Welsi csata: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 3 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1a]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
 +
'''Welsi csata''' (pol. ''Bitwa pod Wels'') – toczyła się 10<ref>Pál Engel, ''Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526'' (I. B. Tauris, 2005), str. 14.</ref>/12<ref name=Bachrachs>Widukind of Corvey; Bernard S. Bachrach and David S. Bachrach (wyd.), ''Deeds of the Saxons'' (Washington, DC: Catholic University of America Press, 2014), str. 91.</ref> sierpnia 943 r. między połączonymi wojskami bawarsko-karantańskimi i wojskami węgierskimi niedaleko Wels w Traungau, na równinie Welser Heide, obecnie części Austrii. Bitwa miała miejsce u szczytu węgierskich najazdów na Europę. Bawarczycy i Karantańczycy odnieśli zwycięstwo pod dowództwem bawarskiego przywódcy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bertold_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_Bawarii) Bertolda]. Zwycięstwo jest szeroko wspominane we współczesnych historiach. Wspomina o nim [https://pl.wikipedia.org/wiki/Widukind_z_Korbei Widukind z Korbei] w dziele ''Res gestae saxonicae'', [https://pl.wikipedia.org/wiki/Herman_z_Reichenau Hermann z Reichenau] w ''Chronicon'' i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Adalbert_z_Magdeburga Wojciech z Magdeburga] w jego kontynuacji ''Chroniconu'' [https://en.wikipedia.org/wiki/Regino_of_Pr%C3%BCm Regino z Prüm]a. Wspomina się o nim także w ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Annales_Sangallenses_maiores Annales Sangallenses maiores]'', ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Annales_iuvavenses Annales iuvavenses]'' i ''Annały Magdeburskie'', a także w nekrologii katedry we Freising.<ref name=Bowlus>Charles R. Bowlus, ''The Battle of Lechfeld and its Aftermath, August 955: The End of the Age of Migrations in the Latin West'' (Ashgate, 2006), str. 145.</ref>
 +
 +
Chociaż źródła nie podają szczegółów na temat samej bitwy, historyk Charles Bowlus zasugerował, że Węgrzy mogli być zaskoczeni przez Bawarczyków i Karantańczyków, gdy wracali z wypasu koni na stepowych łąkach Welser Heide. W Ennsburgu przeprawiano się przez rzekę Enns.<ref name=Bowlus/> W tym czasie Welser Heide leżało po bawarskiej stronie granicy z Węgrami, którą była Enns. Wels leży na Traun, a miejsce bitwy mogło być ziemią niczyją między Enns i Traun. Była to w istocie akcja graniczna, a nie w głębi Bawarii, do której Węgrzy przenikali już wiele razy.<ref name=Leyser>Karl J. Leyser, "The Battle at the Lech, 955: A Study in Tenth-Century Warfare", ''History'' '''50''' (1965), str. 1–25, at 7.</ref> Z drugiej strony [https://en.wikipedia.org/wiki/Herwig_Wolfram Herwig Wolfram] uważa, że ​​zostali pokonani na początku nowej wyprawy, zanim dotarli znacznie dalej niż ich własna granica.<ref name=Wolfram>Herwig Wolfram, "Bavaria in the Tenth and Early Eleventh Centuries", in Timothy Reuter (wyd.), ''The New Cambridge Medieval History: Volume 3, c. 900 – c. 1024'' (Cambridge: Cambridge University Press, 1999), str. 293–309, i 303–304.</ref>
 +
 +
Przyczyną bitwy mogli być Bawarczycy, którzy za poprzedniego księcia [https://pl.wikipedia.org/wiki/Eberhard_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_Bawarii) Eberharda] utrzymywali dobre stosunki z Węgrami i kiepskie z królem Niemiec. Bertold, który był bratem ojca Eberharda, księcia [[Arnulf]]a, według Widukinda „zarządzał” Bawarią w imieniu króla [[Otto I. (HRS)|Ottona I]] po wygnaniu Eberharda w 938 roku. Zmiana rządu w Bawarii mogła przyspieszyć wojnę<ref name=Bachrachs/><ref name=Leyser/>. Jeszcze w 937 r. Arnulf pozwolił Węgrom spokojnie przejść przez Bawarię, aby napadać na części dalej na zachód.<ref name=Wolfram/> Za Arnulfa Bertold był księciem regionu na południe od Alp i przyłączonego do Bawarii, starego regionu [[Karantania|Karantanii]], przyszłego [[Karyntia|Księstwa Karyntii]]. Po 938 roku Bawarczycy i Karantańczycy zostali w ten sposób zjednoczeni pod jednym władcą<ref name=Wolfram/><ref>Bowlus (2006), str. 87.</ref>, co Wojciech mógł uznać za kluczowe dla ich sukcesu w 943 roku.<ref name=Bachrachs/>
 +
 +
Według Widukinda Berthold był „znany z tego sławnego triumfu”<ref name=Bachrachs/>. Wojciech, który określa miejsce bitwy jako Wels, ale umieszcza je w roku 944, twierdzi, że Węgrzy zostali pokonani, „tak jak nigdy wcześniej nie zostali pokonani przez naszych ludzi”. Roczniki Salzburga dodają, że „tylko nieliczni Węgrowie uciekli”, zaś ci z Saint Gall, że „cała ich armia została zniszczona”<ref name=Bowlus/>. Komentarze te sugerują, że zwycięstwo w 943 był lepsze od króla [[Henryk I Ptasznik|Henryka I]] w [[Riadei csata|bitwie pod Riadą]] (933) dziesięć lat wcześniej, chociaż zostałoby zastąpione przez zwycięstwo Otto na [[Augsburgi csata|Lechowym Polu]] w 955 roku.<ref name=Wolfram/>
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 +
|
 
