Slawonia: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z chorwackiej" na "przetłumaczone z chorwackiej")
 
(Nie pokazano 4 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:0p]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
[[Kategoria:Strony importowane z chorwackiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 49: Linia 49:
 
Na początku [[IX wiek]]u Slawonia tworzyła odrębne księstwo Chorwacji Panońskiej (Posawskiej) pod władzą księcia [[Ljudevit]]a, sięgając na zachód do rzeki [[Kupa (dopływ Sawy)|Kupy]]. Od [[X wiek]]u w składzie Chorwacji. W XVII i XVIII wieku w składzie [[Pogranicze Wojskowe|Pogranicza Wojskowego]] między [[Habsburgowie|habsburskimi]] [[Węgry|Węgrami]] a [[Imperium Osmańskie|imperium osmańskim]]. Po [[Pokój w Karłowicach|pokoju karłowickim]] odtworzona w granicach przesuniętych na wschód jako odrębne [[Królestwo Slawonii]]. Po ugodzie chorwacko-węgierskiej w [[1868]] połączona z Chorwacją jako część [[Trójjedyne Królestwo Chorwacji, Slawonii i Dalmacji|Trójjedynego Królestwa Chorwacji, Slawonii i Dalmacji]]. Po rozpadzie [[Jugosławia|Jugosławii]] w [[1991]] roku zachodnie (okolice [[Okučani]]) i wschodnie, zaliczane do [[Srem]]u, (okolice Vukovaru) skraje Slawonii zostały przez miejscowych [[Serbia|Serbów]] włączone do [[Republika Serbskiej Krajiny|Republiki Serbskiej Krainy]]. Od czasu jej likwidacji w 1995 pozostają w granicach Chorwacji.  
 
Na początku [[IX wiek]]u Slawonia tworzyła odrębne księstwo Chorwacji Panońskiej (Posawskiej) pod władzą księcia [[Ljudevit]]a, sięgając na zachód do rzeki [[Kupa (dopływ Sawy)|Kupy]]. Od [[X wiek]]u w składzie Chorwacji. W XVII i XVIII wieku w składzie [[Pogranicze Wojskowe|Pogranicza Wojskowego]] między [[Habsburgowie|habsburskimi]] [[Węgry|Węgrami]] a [[Imperium Osmańskie|imperium osmańskim]]. Po [[Pokój w Karłowicach|pokoju karłowickim]] odtworzona w granicach przesuniętych na wschód jako odrębne [[Królestwo Slawonii]]. Po ugodzie chorwacko-węgierskiej w [[1868]] połączona z Chorwacją jako część [[Trójjedyne Królestwo Chorwacji, Slawonii i Dalmacji|Trójjedynego Królestwa Chorwacji, Slawonii i Dalmacji]]. Po rozpadzie [[Jugosławia|Jugosławii]] w [[1991]] roku zachodnie (okolice [[Okučani]]) i wschodnie, zaliczane do [[Srem]]u, (okolice Vukovaru) skraje Slawonii zostały przez miejscowych [[Serbia|Serbów]] włączone do [[Republika Serbskiej Krajiny|Republiki Serbskiej Krainy]]. Od czasu jej likwidacji w 1995 pozostają w granicach Chorwacji.  
  
=== Etnički sastav po županijama ===
+
=== Skład etniczny według županiji ===
 
*[[Virovitičko-podravska županija|Virovitičko-podravska]]: 89,47% [[Hrvati]], 6,08% [[Srbi]], 0,27% [[Mađari]], 0,25% [[Albanci]], 0,10% [[Česi]]
 
*[[Virovitičko-podravska županija|Virovitičko-podravska]]: 89,47% [[Hrvati]], 6,08% [[Srbi]], 0,27% [[Mađari]], 0,25% [[Albanci]], 0,10% [[Česi]]
 
*[[Osječko-baranjska županija|Osječko-baranjska]]: 83,89% [[Hrvati]], 6,73% [[Srbi]], 2,96% [[Mađari]], 0,65% [[Slovaci]], 0,30% [[Romi]], 0,29% [[Nijemci]], 0,26% [[Albanci]], 0,15% [[Slovenci]], 0,12% [[Bošnjaci]], 0,11% [[Crnogorci]]
 
