Opsada Varaždina 1527.: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 21 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:2]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii]]
 
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Vara%C5%BEdin_(1527)
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Vara%C5%BEdin_(1527)
Linia 16: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
 +
'''Opsada Varaždina''' (pol. ''oblężenie Varaždina'') – oblężenie w Królestwie Chorwacji. Wojna nastąpiła w wyniku chorwackiej, slawońskiej i węgierskiej ''[[Dieta węgierska|diety]]'' szlacheckiej, która wybierała różnych kandydatów na swoich królów, po śmierci [[II. Lajos|Ludwika II]] w [[Mohacz|bitwie pod Mohaczem]].
 +
 +
== Tło ==
 +
 +
Po śmierci Ludwika II w bitwie pod Mohaczem chorwacka szlachta zebrała się pod Cetingradem na początku 1527 roku, aby omówić wybór nowego króla. Ich wybór padł na potężnego [[Ferdynand I|Ferdynanda I]] [[Habsburg]]a, którego Chorwaci chcieli bardziej zaangażować się w swoje wysiłki obronne przeciwko ekspansji [[Imperium|Imperium Osmańskiego]].<ref>[https://www.sabor.hr/hr/o-saboru/povijest-saborovanja/zanimljivosti/sabor-u-cetinu-1527-godine "Diet of Cetin, 1527"]. ''Hrvatski sabor (Chorwacki Parlament)'' (po chorwacku). [dostęp:202-05-03].</ref> W innej części Królestwa węgierska szlachta wybrała własnego kandydata – [[Szapolyai I. János|Jana Szapolyaia]] na własnej szlacheckiej [[Dieta węgierska|diecie]] w Szekesfehervar pod koniec 1526 roku. pod wpływem [[Erdődi Simon|Simona Erdődiego]], biskupa Zagrzebia i hrabiego [[Frangepán Kristóf|Krzysztofa Frangepán]]a, jedynego chorwackiego szlachcica, który nie uczestniczył w diecie cetingradzkiej. To skutecznie doprowadziło królestwo do stanu wojny domowej między zwolennikami przeciwstawiających się królom.<ref>[https://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=66875#top "Zapolja, Ivan | Hrvatska enciklopedija"]. ''www.enciklopedija.hr''. [dostęp:202-05-03].</ref>
 +
 +
== Kampania Ferdynanda na Węgrzech ==
 +
 +
Ferdynand rozpoczął kampanię z Wiednia, gdy jego 20-tysięczna armia wkroczyła na Węgry. Dowódcy Habsburgów wkrótce z powodzeniem zdobyli miasta Gyor, Komárom, Esztergom, Wyszehrad i Buda, podczas gdy siły Szapolyaia wycofały się w kierunku rzeki Cisy. Zostali jednak przechwyceni przez siły Habsburgów w pobliżu Tarcal na Węgrzech, gdzie habsburski generał [https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas,_Count_of_Salm Mikołaj, hrabia Salm] zdecydowanie pokonał ich w [[Bitwa pod Tarcal|bitwie pod Tarcal]]. Dlatego Jan Szapolyai poprosił swojego zwolennika, bana Krzysztofa Frankapana, by przyszedł mu z pomocą.<ref name=Horvat>Horvat, Rudolf. ''[https://hr.wikisource.org/wiki/Povijest_Hrvatske_I._(R._Horvat)/Kako_je_Ferdinand_postao_kraljem Povijest Hrvatske]''. dostęp:202-05-03].</ref>
 +
 +
== Oblężenie Varaždina ==
 +
 +
Frankopan zgromadził swoją 13-tysięczną armię pod Križevciami, która według chorwackiego historyka Rudolfa Horvata liczyła 10.000 piechoty i 3.000 kawalerii. Rankiem 24 września do armii Frankopana podeszli pozorni emisariusze z Varaždina, którzy zadeklarowali mu wierność i wręczyli mu klucze miejskie, jednak gdy faktycznie przybył do Varaždin, garnizon miejski okazał się zwolennikiem Habsburga. Dowódcy FrankapanA następnie nakazali swoim żołnierzom kopanie okopów wokół miasta i przygotowanie machin oblężniczych. Kiedy szukał słabych punktów w murach miasta, niektóre działka obronne otworzyły ogień, a jeden z pocisków poważnie zranił Frankapana. Rana była najwyraźniej tak poważna, że ​​można było zobaczyć jego wnętrzności, dlatego lekarze zrezygnowali z wszelkich wysiłków, aby go nawet uratować. Umierający Frankapan wydał rozkaz kontynuowania oblężenia, jednak większość armii, którą zgromadził, zaczęła się bezpowrotnie rozpraszać.<ref>Klaić, Vjekoslav (1985). ''Povijest Hrvata''. Rijeka: Tisak Liburnija. str. 101–102.</ref> Garstka pozostałych przy nim żołnierzy zaczęła go nieść do Koprivnicy, jednak po dotarciu do Martijanec, hrabia Krzysztof zmarł z powodu ran.<ref name=Horvat/> Jego śmierć była poważnym ciosem dla stronników Szapolyaia, ponieważ stracili potężnego zwolennika w Chorwacji.
 +
 +
|
 
