Oblężenie Wiener Neustadt: Różnice pomiędzy wersjami
(Utworzono nową stronę "Kategoria:2 Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii {{Uwaga| |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Wiener_Neustadt |autorzy = https:...") |
|||
| (Nie pokazano 6 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:1wt]] |
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | + | (pol. ''Oblężenie Wiener Neustadt'', niem. ''Belagerung von Wiener Neustadt'') trwało 18 miesięcy. Było częścią wojny austro-węgierskiej między [[Fryderyk III|Fryderykiem III]], cesarzem a [[Maciej|Maciejem Korwinem]], królem Węgier. Oznaczało to koniec serii oblężeń, podczas gdy Węgry kontrolowały Styrię i Dolną Austrię. | |
| − | + | ||
| − | + | == Przesłanka == | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[File:311St.Georgs Ritterorden Einsetzung durch Papst Paul II.jpg|left|thumb|170px|On 1 January 1469 in the presence of Emperor Frederick III Pope Paul II accolades Johann Siebenhirter the first Grand Master of the St. George's Knights in the Lateran Basilica]] | [[File:311St.Georgs Ritterorden Einsetzung durch Papst Paul II.jpg|left|thumb|170px|On 1 January 1469 in the presence of Emperor Frederick III Pope Paul II accolades Johann Siebenhirter the first Grand Master of the St. George's Knights in the Lateran Basilica]] | ||
| − | |||
| − | == | + | Miasto było wielokrotnie niepokojone podczas wojny austro-węgierskiej. Najpierw w 1477 r. Wielki Mistrz Johann Siebenhirter z nowo utworzonego (1469) [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zakon_%C5%9Bw._Jerzego_z_Karyntii Zakonu św. Jerzego z Karyntii] zajął miasto w celu obrony miasta. Byli oddani obronie granic ziem austriackich przed zagrożeniami ze Wschodu. Pierwotnie przeciwstawiony Turkom, zakon znalazł się pomiędzy królem Maciejem a cesarzem Fryderykiem, który został założycielem zakonu. Siebenhirter umieścił siedzibę Zakonu z Millstatt do Wiener Neustadt. W maju 1478 r. rozkazał chałupom obciążonych hipoteką węgierskich wiosek Kismarton i Fraknó - których był kapitanem i w których zrodził Zakon − do ciężkiej pracy przy fortyfikacjach miasta. Po [[Oblężenie Wiednia|oblężeniu Wiednia]] odwiedził Macieja, aby naruszyć status Neustadt. W rezultacie zawarli rozejm na terenach należących do Zakonu i wymienili jeńców wojennych. Traktat oznaczał uodpornienie Zakonu na wojnę austro-węgierską. Sytuacja ta była sprzeczna, ponieważ Siebenhirter w międzyczasie utrzymywał urząd kapitana w Neustadt. Siebenhirter zobowiązał się również, że jego rycerze w Wartenstein odrzucą wszelkie prośby cesarza o wsparcie. Mógł też dalej kierować Zakonem na ziemiach pod zwierzchnictwem Macieja.<ref name="Dezsényi" /> |
| + | |||
| + | == Oblężenie == | ||
| + | |||
[[File:WrNeustadt Reckturm.jpg|200px|left|thumb|Tower at the northwestern corner of Wiener Neustadt's defensive wall]] | [[File:WrNeustadt Reckturm.jpg|200px|left|thumb|Tower at the northwestern corner of Wiener Neustadt's defensive wall]] | ||
| − | |||