*[[Osječko-baranjska županija|Osječko-baranjska]]: 83,89% [[Hrvati]], 6,73% [[Srbi]], 2,96% [[Mađari]], 0,65% [[Slovaci]], 0,30% [[Romi]], 0,29% [[Nijemci]], 0,26% [[Albanci]], 0,15% [[Slovenci]], 0,12% [[Bošnjaci]], 0,11% [[Crnogorci]]
Linia 56: Linia 56:
 
*[[Vukovarsko-srijemska županija|Vukovarsko-srijemska]]: 78,27% [[Hrvati]], 11,45% [[Srbi]], 1,00% [[Mađari]], 0,88% [[Rusini]], 0,65% [[Slovaci]], 0,56% [[Bošnjaci]], 0,24% [[Albanci]], 0,23% [[Ukrajinci]]
 
*[[Vukovarsko-srijemska županija|Vukovarsko-srijemska]]: 78,27% [[Hrvati]], 11,45% [[Srbi]], 1,00% [[Mađari]], 0,88% [[Rusini]], 0,65% [[Slovaci]], 0,56% [[Bošnjaci]], 0,24% [[Albanci]], 0,23% [[Ukrajinci]]
  
U Istočnoj je Hrvatskoj prema rezultatima posljednjega popisa stanovništva iz 2011 godine živjelo ukupno 806.192 stanovnika, ili 19.8% ukupnog stanovništva Hrvatske. U odnosu na 1991. godinu (977.391 stanovnik) zabilježena je ukupna depopulacija ili pad ukupnoga broja stanovnika od 13.5% (apsolutno za 171 199 osobe).
+
Zgodnie z wynikami ostatniego spisu ludności z 2011 r. we wschodniej Chorwacji mieszkało łącznie 806 192 mieszkańców, czyli 19,8% całej populacji Chorwacji. W porównaniu do 1991 r. (977 391 mieszkańców) odnotowano całkowite wyludnienie lub spadek ogólnej liczby mieszkańców o 13,5% (bezwzględnie dla 171.199 osób).
 
<ref>[http://hrcak.srce.hr/file/8806 Demografski ratni gubici kao determinanta razvoja stanovništva Istočne Hrvatske u razdoblju 1991.–2001.]</ref>
 
<ref>[http://hrcak.srce.hr/file/8806 Demografski ratni gubici kao determinanta razvoja stanovništva Istočne Hrvatske u razdoblju 1991.–2001.]</ref>
  
== Politische Gliederung ==
+
== Struktura administracyjna ==
Obszar Slawonii jest obecnie administrowany w županije (powiatach):
+
Obszar Slawonii jest obecnie administrowany przez županije (powiaty):
  
 
{| class="wikitable sortable zebra"
 
{| class="wikitable sortable zebra"
 
|- class=hintergrundfarbe6
 
|- class=hintergrundfarbe6
! class=unsortable | Flagge
+
! class=unsortable | Flaga
! class=unsortable | Wappen
+
! class=unsortable | Herb
 
! Chorwacka nazwa<br>''(Županija)''
 
! Chorwacka nazwa<br>''(Županija)''
 
! Niemiecka nazwa
 
! Niemiecka nazwa
! class=unsortable |  Karte
+
! class=unsortable |  Mapa
! Fläche (km²)
+
! Powierzchnia (km²)
! Einwohnerzahl (2001)
+
! Liczba mieszk. (2001)
! Verwaltungssitz
+
! Stolica adm.
! geographische Lage
+
! położenie geograficzne
 
|-
 
|-
 
| align=center | [[Plik:Flag_of_Virovitica-Podravina_County.png|40px]]
 
| align=center | [[Plik:Flag_of_Virovitica-Podravina_County.png|40px]]
Linia 82: Linia 82:
 
| 93.389
 
| 93.389
 
| [[Virovitica]]
 
| [[Virovitica]]
| längs der [[Drau]] an der Grenze zu [[Ungarn]]
+
| wzdłuż [[Drava]] na granicy z [[Węgrami]]
 