{{Infobox military conflict
 
{{Infobox military conflict
−
|conflict=Welsi csata (węg.)<br>
+
|conflict=Welsi csata (węg.)<br>Bitwa pod Wels (pol.)
 
|partof=[[Węgierskie najazdy na Europę]]
 
|partof=[[Węgierskie najazdy na Europę]]
 
|epoka = średniowiecze
 
|epoka = średniowiecze
 
|image      = The Hungarian campaigns in Europe of 943.jpg
 
|image      = The Hungarian campaigns in Europe of 943.jpg
−
|caption    = Kampania węgierska w Europie w 943 r. Oznaczona bitwa pod Wels.
+
|caption    = Kampania węgierska w Europie w 943 r.<br>Oznaczona bitwa pod Wels.
 
|date        = 10/12 sierpnia 943
 
|date        = 10/12 sierpnia 943
 
|place      = [[Wels]], dzisiaj [[Austria]]
 
|place      = [[Wels]], dzisiaj [[Austria]]
Linia 27: Linia 39:
 
|result      = Zwycięstwo Bawarii i Karantanii
 
|result      = Zwycięstwo Bawarii i Karantanii
 
|combatant1  = [[Państwo wschodniofrankijskie]]<br />
 
|combatant1  = [[Państwo wschodniofrankijskie]]<br />
−
* [[Księstwo Bawarii]]
+
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Duchy_of_Bavaria Księstwo Bawarii]
−
* [[Marchia Karantanii]]
+
* [https://en.wikipedia.org/wiki/March_of_Carinthia Marchia Karantanii]
 
|combatant2  = [[Księstwo|Księstwo Węgier]]
 
|combatant2  = [[Księstwo|Księstwo Węgier]]
−
|commander1  = [[Berthold, Duke of Bavaria]]
+
|commander1  = [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bertold_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_Bawarii) Bertold], książę Bawarii
 
|commander2  = Nieznany
 
|commander2  = Nieznany
 
| units1 =  
 
| units1 =  
Linia 42: Linia 54:
 
