|
|
| (Nie pokazano 2 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:1a]] | + | #PATRZ [[Demeter]] |
| − | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Demetrius_of_Esztergom
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Demetrius_of_Esztergom&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[Mariadi Demeter]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(31 maja 1359 – 2 września 1370)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[De Surdis János]]
| |
| − | }}
| |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[brak informacji]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Lord Chancellor]]<br>(1364–1368)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[Kanizsai János]]
| |
| − | }}
| |
| − | {|
| |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[Tamás]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Biskup Syrmii]]<br>(1364–1368)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[Paksi István]]
| |
| − | }}
| |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[Szécsi Domonkos]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Biskup Siedmiogrodu]]<br>(1368–1376)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[Goblin]]
| |
| − | }}
| |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[Kanizsai István]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Biskup Zagrzebia]]<br>(1376–1378)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[Horvat Pál]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | {{Redoslijed|
| |
| − | |poprzednik = [[De Surdis János]]
| |
| − | |gl_članak_funkcija = [[Arcybiskup Ostrzyhomia]]<br>(16 sierpnia 1378 – 23 stycznia 1387)
| |
| − | |współrządzący =
| |
| − | |następca = [[Kanizsai János]]
| |
| − | }}
| |
| − | {|
| |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | '''Demeter''' (pol. ''Demetriusz'', łac. ''Demetrius')' (* nieznana, † 20 lutego 1387), węgierski kardynał i polityk, który służył jako [[arcybiskup Ostrzyhomia]] i biskup [[Biskup Zagrzebia|Zagrzebia]] i [[Biskup Siedmiogrodu|Siedmiogrodu]] oraz [[kanclerz]].
| |
| − | | |
| − | == Pochodzenie i wczesna kariera ==
| |
| − | | |
| − | Nic nie wiadomo o pochodzeniu Demetriusza, który sięgnąłby po najwyższe tytuły kościelne, ale przypuszcza się, że pochodził z rodziny chłopskiej. Jego ojcem był niejaki Peter. Inni historycy twierdzili, że należał do kaplonów z rodziny Kaplai lub był członkiem szlacheckiej rodziny Bajoni. Pod koniec życia pojawiał się we współczesnych źródłach jako Demetrius z Vaskút (węgierski: Vaskúti Demeter), po otrzymaniu darowizn ziemi w hrabstwach Nógrád i Gömör w 1381 roku.
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>Nothing is known about the origin of Demetrius, who would rise to the highest ecclesiastical titles, but it is presumed that he came from a family of peasants. His father was a certain Peter. Other historians claimed he belonged to the [[Kaplon (genus)|Kaplon]] of Kaplai kindreds, or was a member of the Bajoni noble family. Towards the end of his life, he appeared in contemporary sources as '''Demetrius of Vaskút''' ({{lang-hu|Vaskúti Demeter}}), after receiving land donations in [[Nógrád County (former)|Nógrád]] and Gömör Counties in 1381. </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | Wraz ze swoim bratem Filipem wychowywał się wraz z najstarszym synem króla Karola I, Ludwikiem, który został królem Ludwikiem I w 1342 r. W 1356 r. Został Strażnikiem Pieczęci, więc na stałe należał do eskorty Ludwika I. Trzy lata później. , powierzono mu zarządzanie skarbem królewskim. Na tym stanowisku nadzorował dobra i dary skarbu (munera), a także zachowywał i przechowywał królewskie statuty na darowiznach majątkowych. Według historyka Pála Engela, urząd skarbnika uzyskał stały status w 1377 roku, prawdopodobnie z inicjatywy samego Demetriusza. W tym czasie rozpoczął karierę kościelną, zostając kanonikiem Peczu w 1363 roku i prepozytem Egeru. W lipcu 1364 r. Papież Urban V mianował go biskupem Syrmii, ale Demetrius objął urząd dopiero 1 kwietnia 1365 r. 28 czerwca 1368 r. Demetriusz został również biskupem Siedmiogrodu. Podczas swojej kadencji biskupa Siedmiogrodu Demetriusz zbudował klasztor dla Zakonu Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika. Od maja do lipca 1375 r. Wymieniany był także jako tajny kanclerz na dworze królewskim. W tym samym roku brał udział w negocjacjach dotyczących przyszłego małżeństwa Zygmunta Luksemburskiego i księżnej Marii.