{{Infobox military conflict
 
{{Infobox military conflict
 
| conflict          = Oblężenie Varaždina
 
| conflict          = Oblężenie Varaždina
| partof            = [[Hungarian campaign of 1527–1528]]
+
| partof            = <small>[[Građanski rat u Hrvatskoj i Ugarskoj 1527. - 1538.|Wojna domowa w Chorwacji i na Węgrzech 1527-1538]]</small>
 
| epoka = średniowiecze
 
| epoka = średniowiecze
| image            = File:Varasdin.jpg
+
| image            = Varasdin.jpg
| image_size        = 300px
+
| image_size        =  
| caption          = Varaždin in late 17th century
+
| caption          = Varaždin pod koniec XVII wieku
| date              = 27 wrześnie 1527
+
| date              = 27 września 1527
 
| place            = [[Varaždin]], [[Królestwo Chorwacjia]]
 
| place            = [[Varaždin]], [[Królestwo Chorwacjia]]
 
| territory =
 
| territory =
 
| casus =
 
| casus =
 
| result            = Wycofanie się armii [[Frankopan]]a
 
| result            = Wycofanie się armii [[Frankopan]]a
| combatant1        = Zwolennicy Habsburgów
+
| combatant1        = Zwolennicy [[Habsburg]]ów
| combatant2        = Zwolennicy Zápolya
+
| combatant2        = Zwolennicy [[Zápolya]]
 
| commander1        = [[Pavao Kečkeš]]
 
| commander1        = [[Pavao Kečkeš]]
| commander2        = [[Krzysztof Frankopan]] {{DOW}}
+
| commander2        = [[Frangepán Kristóf]] '''†'''
 
| units1 =  
 
| units1 =  
 
| units2 =  
 
| units2 =  
Linia 37: Linia 51:
 
| strength2        = 10.000 piechoty<br>3.000 kawalerii
 
| strength2        = 10.000 piechoty<br>3.000 kawalerii
 
| casualties1      = nieznane
 
| casualties1      = nieznane
| casualties2      = At least one
+
| casualties2      = przynajmniej jeden
 +
| lokalizacja =
 +
| mapa =
 +
| opis mapy =
 
}}
 
}}
 
+
{|
Oblężenie Varaždin było oblężeniem Królestwa Chorwacji. Wojna nastąpiła w wyniku chorwackiej, słowiańskiej i węgierskiej diety szlacheckiej, która wybierała różnych kandydatów na swoich królów, po śmierci Ludwika II Węgier w bitwie pod Mohaczem.
+
|
 
+
|}
The '''Siege of Varaždin'''  was a siege in the [[Kingdom of Croatia (Habsburg)|Kingdom of Croatia]]. The war came as a result of Croatian, Slavonian and Hungarian noble diets electing different candidates for their kings, following the death of [[Louis II of Hungary]] at [[Battle of Mohács|Battle of Mohacs]].
+
{{Wojna domowa 1527-28}}
 
+
|}
== Tło ==
 
 
 
