Zárai béke: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
|||
| (Nie pokazano 6 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| − | [[Kategoria:Strony | + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Zadar | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Zadar | ||
| Linia 16: | Linia 16: | ||
'''Zárai béke''' (pol. '''''Traktat z Zadaru''''', znany również jako ''traktat zarański'', it. ''Pace di Zara''), był traktatem pokojowym podpisanym w Zadarze w Dalmacji w dniu 18 lutego 1358 r., na mocy którego [[Republika Wenecka]] straciła wpływ na swoje terytoria Dalmacji. Traktat zadarski zakończył działania wojenne między [[I. Lajos|Ludwikiem Węgierskim]] jako królem Chorwacji a Republiką Wenecką, które kwestionowały kontrolę nad szeregiem terytoriów wzdłuż wschodniego wybrzeża Adriatyku we współczesnej Chorwacji. | '''Zárai béke''' (pol. '''''Traktat z Zadaru''''', znany również jako ''traktat zarański'', it. ''Pace di Zara''), był traktatem pokojowym podpisanym w Zadarze w Dalmacji w dniu 18 lutego 1358 r., na mocy którego [[Republika Wenecka]] straciła wpływ na swoje terytoria Dalmacji. Traktat zadarski zakończył działania wojenne między [[I. Lajos|Ludwikiem Węgierskim]] jako królem Chorwacji a Republiką Wenecką, które kwestionowały kontrolę nad szeregiem terytoriów wzdłuż wschodniego wybrzeża Adriatyku we współczesnej Chorwacji. | ||
| − | |||
| − | |||
==Tło== | ==Tło== | ||
W 1301 r. dynastia [[Arpadowie|Arpadów]] wygasła i po krótkiej przerwie została na Węgrzech i w Chorwacji zastąpiona dynastią [[Andegawenowie|Andegaweńską]]. Pierwszym królem z nowej dynastii był [[I. Károly|Karol Robert]], który rządził od 1312 do 1342 roku. Jednak banem Chorwacji był nadal [[Pavao I. Šubić|Pavao I. Šubić Bribirski]], który uprzednio otrzymał wiele uprawnień monarchy, w tym bicie monet, nadawanie miastom praw i nakładanie na nie rocznych podatków. | W 1301 r. dynastia [[Arpadowie|Arpadów]] wygasła i po krótkiej przerwie została na Węgrzech i w Chorwacji zastąpiona dynastią [[Andegawenowie|Andegaweńską]]. Pierwszym królem z nowej dynastii był [[I. Károly|Karol Robert]], który rządził od 1312 do 1342 roku. Jednak banem Chorwacji był nadal [[Pavao I. Šubić|Pavao I. Šubić Bribirski]], który uprzednio otrzymał wiele uprawnień monarchy, w tym bicie monet, nadawanie miastom praw i nakładanie na nie rocznych podatków. | ||
| − | |||
| − | |||
[[File:Street of Peace of Zadar 1358.JPG|thumb|left|180px|Pokój w Zadarze 1358 Street.]] | [[File:Street of Peace of Zadar 1358.JPG|thumb|left|180px|Pokój w Zadarze 1358 Street.]] | ||
| − | Działania bana Pawła doprowadziły do buntu wśród chorwackiej szlachty, która z powodzeniem skontaktowała się z królem Karolem, aby pomógł im usunąć go. W zamian za pomoc chorwacka szlachta została jednak zmuszona do zadeklarowania swojej bezpośredniej przynależności do monarchii węgierskiej, przygotowując grunt pod próby wydalenia Republiki Weneckiej z chorwackiego wybrzeża | + | Działania bana Pawła doprowadziły do buntu wśród chorwackiej szlachty, która z powodzeniem skontaktowała się z królem Karolem, aby pomógł im usunąć go. W zamian za pomoc chorwacka szlachta została jednak zmuszona do zadeklarowania swojej bezpośredniej przynależności do monarchii węgierskiej, przygotowując grunt pod próby wydalenia Republiki Weneckiej z chorwackiego wybrzeża<ref>Goldstein, I:" Croatia; A History", str. 27. Hurst & Company,London,1999.</ref>. Podczas gdy inne miasta w regionie Dalmacji cierpiały z powodu przeciągania wojny między Wenecjanami a Węgrami i Chorwatami, Dubrownik, który był utrzymywany przez Wenecję, stał się potęgą gospodarczą, wykorzystując swoją pozycję między zachodem a bogatymi w minerały królestwami Serbii i Bośni, a także dzięki położeniu między Europą a Lewantem.<ref>Tanner, M: "Croatia; A nation forged in war", str 25. Yale University Press, 1997.</ref> |
| − | |||
| − | |||
[[File:Zadar Treaty 1358.png|thumbnail|300px|'''Traktat w Zadarze'''<br />{{legend|#E28E5A|[[Królestwo Wegier]]}} | [[File:Zadar Treaty 1358.png|thumbnail|300px|'''Traktat w Zadarze'''<br />{{legend|#E28E5A|[[Królestwo Wegier]]}} | ||
| Linia 41: | Linia 35: | ||