| − | + | [https://en.wikipedia.org/wiki/Burg_Wiener_Neustadt Wiener Neustadt] było dobrze bronionym i wyposażonym miastem-twierdzą swoich czasów. Miasto było otoczone trzema rowami i potężnym prostokątnym łańcuchem kamiennych murów, przedmieścia chronił szeroki rów wodny przed nagłymi atakami, z czterema wyjściami bramnymi na mostach zwodzonych do miasta. Na Ungarthore (węg. Węgierska Baszta) stał książęcy zamek z wysokimi murami i czterema kamiennymi wieżami. Na tyłach zamku znajdował się Thiergarten otoczony głęboką fosą. Okolica była bagnista i piaszczysta, co komplikowało zadanie oblegającym. Fortyfikacje wyposażono w arkebuzy i maszyny o zasięgu ognia 2 000 kroków. | |
| − | + | ||
| − | + | Po zdobyci Wiednia król Maciej wezwał swoje wojska do okrążenia Wiener Neustadt, co w późniejszych czasach mogłoby stanowić potencjalne zagrożenie dla podbitych ziem. Wysłał kapitanów [[Szapolyai István|Stefana Zápolyę]], [[Kanizsai II. László|Władysława II Kanizsaya]], Jakuba Székely'ego, Wilhelma Tettauera i [[Báthori V. István|Stefana V Batorego]], aby rozpoczęli oblężenie w 1486 r. Zbudowali oni cztery wieże oblężnicze. Zgodnie z przepowiednią jego astrologów, dołączyli do nich 13 stycznia 1487 roku po roku oblężenia.<ref name="Bonfini">Antonio Bonfini (1995) [1568]. "Negyedik tized – hatodik-nyolcadik könyv" [Czwarta dekada - książka od szóstej do ósmej]. ''[https://web.archive.org/web/20120326104931/http://tortenelmunk.multiply.com/journal?&page_start=120 Rerum Hungaricum Decades]'' [''Dziesięć tomów spraw węgierskich''] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Balassi Kiadó (reprint). ISBN 963-506-040-8. Zarchiwizowano z [http://tortenelmunk.multiply.com/journal?&page_start=120 oryginału] 26 marca 2012. [dostęp: 2011-06-30].</ref> | |
| − | + | ||
| − | + | Po przybyciu Maciej zdał sobie sprawę z błędów popełnionych przez swoich kapitanów. Przekonał się, że pierścień oblężenia nie jest wystarczająco ciasny. Przyciągnął krąg bliżej i zbudowano kilka wież strażniczych. Polecił rotację rezerw podczas oblężeń, aby zawsze był w stanie atakować świeżymi żołnierzami. [[Czarna Armia]] otrzymała rozkaz ataku na przedmieścia wiedeńskie; przekroczyli rów, podpalili przedmieścia i wypędzili mieszkańców, a część jego żołnierzy rzuciła się, by pomóc w toczącej się zaciętej walce w okopach wokół centrum miasta. Most zwodzony się zawalił, powodując, że wielu ludzi wpadło do okopów, w których utonęli, inni zostali zabici przez Węgrów, którzy przedarli się do bram miasta. Następnego dnia mieszkańcy wycofali się do Ungarthore pod osłoną mostu zwodzonego na tylnych przedmieściach zewnętrznego miasta. Maciej natomiast dotarł do fosy przed ''Wiedeńską Basztę'' (niem. Wienerthore) i przesunął swoje ciężkie działa do przodu, w tym sześć ogromnych, zdobytych wcześniej na Osmanach i przywiódł machiny oblężnicze, które miały wypełnić okopy i wezwano dla szalup transportowych służących jako mosty ruchome. Nakazał ciągłe ostrzeliwanie fortyfikacji<ref name="Fessler">Ignaz Aurelius Fessler (1867). ''[https://archive.org/details/geschichtevonung03fessuoft Geschichte von Ungarn]'' [''Historia Węgier''] (po niemiecku). Leipzig, Germany: Friedrich Arnold Brockhaus. str. 158–160. [dostęp: 2011-07-03].