Po śmierci Ludwika II w bitwie pod Mohaczem chorwacka szlachta zebrała się pod Cetingradem na początku 1527 roku, aby omówić wybór nowego króla. Ich wybór padł na potężnego Ferdynanda I Habsburga, którego Chorwaci chcieli bardziej zaangażować się w swoje wysiłki obronne przeciwko ekspansji Imperium Osmańskiego. [1] W innej części Królestwa węgierska szlachta wybrała własnego kandydata - Jana Zapolyę na własnej szlacheckiej diecie w Szekesfehervar pod koniec 1526 roku. wpływ Simona Erdody'ego, biskupa Zagrzebia i hrabiego Cristopha Frankopana, jedynego chorwackiego szlachcica, który nie uczestniczył w diecie cetingradzkiej. To skutecznie doprowadziło królestwo do stanu wojny domowej między zwolennikami przeciwstawiających się królom. [2]
 
 
 
Following the death of Louis II at the Battle of Mohacs, Croatian nobles gathered at [[Election in Cetin|Cetingrad]] in early 1527 in order to discuss the election of new king. Their choice was the powerful [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor|Ferdinand I of Habsburg]], whom Croats wanted to get more thoroughly engaged in their defensive efforsts against expanding [[Ottoman Empire]].<ref>{{Cite web|title=Diet of Cetin, 1527|url=https://www.sabor.hr/hr/o-saboru/povijest-saborovanja/zanimljivosti/sabor-u-cetinu-1527-godine|last=|first=|date=|website=Hrvatski sabor (Croatian Parliament)|language=Croatian|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=3 May 2020}}</ref> In another part of the Kingdom, Hungarian nobles elected their own candidate – [[John Zápolya|John Zapolya]] at their own noble diet in [[Székesfehérvár|Szekesfehervar]] in late 1526. The same candidate was also elected on Slavonian noble diet, which happened in Dubrava, near Čazma, Croatia, under the influence of [[Simon Erdody]], the bishop of [[Zagreb]] and count [[Christoph Frankopan|Cristoph Frankopan]], the only Croatian noble who didn't attended the Cetingrad diet. This effectively brought a kingdom into state of civil war between supporters of who opposing kings.<ref>{{Cite web|title=Zapolja, Ivan {{!}} Hrvatska enciklopedija|url=https://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=66875#top|last=|first=|date=|website=www.enciklopedija.hr|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=3 May 2020}}</ref>
 
 
 
=== Kampania Ferdynanda na Węgrzech ===
 
 
 
Ferdynand rozpoczął kampanię z Wiednia, gdy jego 20-tysięczna armia wkroczyła na Węgry. Dowódcy Habsburgów wkrótce z powodzeniem zdobyli miasta Gyor, Komárom, Esztergom, Wyszehrad i Buda, podczas gdy siły Zapolyi wycofały się w kierunku rzeki Cisy. Zostali jednak przechwyceni przez siły Habsburgów w pobliżu Tarcal na Węgrzech, gdzie Habsburgowie generał Mikołaj hrabia Salm zdecydowanie pokonał ich w bitwie pod Tarcal. Dlatego John Zapolja zaprosił swojego zwolennika, bana Cristopha Frankapana, by przyszedł mu z pomocą. [3]
 
 
 
Ferdinand launched his campaign from [[Vienna]] as his 20,000 strong army marched into [[Hungary]]. Habsburg commanders soon successfully captured the towns of [[Győr|Gyor]], [[Komárom]], [[Esztergom]], [[Visegrád]] and [[Buda]], while Zapolya's forces retreated towards river [[Tisza]]. They were nevertheless intercepted by Habsburg forces near Tarcal in Hungary, where Habsburg general [[Nicholas, Count of Salm]] decisevly defeated them in [[Battle of Tarcal]]. John Zapolja therefore invited his supporter, ban Cristoph Frankapan, to come to his aid.<ref name=":0">{{Cite book|last=Horvat|first=Rudolf|url=https://hr.wikisource.org/wiki/Povijest_Hrvatske_I._(R._Horvat)/Kako_je_Ferdinand_postao_kraljem|title=Povijest Hrvatske|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=|access-date=3 May 2020}}</ref>
 
