Werbőczy István: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "https://en.wikipedia.org/wiki/Istv%C3%A1n_Werb%C5%91czy {{Infobox noble | name = István Werbőczy | image = Verbőczy István.jpg | title = | full name = | other titl...")
 
m (Zastępowanie tekstu - "[[Dieta|" na "[[Dieta węgierska|")
 
(Nie pokazano 19 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
https://en.wikipedia.org/wiki/Istv%C3%A1n_Werb%C5%91czy
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Istv%C3%A1n_Werb%C5%91czy
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Istv%C3%A1n_Werb%C5%91czy&action=history
 +
|nota    = angielski
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
 +
 
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Báthori VII. István]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>(24 czerwca 1525 - kwiecień 1526)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Báthori VII. István]]
 +
}}
  
−
{{Infobox noble
+
{{Redoslijed|
−
| name = István Werbőczy
+
|poprzednik         = [[János Erdődy]]
−
| image = Verbőczy István.jpg
+
|gl_članak_funkcija = [[Királyi személynök]]<br>(1516–1525 )
−
| title =
+
|współrządzący      =  
−
| full name =
+
|następca          = [[Miklós Thuróczy]]
−
| other titles =
 
−
| succession    = [[Palatine (Kingdom of Hungary)|Palatine of Hungary]]
 
−
| reign         = 6 July 1525 – 24 April 1526
 
−
| coronation    =
 
−
| predecessor  = [[Stephen VII Báthory|István Báthory]]
 
−
| successor    = [[Stephen VII Báthory|István Báthory]]
 
−
| regent        =
 
−
| noble family = House of Werbőczy
 
−
| father = Osvát Werbőczy
 
−
| mother = Apollónia Deák
 
−
| occupation = Jurist, Politician
 
−
| spouse =1. from Szobi family<br />2. Katalin Hercegh<br />3. Anna Surányi
 
−
| birth_date  = c. 1458
 
−
| birth_place = Verbőc, [[Kingdom of Hungary]] (today: Verbovec, [[Ukraine]])
 
−
| death_date = {{Death date|1541|10|13}}
 
−
| death_place = [[Buda, Hungary|Budin]], [[Budin Eyalet]], [[Ottoman Hungary]]<br />(today: [[Budapest]], [[Hungary]])
 
−
| issue = Imre Werbőczy<br />Erzsébet Werbőczy
 
−
| signature = Werbőczy István signature.jpg
 
 
}}
 
}}
−
{{eastern name order|Werbőczy István}}
 
−
'''István Werbőczy''' or '''Stephen Werbőcz''' (also spelled ''Verbőczy;'' 1458?{{Sfn|Kármán and Kunčević|2013|p = 68}} &ndash; 1541) was a [[Hungarians|Hungarian]] legal theorist and statesman, author of the Hungarian Customary Law, who first became known as a legal scholar and theologian of such eminence that he was appointed to accompany alongside [[Charles V, Holy Roman Emperor|emperor Charles V]] to [[Worms, Germany|Worms]], to take up the cudgels against [[Martin Luther]].
 
  
−
==Life==
+
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
'''Werbőczy István''' (pol. ''Stefan Werbocy'', cz. ''Štefan Verbőci'', łac. '' Stephanus de Werbőcz'' lub ''Werboecius'') (* ok.1458?<ref>Kármán, Gábor; Kunčević, Lovro (2013). The European Tributary States of the Ottoman Empire in the Sixteenth and Seventeenth Centuries. Leiden: Brill. str. 68.</ref>, † 1541) był węgierskim teoretykiem prawa i mężem stanu, autorem węgierskiego prawa zwyczajowego, który po raz pierwszy stał się znany jako prawnik i teolog tak poważny, że został mianowany towarzyszyć cesarzowi Karolowi V w Worms, walczyć z pałkami przeciwko Marcinowi Luterowi. W liście tym papież Klemens VII również chwalił Werbőczy jako uczonego za jego wzniosłość w prawie kanonicznym i teologii podczas sporu Werbőczy z Martinem Lutherem na diecie cesarskiej w Norymberdze.<ref>Andrew Pettegree (1992). ''[https://books.google.com/books?id=6BD-jwPCRsYC&pg=PA58&dq=werboczy+luther+emperor&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiOz7m6uK7pAhWMvosKHUInDmAQ6AEIKDAA#v=onepage&q=werboczy%20luther%20emperor&f=false The Early Reformation in Europe]''. Cambridge University </ref>
 +
 