</ref>, a następnie zniszczył sześć wież<ref name="Bonfini" />, w tym południowo-zachodnią narożną.<ref name="Reidinger">Erwin Reidinger (2001). ''[https://books.google.com/books?id=Q9slQ0vbxvYC Planung oder Zufall: Wiener Neustadt 1192]'' [''Planowanie lub zbieg okoliczności: Wiener Neustadt 1192''] (po węgiersku). Wien, Austria: Böhlau Verlag. str. 212. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-07-03].</ref> Więc garnizon Wiener Neustadt nie miał wysokich budynków do zainstalowania broni dalekiego zasięgu, zamontowali je na dzwonnicach kościołów. Nadal byli w stanie bombardować węgierski obóz główny. Pomimo tego, że był oddanym chrześcijaninem, Maciej pozwolił na ostrzał kościołów, z wyjątkiem przypadku wysokiego ryzyka, by nie spalić miasta.<ref name="Fessler" /> W międzyczasie Johann von Königsberg i Ruprecht von Reichenberg z powodzeniem przebili się przez okrażenie i sprowadzili zapasy. Reichenberg nawet spalił dwie wieże oblężnicze, gdy powracał.<ref name="Bánlaky">József Bánlaky (1929). "b) Az 1483–1489. évi hadjárat Frigyes császár és egyes birodalmi rendek ellen. Mátyás erőlködései Corvin János trónigényeinek biztosítása érdekében. A király halála." [B. Kampania 1483–1489 przeciwko Fryderykowi i niektórym posiadłościom cesarskim. Walka Macieja o zabezpieczenie tronu dla Jana Korwina. Śmierć króla.]. ''[http://mek.oszk.hu/09400/09477/html/0011/878.html A magyar nemzet hadtörténelme]'' [''Wojskowa historia narodu węgierskiego''] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp: 2011-06-27].</ref> Po siedmiu miesiącach z kilkoma próbami włamań, okopów i zdrady, deputowani miejscy przybyli do obozu królewskiego z prośbą o zaprzestanie działań wojennych. Trzeciego dnia negocjacji, 2 lipca, Johann Wulfersdorf i król Macieja uzgodnili następujące warunki: | |
| − | + | ||
| − | + | [[File:295Innerer Rat Wiener Neustadt.jpg|200px|right|thumb|współczesny obraz rady miejskiej Wiener Neustadt]] | |
| − | + | ||
| − | + | :Strony czekają do 16 sierpnia i między nim a mieszkańcami zamku i miasta powinien zapanować spokój; do tej pory armia cesarska licząca co najmniej 3 000 ludzi musi dotrzeć do granic bram miasta bez pomocy Wiener Neustadt, a tym samym oblężenie zostaje automatycznie zniesione, w przeciwnym razie w dniu wyznaczonym miasto i zamek przejdą do króla. Dowódcy i żołnierze, a także ludzie, którzy chcą odejść, mogą to zrobić z całym swoim dobytkiem do 300 wagonów, ale muszą pozostawić cesarskie posiadłości na miejscu. Król potwierdza miastu przywileje. Obiecuje również wypłacić odszkodowanie i zwrócić wszystkie towary, które zostały zabrane lub zdewastowane. Strony nie mogą się do siebie zbliżyć, każdy przestępca musi zostać rozstrzelany, nie naruszając tego pokoju. | |
| − | + | ||
| − | + | W mieście krążyły plotki, że armia cesarska zbliża się do ich wyzwolenia, podczas gdy Maciej wiedział, jak niemożliwym byłoby zebranie takiej armii, więc obie strony wojujące były zadowolone z wyniku.<ref name="Fessler" /> | |
| − | + | ||
