|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:Red]] | + | #PATRZ [[Ampod fia Dénes]] |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Denis,_son_of_Ampud
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Denis,_son_of_Ampud&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[Miska, syn Salamona]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(1215-1224)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[Tomaj Dénes]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[Szák I. Miklós]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>(1227-1229) ???
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[I. Mojs]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[I. Mojs]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>(1231-1234)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[Tomaj Dénes]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | '''Dénes''' (pol. ''Denis'') († zmarł 1236 r.), syn Ampuda, wpływowy baron w Królestwie Węgier w pierwszych dekadach XIII wieku. <ref>Berend 2006, str. 120.</ref> Był mistrzem skarbiec między 1216 a 1224. <ref>Zsoldos 2011, str. 62.</ref> Był także [[ispán]]em co najmniej trzech komitatów. <ref>Zsoldos 2011, str. 62.</ref>
| |
| − | | |
| − | <small><small>'''Denis, son of Ampud''', also '''Denis, son of Apod''' ({{lang-hu|Ampod fia Dénes}}; died 1236), was an influential baron in the [[Kingdom of Hungary]] in the first decades of the 13th century.{{sfn|Berend|2006|p=120}} He was [[Master of the treasury]] between 1216 and 1224.{{sfn|Zsoldos|2011|p=62}} He was also ''[[ispán]]'' of at least three [[County (Kingdom of Hungary)|counties]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=62}} </small></small>
| |
| − | | |
| − | Dénes był wodzem węgierskim w pierwszej połowie XIII wieku. Za panowania [[II. András]]a był [[tárnokmester]], a następnie [[palatyn]]em [4].
| |
| − | | |
| − | <small><small>'''Dénes''' magyarországi főember volt a [[13. század]] első felében, [[II. András magyar király|II. András]] uralkodása idején, [[tárnokmester]]ként az új gazdaságpolitika megalkotója, majd [[nádor]].<ref name="Korai magyar">{{cite book|title=Korai magyar történeti lexikon |editor=Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc |publisher=Akadémiai Kiadó, Budapest |year=1994 |isbn=963-05-6722-9}}</ref> </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Życiorys ==
| |
| − | | |
| − | Apod (Ampod) był synem [[ispán]]a ze [[Szolnok]], jego majątki znajdowały się w regionie Drawy. Od 1216 do 1222 r. po krótkiej przerwie został [[tárnokmester]] do 1224 r. Był także [[ispán]]em [[Szepes]] w 1216 r., [[Abaúj]] w 1216–19 r., [[Bács]] w 1220–22 r. Jako mistrz odegrał znaczącą rolę w rozwoju polityki gospodarczej opartej na starych królewskich majątkach (królewskich), a nie na nowych królewskich dochodach (regales) [4].
| |
| − | | |
| − | <small><small>Apod (Ampod) szolnoki ispán fia volt, birtokai a [[Dráva]] vidékén feküdtek. 1216–22-ig, majd rövid megszakítás után 1224-ig [[tárnokmester]] volt. Emellett 1216-ban szepesi, 1216–19-ig abaúji, 1220–22-ig bácsi ispán is.
| |
| − | Tárnokmesterként nagy szerepe volt a régi királyi birtokokra ([[királyi udvarház]]) épülő gazdaságpolitika helyett az új királyi pénzjövedelmekre ([[regálé]]k) alapuló gazdaságpolitika megalkotásában.<ref name="Korai magyar"/> </small></small>
| |
| − | | |
| − | W latach 1231–1234 był [[palatyn]]em. Ponieważ faworyzował Żydów i Ismaelitów, został ekskomunikowany przez [[Róbert]]a arcybiskupa Esztergom w dniu 25 lutego 1232 r. Następnie w maju był jednym z posłów [[II. András]]a w Rzymie. [[IV. Béla]], król Węgier, obejmuje tron po 1235 r., oślepiony przez Bélę [4] Został oskarżony o posiadanie dziecka z trzecią żoną [[II. András]]a, Beatrix.. [[Beatrix]] uciekła za granicę, aby urodzić syna, [[Stefan Pogrobowiec]], ojca [[III. András]]a.
| |
| − | | |
| − | <small><small>[[1231]] és [[1234]] között nádor volt. Mivel kedvezett a zsidóknak és izmaelitáknak, [[Róbert esztergomi érsek]] [[1232]]. [[február 25.|február 25]]-én kiközösítette. Ezután májusban II. András egyik követeként Rómában járt.
| |
| − | [[IV. Béla magyar király]] trónra lépése, [[1235]] után kegyvesztett lett, Béla megvakíttatta.<ref name="Korai magyar"/> Azzal vádolták, hogy II. András harmadik feleségének, [[Estei Beatrix magyar királyné|Beatrixnak]] a gyermeke valójában tőle van. Beatrix külföldre menekülve szülte meg fiát, [[Utószülött István magyar királyi herceg|Istvánt]], aki [[III. András magyar király|III. András]] apja lett. </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Źródła ==
| |
| − | *Berend, Nora (2006). ''At the Gate of Christendom: Jews, Muslims and "Pagans" in Medieval Hungary, c. 1000-c.1300. Cambridge University Press''. ISBN [[978-0-521-02720-5]].
| |
| − | *Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Secular Archontology of Hungary, 1000–1301]'' (po węgiersu). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN [[978-963-9627-38-3]].
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Urzędnik infobox
| |
| − | |urzędnik = Dénes
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura = Skarbnik królewski<br>Palatyn Królestwa Węgier
| |
| − | |grafika =
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |herb =
| |
| − | |opis herbu =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | | |
| − | |1. tytuł = [[Skarbnik królewski]]
| |
| − | |1. od = 1215
| |
| − | |1. do = 1224
| |
| − | |1. powołanie =
| |
| − | |1. poprzednik = [[Miska, syn Salamona]]
| |
| − | |1. następca = [[Tomaj Dénes]]
| |
| − | | |
| − | |2. tytuł = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
| |
| − | |2. od = <small>(1) </small>1227, <small>(2) </small>1231
| |
| − | |2. do = <small>(1) </small>1229, <small>(2) </small>1234
| |
| − | |2. powołanie =
| |
| − | |2. poprzednik = <small>1. </small>[[Szák I. Miklós]]<br><small>2. </small>[[I. Mojs]]
| |
| − | |2. następca = <small>1. </small>[[I. Mojs]]<br><small>2. </small>[[Tomaj Dénes]]
| |
| − | | |
| − | |klan =
| |
| − | |ród =
| |
| − | |rodzina =
| |
| − | |pochodzenie = węgierskie
| |
| − | |państwo = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
| |
| − | |data urodzenia = data nieznana
| |
| − | |miejsce urodzenia =
| |
| − | |data śmierci = 1236
| |
| − | |miejsce śmierci =
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | |ojciec = Apod
| |
| − | |matka = nieznana
| |
| − | |rodzeństwo =
| |
| − | |1. związek =
| |
| − | |1. związek z =
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci =
| |
| − | |dokonania =
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons =
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | ==Przypis==
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Dénes, syna Apoda}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
| |
| − | [[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Ród nieznany]]
| |
| − | [[Kategoria:Skarbnicy królewscy]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w XII wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1236]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]] | |
