III. András

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

III. András, także Velencei (pol. Andrzej III, chor. Andrija III. Mlečanin, słow. Ondrej III., cz. Ondřej III. Uherský) (* 1265÷1270 w Wenecji, † 14 stycznia 1301 w Budzie) – ostatni król Węgier i Chorwacji z dynastii Arpadów w latach 1290-1301. Syn księcia Slawonii Stefana Pogrobowca i Tomasiny Morosini, córki patrycjusza weneckiego Michała Morosiniego. Po ojcu wnuk króla Węgier Andrzeja II. Dwukrotnie żonaty, najpierw z Fenenną, córką księcia kujawskiego Ziemomysła, z którą miał córkę Elżbietę (dominikankę w Töss w Szwajcarii), następnie z Agnieszką, córką księcia Austrii i króla Niemiec Albrechta I. Pochowany w kościele minorytów w Budzie. Zdobycie i utrzymanie władzy Tron węgierski przejął po swoim krewnym, Władysławie IV Kumańczyku (dziadek Władysława ze strony ojca, Bela IV, i ojciec Andrzeja, Stefan Pogrobowiec, byli przyrodnimi braćmi, synami Andrzeja II). Koronę świętego Stefana, która została nałożona mu na głowę 23 lipca 1290 w Székesfehérvárze (pl. Białogród), otrzymał dzięki poparciu węgierskich możnowładców, którzy chcieli uczynić z niego instrument do realizacji własnych celów. Rządy Andrzeja III przypadły więc na trudne czasy. Wzrost znaczenia możnowładztwa ograniczał autorytet władcy. Ponadto jego rządy osłabiały roszczenia do tronu wysnuwane przez króla Niemiec Albrechta I i spowinowaconych z Władysławem IV Kumanem Andegawenów. Stosunki z Habsburgami Andrzej III uregulował już w 1291, natomiast z presją Andegawenów zmagał się przez całe swoje panowanie. Najpierw musiał przeciwstawiać się Karolowi Martelowi (był synem Marii, siostry Władysława IV Kumańczyka, ponadto Władysław pojął za żonę jego ciotkę, Elżbietę), który od 1290 aż do śmierci w 1295 tytułował się królem Węgier. Następnie tronu węgierskiego bronił przed jego synem, Karolem Robertem, którego w walce o Koronę św. Stefana poparł papież Bonifacy VIII. W 1298 Andrzej III zdobył poparcie króla Czech Wacława II. Na zjeździe w Wiedniu odbyły się zaręczyny córki Andrzeja III, Elżbiety, z synem Wacława II, Wacławem, który miał dziedziczyć po Andrzeju III, gdyby ten nie doczekał się męskiego potomka. Polityka wewnętrzna Andrzej III postanowił uniezależnić się od silnego możnowładztwa, wykorzystując występującą przeciwko nadużyciom możnych szlachtę. W tym celu zwołał pierwszy ogólnokrajowy sejm, na którym pozbył się nacisku możnych. Jednakże na tym samym sejmie została powołana rada, bez aprobaty której król nie mógł powziąć żadnej decyzji. W ten sposób Andrzej III wpadł z jednego uzależnienia w drugie. Jego nagła śmierć zatrzymała wprowadzanie reform mających na celu scentralizowanie państwa, a kraj pogrążył się w anarchii. Genealogia Andrzej III żenił się dwukrotnie. W 1290 poślubił Fenennę, córkę księcia kujawskiego Ziemomysła. Z tego związku przyszła na świat Elżbieta zaręczona Wacławowi, synowi króla Czech Wacława II. Do małżeństwa jednak nie doszło. Kilka lat później Elżbieta wstąpiła do zakonu dominikanek w Töss (dziś Szwajcaria). Po śmierci była otoczona lokalnym kultem, który nie został oficjalnie zatwierdzony przez władze kościelne. Na niej zakończyła się linia żeńska dynastii Arpadów. Drugi związek Andrzeja III z Agnieszką, córką króla Niemiec Albrechta I, zawarty 13 lutego 1296, pozostał bezdzietny. Andrzej II ur. 1176 zm. 21 IX 1235 Beatrycze d’Este ur. 1215 zm. 1245 Michał Morosini ur. ? zm. ? NN                   Stefan Pogrobowiec ur. 1236 zm. 1271 Tomasina Morosini ur. ? zm. 1300           1 Fenenna ur. 1276 zm. 1295 OO   1290 Andrzej III ur. 1265/1270 zm. 14 I 1301 2 Agnieszka 2) ur. 18 V 1281 zm. 10 VI 1364 OO   13 II 1296                                            1                 Elżbieta  ur. 1292  zm. 6 V 1338   córka Albrechta I Bibliografia Słownik władców Europy średniowiecznej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2002, – biogram Andrzeja III Ostatni Arpadowie (zarchiwizowana strona www.budapeszt.infinity.waw.pl)

Andrzej III — Król Węgier i Chorwacji — Plik:III Andras Thuroczy.jpg Król Węgier i Chorwacji Okres od 1290 do 1301 Koronacja 23 lipca 1290 Poprzednik Władysław IV Kumańczyk Następca Wacław III Dane biograficzne Dynastia Árpádowie (Arpadowie) Państwo {{{państwo}}} Urodziny między 1265 a 1270 Miejsce Wenecja Śmierć 14 stycznia 1301 Miejsce Buda Ojciec Stefan Pogrobowiec Matka Tomasina Morosini Żona Fenenna Agnieszka Dzieci Elżbieta