| − | + | Król postanowił spędzić czas celem zmuszenia pobliskich ziem austriackich do poddania się. Schottwien jako pierwszy poddał się Węgrom po jednym dniu oblężenia 12 lipca. Następnie przyszedł Mürzzuschlag, potem Kindberg, Maceij przejął pełną kontrolę nad Przełęczą Semmering, w sumie poddało mu się 20 gmin.<ref name="Bánlaky" /> | |
| − | + | ||
| − | + | W międzyczasie książę Saksonii [https://pl.wikipedia.org/wiki/Albrecht_Odwa%C5%BCny Albert III] interweniował na prośbę Fryderyka. Zebrał na własny koszt armię liczącą 3 000 ludzi, wystarczająco liczną, by wypełnić umowę o pomocy. Udał się do Linzu, gdzie otrzymali wsparcie od swojego arcybiskupa Johanna von Salzburga i kapitana Gottharda von Starhemberga<ref name="Chmel">Joseph Chmel (1838) [1487]. [http://regesten.regesta-imperii.de/index.php?band=13000000&nr=8110 "1487 Juli 19 Nürnberg"]. ''Regesta Imperii'' (po niemiecku). Mainz, Austria: Akademie der Wissenschaften und der Literatur. [dostep: 2011-07-05].</ref> i był gotowy do marszu na Wiedeń Neustadt. Oficjalnie wypowiedział wojnę Węgrom 9 sierpnia. Obie armie spotkały się w St. Poelten, gdzie doszło tylko do drobnych potyczek, ale bez większej konfrontacji. Maceij napisał list, w którym oświadczył, że prowadzi wojnę z Fryderykiem jako arcyksięciem Austrii, a nie cesarzem, po czym książę odpowiedział 25 sierpnia, że dziedziczne ziemie cesarza należą do Świętego Cesarstwa Rzymskiego i nie należy ich traktować jako coś oderwanego od tego. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Podczas gdy ta korespondencja dyplomatyczna wyznaczona termin zniesienia oblężenia Wiener Neustadt minął. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | 17 sierpnia 1487 r. miasto zostało w spokoju przejęte przez Macieja.<ref name="Fessler" /> Tak więc 14 października Maciej spotkał się z Albertem, gdzie uzgodniono rozejm. Albert nie miał innego sposobu, jak tylko ustnie wspierany, a czasem obrażany przez cesarza Fryderyka, podjął decyzję − ku niezadowoleniu Fryderyka − o przerwaniu wojny z Maciejem 12 grudnia. Wybrali papieża Innocentego VIII, aby wymierzyć sprawiedliwość ich niezgodowi. Frederick zgłosił weto do umowy, chociaż zrobiły to zainteresowane strony.<ref name="Bánlaky" /> | |
| − | + | == Następstwa == | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Po oblężeniu rozejmu został zawarty przez mediatora Stolicy Apostolskiej [https://pl.wikipedia.org/wiki/Raymond_P%C3%A9rault Raymonda Péraulta] między Fryderykiem a Maciejem w 1488 roku.<ref name="Deutsche Biographie">Raimund(us) Peraudi (Péraud). ''Deutsche Biographie'' (po niemiecku). München, Germany: Bayerischen Staatsbibliothek. [dostęp: 2011-07-04].</ref> Fryderyk zgodził się na ''status quo'', ponieważ był już zajęty powstaniem Brugge we Flandrii, w którym jego syn Maksymilian I był zakładnikiem obywateli, a jego osobista obecność była potrzebna do rozwiązania sytuacji.<ref name="csendes">Csendes, László (2004). "Hunyadi Mátyás nyugati politikája és hadjáratai" [Zachodnia polityka i kampanie Macieja Hunyadiego]. ''[The western policy and campaigns of Matthias Hunedoara Játszmák az országért]'' [''Mecze dla ojczyzny''] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Napkút Kiadó. Zarchiwizowano z [http://www.napkut.hu/naput_2004/2004_02/051.htm#lj284 oryginału] 21 lipca 2011. [dostep: 2011-07-06].