| opis mapy =   
 
| opis mapy =   
 
}}
 
}}
−
{{Campaignbox Hungarian invasions of Europe}}
+
{|
−
 
+
|
−
Bitwa pod Wels (10 [1] / 12 [2] sierpnia 943 r.) Toczyła się między połączonymi wojskami bawarsko-karantańskimi i wojskami węgierskimi niedaleko Wels w Traungau, na równinie Welser Heide, obecnie części Austrii. Bitwa miała miejsce u szczytu węgierskich najazdów na Europę. Bawarczycy i Karantańczycy odnieśli zwycięstwo pod dowództwem bawarskiego przywódcy Bertholda. Zwycięstwo jest szeroko wspominane we współczesnych historiach. Wspomina o nim Widukind z Corvey's Deeds of the Saxons, Hermann z Reichenau Chronicon i Wojciech z Weissenburga w jego kontynuacji Chronicon of Regino z Prüm. Wspomina się o nim także w Annals of Saint Gall, Annals of Salzburg i Annals of Magdeburg, a także w nekrologii katedry we Freising. [2] [3]
+
|}
−
 
+
{{Węgierskie najazdy na Europę}}
−
<small><small><small><small>The '''Battle of Wels''' (10<ref>Pál Engel, ''Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526'' (I. B. Tauris, 2005), str. 14.</ref>/12<ref name=Bachrachs>Widukind of Corvey; Bernard S. Bachrach and David S. Bachrach (eds.), ''Deeds of the Saxons'' (Washington, DC: Catholic University of America Press, 2014), str. 91.</ref> August 943) was fought between a joint [[Duchy of Bavaria|Bavarian]]–[[Carantanians|Carantanian]] army and a [[Hungarians|Hungarian]] force near [[Wels]] in the [[:de:Traungau|Traungau]], on the plain of the [[:de:Welser Heide|Welser Heide]], nowadays a part of Austria. The battle took place at the height of the [[Hungarian invasions of Europe]]. The Bavarians and Carantanians were victorious under the command of the Bavarian leader [[Berthold, Duke of Bavaria|Berthold]]. The victory is mentioned widely in contemporary histories. It is mentioned in [[Widukind of Corvey]]'s ''Deeds of the Saxons'', in [[Hermann of Reichenau]]'s ''Chronicon'' and by [[Adalbert of Weissenburg]] in his continuation of the ''Chronicon'' of [[Regino of Prüm]]. It is also mentioned in the ''[[Annales Sangallenses maiores|Annals of Saint Gall]]'', the ''[[Annales Iuvavenses maximi|Annals of Salzburg]]'' and the ''[[Annales Magdeburgenses|Annals of Magdeburg]]'', and in the necrology of [[Freising Cathedral]].<ref name=Bachrachs/><ref name=Bowlus>Charles R. Bowlus, ''The Battle of Lechfeld and its Aftermath, August 955: The End of the Age of Migrations in the Latin West'' (Ashgate, 2006), str. 145.</ref> </small></small></small></small>
+
|}
−
 
 
−
Chociaż źródła nie podają szczegółów na temat samej bitwy, historyk Charles Bowlus zasugerował, że Węgrzy mogli być zaskoczeni przez Bawarczyków i Karantańczyków, gdy wracali z wypasu koni na stepowych łąkach Welser Heide. W Ennsburgu przeprawiano się przez rzekę Enns. [3] W tym czasie Welser Heide leżało po bawarskiej stronie granicy z Węgrami, którą była Enns. Wels leży na Traun, a miejsce bitwy mogło być ziemią niczyją między Enns i Traun. Była to w istocie akcja graniczna, a nie w głębi Bawarii, do której Węgrzy przenikali już wiele razy. [4] Z drugiej strony Herwig Wolfram uważa, że ​​zostali pokonani na początku nowej wyprawy, zanim dotarli znacznie dalej niż ich własna granica. [5]
 
−
 
 
−
<small><small><small><small>While the sources do not provide details on the battle itself, the historian Charles Bowlus has suggested that the Hungarians may have been surprised by the Bavarians and Carantanians while returning from pasturing their horses on the steppe-like grasslands of the Welser Heide. There was a crossing of the [[Enns river]] at [[Enns (town)|Ennsburg]].<ref name=Bowlus/> At the time, Welser Heide lay on the Bavarian side of the border with Hungary, which was the Enns. Wels lies on the [[Traun]], and the site of the battle may have been a no-man's-land between the Enns and the Traun. It was essentially a border action and not deep within Bavaria, which the Hungarians had penetrated many times before.<ref name=Leyser>Karl J. Leyser, "The Battle at the Lech, 955: A Study in Tenth-Century Warfare", ''History'' '''50''' (1965), pp. 1–25, at 7.</ref> [[Herwig Wolfram]], on the other hand, believes that they were defeated at the outset of a new expedition before they had gotten much further than their own frontier.<ref name=Wolfram>Herwig Wolfram, "Bavaria in the Tenth and Early Eleventh Centuries", in Timothy Reuter (ed.), ''The New Cambridge Medieval History: Volume 3, c. 900 – c. 1024'' (Cambridge: Cambridge University Press, 1999), pp. 293–309, at 303–04.</ref> </small></small></small></small>
 
−
 
 
−
Przyczyną bitwy mogli być Bawarczycy, którzy za poprzedniego księcia Eberharda utrzymywali dobre stosunki z Węgrami i kiepskie z królem Niemiec. Berthold, który był bratem ojca Eberharda, księcia Arnulfa, według Widukinda „zarządzał” Bawarią w imieniu króla Ottona I po wygnaniu Eberharda w 938 roku. Zmiana rządu w Bawarii mogła przyspieszyć wojnę [2]. ] [4] Jeszcze w 937 r. Arnulf pozwolił Węgrom spokojnie przejść przez Bawarię, aby napadać na części dalej na zachód. [5] Za Arnulfa Berthold był księciem regionu na południe od Alp i przyłączonego do Bawarii, starego regionu Karantanii, przyszłego Księstwa Karyntii. Po 938 roku Bawarczycy i Karantańczycy zostali w ten sposób zjednoczeni pod jednym władcą [5] [6], co Wojciech mógł uznać za krytyczny dla ich sukcesu w 943 roku. [2]
 
−
 
 
−
<small><small><small><small>The cause of the battle may have originated with the Bavarians, since under the previous duke, [[Eberhard, Duke of Bavaria|Eberhard]], they had been on good relations with the Hungarians and poor relations with the [[Kingdom of Germany|king of Germany]]. Berthold, who was the brother of Eberhard's father, Duke [[Arnulf, Duke of Bavaria|Arnulf]], is said by Widukind to have been "administering" Bavaria on behalf of King [[Otto I of Germany|Otto I]] after Eberhard's banishment in 938. The change in government in Bavaria may have precipitated the war.<ref name=Bachrachs/><ref name=Leyser/> As recently as 937, Arnulf had allowed the Hungarians to pass peacefully through Bavaria to raid parts further west.<ref name=Wolfram/> Under Arnulf, Berthold had been duke of a region south of the Alps and attached to Bavaria, the old region of [[Carantania]], the future [[Duchy of Carinthia]]. After 938, the Bavarians and Carantanians were thus united under a single ruler,<ref name=Wolfram/><ref>Bowlus (2006), str. 87.</ref> a factor Adalbert may have seen as critical to their success in 943.<ref name=Bachrachs/> </small></small></small></small>
 
−
 
 
−
Według Widukinda Berthold był „znany z tego sławnego triumfu” [2]. Wojciech, który określa miejsce bitwy jako Wels, ale umieszcza je w roku 944, twierdzi, że Węgrzy zostali pokonani, „tak jak nigdy wcześniej nie zostali pokonani przez naszych ludzi”. Roczniki Salzburga dodają, że „tylko nieliczni Węgrowie uciekli”, zaś ci z Saint Gall, że „cała ich armia została zniszczona” [3]. Komentarze te sugerują, że zwycięstwo króla Henryka I w bitwie pod Riadą (933) dziesięć lat wcześniej było lepsze od zwycięstwa króla Henryka I w bitwie pod Riadą (933), choć zastąpiłoby je zwycięstwo Ottona nad Lechfeld w 955 roku. [5]
 
−
 
 
−
<small><small><small><small>According to Widukind, Berthold was "renowned for this celebrated triumph".<ref name=Bachrachs/> Adalbert, who identifies the place of the battle as Wels but places it in the year 944, states that the Hungarians were defeated "as they had never been defeated by our men before". The ''Annals of Salzburg'' add that "only a few Hungarians escaped", while those of Saint Gall that "their entire army was wiped out".<ref name=Bowlus/> These comments suggest that the victory of 943 was superior to that of King [[Henry I of Germany|Henry I]] at the [[Battle of Riade]] (933) ten years earlier, although it would be superseded by Otto's [[Battle of Lechfeld (955)|victory at the Lechfeld]] in 955.<ref name=Wolfram/> </small></small></small></small>
 
−
 
 
−
==References==
 
−
{{reflist}}
 
  
−
{{SORTUJ:Welsi, csata}}
+
{{SORTUJ:Wels, csata}}
  
 
[[Kategoria:Bitwy]]
 
[[Kategoria:Bitwy]]
−
[[Kategoria:Bitwy Węgrów]]
+
[[Kategoria:Bitwy w historii Węgier]]
 
[[Kategoria:Bitwy Węgrów podczas inwazji na Europę]]
 
[[Kategoria:Bitwy Węgrów podczas inwazji na Europę]]
 +
[[Kategoria:Bitwy w historii Niemiec]]

Aktualna wersja na dzień 06:05, 17 sie 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Welsi csata (pol. Bitwa pod Wels) – toczyła się 10[1]/12[2] sierpnia 943 r. między połączonymi wojskami bawarsko-karantańskimi i wojskami węgierskimi niedaleko Wels w Traungau, na równinie Welser Heide, obecnie części Austrii. Bitwa miała miejsce u szczytu węgierskich najazdów na Europę. Bawarczycy i Karantańczycy odnieśli zwycięstwo pod dowództwem bawarskiego przywódcy Bertolda. Zwycięstwo jest szeroko wspominane we współczesnych historiach. Wspomina o nim Widukind z Korbei w dziele Res gestae saxonicae, Hermann z Reichenau w Chronicon i Wojciech z Magdeburga w jego kontynuacji Chroniconu Regino z Prüma. Wspomina się o nim także w Annales Sangallenses maiores, Annales iuvavenses i Annały Magdeburskie, a także w nekrologii katedry we Freising.[3]

Chociaż źródła nie podają szczegółów na temat samej bitwy, historyk Charles Bowlus zasugerował, że Węgrzy mogli być zaskoczeni przez Bawarczyków i Karantańczyków, gdy wracali z wypasu koni na stepowych łąkach Welser Heide. W Ennsburgu przeprawiano się przez rzekę Enns.[3] W tym czasie Welser Heide leżało po bawarskiej stronie granicy z Węgrami, którą była Enns. Wels leży na Traun, a miejsce bitwy mogło być ziemią niczyją między Enns i Traun. Była to w istocie akcja graniczna, a nie w głębi Bawarii, do której Węgrzy przenikali już wiele razy.[4] Z drugiej strony Herwig Wolfram uważa, że ​​zostali pokonani na początku nowej wyprawy, zanim dotarli znacznie dalej niż ich własna granica.[5]