 +
== Życiorys ==
 +
 
 
[[File:Tripartitum 1574.jpg|thumb|left|His influential work: ''[[Tripartitum]]'']]
 
[[File:Tripartitum 1574.jpg|thumb|left|His influential work: ''[[Tripartitum]]'']]
−
He began his political career as the deputy of [[Ugocsa County]] to the [[Diet (assembly)|diet]] of 1498, where his eloquence and scholarship had a great effect in procuring the extension of the privileges of the gentry and the exclusion of all foreign competitors for the Hungarian throne in future elections. He was the spokesman and leader of the gentry against the magnates and prelates at the diets of 1500, 1501 and 1505. At the last diet he insisted, in his petition to the king, that the law should be binding upon all the gentry alike, and firmly established in the minds of the people the principle of a national monarchy.{{sfn|Chisholm|1911}}
 
  
−
The most striking proof of his popularity at this time is the fact that the diet voted him two [[Denarius|denarii]] per hearth for his services in 1505, a circumstance unexampled in Hungarian history. In 1517 Werbőczy was appointed the guardian of the infant [[Louis II of Hungary and Bohemia|Louis II]], and was sent on a foreign mission to solicit the aid of [[Christianity|Christendom]] against the [[Ottoman Empire|Turks]]. On his return he found the strife of parties fiercer than ever and the whole country in a state of anarchy.{{sfn|Chisholm|1911}}
+
Karierę polityczną rozpoczął jako zastępca komitatu [[Ugocsa]] na węgierską ''[[Dieta węgierska|dietę]]'' w 1498 r., w której jego elokwencja i wykształcenie miały ogromny wpływ na rozszerzenie przywilejów szlachty i wykluczenie wszystkich zagranicznych konkurentów na tron ​​węgierski w przyszłych wyborach. Był rzecznikiem i przywódcą szlachty przeciwko magnatom i prałatom na ''diecie'' 1500, 1501 i 1505. W ostatniej diecie nalegał, w swojej prośbie do króla, aby prawo było wiążące dla wszystkich szlachty, i głęboko zakorzenione w umysłach ludzi zasadę monarchii narodowej<ref name="Chisholm">Chisholm, Hugh, red. (1911). "Verbóczy, Istvan". ''Encyclopædia Britannica''. 27 (11th ed.). Cambridge University Press.</ref>.
 +
 
 +
Najbardziej uderzającym dowodem jego popularności w tym czasie jest fakt, że ''dieta'' przyznała mu dwa denary za jego usługi w 1505 roku, co jest okolicznością w historii Węgier. W 1517 r. Werbőczy został wyznaczony na opiekuna narodzonego właśnie [[II. Lajos|Ludwika II]] i został wysłany na misję zagraniczną w celu pozyskania pomocy chrześcijaństwa przeciw Turkom. Po powrocie stwierdził, że frakcje są bardziej zacięte niż kiedykolwiek, a cały kraj jest w stanie anarchii<ref name="Chisholm" />.
 +
 
 +
Podczas ''diety'' w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Hatvan Hatvan], 25 czerwca 1525 r., wygłosił orację pojednawczą, która tak wpłynęła na zgromadzenie, że wybrano go na palatyna. Przez krótki czas sprawował ten urząd, bezinteresownie i odważnie usiłując służyć zarówno królowi, jak i ludowi, poniżając dumę magnatów, którzy byli przede wszystkim odpowiedzialni za zniszczenie królestwa. Został jednak odwołany na kolejnej diecie i wycofał się z życia publicznego aż do wyboru Jánosa Szapolijasza, który zrealizował jego teorię króla narodowego i od którego przyjął stanowisko kanclerza. Teraz poświęcił się całkowicie studium prawoznawstwa, a rezultatem jego pracy był słynny ''Opus tripartitum juris consuetudinarii inclyti regni hungariae'' (potocznie zwany po prostu ''Tripartitum''), ''de facto'' księgi prawa Węgier do 1848 r. – chociaż jeszcze w 1945 r. niektóre prawa spadkowe były nadal regulowane przez tę pracę.<ref name="Chisholm" />
 +
 