|-
 
|-
 
| align=center | [[Plik:Zastava_Osječko-baranjske_županije.png|40px]]
 
| align=center | [[Plik:Zastava_Osječko-baranjske_županije.png|40px]]
Linia 92: Linia 92:
 
| 330.506
 
| 330.506
 
| [[Osijek]]
 
| [[Osijek]]
| umfasst das nordöstliche Slawonien um die Stadt [[Osijek]] herum und den kroatischen Teil der [[Komitat Baranya (historisch)|Baranja]] (nördlich der [[Drau]])
+
| obejmuje północno-wschodnią Slawonię wokół miasta [[Osijek]] i chorwacką część [[Baranja]] (na północ od [[Drava]])
 
|-
 
|-
 
| align=center | [[Plik:Flag_of_Požega-Slavonia_County.png|40px]]
 
| align=center | [[Plik:Flag_of_Požega-Slavonia_County.png|40px]]
Linia 102: Linia 102:
 
| 85.831
 
| 85.831
 
| [[Požega (Kroatien)|Požega]]
 
| [[Požega (Kroatien)|Požega]]
| im mittleren Slawonien zwischen der Gespanschaft Virovitica-Podravina und der [[Gespanschaft Brod-Posavina]]
+
| w środkowej Slawonii między okręgami Virovitica-Podravina i [[okręg brod-posavina]]
 
|-
 
|-
 
| align=center | [[Plik:Flag_of_Brod-Posavina_County.svg|40px]]
 
| align=center | [[Plik:Flag_of_Brod-Posavina_County.svg|40px]]
Linia 112: Linia 112:
 
| 176.765
 
| 176.765
 
| [[Slavonski Brod]]
 
| [[Slavonski Brod]]
| längs der [[Save]] an der Grenze zu [[Bosnien-Herzegowina]]
+
| wzdłuż [[Sava]] na granicy z [[Bośnia i Hercegowina]]
 
|-
 
|-
 
| align=center | [[Plik:Flag_of_Vukovar-Syrmia_County.svg|40px]]
 
| align=center | [[Plik:Flag_of_Vukovar-Syrmia_County.svg|40px]]
Linia 122: Linia 122:
 
| 204.768
 
| 204.768
 
| [[Vukovar]]
 
| [[Vukovar]]
| umfasst den östlichsten Teil Slawoniens um [[Vukovar]] herum an der Grenze zu [[Serbien]]
+
| obejmuje najbardziej wysuniętą na wschód część Slawonii wokół [[Vukovar]] na granicy z [[Serbia]]
 
|}
 
|}
 
==== Miasta w Slawonii liczące ponad 20 000 mieszkańców ([[2011.]]) ====
 
==== Miasta w Slawonii liczące ponad 20 000 mieszkańców ([[2011.]]) ====
 
{| class="sortable wikitable" cellspacing="2" style="margin-top:7px; margin-right:0; background:none; text-align:left; font-size:90%;"
 
{| class="sortable wikitable" cellspacing="2" style="margin-top:7px; margin-right:0; background:none; text-align:left; font-size:90%;"
 
|- style="font-size:100%; text-align:right;"
 
|- style="font-size:100%; text-align:right;"
! Grb !! Grad !! Županija !! Površina (km<sup>2</sup>)!! Stanovništvo<br/>([[Dodatak:Popis stanovništva u Hrvatskoj 2011.|Popis 2011.]])
+
! Grb !! Grad !! Županija !! Površina (km²)!! Stanovništvo<br/>([[Dodatak:Popis stanovništva u Hrvatskoj 2011.|Popis 2011.]])
 
|-
 
|-
 
| [[Plik:Osijek_(grb).gif|23px]] || [[Osijek]] || {{ZD+X/HŽ|OBŽ}} || style="text-align:right;padding-right:2px"| 171 km² || style="text-align:right;padding-right:2px"| 108.048
 
| [[Plik:Osijek_(grb).gif|23px]] || [[Osijek]] || {{ZD+X/HŽ|OBŽ}} || style="text-align:right;padding-right:2px"| 171 km² || style="text-align:right;padding-right:2px"| 108.048
Linia 144: Linia 144:
 
|}
 
|}
  
==== Gradovi u Slavoniji s manje od 20.000 stanovnika ([[2011.]]) ====
+
==== Miasta w Slawonii liczące mniej niż 20 000 mieszkańców ([[2011.]]) ====
 
