Országh Mihály: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "Kategoria:2 Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii {{Uwaga| |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Brocca |autorzy = https://hu.wikipedia.or...")
 
m (Zastępowanie tekstu - "Strony importowane z węgierskiej Wikipedii" na "Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii")
 
(Nie pokazano 38 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:2]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Brocca
+
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Guthi_Orsz%C3%A1gh_Mih%C3%A1ly
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Brocca&action=history
+
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Guthi_Orsz%C3%A1gh_Mih%C3%A1ly&action=history
 
|nota    = węgierski
 
|nota    = węgierski
 
}}
 
}}
 
 
{|
 
{|
 
|
 
|
 
|}
 
|}
 
 
{|
 
{|
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
  
{{más|Országh Mihály}}
+
{{Redoslijed|
{{Vezető infobox
+
|poprzednik        = [[Rozgonyi I. János]]
| név              =  
+
|gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(22 lutego 1436 – 3 grudnia 1438)
| kép              =  
+
|współrządzący      = [[Rozgonyi I. János]]<br>(22 lutego 1436 – 12 marca 1436)<br>[[Lemmel Mátyás]]<br>(1437 – ?)<br>Szentgyörgyi László<br>(9 kwietnia 1438 – 6 września 1438)
| képméret        = <!-- Wikidatából -->
+
|następca          = [[Noffri Lénárd]]
| képaláírás      =  
+
}}
| állam            = A Magyar Királyság
+
{{Redoslijed|
| város            =
+
|poprzednik        = [[Töttös László]]
| sorszám          =
+
|gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(28 lipca 1440 – 21 listopada 1453)
| megnevezés      = [[nádor]]a
+
|współrządzący      =
| terminus kezdete = [[1458]]
+
|następca          = [[Várdai Miklós]]
| terminus vége    = [[1484]]
+
}}
| uralkodó        =
+
{|
| alelnök          =
+
|
| helyettes        =
+
|}
| előd              = [[Garai László (nádor)|Garai László]]
+
 
| utód              = [[Szapolyai Imre]]
+
[[Plik:Coa Hungary Clan Gutkeled.svg|thumb|left|230px|Ősei Jego przodkowie pochodzili z [[rodzaju Gutkeled]]]]
 +
 
 +
'''Országh Mihály''' '''''de Guthi''''' (pol. ''Michał Országh de Guti'') (* ok.1410, † 1484), węgierski szlachcic, [[Kincstartó|főkincstartó]], [[królewski odźwierny]], [[palatyn]] za panowania króla Węgier [[Maciej I|Macieja Korwina]].
 +
 
 +
== Życiorys ==
  
| teljes_név        =
+
Pochodził z rodu [[Szabolcs]], jednego z najbiedniejszych rodów rodu klanu [[Gutkeled]], (gałąź Farkas). Syn Gáspára i Katalin Parlagi; miał dwóch braci: [[Országh János|Jana]] − [[mistrz skarbu|skarbnika królewskiego]] i młodszego brata. Jego pierwszą żoną była [[Rozgonyi Borbála|Barbara Rozgonyi]], a drugą była Jakcs Anna ''de Kusal''. Miał czterech synów i cztery córki. Dzięki swojemu pierwszemu małżeństwu wstąpił w szeregi baronów
| születési hely  =
+
 
| születési dátum  =
+
Karierę polityczną rozpoczął na dworze króla [[Zygmunt]]a Luksemburga. W latach 1430–38 był ''[[világos]]'' zamku Valvár i [[ispán]]em komitatu [[Zaránd]]. W 1433 r. został mianowany ''[[kamarás]]'' i odtąd pełnił ważną funkcję państwową. Jako członek świty króla był w 1433 r. Rzymie. W latach 1436–38, a następnie w latach 1440–53 był [[mistrz skarbu|mistrzem skarbu]]. W 1436 r. otrzymał majątki Csejte i Jókő. W latach 1436–37 był [[Sędzia Kumanów|sędzią Kumanów]], a w 1437 r. był [[ispán]]em komitatów: [[Arad]] i [[Csongrád]].
| halálozási hely  =
+
 
