|
|
| (Nie pokazano 3 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:0b]] | + | #PATRZ [[Korbávmezei csata]] |
| − | {{Uwaga polska|
| |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_na_Krbavskim_Polu
| |
| − | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bitwa_na_Krbavskim_Polu&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {| | + | {{SORTUJ:Bitwa, Krbava}} |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | '''Bitwa na Krbavskim Polu'''<ref><small>Uwaga 1:</small>"Bitwa na Krbavskim Polu" chociaż to określenie niezbyt poprawne językowo (częściowe spolszczenie) jest chyba najczęściej używane w polskojęzycznej literaturze. Inne warianty to m.in. „bitwa na Krbawskim Polu” (całkowite spolszczenie), „bitwa na Krbavskim Polju” (zachowanie oryginalnej nazwy geograficznej, ale z polską ortografią oraz polską fleksją). Możliwy jest też zapis „bitwa na Krbavsko polje” (bez odmiany nazwy)</ref> ([[język chorwacki|chorw.]] ''bitka na Krbavskom polju'', ''Krbavska bitka'') – starcie zbrojne, które miało miejsce dnia [[9 września]] [[1493]] r. pomiędzy wojskami [[Królestwo Chorwacji|chorwackimi]] i [[Imperium Osmańskie|osmańskimi]]. Bitwa zakończyła się zwycięstwem wojsk tureckich dowodzonych przez [[Bośnia i Hercegowina|bośniackiego]] [[bej]]a Haduma Jakuba Paszę nad chorwacką armią [[feudalizm|feudalną]] pod wodzą [[Ban (tytuł)|bana]] [[Królestwo Węgier|węgierskiego]] [[Emeryk Derencsényi|Emerika Derencina]] ([[Banowie Chorwacji|ban Chorwacji i Dalmacji]] i [[Banowie Slawonii|ban Slawonii]]). Miejsce bitwy znajduje się nad rzeką [[Krbava (rzeka)|Krbava]] w pobliżu miejscowości [[Udbina]] w regionie [[Lika]]. [[Krbavsko polje]] (Krbava) to także [[Kras (geologia)|forma krasowa]] ([[polje]]) i [[mikroregion]] geograficzny, gdzie została stoczona bitwa.
| |
| − | | |
| − | == Tło bitwy ==
| |
| − | Późnym latem [[1493]] r. Hadum Jakub Pasza na czele 8 000 ludzi przekroczył rzeki [[Una (rzeka)|Una]] i [[Kupa (dopływ Sawy)|Kupa]], po czym spustoszył [[Styria|styryjskie]] miasta [[Celje]] i [[Ptuj]]. W drodze powrotnej do Bośni Turcy zniszczyli [[Chorwacja|chorwackie]] [[Zagorje]], paląc miasto [[Modruš]]. W pobliżu pasma górskiego [[Mala Kapela]], Jakub Pasza natknął się na obóz sił chorwackich. Dowódca turecki obawiając się pościgu wojsk [[Styria|styryjskich]] zdecydował się wykupić sobie wolne przejście do Bośni, oferując banowi Emerikowi Derencinowi pieniądze. Derencin mając świadomość przewagi sił chorwackich i wyczerpania wojsk tureckich postawił wysokie warunki, żądając uwolnienia wszystkich jeńców ze [[Styria|Styrii]] i [[Kraina|Krainy]], a także wydania łupów. Żądania te zostały odrzucone przez Jakuba Paszę. W trakcie rozmów pasza starał się wykorzystać sytuację, nakazując swoim siłom marsz w kierunku Krbawskiego Pola (Krbavsko polje).
| |
| − | | |
| − | W chwili, gdy Derencin dowiedział się o nowym kierunku wojsk tureckich, natychmiast zwołał wokół siebie chorwackich dowódców do których należeli: Ivan Frankopan Cetinski, Bernadin Frankopan Modrus, Nikola Frankopan Trzic, Karol Gusic, Petar Zrinski, ban Mihajla Petkaja i Juraj Vlatkovic.
| |
| − | Po dotarciu Turków na pole bitwy Hadum Jakub Pasza zorientował się, że nie da mu się uniknąć bitwy. Chcąc pozbyć się jeńców, nakazał wymordować wszystkich mężczyzn. Aby zapobiec atakowi od frontu, chciał wywabić przeciwnika na otwarte pole nad rzeką Krbavą, przy czym nakazał swojej jeździe uderzyć na Chorwatów ze wszystkich stron. Jazda turecka podzielona była na trzy grupy. Pierwszym oddziałem dowodził [[beg]] Ismaił z Krusevaca, drugim Karlerije Mehmedbeg, [[namiestnik]] [[Skopje]], ostatnią dowodził osobiście Hadum Jakub Pasza.