Przyczyną bitwy mogli być Bawarczycy, którzy za poprzedniego księcia Eberharda utrzymywali dobre stosunki z Węgrami i kiepskie z królem Niemiec. Bertold, który był bratem ojca Eberharda, księcia Arnulfa, według Widukinda „zarządzał” Bawarią w imieniu króla Ottona I po wygnaniu Eberharda w 938 roku. Zmiana rządu w Bawarii mogła przyspieszyć wojnę[2][4]. Jeszcze w 937 r. Arnulf pozwolił Węgrom spokojnie przejść przez Bawarię, aby napadać na części dalej na zachód.[5] Za Arnulfa Bertold był księciem regionu na południe od Alp i przyłączonego do Bawarii, starego regionu Karantanii, przyszłego Księstwa Karyntii. Po 938 roku Bawarczycy i Karantańczycy zostali w ten sposób zjednoczeni pod jednym władcą[5][6], co Wojciech mógł uznać za kluczowe dla ich sukcesu w 943 roku.[2]

Według Widukinda Berthold był „znany z tego sławnego triumfu”[2]. Wojciech, który określa miejsce bitwy jako Wels, ale umieszcza je w roku 944, twierdzi, że Węgrzy zostali pokonani, „tak jak nigdy wcześniej nie zostali pokonani przez naszych ludzi”. Roczniki Salzburga dodają, że „tylko nieliczni Węgrowie uciekli”, zaś ci z Saint Gall, że „cała ich armia została zniszczona”[3]. Komentarze te sugerują, że zwycięstwo w 943 był lepsze od króla Henryka I w bitwie pod Riadą (933) dziesięć lat wcześniej, chociaż zostałoby zastąpione przez zwycięstwo Otto na Lechowym Polu w 955 roku.[5]

Przypisy

  1. ↑ Pál Engel, Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526 (I. B. Tauris, 2005), str. 14.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Widukind of Corvey; Bernard S. Bachrach and David S. Bachrach (wyd.), Deeds of the Saxons (Washington, DC: Catholic University of America Press, 2014), str. 91.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Charles R. Bowlus, The Battle of Lechfeld and its Aftermath, August 955: The End of the Age of Migrations in the Latin West (Ashgate, 2006), str. 145.
  4. ↑ 4,0 4,1 Karl J. Leyser, "The Battle at the Lech, 955: A Study in Tenth-Century Warfare", History 50 (1965), str. 1–25, at 7.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Herwig Wolfram, "Bavaria in the Tenth and Early Eleventh Centuries", in Timothy Reuter (wyd.), The New Cambridge Medieval History: Volume 3, c. 900 – c. 1024 (Cambridge: Cambridge University Press, 1999), str. 293–309, i 303–304.
  6. ↑ Bowlus (2006), str. 87.

Welsi csata (węg.)
Bitwa pod Wels (pol.)

— Węgierskie najazdy na Europę —
Kampania węgierska w Europie w 943 r. Oznaczona bitwa pod Wels.
Kampania węgierska w Europie w 943 r.
Oznaczona bitwa pod Wels.
Czas 10/12 sierpnia 943
Miejsce Wels, dzisiaj Austria
Wynik Zwycięstwo Bawarii i Karantanii
Strony konfliktu
Państwo wschodniofrankijskie
 Księstwo Węgier
Dowódcy
Bertold, książę Bawarii Nieznany
Siły
Nieznane Nieznane
Straty
Nieznane Ciężkie

— {{{notes}}} —
Węgierskie najazdy na Europę

Południowy Bug (896)  ♦  Brenta (899)  ♦  Pozsonyi (907)  ♦  Eisenach (908)  ♦  Lechfeld (910)  ♦  Rednit (910)  ♦  Aschbach (913)  ♦  Anchialos (917)  ♦  Püchen (919)  ♦  Bitwa nad Drawą (925 (?))  ♦  Riade (933)  ♦  W.l.n.d.r (934)  ♦  Fraxinet (942)  ♦  Hiszpania (942)  ♦  Wels (943)  ♦  Augsburg (955)  ♦  Bitwa nad Driną (ok.960)  ♦  Syrmia (ok.960)  ♦  Wojna bułgarsko-węgierska (880–1380)  ♦  Arcadiopolis (970)

Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Welsi_csata&oldid=41332”