| halálozási dátum =
+
Po śmierci cesarza [[Albrecht II. (HRR)|Alberta Habsburga]] (1439) był jednym z arystokratów, którzy w 1440 r. poparli wybór Władysława Jagiellończyka na króla jako [[I. Ulászló|Ulászló I]] i był członkiem delegacji, która przekazała ten fakt polskiemu władcy. W latach 1441–1445 był [[ispán]]em komitatu [[Sopron]]. Po śmierci króla Władysława w 1444 r., w latach 1448–58 był jednym z siedmiu naczelnych dowódców narodowych. Pełniąc tę ​​funkcję, pod rządami [[Hunyadi János]]Jana Hunyadiego]] (1446–52) bronił Doliny Wagu: był zmuszony rozmieścić własną armię przeciwko czeskiemu przywódcy najemników [[Giskra János]]Janowi Giskrze]] i wielu innym morawskim i austriackim szlachcicom, którzy stale najeżdżali jego posiadłości. Od 1454 r. był [[Odźwierny|odźwiernym]] króla [[V. László|Władysława V]], a od 1457 r. był [[ispán]]em komitatu [[Bars]].
| sírhely          =
 
| szülei          =
 
| házastárs        =
 
| élettárs        =
 
| gyermekei        =
 
| párt            =
 
| választókerület  =
 
| foglalkozás      =
 
| iskolái          =
 
| halál oka        =
 
| vallás          = római katolikus
 
| aláírás          =
 
| wikicommons      =
 
| lábjegyzet      =
 
}}
 
  
[[Kép:Coa Hungary Clan Gutkeled.svg|jobbra|bélyegkép|230px|Ősei a [[Gutkeled nemzetség]]ből származtak]]
+
<blockquote><cite>
'''Guthi Országh Mihály''' vagy ''Guti Ország Mihály'' ([[1410]] körül – [[1484]]) [[Kamarás|főkamarás]], [[Kincstartó|főkincstartó]], [[ajtónállómester]], [[I. Mátyás magyar király|Hunyadi Mátyás magyar király]] [[nádor]]a.
+
<small>Mówi się, że Michał z tego kraju, człowiek uważany za mądrego ze względu na swoją niezwykłą mądrość i bogactwo doświadczenia, świadczył nie tylko w swoim sercu, ale także w ustach: Kogo widzi, gdy jest koronowany Świętą Koroną, czcij go, uważaj za świętego króla i czcij go, jeśli ma wołu .<small>
  
==Élete==
+
''Antonio Bonfini: ''A magyar történelem tizedei''<ref>[http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tkt/magyar-tortenelem/ch34.html Antonio Bonfini: ''A magyar történelem tizedei''], tankonyvtar.hu</ref></small></small>
A nagy múltú [[Gutkeled nemzetség]] egyik legszegényebb, [[Szabolcs vármegye|szabolcs]]i ágából (Farkas-ág) származott. Országh Gáspár és Parlagi Katalin fia; két bátyja (egyikük Országh János [[tárnokmester]]) és egy öccse volt. Első felesége Rozgonyi Borbála, második kusalyi Jakcs Anna volt. Négy fia és négy lánya született. Első házassága révén emelkedett a bárók sorába.
+
</blockquote></cite>
  
Politikai pályafutását [[Zsigmond magyar király|Luxemburgi Zsigmond]] király udvarában kezdte. [[1430]]-38-ban [[világos]]vári várnagy és [[Zaránd vármegye|zaránd]]i ispán volt. [[1433]]-ban fő[[kamarás]]nak nevezték ki, és innentől kezdve folyamatosan fontos országos hivatalt viselt. A király kíséretének tagjaként 1433-ban [[Róma|Rómá]]ban is járt. [[1436]]-38, majd [[1440]]-53 között [[Kincstartó|főkincstartó]], 1436-ban [[Csejte]] és [[Jókő]] uradalmát kapja adományul. 1436-37-ben a [[kunok]] bírája, 1437-ben [[Arad vármegye|arad]]i és [[Csongrád vármegye|csongrád]]i ispán volt.  
+
Od 1458 r. był stronnikiem [[Szilágyi Mihály|Michał Szilágyi]], a następnie młodego [[Maciej I|Macieja]]. W 1458 r. przejął urząd po odwołanym [[palatyn]]ie [[Garai László| Władysławie Garai]], sprawując go do swojej śmierci. Brał udział w mediacjach między stronnikami [[Friedrich III. (HRR)|Fryderyka]], zwłaszcza między [[Újlaki V. Miklós|Michałem V Újlakim]] a królem Maciejem. Towarzyszył królowi Maciejowi we wszystkich jego głównych kampaniach. W 1461 r. wspierał armią 5000 ludzi księcia Austrii [[Albrecht VI. (Österreich)|Alberta VI]] w walce z bratem, cesarzem. W 1466 roku brał udział w kampanii na Morawach. W 1467 r. był przywódcą armii, która pokonała powstanie Siedmiogrodu przeciwko Maciejowi, a 10 lat później walczył przy oblężeniu Szabács. Za swoje usługi otrzymał ogromne majątki od króal Macieja.
 