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>Along with his brother Philip, he was raised together with [[Charles I of Hungary|King Charles I's]] eldest son, [[Louis I of Hungary|Louis]], who would become King Louis I in 1342. In 1356, he became [[Keeper of the Seals]] thus permanently belonged to the escort of Louis I. Three years later, he was put in charge of the [[Royal treasurer (Kingdom of Hungary)|royal treasury]]. In this capacity, he oversaw the treasury's goods and gifts (''munera''), and also retained and stored the royal charters on estate donations. According to historian [[Pál Engel]], the office of treasurer was emerged into permanent status by 1377, possibly on the initiative of Demetrius himself. At this time, he began his ecclesiastical career, becoming canon of Pécs in 1363 and provost of [[Eger]]. In July 1364, [[Pope Urban V]] appointed him bishop of [[Roman Catholic Diocese of Syrmia|Syrmia]] but Demetrius did not assume the office until 1 April 1365. On 28 June 1368, Demetrius was also made bishop of Transylvania. During his tenure as bishop of Transylvania, Demetrius had a cloister built for the [[Order of Saint Paul the First Hermit]]. From May to July 1375, he was also mentioned as secret chancellor in the royal court. In the same year, he participated in negotiations over the future marriage of [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund of Luxemburg]] and Princess [[Mary, Queen of Hungary|Mary]]. </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | == Jako kanclerz i kardynał ==
| |
| − | | |
| − | Demetrius, niedawno mianowany kanclerzem królestwa (stanowisko, które piastował aż do śmierci), musiał opuścić dwór, ponieważ papież Grzegorz XI nadał mu biskupstwo Zagrzebia 23 stycznia 1376 r. 16 sierpnia 1378 r. Papież Urban VI mianował go arcybiskup Esztergom i uczynił go kardynałem i tytularnym kardynałem-kapłanem Santi Quattro Coronati 18 października. Demetrius nigdy nie odwiedził Rzymu jako kardynał i został ambasadorem papieskim na Węgrzech. Jako (lord) kanclerz, Demetrius był także szefem nowo powstałego sądu specjalnej obecności (poprzedniej instytucji naczelnego sędziego), jednak funkcję sędziowską pełnili jego zastępcy (najbardziej godnym uwagi był Jan z Küküllő). Jako arcybiskup Esztergom, Demetrius odprawił uroczystość pogrzebową króla Ludwika I 16 września 1382 r. I ukoronował Marię, starszą córkę Ludwika I i następczynię na tronie węgierskim, następnego dnia w bazylice Székesfehérvár. W 1384 r. Kardynał Demetrius udał się do Polski ze znaczącą eskortą zbrojną, towarzysząc młodszej córce Ludwika I, św. Jadwidze, która została wybrana na następcę swego ojca na tronie polskim.