</ref><ref name="AUT-HUN">Alexander Ganse. [http://www.zum.de/whkmla/military/15cen/brugge14881490.html "Flanders : Brugge Revolt, 1488–1490"]. ''World History at KMLA''. Hoengseong, South Korea: [https://en.wikipedia.org/wiki/Korean_Minjok_Leadership_Academy Korean Minjok Leadership Academy]. [dostęp: 2011-07-06].</ref> W negocjacjach Macieja reprezentowali jego austriaccy sympatycy hrabiowie [[Christoph von Liechtenstein-Nikolsburg]] i [[Leopold Brantz]].<ref name="csendes" /> Maciej zniósł cła importu win dla Zakonu Świętego Jerzego z Karyntii. W tym samym czasie Maciej odzyskał miasta [https://pl.wikipedia.org/wiki/Eisenstadt Kismarton] i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Forchtenstein Fraknó], które w przeciwieństwie do Fryderyka − jako władca nadania wyznaczonego w traktacie pokojowym z Wiener Neustadt w 1463 roku − natychmiast podarował Zakonowi Świętego Jerzego, aby wywołać napięcia. Z kolei Siebenhirter 13 lutego 1488 r. zrzekł się prawa do wiosek, a następnie otrzymał od Macieja w zamian za niego miasta [https://en.wikipedia.org/wiki/Trautmannsdorf_in_Oststeiermark Trautmannsdorf] i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Raach_am_Hochgebirge Wartenstein]. Udało mu się również ratyfikować tę umowę przez Fryderyka 30 kwietnia 1489 r.<ref name="Dezsényi" /> | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | == | + | | |
| − | {{ | + | {{infobox military conflict |
| + | | conflict = Oblężenie Wiener Neustadt (pol.)<br>Belagerung von Wiener Neustadt (niem.) | ||
| + | |epoka = średniowiecze | ||
| + | | partof = [[Węgiersko–austriacka wojna (1477–1488)]] | ||
| + | | image = | ||
| + | | caption = | ||
| + | | date = 13 stycznia 1487 – 17 sierpnia 1487 | ||
| + | | place = [[Wiener Neustadt]], [[Dolna Austria]] | ||
| + | | territory = Austria scedowała [[Królestwo Węgier|Królestwu Węgier]] zachodnie ziemie [[Dolna Austria|Dolnej Austrii]], [[Styria|Styrię]] i [[Karyntia|Karyntię]] | ||
| + | |casus = | ||
| + | | result = Kapitulacja miasta, zwycięstwo Węgier | ||
| + | | combatant2 = [[File:Generic Arms of the Holy Roman Emperor (after 1433).svg|22px]] [[Cesarstwo|Święte Cesarstwo Rzymskie]]<br />[[File:Blason_Jean-Georges_IV_de_Saxe.svg|22px]] [https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektorat_Saksonii Elektorat Saksonii] | ||
| + | | combatant1 = [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22px]] [[Królestwo Węgier]]<hr />[[File:Coat of arms of the Swabian League.svg|22px]] [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zakon_%C5%9Bw._Jerzego_z_Karyntii Zakon św. Jerzego] | ||
| + | | combatant3 = [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zakon_%C5%9Bw._Jerzego_z_Karyntii Zakon św. Jerzego z Karyntii]<ref name= "Dezsényi" /> | ||