 +
Pełny łaciński tekst Werbőczy's Tripartitum (wydrukowany przez Singrenius w 1517 r.) został opublikowany jako ''Prawo zwyczajowe renomowanego Królestwa Węgier: dzieło z trzech części, „Tripartitum” = Tripartitum opus iuris consuetudinarii inclyti regni Hungariæ''; redakcją i tłumaczenie: János M. Bak, Péter Banyó i Martyn Rady; wstępne opracowanie: László Pétera; Schlacks i CEU Press, Idyllwild, Kalifornia i Budapeszt, 2005.
 +
 
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
;Uznanie autorstwa
 +
* Ten artykuł zawiera tekst z publikacji znajdującej się obecnie w domenie publicznej: Chisholm, Hugh, red. (1911). "Verbóczy, Istvan". ''Encyclopædia Britannica''. 27 (11th wyd.). Cambridge University Press.
 +
 
 +
== Bibliografia ==
 +
* Kármán, Gábor; Kunčević, Lovro (2013). ''The European Tributary States of the Ottoman Empire in the Sixteenth and Seventeenth Centuries''. Leiden: Brill. ISBN 9789004246065.
 +
 
 +
|
 +
{{Urzędnik infobox
 +
|urzędnik          = Werbőczy István (węg.)<br>Stefan Werbocy (pol.)<br>Štefan Verbőci (cz.)<br>Stephanus de Werbőcz (łac.)<br>Werboecius (łac.)
 +
|imiona            =
 +
|tytulatura        = Palatyn Królestwa Węgier
 +
|grafika          = Verbőczy István.jpg
 +
|opis grafiki      =
 +
|herb              =
 +
|opis herbu        =
 +
|faksymile        = Werbőczy_István_signature.jpg
 +
|opis faksymile    = Werbőczy István signature.jpg
 +
|dewiza            =
 +
 
 +
|1. tytuł          = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
 +
|1. od            = 24 czerwca 1525
 +
|1. do            = kwiecień 1526
 +
|1. powołanie      =
 +
|1. poprzednik    = [[Báthori VII. István]]
 +
|1. następca      = [[Báthori VII. István]]
  
−
At the diet of [[Hatvan]], on 25 June 1525, he delivered a reconciliatory oration which so affected the assembly that it elected him palatine. During the brief time he held that office, he unselfishly and courageously endeavoured to serve both king and people by humbling the pride of the magnates who were primarily responsible for the dilapidation of the realm. But he was deposed at the following diet, and retired from public life until the election of [[János Szapolyai]], who realized his theory of a national king and from whom he accepted the chancellorship. He now devoted himself entirely to the study of [[jurisprudence]], and the result of his labors was the famous ''Opus tripartitum juris consuetudinarii inclyti regni hungariae'' (short form: [[Tripartitum]]), which was the de facto law-book of Hungary until 1848, but in 1945 some laws of inheritence were still regulated by this work.{{sfn|Chisholm|1911}}
+
|2. tytuł          =
 +
|2. od            =
 +
|2. do            =
 +
|2. powołanie      =
 +
|2. poprzednik    =
 +
|2. następca      =
  
−
The full Latin text (with English translation) of Werbőczy's ''Tripartitum'' (as printed by Singrenius in 1517) is now published as ''The customary law of the renowned Kingdom of Hungary: a work in three parts, the "Tripartitum" = Tripartitum opus iuris consuetudinarii inclyti regni Hungariæ''; edited and translated by János M. Bak, Péter Banyó, and [[Martyn Rady]]; with an introductory study by [[László Péter]]; Schlacks and CEU Press, Idyllwild, CA, and Budapest, 2005.
+
|klan              =
 +
|ród              = [[Werbőczy]]
 +
|rodzina          =
 +
|pochodzenie      = węgierskie
 +
|państwo          = [[Królestwo Węgier]]
 +
|data urodzenia    = ok.1458
 +
|miejsce urodzenia = Verbőc, [[Kingdom of Hungary]] (today: Verbovec, [[Ukraine]])
 +
|data śmierci      = 13 października 1541
 +
|miejsce śmierci  = [[Buda, Hungary|Budin]], [[Budin Eyalet]], [[Ottoman Hungary]]<br />(today: [[Budapest]], [[Hungary]])
 +
|przyczyna śmierci =
 +
|miejsce spoczynku =
 +
|ojciec            = Werbőczy Osvát
 +
|matka            = Deák Apollónia
 +
|rodzeństwo        =
 +
|1. związek        = żona
 +
|1. związek z      = from Szobi family
 +
|1. związek od    =
 +
|1. związek do    =
 +
|1. dzieci        = Imre, Erzsébet ??
  
−
==References==
+
|2. związek        = żona
−
{{reflist|3}}
+
|2. związek z      = Hercegh Katalin
−
;Attribution
+
|2. związek od    =
−
*{{EB1911|wstitle = Verbóczy, Istvan |volume=27 }}
+
|2. związek do    =  
 +
|2. dzieci        =  
  
−
== Bibliography ==
+
|3. związek        = żona
−
*{{Cite book|title = The European Tributary States of the Ottoman Empire in the Sixteenth and Seventeenth Centuries|last = Kármán|first = Gábor|publisher = Brill|year = 2013|isbn = 9789004246065|location = Leiden|ref = Harv|last2 = Kunčević|first2 = Lovro}}{{S-start}}
+
|3. związek z      = Surányi Anna
 +
|3. związek od    =  
 +
|3. związek do    =  
 +
|3. dzieci        =  
  
−
{{S-off}}
+
|dokonania        =  
−
{{Succession box|title=[[Chief Justice of Hungary|Chief justice]]|before=[[János Erdődy]]|after=[[Miklós Thuróczy]]|years=1516&ndash;1525}}
+
|odznaczenia      =  
−
{{Succession box|title=[[Palatine (Kingdom of Hungary)|Palatine of Hungary]]|before=[[Stephen VII Báthory|Stephen Báthory]]|after=[[Stephen VII Báthory|Stephen Báthory]]|years=1525&ndash;1526}}
+
|commons          =  
−
{{S-end}}
+
|wikiźródła        =  
 +
|wikicytaty        =  
 +
}}
 +
|}
  
−
{{authority control}}
+
{{SORTUJ:Werboczy, Istvan}}
  
−
{{DEFAULTSORT:Werboczy, Istvan}}
+
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
−
[[Category:1460s births]]
+
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
−
[[Category:1541 deaths]]
+
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
−
[[Category:Hungarian nobility]]
+
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
−
[[Category:Chief Justices of Hungary]]
+
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
−
[[Category:Palatines of the Kingdom of Hungary]]
+
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w 1541]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]

Aktualna wersja na dzień 11:04, 31 lip 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(24 czerwca 1525 - kwiecień 1526) 		Następca:
Báthori VII. István Báthori VII. István
Poprzednik: Királyi személynök
(1516–1525 ) 		Następca:
János Erdődy Miklós Thuróczy

Werbőczy István (pol. Stefan Werbocy, cz. Štefan Verbőci, łac. Stephanus de Werbőcz lub Werboecius) (* ok.1458?[1], † 1541) był węgierskim teoretykiem prawa i mężem stanu, autorem węgierskiego prawa zwyczajowego, który po raz pierwszy stał się znany jako prawnik i teolog tak poważny, że został mianowany towarzyszyć cesarzowi Karolowi V w Worms, walczyć z pałkami przeciwko Marcinowi Luterowi. W liście tym papież Klemens VII również chwalił Werbőczy jako uczonego za jego wzniosłość w prawie kanonicznym i teologii podczas sporu Werbőczy z Martinem Lutherem na diecie cesarskiej w Norymberdze.[2]

Życiorys

Plik:Tripartitum 1574.jpg
His influential work: Tripartitum

Karierę polityczną rozpoczął jako zastępca komitatu Ugocsa na węgierską dietę w 1498 r., w której jego elokwencja i wykształcenie miały ogromny wpływ na rozszerzenie przywilejów szlachty i wykluczenie wszystkich zagranicznych konkurentów na tron ​​węgierski w przyszłych wyborach. Był rzecznikiem i przywódcą szlachty przeciwko magnatom i prałatom na diecie 1500, 1501 i 1505. W ostatniej diecie nalegał, w swojej prośbie do króla, aby prawo było wiążące dla wszystkich szlachty, i głęboko zakorzenione w umysłach ludzi zasadę monarchii narodowej[3].