| |
| − | | |
| − | == Siły przeciwników ==
| |
| − | '''Siły Chorwatów''' składały się z 3 000 [[jazda|jazdy]], 2 000 [[piechota|piechoty]] i od 3 000 do 5 000 słabo uzbrojonych i mało doświadczonych [[chłopi|chłopów]]. Zdecydowano się zaatakować Turków od frontu w trzech liniach. Pierwszą grupę stanowiły wojska [[Slawonia|slawońskie]] pod wodzą Ferdinanda Berisburcha, druga linia dowodzona była przez Ivana Frankopana Cetinskiego i bana Mihajlo Petkeję, na czele trzeciej grupy stali Nikola Frankopan Trzicki i Bernard Frankopan Modrus. Najsilniejszą część każdej grupy stanowiła jazda [[szlachta|szlachty]], której towarzyszyły oddziały piechoty i chłopów. <br />
| |
| − | '''Armia osmańska''' pod dowództwem Haduma Jakuba Paszy liczyła 8 000 ludzi i w jej skład wchodziła głównie jazda ([[akindżi]]).
| |
| − | | |
| − | == Bitwa ==
| |
| − | Bitwa rozpoczęła się we wczesnych godzinach rannych dnia [[9 września]] [[1493]] r. od ataku wojsk tureckich pod wodzą Ismaiła Beja. Wówczas na Turków uderzyły, kierując się na płaski teren wojska bana Derencina. Po krótkiej walce Turcy wycofali się, pociągając za sobą Chorwatów, co było planem Jakuba Paszy. Atak Turków nastąpił z kierunku rzeki Krbava, gdzie stacjonowały oddziały Mehmed Beja. Krótko potem uciekające wojska Ismaiła Beja zwróciły się ponownie przeciwko Chorwatom, a oddziały Jakuba Paszy przypuściły atak od frontu, otaczając przeciwnika. W zaciekłej bitwie śmierć ponieśli szybko Juraj Vlatkovic i Ivan Frankopan Cetinski, co wywołało zamieszanie w szeregach wojsk chorwackich. Po ucieczce z pola bitwy Bernandina Frankopana Modrusa, opór Chorwatów został złamany. Do niewoli dostali się ban Emerik Derencin, Nikola Frankopan Trzic i Karol Gusic.
| |
| − | | |
| − | Po stronie Chorwatów padło wielu ludzi, dokładne liczby nie są jednak znane. Wiadomo, że na Krbavskim Polu padł kwiat [[rycerstwo|rycerstwa]] chorwackiego. Po klęsce armia chorwacka przestała praktycznie istnieć, a kraj skazany był na pomoc [[Austria|austriacką]].
| |
| − | | |
| − | Opisy bitwy zachowały się do dzisiaj w postaci zapisków [[biskup]]a z [[Nin]]u - Juraja Divnica i [[proboszcz]]a Martinaca, a także [[Republika Wenecka|Wenecjanina]] Antonio Fabreguese. Również w [[Imperium Osmańskie|imperium osmańskim]] kronikarze zostawili po sobie relację z tej bitwy. Najciekawsza jest relacja Juraja Divnica, który informował [[papież]]a [[Aleksander VI|Aleksandra VI]] o klęsce Chorwatów i utracie [[Slawonia|Slawonii]] oraz [[Panonia|Panonii]]. Relacjonując bitwę, kronikarz podaje liczbę 13 000 zabitych i pojmanych [[Chorwaci|Chorwatów]], których trupy rozszarpane przez zwierzęta leżały długo na polu niepochowane. Wielu żołnierzy piechoty zostało podczas bitwy stratowanych przez jazdę turecką. Turcy, świętując zwycięstwo, odcinali zabitym nosy, jako dowód dla swoich władców. Ban Derencin został [[powieszenie|powieszony]], wcześniej na jego oczach [[Ścięcie (kara)|ścięto głowę]] jego synowi. Według innej wersji [[Emeryk Derencsényi|Derencin]] zmarł w niewoli trzy miesiące później.
| |
| − | | |
| − | == Konsekwencje ==
| |
| − | W historii Chorwacji bitwa na Krbavskim Polu uznawana jest za ostatnią próbę szlachty chorwackiej wyzwolenia się bez pomocy innych mocarstw spod panowania tureckiego. W wyniku bitwy śmierć poniosły tysiące ludzi, co zapoczątkowało demograficzny niż w tym regionie. Pogłębiło się to wyniku fal emigracyjnych, które opuściły rejony zajęte przez Turków po bitwie. Bitwa przyczyniła się do rozłamu wśród Chorwatów i podziału kraju.
| |
| − | | |
| − | == Linki zewnętrzne ==
| |
| − | * [http://www.crohis.com/izvori/krbavamohac.pdf Poraz Hrvata kod Udbine]
| |
| − | * [http://www.historyofjihad.org/croatia.html The History of Jihad against the Croats and Slovenes (1389 - 1699)]
| |
| − | | |
| − | == 1 uwaga i przypisy ==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Wojna infobox
| |
| − | |nazwa = Bitwa na Krbavskim Polu
| |
| − | |epoka = średniowiecze
| |
| − | |konflikt = Podboje Turcji Osmańskiej
| |
| − | |grafika = Sueleymanname Akinci-Beys.png
| |
| − | |opis grafiki = Wojownik turecki ([[akindżi]]) w walce
| |
| − | |czas = 9 września [[1493]]
| |
| − | |miejsce = w pobliżu [[Udbina|Udbiny]]
| |
| − | |terytorium = Chorwacja
| |
| − | |przyczyna = walki terytorialne
| |
| − | |wynik = przegrana Chorwatów
| |
| − | | |
| − | |strona1 = [[File:Coat of arms of Croatia 1495.svg|16px|link=Croatia in the union with Hungary]] Królestwo Chorwacji|Chorwacja w unia personalna|unii personalnej z Węgrami
| |
| − | oddziały [[Slawonia|slawońskie]]
| |
| − | |strona2 = [[File:Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg|24px]] [[Imperium osmańskie]]
| |
| − |
| |
| − | |dowódca1 = [[Emerik Derenčin]] <br> [[Ivan Frankopan Cetinski]] '''†''' <br> [[Bernardin Frankopan Modruški]] <br> [[Nikola Frankopan Tržački]] <br>[[Petar II. Zrinski]] '''†''' <br>[[Juraj Vlatković]] '''†''' <br> [[Karlo Gusić]]<br> [[Ferdinad Berislavić]] <br>ban [[Emeryk Derencsényi|Emerik Derencin]]
| |
| − | |dowódca2 = sandžak-beg [[Hadum Jakub-paša]] <br> sandžak-begom [[Ismail-beg]] <br> [[Karlije Mehmed-beg]] <br>beg Hadum Jakub Pasza
| |
| − | | |
| − | |jednostki1 =
| |
| − | |jednostki2 =
| |
| − | | |
| − | |siły1 = 3 000 jazdy,<br/ > 5 000 – 7 000 piechoty<br>3.000 konjanika<br> 2.000 pješaka <br>5.000 do 8.000 seljaka
| |
| − | |siły2 = 8 000 jazdy<br>oko 8.000 [[akindžija]]
| |
| − | | |
| − | |straty1 = ok. 7 000<br> od 10.000 do 13.000<ref name="Škrinjar">[http://www.hkv.hr/reportae/lj-krinjar/6574-tu-smo-bit-emo-za-vijeke-vjekova-crkva-hrvatskih-muenika-na-udbini.html Portal Hrvatskoga kulturnog vijeća] Ljubomir Škrinjar: Hrvatska svjetla i tame. Tu smo, bit ćemo, za vijeke vjekova - crkva Hrvatskih mučenika na Udbini. Tvrđava Udbina. Fotografije: nema oznake autora. 8. rujna 2010. (pristupljeno 9. veljače 2017.)</ref>
| |
| − | |straty2 = ok. 1 000<br>oko 1.000
| |
| − | | |
| − | <ref>[[Krešimir Kužić]], ''Bitka Hrvata – bitka na Krbavskom polju 1493. godine'', // ''[[Historijski zbornik]]'', sv. 67, br. 1. Prosinac 2014., str. 11. - 63., str. 31.: ''Informacje o śmierci żołnierzy Paszy są skąpe, a wszystkie pochodzą z zachodnich źródeł. Przyjmiemy wielkość (około) 1000 zgonów cytowanych przez Zedlitz i niektórych innych autorów bez ingerencji''.</ref>
| |
| − | | |
| − | |lokalizacja =
| |
| − | |mapa =
| |
| − | |opis mapy =
| |
| − | |commons =
| |
| − | }}
| |
| − | {{Podboje Turcji Osmańskiej}}
| |
| − | {{Wojny węgiersko-tureckie}}
| |
| − | {{Wojny Chorwatów}}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Bitwy Imperium Osmańskiego|Krbavsko Polje]]
| |
| − | [[Kategoria:Wydarzenia 1493]]
| |
| − | [[Kategoria:Importowane]] | |
