Magyar Balázs: Różnice pomiędzy wersjami
(Utworzono nową stronę "Za: [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_Bal%C3%A1zs_(hadvez%C3%A9r)] {{Vezető infobox | név =Magyar Balázs | kép = <!-- Wikidatából --...") |
|||
| (Nie pokazano 92 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | + | [[Kategoria:1bold]] | |
| + | {{Uwaga| | ||
| + | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Blaise_Magyar | ||
| + | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Blaise_Magyar&action=history | ||
| + | |nota = angielski | ||
| + | }} | ||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
| + | {{Uwaga| | ||
| + | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_Bal%C3%A1zs_(hadvez%C3%A9r) | ||
| + | |autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Magyar_Bal%C3%A1zs_(hadvez%C3%A9r)&action=history | ||
| + | |nota = chorwacki | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
| + | |||
| + | {| | ||
| + | |-style="vertical-align:top;" | ||
| + | | | ||
| + | {{Redoslijed| | ||
| + | |poprzednik = [[Ivan Thuz od Laka]] <small>(do 1468)</small> | ||
| + | |gl_članak_funkcija = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]]<br />(1470-1472) | ||
| + | |następca = [[De Surdis János]] | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
| − | {{ | + | {{Redoslijed| |
| − | | | + | |poprzednik = [[Janus Pannonius]] |
| − | + | |gl_članak_funkcija = [[Ban całej Slawonii]]<br />(1470-1472) | |
| − | | | + | |następca = [[Damjan Horvat od Litve]] |
| − | + | }} | |
| − | + | ||
| − | + | {| | |
| − | + | | | |
| − | + | |} | |
| − | | | + | |
| − | | | + | {{Redoslijed| |
| − | + | |poprzednik = [[Dengelegi Pongrác János]]<br>[[Monoszlói Csupor Miklós]] | |
| − | | | + | |gl_članak_funkcija = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]<br>(1472-1475) |
| − | | | + | |współrządzący = |
| − | | | + | |następca = [[Dengelegi Pongrác János]] |
| − | + | }} | |
| − | | | ||
| − | | | ||
| − | | | ||
| − | |||
| − | | | + | {| |
| − | | | + | | |
| − | | | + | |} |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | | | + | {{Redoslijed| |
| − | | | + | |poprzednik = [[Dengelegi Pongrác János]]<br>[[Monoszlói Csupor Miklós]] |
| − | | | + | |gl_članak_funkcija = [[Przywódca Seklerów]]<br>(1472-1475) |
| − | | | + | |współrządzący = |
| − | | | + | |następca = [[Dengelegi Pongrác János]] |
| − | + | }} | |
| − | |||
| − | |||
| − | | | + | {| |
| − | | | + | | |
| − | | | + | |} |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | | | + | {{Redoslijed| |
| − | + | |poprzednik = [[Egervári László]] | |
| − | + | |gl_članak_funkcija = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br />(1482) | |
| − | + | |następca = [[Matija Gereb]] | |
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | | | ||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
}} | }} | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | {| | |
| + | | | ||
| + | |} | ||
| + | |||
| + | [[Plik:Magyar Balazs (Kolozsvar).jpg|thumb|left|200px|Blaž Podmanicki, fragment pomnika Macieja Korwina.]] | ||
| + | |||
| + | '''Magyar Balázs''' (pol. ''Blaż Podmanicki'', chor. ''Blaž Podmanicki'' lub ''Blaž Mađar (Magjar)'', łac. ''Blasius Magyar'') (* nieznana, † 1490<ref name="Markó"/>), chorwacko-węgierski dowódca wojskowy i starszy chorwacki urzędnik królewski, [[ban Dalmacji i Chorwacji]] (1470-1472), [[Ban całej Slawonii]] (1470-1472), [[wojewoda Siedmiogrodu]] (1472-1475)<ref name="Markó">Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Veliki dužnosnici države Ugarske od kralja sv. Stjepana do naših dana: životopisna enciklopedija] (mađ.). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1., str. 288.-289.</ref><ref>Treptow, Kurt W. & Popa, Marcel (1996). Historical Dictionary of Romania. Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-3179-1., str. p. lviii.