[[Albert magyar király|Habsburg Albert]] halála ([[1439]]) után az országnagyok egyike. [[1440]]-ben [[Jagelló-ház|Jagelló]] [[I. Ulászló magyar király|I. Ulászló]] királlyá választását támogatta, és tagja volt a tényt a lengyel uralkodóval közlő küldöttségnek. [[1441]]-45-ben [[Sopron vármegye|sopron]]i, [[1448]]-58-ban [[Nyitra vármegye|nyitra]]i ispán, Ulászló király halála után, [[1445]]-ben pedig a hét országos főkapitány egyike. Ebben a minőségében [[Hunyadi János]] [[kormányzó]]sága ([[1446]]-52) alatt a [[Vág (folyó)|Vág]] völgyét védte: kénytelen volt saját hadsereget kiállítani [[Jiskra János|Giskra János]] cseh zsoldosvezér, valamint sok más morva és osztrák főúr ellen, akik folyamatosan a birtokaira törtek. [[1454]]-től [[V. László magyar király|V. László]] ajtónállómestere, [[1457]]-től [[Bars vármegye|bars]]i ispán.
 
{{idézet2|''Azt beszélik, hogy Ország Mihály, ez a rendkívül eszes és rengeteg tapasztalata folytán nem ok nélkül bölcsnek tartott férfiú nemcsak a szívében, hanem a száján is vallotta: Akit a Szent Koronával koronázva látsz, imádd, szentséges királynak tekintsd és tiszteld, ha ökör volna is.''|[[Antonio Bonfini]]: ''A magyar történelem tizedei''<ref>[http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tkt/magyar-tortenelem/ch34.html Antonio Bonfini: ''A magyar történelem tizedei''], tankonyvtar.hu</ref> }}
 
[[1458]]-tól [[Szilágyi Mihály]], majd az ifjú [[I. Mátyás magyar király|Mátyás]] támogatója lett. [[1458]]-ban vette át az elmozdított [[Garai László (nádor)|Garai László]] nádor hivatalát, melyet haláláig birtokolt. Részt vett a [[III. Frigyes német-római császár|Frigyes]]-párti főurak, főleg [[Újlaki Miklós]] és [[I. Mátyás magyar király|Mátyás király]] között folytatott közvetítésekben. Elkísérte Mátyás királyt az összes fontosabb hadjáratára. [[1461]]-ben 5000 fős sereggel támogatta [[VI. Albert osztrák herceg]]et bátyja, a császár elleni küzdelemben. [[1466]]-ban részt vett a [[morvaország]]i hadjáratban. [[1467]]-ben a Mátyás-ellenes [[erdély]]i felkelést leverő sereg vezére, 10 évvel később pedig harcol [[Szabács viadala|Szabács]] ostrománál. Szolgálataiért Mátyástól hatalmas uradalmakat kapott.
 
