Marcha pannonium: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
 
(Nie pokazano 14 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:1x]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii]]
 
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/March_of_Pannonia
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/March_of_Pannonia
Linia 16: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
[[File:Central_Europe_in_Carolingian_times.jpg|thumb|300px|right|Map of Carolingian Empire showing location of Pannonian March.]]
+
[[Plik:Central_Europe_in_Carolingian_times.jpg|thumb|300px|right|Mapa Imperium Karolingów pokazująca lokalizację Marchii Panońskiej.]]
 +
[[Plik:Awarenmark-frankenreich.png|thumb|right|300px|Marchia Panonii za panowania Karola Wielkiego, około 800 roku]]
 +
[[Plik:Frankenreich 768-811.jpg|thumb|right|300px|Ekspansja Imperium Franków za panowania Karola Wielkiego, od 768 do 814]]
  
[[Plik:Awarenmark-frankenreich.png|thumb|right|300px|A Pannóniai Őrgrófság [[I. Károly frank császár|Nagy Károly]] idején, [[800]] körül]]
+
'''Marcha pannonium''' (pol. ''Marchia Wschodnia'' lub ''Marchia Panonii'', łac. ''Marcha orientalis'') − graniczna marchia [https://pl.wikipedia.org/wiki/Imperium_Karoli%C5%84skie Imperium Karolingów], nazwanego na cześć dawnej rzymskiej prowincji Panonii. Została utworzona w połowie IX wieku na ziemiach dawnego [https://pl.wikipedia.org/wiki/Awarowie Chanatu Awarów]] przed zagrożeniem ze strony [[Wielkie Morawy|Wielkich Moraw]] i przetrwała tylko tyle, ile siły tego państwa. W niektórych dokumentach określano ją jako ''terminum regni Baioariorum in Oriente'' lub „końcem królestwa Bawarczyków na wschodzie” i stąd jest czasami nazywana „(bawarską) marchią wschodnią”, termin częściej używany w odniesieniu do późniejszej [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Marchia_Austriacka Marchii Austriackiej], założonej w 976 jako rodzaj późnego państwa sukcesora. Władcy wschodnich Franków wyznaczali margrabiów (prefektów) do kierowania Marchią.
[[Plik:Frankenreich 768-811.jpg|thumb|right|300px|A [[Frank Birodalom]] terjeszkedése [[I. Károly frank császár|Nagy Károly]] idején, [[768]]–[[814]]-ig]]
 
  
'''Marcha pannonium'''
+
== Historia ==
  
The '''Eastern March''' (po. ''Marchia Panońska'',węg. ''Pannoniai őrgrófság'', {{lang-la|marcha orientalis}}) or '''March of Pannonia''' was a [[March (territory)|frontier march]] of the [[Carolingian Empire]], named after the former Roman province of ''[[Pannonia (Roman province)|Pannonia]]''. It was erected in the mid-ninth century in the lands of the former [[Avar Khaganate]] against the threat of [[Great Moravia]] and lasted only as long as the strength of that state. It was referred to in some documents as ''terminum regni Baioariorum in Oriente'' or "the end of the kingdom of the Bavarians in the east" and from this is sometimes called the "(Bavarian) eastern march," a term more commonly used to refer to the later [[Margraviate of Austria]], established in 976 as a sort of late successor state. The East Frankish rulers appointed margraves (prefects) to govern the March.
+
[https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_Wielki Karol Wielki], tymczasowo sprzymierzony z chanem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Krum Krumem] z Bułgarii, od 791 r. rozpoczął kilka kampanii wojskowych przeciwko Awarom i ustanowił [https://pl.wikipedia.org/wiki/Marchia_Awarska Marchię Awarską] (''Avaria'') na południowo-wschodniej granicy swojego imperium, rządzoną przez jego szwagra prefekta [https://en.wikipedia.org/wiki/Gerold,_Prefect_of_Bavaria Gerolda] z Bawarii. Kiedy chanat awarski ostatecznie upadł w 804 roku, cesarz Karol Wielki przeorganizował ''Avarię'' na:
  
