Kraszna

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Coa Hungary Country History (855-1301).svg Ziemie przyszłych komitatów, kontrolowane przez króla Stefana I ♦ Arad ♦ Bars ♦ Belovár-Kőrös ♦ Hont ♦ Kraszna ♦ Pest-Pilis-Solt-Kiskun ♦ Požeška ♦ Szilágyi ♦ Torna ♦ Turóc Dezső Csánki−Manó Kogutowicz: Węgry po śmierci króla Macieja Plik:BihorSolnocCrasnaCountyJosephinischeLandesaufnahme.jpg Komitat Bihar-Szolnok-Kraszna na szczegółach mapy pierwszego przeglądu wojskowego Węgier, 1782-85 Plik:Hungary, Galicia and Transylvania.jpg Lokalizacja na mapie z 1862 roku Kraszna vármegye (rum. Comitatul Crasna) był jednym z komitatów w Tiszántúl Królestwa Węgier. Przed likwidacją jego terytorium to 1148,8 km², a ludność w 1870 r. wynosiła 62 714. Stolicą do najazdu Tatarów była Kraszna, potem w Valkovar (dziś: Valkóváralja, Sub Cetate), od 1445 roku było Szilágysomlyó. Lokalizacja Komitat obejmował region górnych odcinków rzek Kraszna i Berettyó, czyli od południowego wschodu gór Meszes i od południowego zachodu Réz, dawniej zwane Lasem Igyfan. Historia Obszar ten był w czasie podboju słabo zaludniony, a zdobywcy znaleźli tu znaczną populację słowiańską, biorąc pod uwagę materiał toponimiczny. A terület a honfoglaláskor gyéren lakott terület volt, a honfoglalók a helynévanyagot figyelembe véve itt jelentős szláv lakosságot találtak. Węgierskie plemiona, które najechały tu w 895 r., Nie założyły w hrabstwie stałych kwater zimowych, ale penetrując Berettyó wykorzystywały swoje doliny jako letnie pastwiska. A 895-ben ide benyomuló magyar törzsek a megye területén nem létesítettek állandó téli szállásokat, de a Berettyó mentén felhatolva völgyeit nyári legelőnek használták. Wśród dawnych właścicieli hrabstwa znana jest rodzina Csolt, zbuntowana rodzina Vata, mieszkająca u ujścia rzeki Berettyó. Do XIII wieku Szilágysomlyó, dawniej Vattasomlaja, położone w źródlanym regionie Berettyó, było również własnością rodziny Csolt. Według fragmentu przywileju z czasów św. Władysława, w XI wieku wspomina on o przywileju ziemi i potoków na polach Słońca i Meszte Bison Fields, które to ostatnie wieku, mieli majątki we wsi Borzás. Ten rodzaj posiadał również solną posiadłość o nazwie Napkor na Wielkiej Nizinie w Nyírség, co wskazuje na parę XI-wiecznych kwater, które można było podarować w Napkor lub Meszte. Z danych tych wynika, że ​​o ile w X w. Terytorium powiatu służyło jedynie do letnich pastwisk, o tyle już w XI wieku właściciele węgierscy i słowiańscy założyli tu stałe osady. A megye ősi birtokosai közül ismert a Berettyó torkolatvidékén lakó Csolt nemzetség, a lázadó Vata nemzetsége. A Berettyó forrásvidékén fekvő Szilágysomlyó, régi nevén Vattasomlaja is a 13. századig a Csolt nemzetség birtoka volt. Egy Szent László korából való oklevéltöredék szerint pedig a 11. században Napkor és Meszte Bölénymezőnél való föld és dézsmamentesség kiváltságáról tesz említést, utóbbiak: a Napkor és Meszte nembelieknek a 13-14. században Borzás faluban voltak birtokaik. E nemzetségnek ezenkívül az Alföldön, a Nyírségben is volt egy Napkor nevű szikes birtoka, mely 11. századi szálláspárra mutat, melyet még Napkor vagy Meszte kaphatott adományba. E adatok arra mutatnak, hogy míg a 10. században a megye területét csak nyári legelőnek használták, a 11. századra a magyar és szláv birtokosréteg itt állandó településeket hozott létre. Organizacja powiatu jest jednym z pierwszych utworzonych powiatów, w powiecie powstała również diecezja, co sugeruje, że została założona przez św. Stefana podczas organizacji państwowej. Organizacja zamkowa zawdzięcza swoje istnienie temu, że główna droga prowadząca do północnej Siedmiogrodu przechodziła przez hrabstwo