W latach pięćdziesiątych XIV wieku król Ludwik I był w stanie zgromadzić armię 50 000 ludzi, łącząc swoje siły ze posiłkami wysłanymi przez księcia Austrii, hrabiów Gorycji, władcy Padwy, [[https://it.wikipedia.org/wiki/Francesco_I_da_Carrara Francesco I da Carrara]] i [[Patriarchat Akwilei|patriarchatu Akwilei]] - państwa w obrębie Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W 1356 r. koalicja obległa Wenecjan pod Asolo, Conegliano, Cenedą i twierdzą Treviso. W tym samym czasie wzdłuż wybrzeża Dalmacji armia zaatakowała chorwackie miasta Zadar, Trogir, Split i Dubrownik, a także inne mniejsze miasta, które poddały się dość szybko. | W latach pięćdziesiątych XIV wieku król Ludwik I był w stanie zgromadzić armię 50 000 ludzi, łącząc swoje siły ze posiłkami wysłanymi przez księcia Austrii, hrabiów Gorycji, władcy Padwy, [[https://it.wikipedia.org/wiki/Francesco_I_da_Carrara Francesco I da Carrara]] i [[Patriarchat Akwilei|patriarchatu Akwilei]] - państwa w obrębie Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W 1356 r. koalicja obległa Wenecjan pod Asolo, Conegliano, Cenedą i twierdzą Treviso. W tym samym czasie wzdłuż wybrzeża Dalmacji armia zaatakowała chorwackie miasta Zadar, Trogir, Split i Dubrownik, a także inne mniejsze miasta, które poddały się dość szybko. | ||
| − | |||
| − | |||
Złamani serią odwrotów wojskowych na terytorium pod ich kontrolą Wenecjanie pogodzili się z niesprzyjającymi warunkami określonymi w traktacie zadarskim, który został podpisany w tytułowym mieście 18 lutego 1358 r. | Złamani serią odwrotów wojskowych na terytorium pod ich kontrolą Wenecjanie pogodzili się z niesprzyjającymi warunkami określonymi w traktacie zadarskim, który został podpisany w tytułowym mieście 18 lutego 1358 r. | ||
| − | |||
| − | |||
==Konsekwencje== | ==Konsekwencje== | ||
| − | + | Traktat został podpisany w klasztorze św. Franciszka i zgodnie z warunkami umowy region Dubrownik i Zadar znalazły się pod panowaniem króla Węgier<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/348730/Louis-I Louis I] w ''Britannica Encyclopedia''</ref> i Chorwacji. Oznaczało to powstanie [[Republika Raguzy|Republiki Ragusa]] jako niepodległego i odnoszącego sukcesy państwa. Tego samego nie można powiedzieć o Zadarze, ponieważ [[Władysław Neapolitański]] sprzedał go później Wenecji<ref>Ayton, Andrew (2005), ''The Realm of St. Stephen. A History of Medieval Hungary, 895 – 1526'', str. 162-163, London: Tauris, ISBN 1-85043-977-X</ref>. | |
| − | + | W wyniku traktatu pokojowego Wenecja musiała oddać cały swój majątek w Dalmacji królowi, od [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Kvarner zatoki Kvarner] do [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zatoka_Kotorska Zatoki Kotorskiej], ale mogła zachować wybrzeże Istrii i region Treviso. Został również zmuszony do zniesienia, w tytule swojego doży, jakiegokolwiek odniesienia do Dalmacji. Jednak traktat zachował przewagę marynarki wojennej Wenecji na Morzu Adriatyckim, ponieważ król Ludwik zgodził się nie budować własnej floty. | |
| − | |||
| − | W wyniku traktatu pokojowego Wenecja musiała oddać cały swój majątek w Dalmacji królowi, od | ||
| − | |||
| − | |||
Ludwik i jego armia triumfalnie wkroczyli do Zadaru w 1358 r., udzielając rozległych przywilejów szlachcie w Zadarze i wznosząc stolicę Dalmacji. | Ludwik i jego armia triumfalnie wkroczyli do Zadaru w 1358 r., udzielając rozległych przywilejów szlachcie w Zadarze i wznosząc stolicę Dalmacji. | ||
| − | |||
| − | |||
==Zobacz także== | ==Zobacz także== | ||
| Linia 77: | Linia 61: | ||
| grafika = Peace-treaty_of_Zadar_1358.JPG | | grafika = Peace-treaty_of_Zadar_1358.JPG | ||
| image_width = | | image_width = | ||
| − | | opis grafiki = Pax cum d [omi] no rege Hungarie | + | | opis grafiki = Pax cum d [omi] no rege Hungarie<br>tekst rękopisu pokoju w Zadarze |
| powód = Wojna wenecko-węgierska z 1356 r | | powód = Wojna wenecko-węgierska z 1356 r | ||
| type = traktat pokojowy | | type = traktat pokojowy | ||
| Linia 85: | Linia 69: | ||
| date_sealed = | | date_sealed = | ||
| date_effective = | | date_effective = | ||
| − | | condition_effective = Narodziny [[Republika | + | | condition_effective = Narodziny [[Republika Raguzy|Republiki Raguzy]].<br>Utrata części posiadłości weneckich w [[Dalmacja|Dalmacji]] |