==History==
+
*    [[Górna Panonia|Górną Panonię]], rozciągająca się od rzeki Enns i Lasu Wiedeńskiego na północy do rzeki Drawy na południu, która stała się [[Księstwo Błatneńskie|Księstwem Błatneńskim]], oraz
[[Charlemagne]], temporarily allied with Khan [[Krum]] of [[First Bulgarian Empire|Bulgaria]], from 791 onwards had launched several military campaigns against the [[Pannonian Avars|Avars]] and had established the [[Avar March]] (''Avaria'') on the southeastern frontier of his realm, ruled by his brother-in-law Prefect [[Gerold, Prefect of Bavaria|Gerold of Bavaria]]. When the Avar Khaganate finally collapsed in 804, Emperor Charlemagne re-arranged ''Avaria'' into:
 
  
* [[Upper Pannonia (9th century)|Upper Pannonia]], stretching from the [[Enns (river)|Enns]] River and the [[Vienna Woods]] in the north down to the [[Drava]] River in the south which became the [[Balaton Principality]], and
+
*     [https://en.wikipedia.org/wiki/Lower_Pannonia_(9th_century) Dolną Panonię], pomiędzy rzekami Drawą i Sawą (dzisiejsza Slawonia i zachodnia Wojwodina), początkowo rządzoną przez pół-autonomicznych [[Panonska Hrvatska|książąt Panonii]] z siedzibą w Sisaku, jako wasali [https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82adcy_Friuli frankońskich książąt friulskich].
* [[Lower Pannonia (9th century)|Lower Pannonia]], between the Drava and [[Sava]] rivers (present-day [[Slavonia]] and western [[Vojvodina]]), initially ruled by semi-autonomous [[Duchy of Pannonian Croatia|Dukes of Pannonia]] seated at [[Sisak]], as vassals of the Frankish [[Dukes and margraves of Friuli|Dukes of Friuli]].
 
  
The eastern part of the former Khaganate between the [[Danube]] and [[Tisza]] Rivers was occupied by the Bulgars.
+
Wschodnia część dawnego kaganatu między Dunajem a Cisą była zajęta przez Bułgarów.
  
In 817 Emperor [[Louis the Pious]] granted Bavaria with ''Avaria'' to his minor son [[Louis the German]]. When the Avars disappeared in the 820s, they were replaced largely by [[West Slavs]], who settled Pannonia from the state of [[Great Moravia]].{{cn|date=December 2015}} From 819 Lower Pannonia was the site of a rebellion led by Duke [[Ljudevit Posavski]] against the rule of Duke [[Cadolah of Friuli]] and his successor [[Baldric of Friuli|Baldric]].
+
W 817 cesarz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_I_Pobo%C5%BCny Ludwik Pobożny] podarował Awarię swojemu małoletniemu synowi Ludwikowi Niemcowi, jako władcy Bawarii. Gdy Awarowie zniknęli w latach dwudziestych IX wieku, zostali zastąpieni głównie przez [https://pl.wikipedia.org/wiki/S%C5%82owianie_zachodni Słowian Zachodnich], którzy zasiedlili Panonię z państwa [[Velká Morava|Wielkich Moraw]].<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> Od 819 r. Dolna Panonia była miejscem buntu księcia [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ljudevit Ljudevita Posavskiego] przeciwko rządom księcia [https://pl.wikipedia.org/wiki/Cadolah Cadolaha] z Friuli i jego następca [https://pl.wikipedia.org/wiki/Baldryk Baldryka].
  