  
Visszaemlékezéseit [[Thuróczi János]] felhasználta [[Thuróczi-krónika|krónikája]] megírásához.
+
Z jego wspomnień [[Thuróczi János|János Thuróczi]] napisał swoją kronikę.
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
Linia 76: Linia 59:
  
 
== Więcej informacji ==
 
== Więcej informacji ==
[http://www.reneszansziwiw.hu/entity/215/datapage Petőfi irodalmi múzeum - reneszánsz iwiw]{{Halott link|url=http://www.reneszansziwiw.hu/entity/215/datapage |date=2018-11 }}
+
* [http://www.reneszansziwiw.hu/entity/215/datapage Petőfi irodalmi múzeum - reneszánsz iwiw]
 +
 
 +
|
 +
{{Urzędnik infobox
 +
|urzędnik          = Országh Mihály (węg.)<br>Michał Országh (pol.)
 +
|imiona            =
 +
|tytulatura        = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
 +
|grafika          =
 +
|opis grafiki      =
 +
|herb              = Herb Országh Mihály.png
 +
|opis herbu        = Herb Michała Országha
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =
 +
|dewiza            =
 +
 
 +
|1. tytuł          = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
 +
|1. od            = [[1458]]
 +
|1. do            = [[1484]]
 +
|1. powołanie      =
 +
|1. poprzednik    = [[Garai László]]
 +
|1. następca      = [[Szapolyai Imre]]
 +
 
 +
|2. tytuł          = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]
 +
|2. od            = 1498
 +
|2. do            = 1499
 +
|2. powołanie      =
 +
|2. poprzednik    = [[Corvin János]]
 +
|2. następca      = [[Corvin János]]
 +
 
 +
|klan              = [[Gutkeled]]
 +
|ród              = [[Szabolcs]]
 +
|rodzina          = [[Országh]]
 +
|pochodzenie      = węgierskie
 +
|państwo          = [[Królestwo Węgier]]
 +
|data urodzenia    = [[1410]]
 +
|miejsce urodzenia =
 +
|data śmierci      = [[1484]]
 +
|miejsce śmierci  =
 +
|przyczyna śmierci =
 +
|miejsce spoczynku =
 +
|ojciec            = [[Országh Gáspár]] ''de Guthi''
 +
|matka            = Parlagi Katalin
 +
|rodzeństwo        = [[Országh János|János]], brat Nn
 +
 
 +
|1. związek        = żona
 +
|1. związek z      = Rozgonyi Borbála
 +
|1. związek od    =
 +
|1. związek do    =
 +
|1. dzieci        =
 +
 
 +
|2. związek        = żona
 +
|2. związek z      = Jakcs Anna ''de Kusai''
 +
|2. związek od    =
 +
|2. związek do    =
 +
|2. dzieci        = czterech synów i cztery córki
 +
|dokonania        =
 +
|odznaczenia      =
 +
|commons          =
 +
|wikiźródła        =
 +
|wikicytaty        =  
 +
}}
 +
|}
 +
 
 +
{{SORTUJ:Orszagh, Mihaly}}
  
[[Kategória:Nádorok]]
+
[[Kategoria:Gutkeled]]
[[Kategória:Zaránd vármegye főispánjai]]
+
[[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]]
[[Kategória:Arad vármegye főispánjai]]
+
[[Kategoria:Skarbnicy królewscy]]
[[Kategória:Csongrád vármegye főispánjai]]
+
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
[[Kategória:Sopron vármegye főispánjai]]
+
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
[[Kategória:Nyitra vármegye főispánjai]]
+
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
[[Kategória:Bars vármegye főispánjai]]
+
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
[[Kategória:Gutkeled nemzetség]]
+
[[Kategoria:Urodzeni w 1410]]
[[Kategória:Az 1410-es években született személyek]]
+
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
[[Kategória:1484-ben elhunyt személyek]]
+
[[Kategoria:Zmarli w 1484]]
[[Kategória:Ajtónállómesterek]]
+
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]

Aktualna wersja na dzień 11:10, 4 lut 2021

Plik:Coa Hungary Clan Gutkeled.svg
Ősei Jego przodkowie pochodzili z rodzaju Gutkeled

Országh Mihály de Guthi (pol. Michał Országh de Guti) (* ok.1410, † 1484), węgierski szlachcic, főkincstartó, królewski odźwierny, palatyn za panowania króla Węgier Macieja Korwina.