| date_expiration = | | date_expiration = | ||
| signatories = | | signatories = | ||
| Linia 98: | Linia 82: | ||
| wikisource = | | wikisource = | ||
}} | }} | ||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
{{Traktaty Andegawenów}} | {{Traktaty Andegawenów}} | ||
|} | |} | ||
Aktualna wersja na dzień 16:44, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Zárai béke (pol. Traktat z Zadaru, znany również jako traktat zarański, it. Pace di Zara), był traktatem pokojowym podpisanym w Zadarze w Dalmacji w dniu 18 lutego 1358 r., na mocy którego Republika Wenecka straciła wpływ na swoje terytoria Dalmacji. Traktat zadarski zakończył działania wojenne między Ludwikiem Węgierskim jako królem Chorwacji a Republiką Wenecką, które kwestionowały kontrolę nad szeregiem terytoriów wzdłuż wschodniego wybrzeża Adriatyku we współczesnej Chorwacji. Spis treściTłoW 1301 r. dynastia Arpadów wygasła i po krótkiej przerwie została na Węgrzech i w Chorwacji zastąpiona dynastią Andegaweńską. Pierwszym królem z nowej dynastii był Karol Robert, który rządził od 1312 do 1342 roku. Jednak banem Chorwacji był nadal Pavao I. Šubić Bribirski, który uprzednio otrzymał wiele uprawnień monarchy, w tym bicie monet, nadawanie miastom praw i nakładanie na nie rocznych podatków. Plik:Street of Peace of Zadar 1358.JPG Pokój w Zadarze 1358 Street. Działania bana Pawła doprowadziły do buntu wśród chorwackiej szlachty, która z powodzeniem skontaktowała się z królem Karolem, aby pomógł im usunąć go. W zamian za pomoc chorwacka szlachta została jednak zmuszona do zadeklarowania swojej bezpośredniej przynależności do monarchii węgierskiej, przygotowując grunt pod próby wydalenia Republiki Weneckiej z chorwackiego wybrzeża[1]. Podczas gdy inne miasta w regionie Dalmacji cierpiały z powodu przeciągania wojny między Wenecjanami a Węgrami i Chorwatami, Dubrownik, który był utrzymywany przez Wenecję, stał się potęgą gospodarczą, wykorzystując swoją pozycję między zachodem a bogatymi w minerały królestwami Serbii i Bośni, a także dzięki położeniu między Europą a Lewantem.[2] W latach pięćdziesiątych XIV wieku król Ludwik I był w stanie zgromadzić armię 50 000 ludzi, łącząc swoje siły ze posiłkami wysłanymi przez księcia Austrii, hrabiów Gorycji, władcy Padwy, [Francesco I da Carrara] i patriarchatu Akwilei - państwa w obrębie Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W 1356 r. koalicja obległa Wenecjan pod Asolo, Conegliano, Cenedą i twierdzą Treviso. W tym samym czasie wzdłuż wybrzeża Dalmacji armia zaatakowała chorwackie miasta Zadar, Trogir, Split i Dubrownik, a także inne mniejsze miasta, które poddały się dość szybko. Złamani serią odwrotów wojskowych na terytorium pod ich kontrolą Wenecjanie pogodzili się z niesprzyjającymi warunkami określonymi w traktacie zadarskim, który został podpisany w tytułowym mieście 18 lutego 1358 r. KonsekwencjeTraktat został podpisany w klasztorze św. Franciszka i zgodnie z warunkami umowy region Dubrownik i Zadar znalazły się pod panowaniem króla Węgier[3] i Chorwacji. Oznaczało to powstanie Republiki Ragusa jako niepodległego i odnoszącego sukcesy państwa. Tego samego nie można powiedzieć o Zadarze, ponieważ Władysław Neapolitański sprzedał go później Wenecji[4]. W wyniku traktatu pokojowego Wenecja musiała oddać cały swój majątek w Dalmacji królowi, od [zatoki Kvarner do Zatoki Kotorskiej, ale mogła zachować wybrzeże Istrii i region Treviso. Został również zmuszony do zniesienia, w tytule swojego doży, jakiegokolwiek odniesienia do Dalmacji. Jednak traktat zachował przewagę marynarki wojennej Wenecji na Morzu Adriatyckim, ponieważ król Ludwik zgodził się nie budować własnej floty. Ludwik i jego armia triumfalnie wkroczyli do Zadaru w 1358 r., udzielając rozległych przywilejów szlachcie w Zadarze i wznosząc stolicę Dalmacji. Zobacz takżePrzypisy
Linki zewnętrzne
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.jpg){kind=small}
![Pax cum d [omi] no rege Hungarie tekst rękopisu pokoju w Zadarze](/felczak/index.php?title=Specjalna:Prze%C5%9Blij&wpDestFile=Peace-treaty_of_Zadar_1358.JPG){kind=link}
.svg){kind=link}
.svg){kind=link}
.svg){kind=link}