{| class="sortable wikitable" cellspacing="2" style="margin-top:7px; margin-right:0; background:none; text-align:left; font-size:90%;"
 
{| class="sortable wikitable" cellspacing="2" style="margin-top:7px; margin-right:0; background:none; text-align:left; font-size:90%;"
 
|- style="font-size:100%; text-align:right;"
 
|- style="font-size:100%; text-align:right;"
! Grb !! Grad !! Županija !! Površina (km<sup>2</sup>)!! Stanovništvo<br/>([[Dodatak:Popis stanovništva u Hrvatskoj 2011.|Popis 2011.]])
+
! Grb !! Grad !! Županija !! Površina (km²)!! Stanovništvo<br/>([[Dodatak:Popis stanovništva u Hrvatskoj 2011.|Popis 2011.]])
 
|-
 
|-
 
| [[Plik:Našice_(grb).gif|23px]] || [[Našice]] || {{ZD+X/HŽ|OBŽ}} || style="text-align:right;padding-right:2px"| 205,54 km² || style="text-align:right;padding-right:2px"| 16.224
 
| [[Plik:Našice_(grb).gif|23px]] || [[Našice]] || {{ZD+X/HŽ|OBŽ}} || style="text-align:right;padding-right:2px"| 205,54 km² || style="text-align:right;padding-right:2px"| 16.224

Aktualna wersja na dzień 17:21, 7 mar 2021


Plik:Slavonia 5 counties colour coded.svg
Pięć krain Slawonii:
  Żupanat Brod-Posavina
  Żupanat Osijek-Baranja
  Żupanat Požega-Slavonia
  Żupanat Virovitica-Podravina
  Żupanat Vukovar-Srijem
Plik:Slavonia.svg
     Slawonia (z zachodnim Sremem) i      Baranya na mapie Republiki Chorwacji
Plik:Croatia-Slavonia.png
Obszar Slawonii zaznaczony na mapie Chorwacji

Slawonia (chor. Slavonija[1]) – historyczna kraina we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy. Często zaliczany jest do niej także region Sremu.

Slawonia zajmuje południowy skraj Kotliny Panońskiej. W jej skład wchodzą szerokie doliny Sawy i Drawy – Posawie i Podrawie oraz leżąca między nimi równina, z której wyrastają wzniesienia panońskich gór wyspowych (najwyższe pasmo – góry Papuk, do 953 m n.p.m.).

Główne miasta i ośrodki przemysłowe: Osijek, Slavonski Brod, Vukovar (historyczny Srem), Borovo.

Urodzajny region rolniczy – uprawa: pszenicy, kukurydzy, buraków cukrowych, konopi, lnu, drzew owocowych, winorośli, warzyw; hodowla: bydła i trzody chlewnej.

Na początku IX wieku Slawonia tworzyła odrębne księstwo Chorwacji Panońskiej (Posawskiej) pod władzą księcia Ljudevita, sięgając na zachód do rzeki Kupy. Od X wieku w składzie Chorwacji. W XVII i XVIII wieku w składzie Pogranicza Wojskowego między habsburskimi Węgrami a imperium osmańskim. Po pokoju karłowickim odtworzona w granicach przesuniętych na wschód jako odrębne Królestwo Slawonii. Po ugodzie chorwacko-węgierskiej w 1868 połączona z Chorwacją jako część Trójjedynego Królestwa Chorwacji, Slawonii i Dalmacji. Po rozpadzie Jugosławii w 1991 roku zachodnie (okolice Okučani) i wschodnie, zaliczane do Sremu, (okolice Vukovaru) skraje Slawonii zostały przez miejscowych Serbów włączone do Republiki Serbskiej Krainy. Od czasu jej likwidacji w 1995 pozostają w granicach Chorwacji.