Życiorys

Pochodził z rodu Szabolcs, jednego z najbiedniejszych rodów rodu klanu Gutkeled, (gałąź Farkas). Syn Gáspára i Katalin Parlagi; miał dwóch braci: Janaskarbnika królewskiego i młodszego brata. Jego pierwszą żoną była Barbara Rozgonyi, a drugą była Jakcs Anna de Kusal. Miał czterech synów i cztery córki. Dzięki swojemu pierwszemu małżeństwu wstąpił w szeregi baronów

Karierę polityczną rozpoczął na dworze króla Zygmunta Luksemburga. W latach 1430–38 był világos zamku Valvár i ispánem komitatu Zaránd. W 1433 r. został mianowany kamarás i odtąd pełnił ważną funkcję państwową. Jako członek świty króla był w 1433 r. Rzymie. W latach 1436–38, a następnie w latach 1440–53 był mistrzem skarbu. W 1436 r. otrzymał majątki Csejte i Jókő. W latach 1436–37 był sędzią Kumanów, a w 1437 r. był ispánem komitatów: Arad i Csongrád.

Po śmierci cesarza Alberta Habsburga (1439) był jednym z arystokratów, którzy w 1440 r. poparli wybór Władysława Jagiellończyka na króla jako Ulászló I i był członkiem delegacji, która przekazała ten fakt polskiemu władcy. W latach 1441–1445 był ispánem komitatu Sopron. Po śmierci króla Władysława w 1444 r., w latach 1448–58 był jednym z siedmiu naczelnych dowódców narodowych. Pełniąc tę ​​funkcję, pod rządami Hunyadi JánosJana Hunyadiego]] (1446–52) bronił Doliny Wagu: był zmuszony rozmieścić własną armię przeciwko czeskiemu przywódcy najemników Giskra JánosJanowi Giskrze]] i wielu innym morawskim i austriackim szlachcicom, którzy stale najeżdżali jego posiadłości. Od 1454 r. był odźwiernym króla Władysława V, a od 1457 r. był ispánem komitatu Bars.

Mówi się, że Michał z tego kraju, człowiek uważany za mądrego ze względu na swoją niezwykłą mądrość i bogactwo doświadczenia, świadczył nie tylko w swoim sercu, ale także w ustach: Kogo widzi, gdy jest koronowany Świętą Koroną, czcij go, uważaj za świętego króla i czcij go, jeśli ma wołu .

Antonio Bonfini: A magyar történelem tizedei[1]

Od 1458 r. był stronnikiem Michał Szilágyi, a następnie młodego Macieja. W 1458 r. przejął urząd po odwołanym palatynie Władysławie Garai, sprawując go do swojej śmierci. Brał udział w mediacjach między stronnikami Fryderyka, zwłaszcza między Michałem V Újlakim a królem Maciejem. Towarzyszył królowi Maciejowi we wszystkich jego głównych kampaniach. W 1461 r. wspierał armią 5000 ludzi księcia Austrii Alberta VI w walce z bratem, cesarzem. W 1466 roku brał udział w kampanii na Morawach. W 1467 r. był przywódcą armii, która pokonała powstanie Siedmiogrodu przeciwko Maciejowi, a 10 lat później walczył przy oblężeniu Szabács. Za swoje usługi otrzymał ogromne majątki od króal Macieja.

Z jego wspomnień János Thuróczi napisał swoją kronikę.

Przypisy

Źródła

  • Markó László: A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig. 2., bőv., jav. kiadás. Bp. 2006.
  • C. Tóth Norbert: Nádorváltás 1458-ban - Mátyás király első országgyűlésének időpontja. Turul 84/3, 98-101.

Więcej informacji

Országh Mihály (węg.)
Michał Országh (pol.)

Palatyn Królestwa Węgier
Herb Michała Országha
Herb Michała Országha
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od 1458
do 1484
Poprzednik Garai László
Następca Szapolyai Imre
Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
Okres od 1498
do 1499
Poprzednik Corvin János
Następca Corvin János
Dane biograficzne
Klan Gutkeled
Ród Szabolcs
Rodzina Országh
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny 1410
Śmierć 1484
Ojciec Országh Gáspár de Guthi
Matka Parlagi Katalin
Rodzeństwo János, brat Nn
Żona Rozgonyi Borbála
Żona Jakcs Anna de Kusai
Dzieci czterech synów i cztery córki