i rozgałęziała się tu w kierunku Bramy Meszesi, a także skręcała na południe w dolinę Sebes-Körös. Jego powstanie prawdopodobnie poprzedziło organizację majątku zamkowego Szolnok, powstałego pod koniec panowania króla Stefana, kiedy jego okolice podporządkowano zamkowi Szolnok. A megye megszervezése az első alapítású vármegyék közé tartozik, és a megye területén esperesség is alakult, ez arra utal, hogy még Szent István hozta létre az államszervezéskor. A várszervezet annak köszönheti létét, hogy a megyén vezetett keresztül az Észak-Erdélybe vivő főút és itt ágazott szét a Meszesi kapu felé, valamint délre kanyarodva a Sebes-Körös völgyébe. Felállítása valószínűleg megelőzte az István király uralkodásának vége felé létesített Szolnoki várispánság szervezését, amikor környékét a Szolnok vár alá rendelték. Przedtatarska organizacja powiatu posiadała już ispána (1164-), sędziego sądowego, porucznika, zamkowego, wojewodę, zamkowego chłopa, setnika, ludu zamkowego (1213-1319). Znamy już wówczas 10 dóbr zamkowych, aw 1219 r. Wspomniano o 2 setnikach, co oznaczało co najmniej 2 stulecia zamkowych ludzi. W powiecie nie było śladu organizacji straży granicznej, zadanie to wykonywały zamkowe dwory za Meszesem. Inwazja Tatarów również znacznie zdziesiątkowała ludność hrabstwa, gdy hrabstwo znalazło się na drodze armii mongolskiej. Znane jest wyludnianie się kilku wiosek na wybrzeżach Berettyó i wokół Somlyó, a sam zamek stracił na znaczeniu. A megye tatárjárás előtti szervezete már rendelkezett ispánnal (1164-), udvarbíróval, hadnaggyal, várnaggyal, billogossal, várjobbágyokkal, száznagyokkal, várnépekkel (1213-1319). Ekkorról már 10 várbirtokról van tudomásunk és 1219-ben említették 2 centurióját is, ami legalább 2 század várnépet jelentett. A vármegyében határőrszervezetnek nem volt jele, ezt a feladatot a Meszesen túli várispánságok látták el. A tatárjárás a megye lakosságát is erősen megtizedelte, mivel a megye a mongol sereg útvonalába esett. Ismert több falu elnéptelenedése a Berettyó parton és Somlyó körül, és elvesztette jelentőségét maga a vár is. ŁUK. Dzięki polityce budowlanej Béli, wizerunek powiatu zmienił się znacząco po najeździe Tatarów: w 1249 roku Pál, sędzia z rodu Geregye, otrzymał od króla majątki: Zovány, Nagyfalu i Valkó na skraju Igyfonu zasada lasu, Na zakolu Berettyó mistrz Paweł lub jego synowie zbudowali zamek Valkó, który IV. Za panowania króla László, Borsa z rodu Borsa, który złamał panowanie rodu Geregye i zajął zamki Bihar, wpadł w ręce Borsy Kopasza, którego syn Dezső Elefánthi pozostał w jego rękach aż do jego upadku w 1318 roku, a jeszcze później Hiszpan wpadł w jego ręce aż do 1333 roku. IV. Béla várépítő politikájának köszönhetően a megye képe a tatárjárás után jelentősen átalakult: 1249-ben a Geregye nemzetségből való Pál országbíró nyert itt birtokokat a királytól: az Igyfon erdőuralom peremén Zovány, Nagyfalu és Valkó földeket, melyeknek határai kiterjedtek az uradalom erdeire is. A Berettyó kanyarulatánál Pál mester vagy fiai építették fel Valkó várát, amely IV. László király uralkodása alatt a Geregye nemzetség uralmát megtörő és a bihari várakat elfoglaló Borsa nemzetségbeli Borsa Kopasz kezére jutott, kinek fiától Bekchtől Károly Róbert király egyik vezére Elefánthi Dezső 1316-ban elfoglalta, de Kopasz veje Majos fia Majos híveivel csatát nyerve birtokba vette a megyét, amely kezén maradt 1318-ban bekövetkezett bukásáig, sőt később az ispánság is a kezébe került 1333-ig. Już za czasów rodziny Borsa wokół zamku rozwinęło się spore dziedzictwo zamkowe, które rozciągało się na niezamieszkałe lasy oraz wsie w dolinach Berettyó i Górnej Kraszny. A vár körül már a Borsa nemzetség