Skład etniczny według županiji

Zgodnie z wynikami ostatniego spisu ludności z 2011 r. we wschodniej Chorwacji mieszkało łącznie 806 192 mieszkańców, czyli 19,8% całej populacji Chorwacji. W porównaniu do 1991 r. (977 391 mieszkańców) odnotowano całkowite wyludnienie lub spadek ogólnej liczby mieszkańców o 13,5% (bezwzględnie dla 171.199 osób). [2]

Struktura administracyjna

Obszar Slawonii jest obecnie administrowany przez županije (powiaty):

Flaga Herb Chorwacka nazwa
(Županija)
Niemiecka nazwa Mapa Powierzchnia (km²) Liczba mieszk. (2001) Stolica adm. położenie geograficzne
40px 40px Virovitičko-podravska županija Gespanschaft Virovitica-Podravina 60px 2.021 93.389 Virovitica wzdłuż Drava na granicy z Węgrami
40px 40px Osječko-baranjska županija Gespanschaft Osijek-Baranja 60px 4.149 330.506 Osijek obejmuje północno-wschodnią Slawonię wokół miasta Osijek i chorwacką część Baranja (na północ od Drava)
40px 40px Požeško-slavonska županija Gespanschaft Požega-Slawonien 60px 1.821 85.831 Požega w środkowej Slawonii między okręgami Virovitica-Podravina i okręg brod-posavina
40px 40px Brodsko-posavska županija Gespanschaft Brod-Posavina 60px 2.027 176.765 Slavonski Brod wzdłuż Sava na granicy z Bośnia i Hercegowina
40px 40px Vukovarsko-srijemska županija Gespanschaft Vukovar-Syrmien 60px 2.448 204.768 Vukovar obejmuje najbardziej wysuniętą na wschód część Slawonii wokół Vukovar na granicy z Serbia

Miasta w Slawonii liczące ponad 20 000 mieszkańców (2011.)

Grb Grad Županija Površina (km²) Stanovništvo
(Popis 2011.)
23px Osijek 23px Osječko-baranjska 171 km² 108.048
23px Slavonski Brod 23px Brodsko-posavska 50,27 km² 59.141
23px Vinkovci 23px Vukovarsko-srijemska 94,21 km² 32.029
23px Đakovo 23px Osječko-baranjska 170 km² 30.092
23px Vukovar 23px Vukovarsko-srijemska 100,26 km² 27.683
23px Požega 23px Požeško-slavonska 133,91 km² 26.248
23px Virovitica 23px Virovitičko-podravska 178,49 km² 21.291

Miasta w Slawonii liczące mniej niż 20 000 mieszkańców (2011.)

Grb Grad Županija Površina (km²) Stanovništvo
(Popis 2011.)
23px Našice 23px Osječko-baranjska 205,54 km² 16.224
23px Nova Gradiška 23px Brodsko-posavska 49,58 km² 15.833
23px Slatina 23px Virovitičko-podravska 156 km² 14.819
23px Valpovo 23px Osječko-baranjska 141,67 km² 12.327
23px Županja 23px Vukovarsko-srijemska 88,94 km² 12.090
23px Pleternica 23px Požeško-slavonska 198,13 km² 11.323
23px Beli Manastir 23px Osječko-baranjska 55 km² 10.986
23px Belišće 23px Osječko-baranjska 69 km² 10.825
23px Donji Miholjac 23px Osječko-baranjska 134,6 km² 9.491
23px Pakrac 23px Požeško-slavonska 358,82 km² 8.460
23px Ilok 23px Vukovarsko-srijemska 129,46 km² 6.767
23px Otok 23px Vukovarsko-srijemska 136,15 km² 6.343
23px Kutjevo 23px Požeško-slavonska 173,61 km² 6.247
23px Lipik 23px Požeško-slavonska 212 km² 6.170
23px Orahovica 23px Virovitičko-podravska 123,9 km² 5.304

Przypisy

  1. "Sławonia: Sklawonija (: łac. Sclavonia, wł. Schiavonia) w: Polska a Europa w świetle nazw geograficznych. Karol Zierhoffer, Zofia Zierhoffer, 2007 s. 141
  2. Demografski ratni gubici kao determinanta razvoja stanovništva Istočne Hrvatske u razdoblju 1991.–2001.