By resolution of an 828 [[Imperial Diet (Holy Roman Empire)|Imperial Diet]], Baldric of Friuli was deposed and the March of Pannonia was set apart as a frontier march against Moravia within the Frankish ''regnum'' of Bavaria. This march, already called ''marcha orientalis'', corresponded to a frontier along the [[Danube]], from the Traungau and the former Slavic principality of [[Carantania]] to [[Szombathely]] and the [[Rába]] River including the [[Vienna basin]]. The Bavarian prefects had to face the rising threat by the Moravian ruler [[Mojmir I of Moravia|Mojmir I]], who pursued separatist policies in the Eastern March. In turn, King Louis the German had the Slavic [[Lower Pannonia (9th century)|Duchy of Lower Pannonia]] established in 839, ruled by Mojmir's opponent Prince [[Pribina]] with his residence at [[Zalavár]] on [[Lake Balaton]]. By the 843 [[Treaty of Verdun]], the Pannonian march together with Bavaria became part of Louis' kingdom of [[East Francia]]. Meanwhile the Moravian threat continued; in 854 Prefect Radbod was even accused of having forged an alliance with Mojmir's successor Prince [[Rastislav of Moravia|Rastislav]] and deposed.
+
Uchwałą [https://pl.wikipedia.org/wiki/Sejm_Rzeszy_(%C5%9Awi%C4%99te_Cesarstwo_Rzymskie) sejmu cesarskiego] z 828 r. Baldryk z Friuli został obalony, a Marchia Panonii została wyodrębniona jako marchia graniczna przeciwko Morawom w ramach frankońskiego ''regnum'' Bawarii. Machia ta, zwana już ''marcha orientalis'', miała granicę wzdłuż Dunaju, od Traungau i dawnego słowiańskiego księstwa [[Karantania|Karantanii]] do Szombathely i rzeki Ráby, w tym dorzecza Wiednia. Bawarscy prefekci musieli stawić czoła rosnącemu zagrożeniu ze strony morawskiego władcy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Mojmir_I Mojmira I], który prowadził separatystyczną politykę w Marchii Wschodniej. Z kolei król [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_II_Niemiecki Ludwik II Niemiecki] powołał w 839 roku słowiańskie [https://en.wikipedia.org/wiki/Lower_Pannonia_(9th_century) Księstwo Dolnej Panonii], rządzone przez przeciwnika Mojmira, księcia [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pribina Pribinę], z rezydencją w Zalavár nad Balatonem. Na mocy traktatu z Verdun z 843 r. marchia panońska wraz z Bawarią stał się częścią królestwa Ludwika wschodniofrankijskiego. Równolegle trwało zagrożenie ze strony Wielkich Moraw; w 854 roku prefekt Radbod został nawet oskarżony o zawarcie sojuszu z następcą Mojmira, księciem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ro%C5%9Bcis%C5%82aw_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_wielkomorawski) Rastislavem], za co został obalony.
  
Two years later, King Louis ceded the march directly to his son [[Carloman of Bavaria]], who had the fortifications of [[Herzogenburg]] and [[Wilhelmsburg, Austria|Wilhelmsburg]] erected along the [[Traisen (river)|Traisen]] River by the [[Wilhelminers|Wilhelminer]] margraves [[William (marcha orientalis)|William]] and [[Engelschalk I]]. Likewise, the castle of [[Tulln an der Donau|Tulln]] on the Danube is documented in 859. In 871 William and Engelschalk died in battle against the Moravians, whereafter Carloman vested their rival [[Aribo of Austria]] with Upper Pannonia. When his father Louis died in 876, Carloman succeeded him as East Frankish king and gave Lower Pannonia to his son [[Arnulf of Carinthia]]. From 882, the rule was enfeebled by the [[Wilhelminer War]] of Margrave [[Engelschalk II]] against the [[Aribonids]], whereafter Prince [[Svatopluk I of Moravia]] took the occasion to invade the Pannonian lands. In 893 Arnulf, East Frankish king since 887, installed Margrave [[Luitpold, Margrave of Bavaria|Luitpold]].
+
Dwa lata później król Ludwik przekazał marchię bezpośrednio swojemu synowi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karloman_(kr%C3%B3l_wschodniofrankijski) Karlomanowi] z Bawarii, który miał fortyfikacje Herzogenburga i Wilhelmsburga wzniesione wzdłuż rzeki Traisen przez margrabiów [https://en.wikipedia.org/wiki/Wilhelminers Wilhelminerów]: [https://en.wikipedia.org/wiki/William_(marcha_orientalis) Wilhelma II] i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Engelschalk_I Engelschalka I]. Podobnie jest udokumentowany zamek Tulln nad Dunajem w 859 r. W 871 r. Wilhelm i Engelschalk zginęli w bitwie z Morawianami, po czym Karloman przyznał swojemu rywalowi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Aribo Aribo z Austrii] Górną Panonię. Gdy jego ojciec Ludwik zmarł w 876 roku, Karloman zastąpił go jako król wschodnich Franków i przekazał Dolną Panonię swojemu synowi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_z_Karyntii Arnulfowi z Karyntii]. Od 882 r. rządy zostały osłabione przez wojnę Wilhelminera margrabiego [https://pl.wikipedia.org/wiki/Engelschalk_II Engelschalka II] przeciwko Aribonidom, po czym książę [[Svatopluk I.|Świętopełk I]] z Moraw wykorzystał okazję do najechania na ziemie panońskie. W 893 roku Arnulf (król wschodnich Franków od 887), zainstalował margrabiego [[Luitpold]]a.
  