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>Demetrius, recently created Chancellor of the Kingdom (a post he would hold until his death), had to leave the court having been given the bishopric of Zagreb by [[Pope Gregory XI]] on 23 January 1376. On 16 August 1378, [[Pope Urban VI]] appointed him archbishop of Esztergom and made him a [[Cardinal (Catholicism)|cardinal]] and titular cardinal-priest of [[Santi Quattro Coronati]] on 18 October. Demetrius never visited Rome as a cardinal and became papal ambassador in Hungary. As (lord) chancellor, Demetrius was also head of the newly emerged court of special presence (a predecessor institution of the [[Chief Justice of Hungary|chief justice]]), however the judicial function was performed by his deputies (the most notable one was [[John of Küküllő]]). As archbishop of Esztergom, Demetrius officiated at the funeral of King Louis I on 16 September 1382 and [[coronation of the Hungarian monarch|crowned]] [[Mary, Queen of Hungary|Mary]], Louis I's elder daughter and successor on the Hungarian throne, the following day in [[Székesfehérvár Basilica]]. In 1384, Cardinal Demetrius travelled to Poland with significant armed escort, accompanying Louis I's younger daughter, [[Hedwig of Poland|Saint Hedwig]], who had been elected to succeed her father on the throne of Poland. </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | W sierpniu 1385 r. Arcybiskup odprawił ceremonię zaślubin królowej Marii z Zygmuntem Luksemburskim, doprowadzając do wściekłości matkę królowej i regentkę, Elżbietę Bośniacką. Królowa wdowa chciała zemścić się na małżeństwie, próbując pozbawić arcybiskupa jego stolicy [1]. Zygmunt wkrótce opuścił królestwo, umożliwiając węgierskiej szlachcie zaproszenie króla Karola III z Neapolu, następcy Ludwika I, do objęcia tronu. Karol z powodzeniem najechał Węgry i zdetronizował Marię. 31 grudnia 1385 roku Demetriusz koronował go na króla Węgier w obecności byłej królowej Marii i królowej wdowy Elżbiety. Jednak królowa Elżbieta zadźgała na śmierć króla Karola II w swoich mieszkaniach w lutym 1386 r. Zygmunt wrócił na Węgry wkrótce potem, by zostać koronowanym na króla jako współwładca Marii, ale Demetrius zmarł przed koronacją.
| |
| − | | |
| − | <small><small><small><small>In August 1385, the Archbishop performed the marriage ceremony between Queen Mary and [[Sigismund of Luxembourg]], thus infuriating the Queen's mother and regent, [[Elizabeth of Bosnia]]. The queen dowager wanted to retaliate to the marriage by trying to deprive the archbishop of his see.<ref name="Goodman, 223">Goodman, 223.</ref> Sigismund soon left the kingdom, enabling the Hungarian nobility to invite King [[Charles III of Naples]], the [[heir male]] of Louis I, to claim the throne. Charles successfully invaded Hungary and dethroned Mary. On 31 December 1385, Demetrius crowned him king of Hungary in the presence of the former queen, Mary, and the queen dowager, Elizabeth. However, Queen Elizabeth had King Charles II stabbed to death in her apartments in February 1386. Sigismund returned to Hungary shortly after to be crowned king as Mary's co-ruler, but Demetrius died before the coronation took place. </small></small></small></small>
| |
| − | | |
| − | == References ==
| |
| − | | |
| − | <references/>
| |
| − | | |
| − | == Źródła ==
| |
| − | | |
| − | * Bertényi, Iván (2003). "Demeter [Demetrius]". In Beke, Margit (wyd.). ''Esztergomi érsekek 1001–2003'' [''Arcybiskupi Ostrzyhomia 1001–2003'']. Szent István Társulat. pp. 188–196. ISBN 963-361-472-4.
| |
| − | * Dobronić, Lelja (1995). ''Demetrij I.'' [''Demetriusz I'']. W: Franko, Mirošević (ed.). ''Zagrebački biskupi i nadbiskupi'' [''Biskupi i arcyiskupi Zagrzebia''] (po chorwacku). Školska knjiga. str. 137–139. ISBN 953-0-60597-8.
| |
| − | * Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
| |
| − | * Gillespie, James; Goodman, Anthony, wyd. (1998). ''Richard II: The Art of Kingship''. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-820189-3.
| |
| − | * Mályusz, Elemér (1984). ''Zsigmond király uralma Magyarországon, 1387–1437'' [''Panowanie króla Zygmunta na Węgrzech, 1387–1437'']. Gondolat. ISBN 963-281-414-2.
| |
| − | * Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [''Wysocy urzędnicy państwowi na Węgrzech od św. Stefana do współczesności: Encyklopedia biograficzna'']. Helikon Kiadó. ISBN 963-208-970-7.
| |
| − | * Rácz, György (2020). ''Az egyházi elit változásai'' [''Zmiany w elicie kościelnej'']. W: Csukovits, Enikő (wyd.). ''Az Anjou-kor hatalmi elitje''. MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont. str. 133–162. ISBN 978-963-416-212-4.