ideje alatt tekintélyes váruradalom is kialakult, mely kiterjedt a Berettyó és a Felső-Kraszna völgyi falvakon kívül a lakatlan erdőségekre is. Po konfiskacie dóbr borsackich, podobnie jak sąsiednich powiatów, około 1330 r. Majątek Valka został zasiedlony przez włochów. Do 1341 r. Na miejscu panowania leśnego Igyfon i Meszes powstało 9 osad górskich, częściowo na końcu dolin istniejących wsi, częściowo w wyniku wywłaszczenia lasów właścicieli dolin (np. Borzás). A Borsák birtokainak elkobzása után a szomszéd megyékhez hasonlóan 1330 körül a valkai uradalmat is vlachokkal telepítették be. 1341-re már 9 hegyi telepítvény létesült az igyfoni és a meszesi erdőuralom helyén, részben a meglévő falvak völgyeinek végénél, részben a völgyi birtokosok erdeinek kisajátításával (pl. Borzás). W małych powiatach poza Borzásiakiem i Kémeri nie było miejscowej średniej szlachty, pojawiły się tu głównie rodziny szlacheckie z obcych hrabstw: dwór Solymajów w Csoltok, jak później pod Łaźniami) nie został jeszcze zbudowany. Ponit z klanu Miskolc, Csaholyi z klanu Káta, który należał do innej rodziny z hrabstwa Borsod, również nabył tutaj majątek; przeszedł na Parasznya, a stepy rodu Tomajów próbowali zdobyć Bályokians i Széplakians z rodu Turul, ale tylko Ipp trafił w ich ręce. W czasach Károly'ego Róberta Dráhiak z powiatu Nógrád zdobył Ilosva i Lompért. Helyi középnemesség a Borzásiakon és a Kémerieken kívül a kis megyékben nem volt, jobbára idegen vármegyékből való főnemes családok jelentek meg itt a birtokosok közt: a Csoltok solymai uradalma, Rátót nemzetségbeli Roland, Pok nemzetségbeli Móricz közös birtoklása után a Pokiak kezére került, de váruradalommá (mint utóbb a Báthoriak alatt) még nem épült. Birtokot szereztek itt még a Miskolc nemzetségből való Ponit, a Káta nemzetségből való Csaholyiak, akik egy másik Borsod megyei családnak; a Parasznyaiaknak adták tovább, a Tomaj nemzetségbeliek pusztáit pedig a Turul nemzetségbeli Bályokiak, illetve Széplakiak próbálták bérlet útján megszerezni, de csak Ipp jutott a kezükre. Károly Róbert idején pedig a Nógrád megyei Dráhiak Ilosvát és Lompértot nyerték el. Istniała nawet znaczna liczba lokalnych mniejszości utworzonych głównie z potomków poddanych zamku. W epoce Anjou nastąpiła również znacząca zmiana osadnictwa i etnicznego wizerunku powiatu. Jelentékeny számú volt még a javarészt várjobbágyok utódaiból alakult helyi kisnemesség is. Az Anjou korban a megye települési és etnikai képe is lényeges átalakuláson ment át. W latach 1571-1876 była częścią Partium i należała do Siedmiogrodu i Królestwa Węgier. Powiat został zniesiony w 1876 r. I połączony z okręgiem środkowym Szolnok stał się częścią powiatu Szilágy. Obecnie jego terytorium to głównie okręg Szilágy w Rumunii. 1571 és 1876 között a Partium része volt, és hol Erdélyhez, hol a Magyar Királysághoz tartozott. A vármegye 1876-ban megszűnt, és Közép-Szolnok vármegyével egyesítve Szilágy vármegye alkotórésze lett. Területén ma főként a romániai Szilágy megye található. W 1870 r. Liczyło 62 714 mieszkańców, z czego 36 882 (58,8%) stanowili grekokatolicy, 17 719 (28,3%) reformowano, 5 985 (9,5%) stanowili katolicy, 2042 (3,3%) byli Izraelitami i 86 wyznawców innych religii. . 58,5% to Rumuni, 37,5% Węgrzy i 3,3% Żydzi. 1870-ben 62.714 lakosa volt, melyből 36.882 (58,8%) görög katolikus, 17.719 (28,3%) református, 5.985 (9,5%) római katolikus, 2.042 (3,3%) izraelita és 86 egyéb vallású volt. 58,5% román, 37,5% magyar és 3,3% zsidó nemzetiségű.

Komitat Kraszna (1910) Siedziba: [[Krasznavár, Valkóvár, Szilágysomlyó]] Powierzchnia: Ludność: Narodowości: Utworzony: ok.1100 (po raz pierwszy wspomniany w 1164) Zlikwidowany: 1876 Kraszna