</ref>, '''[[Ban Bośni]]''', [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] (1482)<ref name="Klaužer">Vedran Klaužer: [http://hrcak.srce.hr/file/140011 Djelovanje Blaža Mađara, bana Bosne, Dalmacije, Hrvatske i cijele Slavonije u njegovom prvom mandatu (1470. - 1472.). Prilog poznavanju vršenja banske dužnosti u 15. stoljeću], Zbornik Odsjeka za povijesne znanosti Zavoda za povijesne i društvene znanosti Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti / Zbornik Zavoda za povijesne znanosti IC JAZU / Zbornik Historijskog zavoda JA / Zbornik Historijskog instituta JA, sv.30 br.- prosinac 2012., str. 124., 125., 126.</ref><ref name="Horvat396"/>. | ||
| + | |||
| + | Karierę wojskową rozpoczął pod rządami [[Hunyadi János|Janem Hunyadiego]]<ref>Kubinyi, András (2008). Matthias Rex. Balassi Kiadó. ISBN 978-963-506-767-1., str. 70,</ref>, a następnie pod wodzą [[I. Mátyás|Macieja Korwina]] wziął udział w wojnach przeciwko husytom i Czechom jako przywódca [[Czarna Armia|Czarnej Armii]]. Stała armia najemników króla Macieja, ''Czarna Armia'' (''legio nigra''), była najważniejszą i najsilniejszą armią w ówczesnej Europie.<ref> [https://web.archive.org/web/20090223192804/http://www.sziszi.hu/novitas/fekete-sereg-legio-nigra# Fekete sereg (legio nigra)]. [2009. luty 23-i dátummal az eredetiből archiválva]. (Hozzáférés: 2010-07-20)</ref> W 1462 r. został kapitanem Wyżyny, osiem lat później objął dowództwo nad ochroną południowych granic. Z powodzeniem walczył po stronie króla Macieja Korwina (1458-1490) w wojnie z [[Frankopan|Frankopanami]] w całej zachodniej Chorwacji.<ref name="Horvat396">Rudolf Horvat: [https://archive.org/stream/povjesthrvatske00horvgoog/povjesthrvatske00horvgoog_djvu.txt Povijest Hrvatske], Petrinja, 1904. Poglavlje Kulturna povijest Hrvatske g. 1386.-1526., str. 396. Iz zbirke Harvardskog sveučilišta, pokrovitelj digitaliziranja Google.</ref> | ||
| + | |||
| + | Za panowania Macieja Korwina, w latach 1470–1472 i 1482, pełnił funkcję chorwackiego i słowiańskiego bana. Doszedł do stanowiska bana po serii zmian w krótkim okresie. W 1466 r. król zwolnił [[Újlaki V. Miklós|Mikołaja V Iločkiego]] ze stanowiska bana Slawonii, a na bana Dalmacji, Chorwacji i Slawonii mianował [[Ivan Thuz od Laka|Ivan Thuz z Laki]], z którym [[Jan Vitovec]] był banem Slawonii. Po śmierci Vitovaca w 1468 r. Thuz z Laki pozostał jedynym banem, z podbanem (od początku 1469 r.) [[Biskup Peczu|biskupem Peczu]] [[Janus Pannonius|Ivanem Česmičkim]], z którym funkcjonował do lutego 1470 r. Następnie król zastąpił ich oboje i mianował Blaža banem Bośni, Dalmacji, Chorwacji i całej Slawonii, który to obowiązek wypełniał sam aż do wiosny 1471 r., gdy decyzją króla były skarbnik królowej, [[Damjan Horvat od Litve]] został jego współrządzącym. Razem sprawowali urząd na tych obszarach do połowy 1471 r., gdy banat Bośni została oddzielony od ich jurysdykcji i przydzielony [[Nikola Iločki|Nikoli V Iločkiemu]], gdy ten został wybrany [[Król Bośni|królem Bośni]]. Pozostałe funkcje Blaža i Horvata działają do końca 1471 r. Następną datą zmiany banatu jest luty 1472 r., gdy wybrany królem Bośni Nikola Iločki i Damjan Horvat zaczynają pełnić obowiązki banów Dalmacji, Chorwacji i Slawonii. Istnieją dokumenty historyczne, datowane w kwietniu 1472 r., w których Blaž nazywany jest banem Dalmacji i Chorwacji, prawdopodobnie z przyczyn historycznych.<ref name="Klaužer"/> | ||
| + | |||
| + | W latach 1473-75, jako [[wojewoda Siedmiogrodu]] wspierał [[Mołdawia|hospodarstwo mołdawskie]]. W roku 1479 nieskutecznie chronił wyspę [[Veglia|Krk]] przed Wenecjanami. Gdy 10 sierpnia 1480 r. armia turecka wylądowała w Otranto, a król Maciej, na prośbę teścia Ferdynanda, króla Neapolu, wysłał 1000 żołnierzy na Półwysep Apeniński, dowodzone przez Blaža oddziały odzyskały Otranto z rąk Turków. | ||
| − | + | Blaž otrzymał od króla dobra na [[Zadunaje|Zadunaju]] i Trenczynie, odziedziczone przez córkę Benigny i jej męża [[Kinizsi Pál|Pavla Kinižija]]. W [[Nagyvázsony]], jednym z tych majątków, Blaž razem z zięciem założyli w 1481 roku klasztor. | |
| − | |||
| − | + | == Literatura == | |
| + | * Vedran Klaužer: Croatian-Slovak Connections through the Activities of Blaise Magyar. An Example of Political and Family Connections between Slovak and Croatian Nobility, u: ''Slovensko a Chorvátsko: Historické paralely a Vzˇtahy (do roku 1780) / Slovačka i Hrvatska: povijesne paralele i veze (do godine 1780.)'' (predano za tisak)<ref>W tej pracy Klauser rozwinął wątki kariery, opisał rodzinę i inne związki, posiadłości Podmanickiego sprzed banatów w chorwackiej części królestwa.</ref> | ||
| − | + | == Przypisy == | |
| + | {{izvori}} | ||
| − | == | + | | |
| − | + | {{Urzędnik infobox | |
| + | |urzędnik = Magyar Balázs (węg.)<br>Blaż Podmanicki (pol.)<br>Blaž Podmanicki (chor.)<br>Blaž Mađar (Magjar) (chor.)<br>Blasius Magyar (łac.) | ||
| + | |imiona = | ||
| + | |tytulatura = Ban Dalmacji i Chorwacji<br>Wojewoda Siedmiogrodu<br>Ban całej Slawonii | ||
| + | |grafika = Magyar_Balázs.jpg | ||
| + | |opis grafiki = Magyar Balázs | ||
| + | |herb = | ||
| + | |opis herbu = | ||
| + | |faksymile = | ||
| + | |opis faksymile = | ||
| + | |dewiza = | ||
| + | |1. tytuł = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]] | ||
| + | |1. od = 1470 | ||
| + | |1. do = 1472 | ||
| + | |1. powołanie = | ||
| + | |1. poprzednik = [[Ivan Thuz od Laka]] | ||
| + | |1. następca = [[Damjan Horvat od Litve]] | ||
| − | == | + | |2. tytuł = [[Ban całej Slawonii]] |
| − | + | |2. od = 1470 | |
| − | + | |2. do = 1472 | |
| + | |2. powołanie = | ||
| + | |2. poprzednik = [[Janus Pannonius]] | ||
| + | |2. następca = [[Damjan Horvat od Litve]] | ||
| + | |||
| + | |3. tytuł = [[Wojewoda Siedmiogrodu]] | ||
| + | |3. od = 1472 | ||
| + | |3. do = 1475 | ||
| + | |3. powołanie = | ||
| + | |3. poprzednik = <small>1. [[Dengelegi Pongrác János]]</small><br><small>2. [[Monoszlói Csupor Miklós]]</small> | ||
| + | |3. następca = [[Dengelegi Pongrác János]] | ||
| + | |||
| + | |4. tytuł = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] | ||
| + | |4. od = 1482 | ||
| + | |4. do = 1482 | ||
| + | |4. powołanie = | ||
| + | |4. poprzednik = [[Egervári László]] | ||
| + | |4. następca = [[Matija Gereb]] | ||
| + | |||
| + | |klan = | ||
| + | |ród = nieznany | ||
| + | |rodzina = | ||
| + | |pochodzenie = węgierskie | ||
| + | |państwo = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]] | ||
| + | |data urodzenia = data nieznana | ||
| + | |miejsce urodzenia = | ||
| + | |data śmierci = 1490 | ||
| + | |miejsce śmierci = Kassa/Košice | ||
| + | |przyczyna śmierci = | ||
| + | |miejsce spoczynku = | ||
| + | |ojciec = | ||
| + | |matka = | ||
| + | |rodzeństwo = | ||
| + | |1. związek = | ||
| + | |1. związek z = | ||
| + | |1. związek od = | ||
| + | |1. związek do = | ||
| + | |1. dzieci = | ||
| + | |dokonania = | ||
| + | |odznaczenia = | ||
| + | |commons = | ||
| + | |wikiźródła = | ||
| + | |wikicytaty = | ||
| + | }} | ||
| + | |} | ||
| − | {{ | + | {{SORTUJ:Magyar, Balazs}} |
| − | + | [[Kategoria:Banowie]] | |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Banowie całej Slawonii]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Banowie Dalmacji i Chorwacji]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Banowie Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Magyar]] |
| + | [[Kategoria:Seklerscy przywódcy]] | ||
| + | [[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]] | ||
| + | [[Kategoria:Urzędnicy]] | ||
| + | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
| + | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | ||
| + | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | ||
| + | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | ||
| + | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]] | ||
| + | [[Kategoria:Zmarli w 1490]] | ||
| + | [[Kategoria:Zmarli w XV wieku]] | ||
Aktualna wersja na dzień 09:41, 3 lut 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Plik:Magyar Balazs (Kolozsvar).jpg Blaž Podmanicki, fragment pomnika Macieja Korwina. Magyar Balázs (pol. Blaż Podmanicki, chor. Blaž Podmanicki lub Blaž Mađar (Magjar), łac. Blasius Magyar) (* nieznana, † 1490[1]), chorwacko-węgierski dowódca wojskowy i starszy chorwacki urzędnik królewski, ban Dalmacji i Chorwacji (1470-1472), Ban całej Slawonii (1470-1472), wojewoda Siedmiogrodu (1472-1475)[1][2], Ban Bośni, Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii (1482)[3][4]. Karierę wojskową rozpoczął pod rządami Janem Hunyadiego[5], a następnie pod wodzą Macieja Korwina wziął udział w wojnach przeciwko husytom i Czechom jako przywódca Czarnej Armii. Stała armia najemników króla Macieja, Czarna Armia (legio nigra), była najważniejszą i najsilniejszą armią w ówczesnej Europie.[6] W 1462 r. został kapitanem Wyżyny, osiem lat później objął dowództwo nad ochroną południowych granic. Z powodzeniem walczył po stronie króla Macieja Korwina (1458-1490) w wojnie z Frankopanami w całej zachodniej Chorwacji.[4] Za panowania Macieja Korwina, w latach 1470–1472 i 1482, pełnił funkcję chorwackiego i słowiańskiego bana. Doszedł do stanowiska bana po serii zmian w krótkim okresie. W 1466 r. król zwolnił Mikołaja V Iločkiego ze stanowiska bana Slawonii, a na bana Dalmacji, Chorwacji i Slawonii mianował Ivan Thuz z Laki, z którym Jan Vitovec był banem Slawonii. Po śmierci Vitovaca w 1468 r. Thuz z Laki pozostał jedynym banem, z podbanem (od początku 1469 r.) biskupem Peczu Ivanem Česmičkim, z którym funkcjonował do lutego 1470 r. Następnie król zastąpił ich oboje i mianował Blaža banem Bośni, Dalmacji, Chorwacji i całej Slawonii, który to obowiązek wypełniał sam aż do wiosny 1471 r., gdy decyzją króla były skarbnik królowej, Damjan Horvat od Litve został jego współrządzącym. Razem sprawowali urząd na tych obszarach do połowy 1471 r., gdy banat Bośni została oddzielony od ich jurysdykcji i przydzielony Nikoli V Iločkiemu, gdy ten został wybrany królem Bośni. Pozostałe funkcje Blaža i Horvata działają do końca 1471 r. Następną datą zmiany banatu jest luty 1472 r., gdy wybrany królem Bośni Nikola Iločki i Damjan Horvat zaczynają pełnić obowiązki banów Dalmacji, Chorwacji i Slawonii. Istnieją dokumenty historyczne, datowane w kwietniu 1472 r., w których Blaž nazywany jest banem Dalmacji i Chorwacji, prawdopodobnie z przyczyn historycznych.[3] W latach 1473-75, jako wojewoda Siedmiogrodu wspierał hospodarstwo mołdawskie. W roku 1479 nieskutecznie chronił wyspę Krk przed Wenecjanami. Gdy 10 sierpnia 1480 r. armia turecka wylądowała w Otranto, a król Maciej, na prośbę teścia Ferdynanda, króla Neapolu, wysłał 1000 żołnierzy na Półwysep Apeniński, dowodzone przez Blaža oddziały odzyskały Otranto z rąk Turków. Blaž otrzymał od króla dobra na Zadunaju i Trenczynie, odziedziczone przez córkę Benigny i jej męża Pavla Kinižija. W Nagyvázsony, jednym z tych majątków, Blaž razem z zięciem założyli w 1481 roku klasztor. Literatura
Przypisy
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- 1bold
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Banowie
- Banowie całej Slawonii
- Banowie Dalmacji i Chorwacji
- Banowie Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
- Magyar
- Seklerscy przywódcy
- Wojewodowie Siedmiogrodu
- Urzędnicy
- Urzędnicy Królestwa Węgier
- Węgierscy dygnitarze historyczni
- Węgierscy szlachcice
- Węgierscy urzędnicy królewscy
- Nieznana data urodzenia
- Urodzeni w XV wieku
- Zmarli w 1490
- Zmarli w XV wieku