| |
| − | * Soós, Ferenc (1999). ''Magyarország kincstartói, 1340–1540'' [''Skarbnicy królewscy na Węgrech, 1340–1540'']. Argumentum. ISBN 963-446-118-2.
| |
| − | * Süttő, Szilárd (2003). ''Anjou-Magyarország alkonya I–II''. [''Zmierzch Andegawenów na Węgrzech'']. Belvedere Meridionale. ISBN 963-86387-0-2.
| |
| − | * Temesváry, János (1922). ''Erdély középkori püspökei'' [''Średniowieczni biskupi Siedmiogrodu'']. Minerva Irodalmi és Nyomdai Műintézet.
| |
| − | * Weisz, Boglárka (2015). ''Ki volt az első kincstartó? A kincstartói hivatal története a 14. században'' [''Kto był pierwszym skarbnikiem? Historia kancelarii skarbnika w XIV wieku'']. Történelmi Szemle. Hungarian Academy of Sciences. '''57''' (4): str. 527–540. ISSN 0040-9634.
| |
| − | | |
| − | == Linki zewnętrzne ==
| |
| − | | |
| − | * [http://www.gcatholic.org/hierarchy/data/cardU06-1.htm#23427 Gcatholic.org]
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Kardynał infobox
| |
| − | |imię i nazwisko = Demeter (węg.)<br>Demetriusz (pol.)<br>Demetrius (łac.)
| |
| − | |imię i nazwisko oryginalne =
| |
| − | |imię przybrane =
| |
| − | |imię przybrane oryginalne =
| |
| − | |tytuł = [[Arcybiskup Ostrzyhomia]]<br>kardynał
| |
| − | |grafika = Demeter_esztergomi_érsek_pecsétje.jpg
| |
| − | |opis grafiki = Pieczęć arcybiskupa Demetriusa
| |
| − | |herb =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |dewiza - j. polski =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |państwo = [[Królestwo Węgier]]
| |
| − | |wariant flagi =
| |
| − | | |
| − | |data urodzenia = nieznana
| |
| − | |miejsce urodzenia =
| |
| − | |data śmierci = 20 lutego [[1387]]
| |
| − | |miejsce śmierci =
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | | |
| − | |1. funkcja = [[Biskup Syrmii]]
| |
| − | |1. funkcja - okres = 1364–1368
| |
| − | | |
| − | |2. funkcja = [[Biskup Siedmiogrodu]]
| |
| − | |2. funkcja - okres = 1368–1376
| |
| − | | |
| − | |3. funkcja = [[Biskup Zagrzebia]]
| |
| − | |3. funkcja - okres = 1376–1378
| |
| − | | |
| − | |4. funkcja = [[Arcybiskup Ostrzyhomia]]
| |
| − | |4. funkcja - okres = 1378–1387
| |
| − | | |
| − | |wyznanie = [[katolicyzm]]
| |
| − | |kościół = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
| |
| − | |inkardynacja =
| |
| − | |data ślubów zakonnych =
| |
| − | |data diakonatu =
| |
| − | |data ordynacji =
| |
| − | |data święceń =
| |
| − | |data nominacji =
| |
| − | |data sakry =
| |
| − | |data patriarchatu =
| |
| − | |data kreacji = 18 października [[1378]]
| |
| − | |papież kreujący = Urban VI
| |
| − | |kościół tytularny =
| |
| − | |data pontyfikatu =
| |
| − | |utrata stanu duchownego =
| |
| − | |data laicyzacji =
| |
| − | |grafika 2 =
| |
| − | |opis grafiki 2 =
| |
| − | | |
| − | |podpis =
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons =
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | |wikinews =
| |
| − | |www =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Arcybiskupi Ostrzyhomia]]
| |
| − | [[Kategoria:Biskupi Siedmiogrodu]]
| |
| − | [[Kategoria:Biskupi Syrmii]]
| |
| − | [[Kategoria:Biskupi Zagrzebia]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy duchowni]]
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Skarbnicy królewscy]]
| |
| − | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
| |
| − | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
| |
| − | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1387]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | |
