Árpádowie (dynastia): Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
(→Ród) |
|||
| (Nie pokazano 19 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| + | [[Kategoria:0]] | ||
| + | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Drzewo_genealogiczne_Arpad%C3%B3w | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Drzewo_genealogiczne_Arpad%C3%B3w | ||
| Linia 5: | Linia 7: | ||
}} | }} | ||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
| − | { | + | {| |
| − | + | |-style="vertical-align:top;" | |
| − | | | + | | |
| − | | | + | |
| − | + | {| | |
| − | + | | | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
|} | |} | ||
| + | |||
| + | '''Arpadowie'''<ref>Wersja najbardziej popularna: J. Tyszkiewicz, ''Arpadowie'', (w:) Encyklopedia historii Polski. Dzieje polityczne, t. 1, Warszawa 1994, s. 31; ''Encyklopedia popularna PWN'', wyd. 27, Warszawa 1997, s. 46; Stanisław A. Sroka, ''Historia Węgier do 1526 roku'', Bydgoszcz 2000, s. 135.</ref> rzadziej '''Arpadzi'''<ref>Taka forma w: Benedykt Zientara, ''Henryk Brodaty i jego czasy'', Warszawa 1997, s. 410.</ref>, czasem: '''dynastia Arpadowiczów''', węg. ''Árpád-ház'', chor. ''Arpadovići'', słow. ''Arpádovci'', cz. ''Arpádovci'') – [[dynastia]] książąt (889-1001), a następnie królów [[Węgry|węgierskich]] (do 1301). Pierwsza węgierska dynastia narodowa. | ||
| + | |||
| + | == Dzieje == | ||
[[Plik:Arpad.gif|thumb|150px|left|<center>Tarcza Arpadowiczów]] | [[Plik:Arpad.gif|thumb|150px|left|<center>Tarcza Arpadowiczów]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
Za założyciela uznawany jest prawie legendarny [[Arpad]], wódz plemion madziarskich, które osiedliły się w kotlinie, zwanej dziś [[Kotlina Panońska|Niziną Węgierską]]. Od niego też została wzięta nazwa dynastii. | Za założyciela uznawany jest prawie legendarny [[Arpad]], wódz plemion madziarskich, które osiedliły się w kotlinie, zwanej dziś [[Kotlina Panońska|Niziną Węgierską]]. Od niego też została wzięta nazwa dynastii. | ||
| − | Prawnuk Arpada, [[Gejza | + | Prawnuk Arpada, [[Géza magyar fejedelem|Gejza]] (zm. 997 r.) ochrzcił się w 974 roku. Do trwałego schrystianizowania Węgrów przyczynił się jego syn Wajk, który na chrzcie w 997 roku przyjął imię [[Stefan I Święty|Stefan]]. W sposób bezwzględny podporządkował on sobie wszystkie plemiona madziarskie. W Święto Bożego Narodzenia w 1000 roku został koronowany na króla Węgier. Zmarł w 1038 roku. Mając na uwadze jego zasługi dla chrześcijaństwa 45 lat później został uznany za świętego oraz patrona dynastii i Węgier (stąd określenie Korona Świętego Stefana). |
Arpadowie systematycznie powiększali swe władztwo. W 1089 roku [[Władysław I Święty]] włączył się do walk o [[Władcy Chorwacji|Królestwo Chorwacji]] po śmierci tamtejszego króla [[Dymitr Zwonimir Chorwacki|Zwonimira]] (był jego szwagrem). Ostatecznie oba królestwa połączone zostały unią personalną w 1102 roku. | Arpadowie systematycznie powiększali swe władztwo. W 1089 roku [[Władysław I Święty]] włączył się do walk o [[Władcy Chorwacji|Królestwo Chorwacji]] po śmierci tamtejszego króla [[Dymitr Zwonimir Chorwacki|Zwonimira]] (był jego szwagrem). Ostatecznie oba królestwa połączone zostały unią personalną w 1102 roku. | ||
| − | W skład monarchii węgierskiej wchodziły już tereny [[Siedmiogród|Siedmiogrodu]] i [[Slawonia|Slawonii]]. Od połowy XI wieku zaczęli stopniowo wkraczać też na tereny [[Słowacja|Słowacji]]. Pod koniec XII wieku Arpadowie podporządkowali sobie również ziemię halicko-włodzimierską (rywalizowali na tym terenie m.in. z Polakami). W 1215 roku [[Koloman Halicki|Koloman]], młodszy syn króla [[Andrzej II węgierski|Andrzeja II]], został ogłoszony królem [[Halicz | + | W skład monarchii węgierskiej wchodziły już tereny [[Siedmiogród|Siedmiogrodu]] i [[Slawonia|Slawonii]]. Od połowy XI wieku zaczęli stopniowo wkraczać też na tereny [[Słowacja|Słowacji]]. Pod koniec XII wieku Arpadowie podporządkowali sobie również ziemię halicko-włodzimierską (rywalizowali na tym terenie m.in. z Polakami). W 1215 roku [[Koloman Halicki|Koloman]], młodszy syn króla [[Andrzej II węgierski|Andrzeja II]], został ogłoszony królem [[Halicz|Halicza]], jednak już w następnym roku musiał zrezygnować z tego tytułu. |
Dynastia wygasła na królu [[Andrzej III|Andrzeju III]] w 1301 roku. Do walk o tron węgierski włączyli się [[Wittelsbachowie]] i [[Przemyślidzi]]. Ostatecznie w 1307 roku koronę otrzymali [[Andegawenowie]] z [[Neapol]]u w osobie [[Karol Robert|Karola Roberta]]. Był wnukiem Marii, siostry króla [[Władysław IV Kumańczyk|Władysława IV Kumana]], przedostatniego władcy Węgier z dynastii Arpadów. | Dynastia wygasła na królu [[Andrzej III|Andrzeju III]] w 1301 roku. Do walk o tron węgierski włączyli się [[Wittelsbachowie]] i [[Przemyślidzi]]. Ostatecznie w 1307 roku koronę otrzymali [[Andegawenowie]] z [[Neapol]]u w osobie [[Karol Robert|Karola Roberta]]. Był wnukiem Marii, siostry króla [[Władysław IV Kumańczyk|Władysława IV Kumana]], przedostatniego władcy Węgier z dynastii Arpadów. | ||
| Linia 48: | Linia 44: | ||
**B5. Zoltán władca Węgier 907-947 | **B5. Zoltán władca Węgier 907-947 | ||
***C1. Taksony władca Węgier 955-970 | ***C1. Taksony władca Węgier 955-970 | ||
| − | ****D1. Gejza ks. Węgier 970-997 x Sarolta | + | ****D1. '''[[Géza|Gejza]] ks. Węgier 970-997 x [[Sarolta]] |
*****E1. NN (córka) x Bolesław I Chrobry, kr. Polski | *****E1. NN (córka) x Bolesław I Chrobry, kr. Polski | ||
*****E2. '''[[I. István|Stefan I Święty]]''' ks. Węgier 997-1000 kr. Węgier 1000-1038 x Gizela Bawarska | *****E2. '''[[I. István|Stefan I Święty]]''' ks. Węgier 997-1000 kr. Węgier 1000-1038 x Gizela Bawarska | ||
| Linia 56: | Linia 52: | ||
*****E4. NN (córka) x Csaba, palatyn węgierski | *****E4. NN (córka) x Csaba, palatyn węgierski | ||
******F1. Samuel Aba kr. Węgier 1041-1044 | ******F1. Samuel Aba kr. Węgier 1041-1044 | ||
| − | ****D2. Michał | + | ****D2. '''Mihály''' / ''Michał'' († 980÷997) |
| − | ******F1. Vazul ks. nitrzański | + | ******F1. '''[[Vazul]]''' († po 1031), ks. nitrzański |
*******G1. '''[[I. András|Andrzej I]]''' kr. Węgier 1046-1061 x Anastazja | *******G1. '''[[I. András|Andrzej I]]''' kr. Węgier 1046-1061 x Anastazja | ||
********H1. '''[[Salomon]]''' kr. Węgier 1063-1074 x Judyta Maria Salicka | ********H1. '''[[Salomon]]''' kr. Węgier 1063-1074 x Judyta Maria Salicka | ||
| Linia 80: | Linia 76: | ||
**************N3. Stefan Pogrobowiec ks. Sławonii zm. 1271 x Tomasina, c. Michała Morosiniego | **************N3. Stefan Pogrobowiec ks. Sławonii zm. 1271 x Tomasina, c. Michała Morosiniego | ||
**************O1. '''[[III. András|Andrzej III]]''' kr. Węgier 1290-1301 x Fenenna Kujawska '''→''' '''ostatni z rodu''' | **************O1. '''[[III. András|Andrzej III]]''' kr. Węgier 1290-1301 x Fenenna Kujawska '''→''' '''ostatni z rodu''' | ||
| + | ************L3. '''[[Géza herceg|Gejza]]''', książę | ||
***********K2. '''[[II. László|Władysław II]]''' kr. Węgier 1162-1163 | ***********K2. '''[[II. László|Władysław II]]''' kr. Węgier 1162-1163 | ||
***********K3. '''[[IV. István|Stefan IV]]''' kr. Węgier 1163 | ***********K3. '''[[IV. István|Stefan IV]]''' kr. Węgier 1163 | ||
| Linia 283: | Linia 280: | ||
== Linki zewnętrzne == | == Linki zewnętrzne == | ||
* Genealogia dynastii w: [http://www.genealogy.euweb.cz/arpad/arpad1.html M.Marek, ''Genealogy.Eu''] | * Genealogia dynastii w: [http://www.genealogy.euweb.cz/arpad/arpad1.html M.Marek, ''Genealogy.Eu''] | ||
| + | |||
| + | | | ||
| + | {{Dynastia infobox | ||
| + | |dynastia = Árpád-ház (węg.)<br>Arpadowie (pol.)<br>Arpadovići (słow.)<br>Arpadovići (chor.)<br>Arpadovići (cz.) | ||
| + | |herb = Arpad.gif | ||
| + | |kraj = [[Królestwo Węgier]] | ||
| + | |tytuły = | ||
| + | |założyciel = [[Arpad]] | ||
| + | |ostatni władca = [[Andrzej III]] | ||
| + | |obecny władca = | ||
| + | |rok założenia = IX wiek | ||
| + | |rok rozwiązania = 14 stycznia [[1301]] | ||
| + | |rok złożenia z funkcji = | ||
| + | |etniczność = węgierska | ||
| + | |dynastia macierzysta = | ||
| + | |gniazda = | ||
| + | |gałęzie = Aba<br>Orselo | ||
| + | }} | ||
| + | |} | ||
| + | |||
| + | {{SORTUJ:Arpadowie}} | ||
[[Kategoria:Arpadowie]] | [[Kategoria:Arpadowie]] | ||
| + | [[Kategoria:Dynastie]] | ||
[[Kategoria:Drzewa genealogiczne]] | [[Kategoria:Drzewa genealogiczne]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Historia Węgier]] |
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Królestwo Węgier]] |
Aktualna wersja na dzień 11:11, 2 cze 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Arpadowie[1] rzadziej Arpadzi[2], czasem: dynastia Arpadowiczów, węg. Árpád-ház, chor. Arpadovići, słow. Arpádovci, cz. Arpádovci) – dynastia książąt (889-1001), a następnie królów węgierskich (do 1301). Pierwsza węgierska dynastia narodowa. Spis treściDziejePlik:Arpad.gif Za założyciela uznawany jest prawie legendarny Arpad, wódz plemion madziarskich, które osiedliły się w kotlinie, zwanej dziś Niziną Węgierską. Od niego też została wzięta nazwa dynastii. Prawnuk Arpada, Gejza (zm. 997 r.) ochrzcił się w 974 roku. Do trwałego schrystianizowania Węgrów przyczynił się jego syn Wajk, który na chrzcie w 997 roku przyjął imię Stefan. W sposób bezwzględny podporządkował on sobie wszystkie plemiona madziarskie. W Święto Bożego Narodzenia w 1000 roku został koronowany na króla Węgier. Zmarł w 1038 roku. Mając na uwadze jego zasługi dla chrześcijaństwa 45 lat później został uznany za świętego oraz patrona dynastii i Węgier (stąd określenie Korona Świętego Stefana). Arpadowie systematycznie powiększali swe władztwo. W 1089 roku Władysław I Święty włączył się do walk o Królestwo Chorwacji po śmierci tamtejszego króla Zwonimira (był jego szwagrem). Ostatecznie oba królestwa połączone zostały unią personalną w 1102 roku. W skład monarchii węgierskiej wchodziły już tereny Siedmiogrodu i Slawonii. Od połowy XI wieku zaczęli stopniowo wkraczać też na tereny Słowacji. Pod koniec XII wieku Arpadowie podporządkowali sobie również ziemię halicko-włodzimierską (rywalizowali na tym terenie m.in. z Polakami). W 1215 roku Koloman, młodszy syn króla Andrzeja II, został ogłoszony królem Halicza, jednak już w następnym roku musiał zrezygnować z tego tytułu. Dynastia wygasła na królu Andrzeju III w 1301 roku. Do walk o tron węgierski włączyli się Wittelsbachowie i Przemyślidzi. Ostatecznie w 1307 roku koronę otrzymali Andegawenowie z Neapolu w osobie Karola Roberta. Był wnukiem Marii, siostry króla Władysława IV Kumana, przedostatniego władcy Węgier z dynastii Arpadów. Ród
Pierwsi książęta węgierscy
Królowie Kroacji
Książęta Kroacji
Książęta Halicza
Książęta Slawonii i Dalmacji
Drzewo genealogiczne dynastii Arpadówpanującej na Węgrzech w latach 896-1301.
Drzewo genealogiczne
Przypisy
Zobacz teżBibliografia
Linki zewnętrzne
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
