka v roku 1611 (vtedy známa pod Maďarským menom Veľký Potok /Nagypatak)
 
−
* Ďalšie mená: Zavodka, Zavadka (1650), Zawatka (1773), Závadka (1808), Ágostonlak (1906)
 
−
 
 
−
=== Vznik obce ===
 
−
Závadka nad Hronom vznikla v bývalej gemerskej časti [[Horehronie|Horehronia]]. Najstaršia písomná zmienka o obci je z roku 1611. Gemerským Horehroním sa nazývala oblasť Horehronia, ležiaceho pod [[Kráľova hoľa|Kráľovou holou]], rozkladajúca sa na hornom toku Hrona od obce [[Bacúch]] smerom na východ až po obec [[Telgárt]]. Toto územie patrilo od 13. storočia ku [[Gemerská župa|Gemerskej župe]] a jeho dejiny sú spojené s hradom [[Muránsky hrad|Muráň]] a s muránskym panstvom. Pôvodne bolo súčasťou kráľovskej obory, tzv. Zvolenského lesa, pod správou Muránskeho hradu. Horehronie bolo osídľované už v 14. a 15. storočí, ale z tohto obdobia je nedostatok písomných prameňov. Pre osídľovanie územia gemerského Horehronia malo väčší význam osídľovanie na valaskom práve, ktorého prvá etapa prebiehala od druhej polovice 15. storočia (sem patria aj historické povesti kráľa Mateja o jeho stretnutiach s valachmi). V tomto období počas valaského osídľovania bola v 16. storočí na území muránskeho panstva založená obec Závadka. Obec vznikla na mieste zaniknutej osady Veľký Potok. Prvý názov obce bol maďarský „Nagypatak" (1611), odvodený od potoka pretekajúceho priečne údolím z hôr Nízkych Tatier, ktorý sa i teraz volá Veľký potok, vlievajúci sa do Hrona. Prvá podoba dnešného názvu obce Závadka nad Hronom je známa z roku 1617 a neskôr sa vyskytuje v rôznych zápisoch: Zavodka, Závadka (1650), Zawatka (1773), Závadka (1808), Závadka nad Hronom (1927). Vznik názvu Závadka má dve verzie. Istý občan Závada sa odsťahoval z Polomky na odľahlé miesto a podľa neho je obec Závadka. Iná verzia je, že pri stavbe cesty zavadzal veľký kameň, podľa toho Zavadzka - Závadka. V roku 1906 mala obec maďarský názov Agostonlak.
 
−
 
 
−
== Kultúra a zaujímavosti ==
 
−
=== Pamiatky ===
 
−
* [[Rímskokatolícka cirkev na Slovensku|Rímskokatolícky]] kostol [[Ján Nepomucký|sv. Jána Nepomuckého]], jednoloďová [[barok|neskorobaroková]] stavba so segmentovo ukončeným [[presbytérium|presbytériom]] a predstavanou vežou z roku [[1784]]. Kostol prešiel stavebnou úpravou v roku [[1932]]. Veža kostola je členená [[pilaster|pilastrami]] a ukončená barokovou helmicou s laternou. Interiér kostola má pôvodné barokové zariadenie. [[Oltár]] je stĺpová architektúra s centrálnym obrazom sv. Jána Nepomuckého, dielo Andreja Zallingera z roku [[1786]]. Po stranách sa nachádzajú sochy anjelov s atribútmi svätca. Okrem hlavného oltára sa tu nachádzajú dva bočné oltáre, Immaculaty a [[Jozef Nazaretský|sv. Jozefa]] z rovnakého obdobia. Podobne aj [[kazateľnica]] je pôvodná, neskorobaroková.<ref>{{Citácia elektronického dokumentu
 
−
  | priezvisko =
 
−
  | meno =
 
−
  | odkaz na autora =
 
−
  | titul = Neskorobarokový kostol svätého Jána Nepomuckého
 
−
  | url = http://www.zavadkanadhronom.sk/obec-2/pamiatky-a-zaujimavosti/kostol-a-zvonica/
 
−
  | dátum vydania =
 
−
  | dátum aktualizácie =
 
−
  | dátum prístupu =
 
−
  | vydavateľ = Oficiálne stránky obce Závadka nad Hronom
 
−
  | miesto =
 
−
  | jazyk =
 
−
}} </ref>
 
−
 
 
−
== Referencie ==
 
−
{{referencie}}
 
−
 
 
−
== Externé odkazy ==
 
−
* [http://www.zavadkanadhronom.sk/ Oficiálna stránka obce]
 
−
* [http://www.najkrajsikraj.sk/zavadka-nad-hronom/ Najkrajší kraj]- turistické atrakcie v obci
 
−
 
 
−
== Iné projekty ==
 
−
{{Projekt|commonscat=Závadka nad Hronom}}
 
−
 
 
  
−
{{Obce okresu Brezno}}
+
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
  
−
[[Kategória:Závadka nad Hronom| ]]
+
[[Kategoria:Geografia]]
−
[[Kategória:Obce okresu Brezno]]
+
[[Kategoria:Słowacja]]
 +
[[Kategoria:Wsie na Słowacji]]
 +
[[Kategoria:Wsie powiatu Brezno]]

Aktualna wersja na dzień 08:58, 7 kwi 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku słowackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku słowackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Závadka nad Hronom (pol. Závadka nad Hronom, węg. Ágostonlak) – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Brezno. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1611[1].

Historia

  • Pierwsza pisemna wzmianka w 1611 r. (Wówczas znana pod węgierską nazwą Nagypatak (słow. Veľký Potok)
  • Inne nazwy: Zavodka, Zavadka (1650), Zawatka (1773), Závadka (1808), Ágostonlak (1906)

Powstanie

Závadka nad Hronom jest częścią dawnego gemerskiego Horehronie. Najstarsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1611 r. Gemerský Horehronie nazywano obszar Horehronia, położonym pod górą Kráľová hola, położoną nad górnym biegiem Hronu od miejscowości Bacúch na wschód do miejscowości Telgárt. Obszar ten należał do komitatu Gömör od XIII wieku, a jego historia związana jest z zamkiem Muráň i majątkiem Murán. Pierwotnie był częścią posiadłości królewskiej, tzw. Lasu Zwoleńskiego, administrowanego przez Zamek Murán. Horehronie było zamieszkane już w XIV i XV wieku, ale brakuje źródeł pisanych z tego okresu. Dla zasiedlenia terenu większe znaczenie miało osadnictwo na prawie wołoskim, którego pierwszy etap przypadł na drugą połowę XV w. (Obejmuje to także legendy historyczne króla Mateja o jego spotkaniach z Wołochami) ). W tym okresie, podczas osadnictwa wołoskiego, w XVI wieku na terenie majątku Murán powstała wieś Zawadka. Wieś powstała na miejscu nieistniejącej już osady Veľký Potok. Pierwsza nazwa miejscowości brzmiała węgierski „Nagypatak” (1611 r.), wywodząca się od strumienia przepływającego przez dolinę z Niskich Tatr, który nadal nazywany jest potokiem Veľký, wpływającym do Hronu. Pierwsza forma dzisiejszej nazwy wsi Závadka nad Hronom jest znana od 1617 r., a później pojawia się w różnych dokumentach: Zavodka, Závadka (1650), Zawatka (1773), Závadka (1808), Závadka nad Hronom (1927). Mieszkaniec Zawady przeniósł się z Polomki w odległe miejsce i według innej wersji podczas budowy drogi wprowadził duży kamień, odpowiednio Zavadzka - Závadka. W 1906 roku wieś otrzymała węgierską nazwę Agostonlak.

Populacja

Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 2427 osób, w tym 1250 kobiet i 1177 mężczyzn[2].

W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco[3]:

Wyznania

Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[3]:

Kultura i atrakcje

Pomniki

  • Kościół rzymskokatolicki św. Jana Nepomucena (Jána Nepomuckiego), jednonawowa budowla późnobarokowa z podzielonym na segmenty prezbiterium i wieżą z 1784 r. Budowę kościoła rozpoczęto w 1732 r. Wieżę kościoła podzielono pilastrami i zakończono barokowym hełmem z latarnią. Wnętrze kościoła posiada oryginalne barokowe wyposażenie. Ołtarz to architektura kolumnowa z centralnym obrazem św. Jana Nepomucena, dzieło Andreja Zallingera z 1786 r. Po bokach figury aniołów z atrybutami świętego. Oprócz ołtarza głównego znajdują się dwa ołtarze boczne: Niepokalanego Poczęcia i św. Józefa z tego samego okresu. Podobnie ambona jest oryginalna, późnobarokowa.[4]

Linki zewnętrzne
Závadka nad Hronom
wieś
Państwo Słowacja Słowacja
Kraj Banskobystrický kraj
Okres Brezno
Region Horehronie
Powierzchnia 41,18 km² (4118 ha) [5]
Populacja 2 283 (31. 12. 2020) [6]
Gęstość 55,44 os./km²
Pierwsza pisemna
wzmianka 		1611
Starosta Ján Tešlár[7] (SNS)
PSČ 976 67
ŠÚJ 509124
EČV BR
Tel. kierunkowy +421-48
Adres
siedziby urzędu 		Osloboditeľov 27
Położenie gminy na Słowacji
Położenie gminy w granicach Banskobystrického kraja
Wikimedia Commons: Závadka nad Hronom
Strona: zavadkanadhronom.sk
Portal mapowy GKU: mapa katastralna
18px 48°51′00″S 19°55′00″V

Przypisy

  1. ↑ Statystyki ogólne miejscowości (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  2. ↑ Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  3. ↑ 3,0 3,1 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001 (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  4. ↑ Neskorobarokový kostol svätého Jána Nepomuckého [online]. Oficiálne stránky obce Závadka nad Hronom. Dostupné online.
  5. ↑ Registre obnovenej evidencie pozemkov [online]. Bratislava : ÚGKK SR, [cit. 2011-12-31]. Dostupné online.
  6. ↑ Počet obyvateľov podľa pohlavia – obce (ročne) [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, rev. 2021-03-21, [cit. 2021-03-30]. Dostupné online.
  7. ↑ Voľby do orgánov samosprávy obcí 2018 : Zoznam zvolených starostov [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, 2018-11-13. Dostupné online.
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Závadka_nad_Hronom&oldid=54247”