By the 890s, the Pannonian march seems to have disappeared, along with the threat from Great Moravia, during the [[Hungarian invasions of Europe]]. Upon the defeat of Margrave Luitpold at the 907 [[Battle of Pressburg]], all East Frankish lands beyond the Enns river were lost. The Pannonian march itself does not appear to have survived into the eleventh century.
+
Wydaje się, że w latach 90-tych IX wieku marchia panońska zniknęła wraz z zagrożeniem ze strony Wielkich Moraw podczas [[Węgierskie najazdy na Europę|węgierskich najazdów na Europę]]. Po pokonaniu margrabiego Luitpolda w 907 roku [[Pozsonyi csata|w bitwie pod Pożoniem]] wszystkie ziemie wschodnich Franków za rzeką Enns zostały utracone. Wydaje się, że sama marchia panońska nie przetrwała do XI wieku.
  
==Margraves==
+
== Margrabiowie ==
{{incomplete list|date=January 2016}}
 
*[[Radbod (prefect)|Radbod]], ''prefect'' or margrave of the Eastern March or Pannonia, 833–854
 
*[[Carloman of Bavaria]], from 856
 
**[[William (marcha orientalis)|William]], until 871, jointly with his brother
 
**[[Engelschalk I]], until 871
 
*[[Aribo of Austria|Aribo]], 871&ndash;909
 
**[[Engelschalk II]], son of Engelschalk I, in opposition to Aribo until 893
 
**[[Luitpold, Margrave of Bavaria|Luitpold]], 893&ndash;907
 
  
==Sources==
+
*[[Radbod (prefect)|Radbod]], ''prefekt'' lub margrabiaMarchii Wschodniej lub Panonii, 833–854
*[[Timothy Reuter|Reuter, Timothy]]. ''Germany in the Early Middle Ages 800&ndash;1056''. New York: Longman, 1991.
+
*[https://pl.wikipedia.org/wiki/Karloman_(kr%C3%B3l_wschodniofrankijski) Karlomano], od 856
 +
**[https://en.wikipedia.org/wiki/William_(marcha_orientalis) Wilhelm], do 871 r. razem z bratem
 +
**[https://pl.wikipedia.org/wiki/Engelschalk_I Engelschalk I], do 871
 +
*[https://pl.wikipedia.org/wiki/Aribo Aribo], 871&ndash;909
 +
**[https://pl.wikipedia.org/wiki/Engelschalk_II Engelschalk II], syn Engelschalka I, w opozycji do Aribo (do 893)
 +
**[[Luitpold]], 893&ndash;907
 +
 
 +
== Źródła ==
 +
*Reuter Timothy. ''Germany in the Early Middle Ages 800&ndash;1056''. New York: Longman, 1991.
 
*Medieval Lands Project: [http://fmg.ac/Projects/MedLands/AUSTRIA.htm Nobility of Austria].
 
*Medieval Lands Project: [http://fmg.ac/Projects/MedLands/AUSTRIA.htm Nobility of Austria].
  
[[Category:Carolingian marches]]
+
[[Kategoria:Carolingian marches]]
 
[[Category:Marches of the Holy Roman Empire|Pannonia]]
 
[[Category:Marches of the Holy Roman Empire|Pannonia]]
 
[[Category:Medieval Austria]]
 
[[Category:Medieval Austria]]
 
[[Category:Medieval Slovakia]]
 
[[Category:Medieval Slovakia]]

Aktualna wersja na dzień 03:18, 7 paź 2020

Plik:Central Europe in Carolingian times.jpg
Mapa Imperium Karolingów pokazująca lokalizację Marchii Panońskiej.
Plik:Awarenmark-frankenreich.png
Marchia Panonii za panowania Karola Wielkiego, około 800 roku
Plik:Frankenreich 768-811.jpg
Ekspansja Imperium Franków za panowania Karola Wielkiego, od 768 do 814

Marcha pannonium (pol. Marchia Wschodnia lub Marchia Panonii, łac. Marcha orientalis) − graniczna marchia Imperium Karolingów, nazwanego na cześć dawnej rzymskiej prowincji Panonii. Została utworzona w połowie IX wieku na ziemiach dawnego Chanatu Awarów] przed zagrożeniem ze strony Wielkich Moraw i przetrwała tylko tyle, ile siły tego państwa. W niektórych dokumentach określano ją jako terminum regni Baioariorum in Oriente lub „końcem królestwa Bawarczyków na wschodzie” i stąd jest czasami nazywana „(bawarską) marchią wschodnią”, termin częściej używany w odniesieniu do późniejszej [Marchii Austriackiej, założonej w 976 jako rodzaj późnego państwa sukcesora. Władcy wschodnich Franków wyznaczali margrabiów (prefektów) do kierowania Marchią.