 
 
== Oblężenie Varaždina ==
 
 
 
Frankopan zgromadził swoją 13-tysięczną armię pod Križevciami, która według chorwackiego historyka Rudolfa Horvata liczyła 10 000 piechoty i 3 000 kawalerii. Rankiem 24 września do armii Frankopana podeszli pozorni emisariusze z Varaždina, którzy zadeklarowali mu wierność i wręczyli mu klucze miejskie, jednak gdy faktycznie przybył do Varaždin, garnizon miejski okazał się zwolennikiem Habsburga. Dowódcy Frankapan następnie nakazali swoim żołnierzom kopanie okopów wokół miasta i przygotowanie machin oblężniczych. Kiedy szukał słabych punktów w murach miasta, niektóre działka obronne otworzyły ogień, a jeden z pocisków poważnie zranił Frankapana. Rana była najwyraźniej tak poważna, że ​​można było zobaczyć jego wnętrzności, dlatego lekarze zrezygnowali z wszelkich wysiłków, aby go nawet uratować. Umierający Frankapan wydał rozkaz kontynuowania oblężenia, jednak większość armii, którą zgromadził, zaczęła się bezpowrotnie rozpraszać. [4] Garstka pozostałych przy nim żołnierzy zaczęła go nieść do Koprivnicy, jednak po dotarciu do Martijanec uległ on ranom. [3] Jego śmierć była poważnym ciosem dla strony Zapolyi, ponieważ stracili potężnego zwolennika w Chorwacji.
 
 
 
Frankopan assembled his 13,000 strong army near [[Križevci, Croatia|Križevci]], which according to Croatian historian Rudolf Horvat consisted of 10,000 infantry and 3,000 cavalry. In the morning of September 24, Frankopan's army was approached by apparent emissaries from Varaždin, who declared their allegiance to him and handed him the town keys, however, once he actually came to Varaždin the town garrison turned out to he pro-Habsburg. Frankapan's commanders then ordered their troops to start digging trenches around town and prepare their siege engines. As he was scouting for weakpoints in town walls, some defending cannon opened fire and one of the missiles gravely wounded Frankapan. The wound was apparently so bad that his guts could be seen hence his doctors gave up all efforts of even trying to save him. Dying Frankapan issued orders to carry on with the siege, however majority army he assembled began dispersing irretrievably.<ref>{{Cite book|last=Klaić|first=Vjekoslav|title=Povijest Hrvata|publisher=Tisak Liburnija|year=1985|isbn=|location=Rijeka|pages=101-102}}</ref> A handful of soldiers that remained by him, started carrying him to [[Koprivnica]], however he succumbed to his wounds upon reaching [[Martijanec]].<ref name=":0" /> His death was a major blow for Zapolya's side, as they lost a powerful supporter in Croatia.
 
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
 
{{izvori}}
 
{{izvori}}
  
 +
{{SORTUJ:Opsada, Varaždin}}
  
[[Category:Military history of Croatia]]
+
[[Kategoria:Oblężenia]]
[[Category:Battles involving Croatia]]
+
[[Kategoria:Bitwy w historii Królestwa Chorwacji]]
[[Category:Sieges involving Croatia]]
+
[[Kategoria:Wojny domowe]]
 +
[[Kategoria:Historia Chorwacji]]

Aktualna wersja na dzień 06:19, 17 sie 2020

Opsada Varaždina (pol. oblężenie Varaždina) – oblężenie w Królestwie Chorwacji. Wojna nastąpiła w wyniku chorwackiej, slawońskiej i węgierskiej diety szlacheckiej, która wybierała różnych kandydatów na swoich królów, po śmierci Ludwika II w bitwie pod Mohaczem.