| + | | commander2 = Hanns von Wulfestorff<ref name="Geissau">Anton Ferdinand von Geissau (1805). ''[https://books.google.com/?id=SZ0AAAAAcAAJ Geschichte der Belagerung Wiens durch den König Mathias von Hungarn, in den Jahren 1484 bis 1485]'' [''Historia oblężenia Wiednia przez króla Węgier Macieja w latach 1484-1485''] (po niemiecku). Wien, Austria: Anton Strauss. str. 54. [dostęp: 2011-07-01].</ref><br/>Klemens Bachlek<ref name="Geissau" /><br/>Gandolf von Khünburg<ref name="Geissau" /><br/>Bernard <small>von Westernacher</small><ref name="Geissau" /><br/>Hugo von Grafeneck<ref name="Geissau" /><br />Ruprecht <small>von Reichenberg</small><ref name="Bánlaky" /><hr />[https://pl.wikipedia.org/wiki/Albrecht_Odwa%C5%BCny Alberech Odważny]<ref name= "Bánlaky" /> | ||
| + | | commander1 = [[Maciej Korwin]]<br/>[[Szapolyai Imre]]<br/>[[Wilhelm Tettauer]]<br/>[[Drágffy Bertalan]]<br/>[[Jacob Szekler]]<br/>[[Kanizsai II. László]]<br/>[[Geréb III. Péter]] ''de Vingard''<br/>[[Geréb Mátyás]] ''de Vingard''<br/>[[Báthori V. István]]<ref name="Bánlaky" /><hr />[[Johann Siebenhirter]]<ref name="Dezsényi" /> | ||
| + | | commander3 = | ||
| + | | units2 = [https://en.wikipedia.org/wiki/Imperial_Army_(Holy_Roman_Empire) Armia Cesarska] | ||
| + | | units1 = [[Czarna Armia]] | ||
| + | | units3 = [https://en.wikipedia.org/wiki/Order_of_Saint_George_(Kingdom_of_Hungary) Rycerze św. Jerzego]] | ||
| + | | strength2 = | ||
| + | '''Posiłki:'''<br><small> ♦ Johann von Königsberg</small><br /> 300 konnicy<br /><small> ♦ Ruprecht von Reichenberg:</small><br /> | ||
| + | 1 800 konnicy<br /> 200 piechoty<ref name="Bánlaky" /><hr />3 000 <small>saksońskich zbrojnych</small> | ||
| + | | strength1 = <small> 8 000 piechoty<br/>20 000 konnicy<br/> 1 000 konnica (Siedmiogród)<ref name="Bonfini" /><br/> 9 000 war wagons<ref name="Bánlaky" /><br>nieznany<ref name="Dezsényi">Béla Dezsényi; Pál Bélley; et al. (1960). [http://mek.niif.hu/03300/03301/html/bgkvti_3/bgki0303.htm "Peraudi's two printed letters of indulgence in the Hungarian National Archives I."]. ''Az Országos Széchényi Könyvtár Évkönyve 1959'' [''Rocznik Biblioteki Narodowej Széchenyi 1959''.] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Országos Széchényi Könyvtár. str. 279–91. [dostęp: 2011-07-04].</ref> | ||
| + | | strength3 = | ||
| + | | casualties2 = nieznane | ||
| + | | casualties1 = 500<ref name="Bánlaky" />+100 zabitych<ref name="Bonfini" /><br />100 rannych<ref name="Bonfini" /><hr />nieznane | ||
| + | | casualties3 = | ||
| + | |lokalizacja = | ||
| + | |mapa = | ||
| + | |opis mapy = | ||
| + | | notes = Siły zbrojne Zakonu Świętego Jerzego z Karyntii zaczęły być sojusznikiem Świętego Cesarstwa Rzymskiego, ale pozostały neutralne. | ||
| + | | campaignbox = {{Campaignbox Austro-Hungarian War}} | ||
| + | }} | ||
| + | |} | ||
| − | {{ | + | == Przypisy == |
| + | {{izvori}} | ||
| − | {{ | + | {{SORTUJ:Oblężenie, Wiener Neustadt}} |
[[Kategoria:Oblężenia]] | [[Kategoria:Oblężenia]] | ||
[[Kategoria:Bitwy]] | [[Kategoria:Bitwy]] | ||
[[Kategoria:Bitwy Czarnej Armii]] | [[Kategoria:Bitwy Czarnej Armii]] | ||
| − | [[ | + | [[Kategoria:Bitwy w historii Austrii]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Bitwy w historii Węgier]] |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 12:33, 24 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