Historia

Karol Wielki, tymczasowo sprzymierzony z chanem Krumem z Bułgarii, od 791 r. rozpoczął kilka kampanii wojskowych przeciwko Awarom i ustanowił Marchię Awarską (Avaria) na południowo-wschodniej granicy swojego imperium, rządzoną przez jego szwagra prefekta Gerolda z Bawarii. Kiedy chanat awarski ostatecznie upadł w 804 roku, cesarz Karol Wielki przeorganizował Avarię na:

Wschodnia część dawnego kaganatu między Dunajem a Cisą była zajęta przez Bułgarów.

W 817 cesarz Ludwik Pobożny podarował Awarię swojemu małoletniemu synowi Ludwikowi Niemcowi, jako władcy Bawarii. Gdy Awarowie zniknęli w latach dwudziestych IX wieku, zostali zastąpieni głównie przez Słowian Zachodnich, którzy zasiedlili Panonię z państwa Wielkich Moraw.potrzebne źródło Od 819 r. Dolna Panonia była miejscem buntu księcia Ljudevita Posavskiego przeciwko rządom księcia Cadolaha z Friuli i jego następca Baldryka.

Uchwałą sejmu cesarskiego z 828 r. Baldryk z Friuli został obalony, a Marchia Panonii została wyodrębniona jako marchia graniczna przeciwko Morawom w ramach frankońskiego regnum Bawarii. Machia ta, zwana już marcha orientalis, miała granicę wzdłuż Dunaju, od Traungau i dawnego słowiańskiego księstwa Karantanii do Szombathely i rzeki Ráby, w tym dorzecza Wiednia. Bawarscy prefekci musieli stawić czoła rosnącemu zagrożeniu ze strony morawskiego władcy Mojmira I, który prowadził separatystyczną politykę w Marchii Wschodniej. Z kolei król Ludwik II Niemiecki powołał w 839 roku słowiańskie Księstwo Dolnej Panonii, rządzone przez przeciwnika Mojmira, księcia Pribinę, z rezydencją w Zalavár nad Balatonem. Na mocy traktatu z Verdun z 843 r. marchia panońska wraz z Bawarią stał się częścią królestwa Ludwika wschodniofrankijskiego. Równolegle trwało zagrożenie ze strony Wielkich Moraw; w 854 roku prefekt Radbod został nawet oskarżony o zawarcie sojuszu z następcą Mojmira, księciem Rastislavem, za co został obalony.

Dwa lata później król Ludwik przekazał marchię bezpośrednio swojemu synowi Karlomanowi z Bawarii, który miał fortyfikacje Herzogenburga i Wilhelmsburga wzniesione wzdłuż rzeki Traisen przez margrabiów Wilhelminerów: Wilhelma II i Engelschalka I. Podobnie jest udokumentowany zamek Tulln nad Dunajem w 859 r. W 871 r. Wilhelm i Engelschalk zginęli w bitwie z Morawianami, po czym Karloman przyznał swojemu rywalowi Aribo z Austrii Górną Panonię. Gdy jego ojciec Ludwik zmarł w 876 roku, Karloman zastąpił go jako król wschodnich Franków i przekazał Dolną Panonię swojemu synowi Arnulfowi z Karyntii. Od 882 r. rządy zostały osłabione przez wojnę Wilhelminera margrabiego Engelschalka II przeciwko Aribonidom, po czym książę Świętopełk I z Moraw wykorzystał okazję do najechania na ziemie panońskie. W 893 roku Arnulf (król wschodnich Franków od 887), zainstalował margrabiego Luitpolda.

Wydaje się, że w latach 90-tych IX wieku marchia panońska zniknęła wraz z zagrożeniem ze strony Wielkich Moraw podczas węgierskich najazdów na Europę. Po pokonaniu margrabiego Luitpolda w 907 roku w bitwie pod Pożoniem wszystkie ziemie wschodnich Franków za rzeką Enns zostały utracone. Wydaje się, że sama marchia panońska nie przetrwała do XI wieku.

Margrabiowie

Źródła

  • Reuter Timothy. Germany in the Early Middle Ages 800–1056. New York: Longman, 1991.
  • Medieval Lands Project: Nobility of Austria.