Tło

Po śmierci Ludwika II w bitwie pod Mohaczem chorwacka szlachta zebrała się pod Cetingradem na początku 1527 roku, aby omówić wybór nowego króla. Ich wybór padł na potężnego Ferdynanda I Habsburga, którego Chorwaci chcieli bardziej zaangażować się w swoje wysiłki obronne przeciwko ekspansji Imperium Osmańskiego.[1] W innej części Królestwa węgierska szlachta wybrała własnego kandydata – Jana Szapolyaia na własnej szlacheckiej diecie w Szekesfehervar pod koniec 1526 roku. pod wpływem Simona Erdődiego, biskupa Zagrzebia i hrabiego Krzysztofa Frangepána, jedynego chorwackiego szlachcica, który nie uczestniczył w diecie cetingradzkiej. To skutecznie doprowadziło królestwo do stanu wojny domowej między zwolennikami przeciwstawiających się królom.[2]

Kampania Ferdynanda na Węgrzech

Ferdynand rozpoczął kampanię z Wiednia, gdy jego 20-tysięczna armia wkroczyła na Węgry. Dowódcy Habsburgów wkrótce z powodzeniem zdobyli miasta Gyor, Komárom, Esztergom, Wyszehrad i Buda, podczas gdy siły Szapolyaia wycofały się w kierunku rzeki Cisy. Zostali jednak przechwyceni przez siły Habsburgów w pobliżu Tarcal na Węgrzech, gdzie habsburski generał Mikołaj, hrabia Salm zdecydowanie pokonał ich w bitwie pod Tarcal. Dlatego Jan Szapolyai poprosił swojego zwolennika, bana Krzysztofa Frankapana, by przyszedł mu z pomocą.[3]

Oblężenie Varaždina

Frankopan zgromadził swoją 13-tysięczną armię pod Križevciami, która według chorwackiego historyka Rudolfa Horvata liczyła 10.000 piechoty i 3.000 kawalerii. Rankiem 24 września do armii Frankopana podeszli pozorni emisariusze z Varaždina, którzy zadeklarowali mu wierność i wręczyli mu klucze miejskie, jednak gdy faktycznie przybył do Varaždin, garnizon miejski okazał się zwolennikiem Habsburga. Dowódcy FrankapanA następnie nakazali swoim żołnierzom kopanie okopów wokół miasta i przygotowanie machin oblężniczych. Kiedy szukał słabych punktów w murach miasta, niektóre działka obronne otworzyły ogień, a jeden z pocisków poważnie zranił Frankapana. Rana była najwyraźniej tak poważna, że ​​można było zobaczyć jego wnętrzności, dlatego lekarze zrezygnowali z wszelkich wysiłków, aby go nawet uratować. Umierający Frankapan wydał rozkaz kontynuowania oblężenia, jednak większość armii, którą zgromadził, zaczęła się bezpowrotnie rozpraszać.[4] Garstka pozostałych przy nim żołnierzy zaczęła go nieść do Koprivnicy, jednak po dotarciu do Martijanec, hrabia Krzysztof zmarł z powodu ran.[3] Jego śmierć była poważnym ciosem dla stronników Szapolyaia, ponieważ stracili potężnego zwolennika w Chorwacji.

Oblężenie Varaždina

Wojna domowa w Chorwacji i na Węgrzech 1527-1538
Varaždin pod koniec XVII wieku
Varaždin pod koniec XVII wieku
Czas 27 września 1527
Miejsce Varaždin, Królestwo Chorwacjia
Wynik Wycofanie się armii Frankopana
Strony konfliktu
Zwolennicy Habsburgów Zwolennicy Zápolya
Dowódcy
Pavao Kečkeš Frangepán Kristóf
Siły
nieznane 10.000 piechoty
3.000 kawalerii
Straty
nieznane przynajmniej jeden

{{{notes}}}
18px Wojna domowa 1527-28 18px

Oblężenie Varaždina (1527)  ♦  bitwie pod Tarcal  ♦  bitwie pod Tokajem

Przypisy

  1. "Diet of Cetin, 1527". Hrvatski sabor (Chorwacki Parlament) (po chorwacku). [dostęp:202-05-03].
  2. "Zapolja, Ivan | Hrvatska enciklopedija". www.enciklopedija.hr. [dostęp:202-05-03].
  3. 3,0 3,1 Horvat, Rudolf. Povijest Hrvatske. dostęp:202-05-03].
  4. Klaić, Vjekoslav (1985). Povijest Hrvata. Rijeka: Tisak Liburnija. str. 101–102.