Demeter: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Przekierowanie do Demetrius)
Znacznik: Nowe przekierowanie
 
 
(Nie pokazano 7 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
#PATRZ [[Demetrius]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Demetrius_of_Esztergom
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Demetrius_of_Esztergom&action=history
 +
|nota    = angielski
 +
}}
  
−
[[Kategoria:Przekierowane]]
+
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
 +
 
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Mariadi Demeter]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(31 maja 1359 – 2 września 1370)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[De Surdis János]]
 +
}}
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[brak informacji]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Kanclerz]]<br>(1364–1368)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Kanizsai János]]
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Tamás]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Biskup Syrmii]]<br>(1364–1368)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Paksi István]]
 +
}}
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Szécsi Domonkos]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Biskup Siedmiogrodu]]<br>(1368–1376)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Goblin]]
 +
}}
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Kanizsai István]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Biskup Zagrzebia]]<br>(1376–1378)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Horvat Pál]]
 +
}}
 +
 
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[De Surdis János]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Arcybiskup Ostrzyhomia]]<br>(16 sierpnia 1378 – 23 stycznia 1387)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Kanizsai János]]
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
'''Demeter''' (pol. ''Demetriusz'', łac. ''Demetrius'') (* nieznana, † 20 lutego 1387), węgierski kardynał i polityk, który służył jako [[arcybiskup Ostrzyhomia]] i biskup [[Biskup Zagrzebia|Zagrzebia]] i [[Biskup Siedmiogrodu|Siedmiogrodu]] oraz [[kanclerz]].
 +
 
 +
== Pochodzenie i wczesna kariera ==
 +
 
 +
Nic nie wiadomo o pochodzeniu Demetera, który sięgnął po najwyższe tytuły kościelne, ale przypuszcza się, że pochodził z rodziny chłopskiej. Jego ojcem był niejaki Peter. Inni historycy twierdzili, że należał do rodziny [[Kaplai]] z rodu [[Kaplon]] lub był członkiem szlacheckiej rodziny [[Bajoni]]. Pod koniec życia pojawiał się we współczesnych źródłach jako ''Demetrius z Vaskút'' (węg. ''Vaskúti Demeter''), po otrzymaniu darowizn ziemi w komitatach Nógrád i Gömör w 1381 roku.
 +
 
 +
Wraz ze swoim bratem Filipem wychowywał się wraz z najstarszym synem króla [[I. Károly|Karola I]], [[I. Lajos|Ludwikiem]], który w 1342 r. został królem Ludwikiem I. Demeter w 1356 r. został [[Strażnikiem Pieczęci]], więc na stałe należał do eskorty Ludwika I. Trzy lata później powierzono mu zarządzanie [[skarbnik|skarbem królewskim]]. Na tym stanowisku nadzorował dobra i dary skarbu (''munera''), a także zachowywał i przechowywał królewskie statuty dla darowizn majątkowych. Według historyka [[Engel Pál|Pála Engela]], urząd skarbnika uzyskał stały status w 1377 roku, prawdopodobnie z inicjatywy samego Demetera. W tym czasie Demeter rozpoczął karierę kościelną, zostając w 1363 r. kanonikiem Peczu i prepozytem w Egerze. W lipcu 1364 r. papież [[Urban V]] mianował go [[Biskup Syrmii|biskupem Syrmii]], ale Demeter objął urząd dopiero 1 kwietnia 1365 r. 28 czerwca 1368 r. Demeter został również [[biskup Siedmiogrodu|biskupem Siedmiogrodu]]. Podczas swojej kadencji biskupa Siedmiogrodu Demeter zbudował klasztor dla Zakonu Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika. Od maja do lipca 1375 r. wymieniany był także jako tajny kanclerz na dworze królewskim. W tym samym roku brał udział w negocjacjach dotyczących przyszłego małżeństwa [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]] i księżnej [[I. Mária|Marii]].
 +
 