Najbardziej uderzającym dowodem jego popularności w tym czasie jest fakt, że dieta przyznała mu dwa denary za jego usługi w 1505 roku, co jest okolicznością w historii Węgier. W 1517 r. Werbőczy został wyznaczony na opiekuna narodzonego właśnie Ludwika II i został wysłany na misję zagraniczną w celu pozyskania pomocy chrześcijaństwa przeciw Turkom. Po powrocie stwierdził, że frakcje są bardziej zacięte niż kiedykolwiek, a cały kraj jest w stanie anarchii[3].

Podczas diety w Hatvan, 25 czerwca 1525 r., wygłosił orację pojednawczą, która tak wpłynęła na zgromadzenie, że wybrano go na palatyna. Przez krótki czas sprawował ten urząd, bezinteresownie i odważnie usiłując służyć zarówno królowi, jak i ludowi, poniżając dumę magnatów, którzy byli przede wszystkim odpowiedzialni za zniszczenie królestwa. Został jednak odwołany na kolejnej diecie i wycofał się z życia publicznego aż do wyboru Jánosa Szapolijasza, który zrealizował jego teorię króla narodowego i od którego przyjął stanowisko kanclerza. Teraz poświęcił się całkowicie studium prawoznawstwa, a rezultatem jego pracy był słynny Opus tripartitum juris consuetudinarii inclyti regni hungariae (potocznie zwany po prostu Tripartitum), de facto księgi prawa Węgier do 1848 r. – chociaż jeszcze w 1945 r. niektóre prawa spadkowe były nadal regulowane przez tę pracę.[3]

Pełny łaciński tekst Werbőczy's Tripartitum (wydrukowany przez Singrenius w 1517 r.) został opublikowany jako Prawo zwyczajowe renomowanego Królestwa Węgier: dzieło z trzech części, „Tripartitum” = Tripartitum opus iuris consuetudinarii inclyti regni Hungariæ; redakcją i tłumaczenie: János M. Bak, Péter Banyó i Martyn Rady; wstępne opracowanie: László Pétera; Schlacks i CEU Press, Idyllwild, Kalifornia i Budapeszt, 2005.

Przypisy

  1. ↑ Kármán, Gábor; Kunčević, Lovro (2013). The European Tributary States of the Ottoman Empire in the Sixteenth and Seventeenth Centuries. Leiden: Brill. str. 68.
  2. ↑ Andrew Pettegree (1992). The Early Reformation in Europe. Cambridge University
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Chisholm, Hugh, red. (1911). "Verbóczy, Istvan". Encyclopædia Britannica. 27 (11th ed.). Cambridge University Press.
Uznanie autorstwa
  • Ten artykuł zawiera tekst z publikacji znajdującej się obecnie w domenie publicznej: Chisholm, Hugh, red. (1911). "Verbóczy, Istvan". Encyclopædia Britannica. 27 (11th wyd.). Cambridge University Press.

Bibliografia

  • Kármán, Gábor; Kunčević, Lovro (2013). The European Tributary States of the Ottoman Empire in the Sixteenth and Seventeenth Centuries. Leiden: Brill. ISBN 9789004246065.

Werbőczy István (węg.)
Stefan Werbocy (pol.)
Štefan Verbőci (cz.)
Stephanus de Werbőcz (łac.)
Werboecius (łac.)

— Palatyn Królestwa Węgier —
Plik:Verbőczy István.jpg
Werbőczy István signature.jpg
Werbőczy István signature.jpg
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od 24 czerwca 1525
do kwiecień 1526
Poprzednik Báthori VII. István
Następca Báthori VII. István
Dane biograficzne
Ród Werbőczy
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny ok.1458
Miejsce Verbőc, Kingdom of Hungary (today: Verbovec, Ukraine)
Śmierć 13 października 1541
Miejsce Budin, Budin Eyalet, Ottoman Hungary
(today: Budapest, Hungary)
Ojciec Werbőczy Osvát
Matka Deák Apollónia
Żona from Szobi family
Dzieci Imre, Erzsébet ??
Żona Hercegh Katalin
Żona Surányi Anna
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Werbőczy_István&oldid=38853”