 +
== Kanclerz i kardynał ==
 +
 
 +
Demeter, niedawno mianowany kanclerzem królestwa (stanowisko, które piastował aż do śmierci), musiał niebawem opuścić dwór, ponieważ 23 stycznia 1376 r. papież [[Grzegorz XI]] nadał mu [[Biskup Zagrzebia|biskupstwo Zagrzebia]]. 16 sierpnia 1378 r. papież [[Urban VI]] mianował go [[Arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupem Ostrzyhomia]] i uczynił go kardynałem oraz tytularnym kardynałem-kapłanem Santi Quattro Coronati 18 października. Demeter nigdy nie odwiedził Rzymu jako kardynał i został ambasadorem papieskim na Węgrzech. Jako (lord) kanclerz, Demeter był także szefem nowo powstałego sądu specjalnej obecności (poprzedniej instytucji naczelnego sędziego), jednak funkcję sędziowską pełnili jego zastępcy (najbardziej godnym uwagi był Jan z Küküllő). Jako arcybiskup Ostrzyhomia,  16 września 1382 r. Demeter odprawił uroczystość pogrzebową króla Ludwika I i  następnego dnia w bazylice Székesfehérvár ukoronował Marię, starszą córkę Ludwika I, na następczynię na tronie Węgier. W 1384 r. kardynał Demeter udał się do Polski ze znaczącą eskortą zbrojną, towarzysząc młodszej córce Ludwika I, [[Hedwig|Jadwidze]], która została wybrana na następcę swego ojca na tronie polskim.
 +
 
 +
W sierpniu 1385 r. arcybiskup odprawił ceremonię zaślubin królowej Marii z Zygmuntem Luksemburskim, doprowadzając do wściekłości matkę królowej i regentkę, [[Bośniaczka|Elżbietę Bośniacką]]. Królowa-wdowa chciała zemścić się na małżeństwie, próbując pozbawić arcybiskupa jego stolicy<ref name="Goodman, 223">Goodman, 223.</ref>. Zygmunt wkrótce opuścił królestwo, umożliwiając węgierskiej szlachcie zaproszenie króla Neapolu [[Carlo d'Angiò-Durazzo|Karola III]] do objęccia tronu po królu Ludwiku I. Karol z powodzeniem najechał Węgry i zdetronizował Marię. 31 grudnia 1385 roku Demeter koronował go na króla Węgier w obecności byłej królowej Marii i królowej-wdowy Elżbiety. Jednak królowa Elżbieta zadźgała na śmierć nowego króla Karola w swoich apartamentach w lutym 1386 r. Zygmunt wrócił na Węgry wkrótce potem, by zostać koronowanym na króla jako współwładca Marii. Demeter zmarł przed koronacją.
 +
 
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 
 +
== Źródła ==
 +
 
 +
* Bertényi, Iván (2003). "Demeter [Demetrius]". In Beke, Margit (wyd.). ''Esztergomi érsekek 1001–2003'' [''Arcybiskupi Ostrzyhomia 1001–2003'']. Szent István Társulat. pp. 188–196. ISBN 963-361-472-4.
 +
* Dobronić, Lelja (1995). ''Demetrij I.'' [''Demetriusz I'']. W: Franko, Mirošević (ed.). ''Zagrebački biskupi i nadbiskupi'' [''Biskupi i arcyiskupi Zagrzebia''] (po chorwacku). Školska knjiga. str. 137–139. ISBN 953-0-60597-8.
 +
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
 +
* Gillespie, James; Goodman, Anthony, wyd. (1998). ''Richard II: The Art of Kingship''. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-820189-3.
 +
* Mályusz, Elemér (1984). ''Zsigmond király uralma Magyarországon, 1387–1437'' [''Panowanie króla Zygmunta na Węgrzech, 1387–1437'']. Gondolat. ISBN 963-281-414-2.
 +
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [''Wysocy urzędnicy państwowi na Węgrzech od św. Stefana do współczesności: Encyklopedia biograficzna'']. Helikon Kiadó. ISBN 963-208-970-7.
 +
* Rácz, György (2020). ''Az egyházi elit változásai'' [''Zmiany w elicie kościelnej'']. W: Csukovits, Enikő (wyd.). ''Az Anjou-kor hatalmi elitje''. MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont. str. 133–162. ISBN 978-963-416-212-4.
 +
* Soós, Ferenc (1999). ''Magyarország kincstartói, 1340–1540'' [''Skarbnicy królewscy na Węgrech, 1340–1540'']. Argumentum. ISBN 963-446-118-2.
 +
* Süttő, Szilárd (2003). ''Anjou-Magyarország alkonya I–II''. [''Zmierzch Andegawenów na Węgrzech'']. Belvedere Meridionale. ISBN 963-86387-0-2.
 +
* Temesváry, János (1922). ''Erdély középkori püspökei'' [''Średniowieczni biskupi Siedmiogrodu'']. Minerva Irodalmi és Nyomdai Műintézet.
 +
* Weisz, Boglárka (2015). ''Ki volt az első kincstartó? A kincstartói hivatal története a 14. században'' [''Kto był pierwszym skarbnikiem? Historia kancelarii skarbnika w XIV wieku'']. Történelmi Szemle. Hungarian Academy of Sciences. '''57''' (4): str. 527–540. ISSN 0040-9634.
 +
 
 +
== Linki zewnętrzne ==
 +
 
 +
* [http://www.gcatholic.org/hierarchy/data/cardU06-1.htm#23427 Gcatholic.org]
 +
 
 +
|
 +
{{Kardynał infobox
 +
|imię i nazwisko            = Demeter (węg.)<br>Demetriusz (pol.)<br>Demetrius (łac.)
 +
|imię i nazwisko oryginalne =
 +
|imię przybrane            =
 +
|imię przybrane oryginalne  =
 +
|tytuł                      = [[Arcybiskup Ostrzyhomia]]<br>kardynał
 +
|grafika                    = Demeter_esztergomi_érsek_pecsétje.jpg
 +
|opis grafiki              = Pieczęć arcybiskupa Demetriusa
 +
|herb                      =
 +
|dewiza                    =
 +
|dewiza - j. polski        =
 +
|faksymile =
 +
|opis faksymile =
 +
|państwo                    = Królestwo Węgier
 +
|wariant flagi              =
 +
 
 +
|data urodzenia    = nieznana
 +
|miejsce urodzenia =
 +
|data śmierci      = 20 lutego [[1387]]
 +
|miejsce śmierci  =
 +
|przyczyna śmierci =
 +
|miejsce spoczynku =
 +
 
 +
|1. funkcja                = [[Biskup Syrmii]]
 +
|1. funkcja - okres        = 1364–1368
 +
 
 +
|2. funkcja                = [[Biskup Siedmiogrodu]]
 +
|2. funkcja - okres        = 1368–1376
 +
 
 +
|3. funkcja                = [[Biskup Zagrzebia]]
 +
|3. funkcja - okres        = 1376–1378
 +
 
 +
|4. funkcja                = [[Arcybiskup Ostrzyhomia]]
 +
|4. funkcja - okres        = 1378–1387
 +
 
 +
|wyznanie                  = [[katolicyzm]]
 +
|kościół                    = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
 +
|inkardynacja              =
 +
|data ślubów zakonnych      =
 +
|data diakonatu            =
 +
|data ordynacji            =
 +
|data święceń              =
 +
|data nominacji            =
 +
|data sakry                =
 +
|data patriarchatu          =
 +
|data kreacji              = 18 października [[1378]]
 +
|papież kreujący            = Urban VI
 +
|kościół tytularny          =
 +
|data pontyfikatu          =
 +
|utrata stanu duchownego    =
 +
|data laicyzacji =
 +
|grafika 2 =
 +
|opis grafiki 2 =
 +
 
 +
|podpis                    =
 +
|odznaczenia                =
 +
|commons                    =
 +
|wikiźródła                =
 +
|wikicytaty                =
 +
|wikinews                  =
 +
|www                        =
 +
}}
 +
|}
 +
 
 +
[[Kategoria:Arcybiskupi]]
 +
[[Kategoria:Arcybiskupi Ostrzyhomia]]
 +
[[Kategoria:Biskupi]]
 +
[[Kategoria:Biskupi Siedmiogrodu]]
 +
[[Kategoria:Biskupi Syrmii]]
 +
[[Kategoria:Biskupi Zagrzebia]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy duchowni]]
 +
 
 +
[[Kategoria:Skarbnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 +
 
 +
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w 1387]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]

Aktualna wersja na dzień 19:53, 16 sty 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Skarbnik królewski
(31 maja 1359 – 2 września 1370) 		Następca:
Mariadi Demeter De Surdis János
Poprzednik: Kanclerz
(1364–1368) 		Następca:
brak informacji Kanizsai János
Poprzednik: Biskup Syrmii
(1364–1368) 		Następca:
Tamás Paksi István
Poprzednik: Biskup Siedmiogrodu
(1368–1376) 		Następca:
Szécsi Domonkos Goblin
Poprzednik: Biskup Zagrzebia
(1376–1378) 		Następca:
Kanizsai István Horvat Pál
Poprzednik: Arcybiskup Ostrzyhomia
(16 sierpnia 1378 – 23 stycznia 1387) 		Następca:
De Surdis János Kanizsai János

Demeter (pol. Demetriusz, łac. Demetrius) (* nieznana, † 20 lutego 1387), węgierski kardynał i polityk, który służył jako arcybiskup Ostrzyhomia i biskup Zagrzebia i Siedmiogrodu oraz kanclerz.

Pochodzenie i wczesna kariera

Nic nie wiadomo o pochodzeniu Demetera, który sięgnął po najwyższe tytuły kościelne, ale przypuszcza się, że pochodził z rodziny chłopskiej. Jego ojcem był niejaki Peter. Inni historycy twierdzili, że należał do rodziny Kaplai z rodu Kaplon lub był członkiem szlacheckiej rodziny Bajoni. Pod koniec życia pojawiał się we współczesnych źródłach jako Demetrius z Vaskút (węg. Vaskúti Demeter), po otrzymaniu darowizn ziemi w komitatach Nógrád i Gömör w 1381 roku.

Wraz ze swoim bratem Filipem wychowywał się wraz z najstarszym synem króla Karola I, Ludwikiem, który w 1342 r. został królem Ludwikiem I. Demeter w 1356 r. został Strażnikiem Pieczęci, więc na stałe należał do eskorty Ludwika I. Trzy lata później powierzono mu zarządzanie skarbem królewskim. Na tym stanowisku nadzorował dobra i dary skarbu (munera), a także zachowywał i przechowywał królewskie statuty dla darowizn majątkowych. Według historyka Pála Engela, urząd skarbnika uzyskał stały status w 1377 roku, prawdopodobnie z inicjatywy samego Demetera. W tym czasie Demeter rozpoczął karierę kościelną, zostając w 1363 r. kanonikiem Peczu i prepozytem w Egerze. W lipcu 1364 r. papież Urban V mianował go biskupem Syrmii, ale Demeter objął urząd dopiero 1 kwietnia 1365 r. 28 czerwca 1368 r. Demeter został również biskupem Siedmiogrodu. Podczas swojej kadencji biskupa Siedmiogrodu Demeter zbudował klasztor dla Zakonu Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika. Od maja do lipca 1375 r. wymieniany był także jako tajny kanclerz na dworze królewskim. W tym samym roku brał udział w negocjacjach dotyczących przyszłego małżeństwa Zygmunta Luksemburskiego i księżnej Marii.

Kanclerz i kardynał

Demeter, niedawno mianowany kanclerzem królestwa (stanowisko, które piastował aż do śmierci), musiał niebawem opuścić dwór, ponieważ 23 stycznia 1376 r. papież Grzegorz XI nadał mu biskupstwo Zagrzebia. 16 sierpnia 1378 r. papież Urban VI mianował go arcybiskupem Ostrzyhomia i uczynił go kardynałem oraz tytularnym kardynałem-kapłanem Santi Quattro Coronati 18 października. Demeter nigdy nie odwiedził Rzymu jako kardynał i został ambasadorem papieskim na Węgrzech. Jako (lord) kanclerz, Demeter był także szefem nowo powstałego sądu specjalnej obecności (poprzedniej instytucji naczelnego sędziego), jednak funkcję sędziowską pełnili jego zastępcy (najbardziej godnym uwagi był Jan z Küküllő). Jako arcybiskup Ostrzyhomia, 16 września 1382 r. Demeter odprawił uroczystość pogrzebową króla Ludwika I i następnego dnia w bazylice Székesfehérvár ukoronował Marię, starszą córkę Ludwika I, na następczynię na tronie Węgier. W 1384 r. kardynał Demeter udał się do Polski ze znaczącą eskortą zbrojną, towarzysząc młodszej córce Ludwika I, Jadwidze, która została wybrana na następcę swego ojca na tronie polskim.

W sierpniu 1385 r. arcybiskup odprawił ceremonię zaślubin królowej Marii z Zygmuntem Luksemburskim, doprowadzając do wściekłości matkę królowej i regentkę, Elżbietę Bośniacką. Królowa-wdowa chciała zemścić się na małżeństwie, próbując pozbawić arcybiskupa jego stolicy[1]. Zygmunt wkrótce opuścił królestwo, umożliwiając węgierskiej szlachcie zaproszenie króla Neapolu Karola III do objęccia tronu po królu Ludwiku I. Karol z powodzeniem najechał Węgry i zdetronizował Marię. 31 grudnia 1385 roku Demeter koronował go na króla Węgier w obecności byłej królowej Marii i królowej-wdowy Elżbiety. Jednak królowa Elżbieta zadźgała na śmierć nowego króla Karola w swoich apartamentach w lutym 1386 r. Zygmunt wrócił na Węgry wkrótce potem, by zostać koronowanym na króla jako współwładca Marii. Demeter zmarł przed koronacją.

Przypisy

  1. ↑ Goodman, 223.

Źródła

  • Bertényi, Iván (2003). "Demeter [Demetrius]". In Beke, Margit (wyd.). Esztergomi érsekek 1001–2003 [Arcybiskupi Ostrzyhomia 1001–2003]. Szent István Társulat. pp. 188–196. ISBN 963-361-472-4.
  • Dobronić, Lelja (1995). Demetrij I. [Demetriusz I]. W: Franko, Mirošević (ed.). Zagrebački biskupi i nadbiskupi [Biskupi i arcyiskupi Zagrzebia] (po chorwacku). Školska knjiga. str. 137–139. ISBN 953-0-60597-8.
  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Gillespie, James; Goodman, Anthony, wyd. (1998). Richard II: The Art of Kingship. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-820189-3.
  • Mályusz, Elemér (1984). Zsigmond király uralma Magyarországon, 1387–1437 [Panowanie króla Zygmunta na Węgrzech, 1387–1437]. Gondolat. ISBN 963-281-414-2.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Wysocy urzędnicy państwowi na Węgrzech od św. Stefana do współczesności: Encyklopedia biograficzna]. Helikon Kiadó. ISBN 963-208-970-7.
  • Rácz, György (2020). Az egyházi elit változásai [Zmiany w elicie kościelnej]. W: Csukovits, Enikő (wyd.). Az Anjou-kor hatalmi elitje. MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont. str. 133–162. ISBN 978-963-416-212-4.
  • Soós, Ferenc (1999). Magyarország kincstartói, 1340–1540 [Skarbnicy królewscy na Węgrech, 1340–1540]. Argumentum. ISBN 963-446-118-2.
  • Süttő, Szilárd (2003). Anjou-Magyarország alkonya I–II. [Zmierzch Andegawenów na Węgrzech]. Belvedere Meridionale. ISBN 963-86387-0-2.
  • Temesváry, János (1922). Erdély középkori püspökei [Średniowieczni biskupi Siedmiogrodu]. Minerva Irodalmi és Nyomdai Műintézet.
  • Weisz, Boglárka (2015). Ki volt az első kincstartó? A kincstartói hivatal története a 14. században [Kto był pierwszym skarbnikiem? Historia kancelarii skarbnika w XIV wieku]. Történelmi Szemle. Hungarian Academy of Sciences. 57 (4): str. 527–540. ISSN 0040-9634.

Linki zewnętrzne
Demeter (węg.)
Demetriusz (pol.)
Demetrius (łac.)
Arcybiskup Ostrzyhomia
kardynał
Pieczęć arcybiskupa Demetriusa
Pieczęć arcybiskupa Demetriusa
Kraj działania Królestwo Węgier
Urodziny nieznana
Śmierć 20 lutego 1387
Biskup Syrmii
Okres sprawowania 1364–1368
Biskup Siedmiogrodu
Okres sprawowania 1368–1376
Biskup Zagrzebia
Okres sprawowania 1376–1378
Arcybiskup Ostrzyhomia
Okres sprawowania 1378–1387
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Kreacja kardynalska 18 października 1378
Urban VI
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Demeter&oldid=47320”