(pol. Oblężenie Wiener Neustadt, niem. Belagerung von Wiener Neustadt) trwało 18 miesięcy. Było częścią wojny austro-węgierskiej między Fryderykiem III, cesarzem a Maciejem Korwinem, królem Węgier. Oznaczało to koniec serii oblężeń, podczas gdy Węgry kontrolowały Styrię i Dolną Austrię. Spis treściPrzesłankaPlik:311St.Georgs Ritterorden Einsetzung durch Papst Paul II.jpg On 1 January 1469 in the presence of Emperor Frederick III Pope Paul II accolades Johann Siebenhirter the first Grand Master of the St. George's Knights in the Lateran Basilica Miasto było wielokrotnie niepokojone podczas wojny austro-węgierskiej. Najpierw w 1477 r. Wielki Mistrz Johann Siebenhirter z nowo utworzonego (1469) Zakonu św. Jerzego z Karyntii zajął miasto w celu obrony miasta. Byli oddani obronie granic ziem austriackich przed zagrożeniami ze Wschodu. Pierwotnie przeciwstawiony Turkom, zakon znalazł się pomiędzy królem Maciejem a cesarzem Fryderykiem, który został założycielem zakonu. Siebenhirter umieścił siedzibę Zakonu z Millstatt do Wiener Neustadt. W maju 1478 r. rozkazał chałupom obciążonych hipoteką węgierskich wiosek Kismarton i Fraknó - których był kapitanem i w których zrodził Zakon − do ciężkiej pracy przy fortyfikacjach miasta. Po oblężeniu Wiednia odwiedził Macieja, aby naruszyć status Neustadt. W rezultacie zawarli rozejm na terenach należących do Zakonu i wymienili jeńców wojennych. Traktat oznaczał uodpornienie Zakonu na wojnę austro-węgierską. Sytuacja ta była sprzeczna, ponieważ Siebenhirter w międzyczasie utrzymywał urząd kapitana w Neustadt. Siebenhirter zobowiązał się również, że jego rycerze w Wartenstein odrzucą wszelkie prośby cesarza o wsparcie. Mógł też dalej kierować Zakonem na ziemiach pod zwierzchnictwem Macieja.[1] OblężeniePlik:WrNeustadt Reckturm.jpg Tower at the northwestern corner of Wiener Neustadt's defensive wall Wiener Neustadt było dobrze bronionym i wyposażonym miastem-twierdzą swoich czasów. Miasto było otoczone trzema rowami i potężnym prostokątnym łańcuchem kamiennych murów, przedmieścia chronił szeroki rów wodny przed nagłymi atakami, z czterema wyjściami bramnymi na mostach zwodzonych do miasta. Na Ungarthore (węg. Węgierska Baszta) stał książęcy zamek z wysokimi murami i czterema kamiennymi wieżami. Na tyłach zamku znajdował się Thiergarten otoczony głęboką fosą. Okolica była bagnista i piaszczysta, co komplikowało zadanie oblegającym. Fortyfikacje wyposażono w arkebuzy i maszyny o zasięgu ognia 2 000 kroków. Po zdobyci Wiednia król Maciej wezwał swoje wojska do okrążenia Wiener Neustadt, co w późniejszych czasach mogłoby stanowić potencjalne zagrożenie dla podbitych ziem. Wysłał kapitanów Stefana Zápolyę, Władysława II Kanizsaya, Jakuba Székely'ego, Wilhelma Tettauera i Stefana V Batorego, aby rozpoczęli oblężenie w 1486 r. Zbudowali oni cztery wieże oblężnicze. Zgodnie z przepowiednią jego astrologów, dołączyli do nich 13 stycznia 1487 roku po roku oblężenia.[2] Po przybyciu Maciej zdał sobie sprawę z błędów popełnionych przez swoich kapitanów. Przekonał się, że pierścień oblężenia nie jest wystarczająco ciasny. Przyciągnął krąg bliżej i zbudowano kilka wież strażniczych. Polecił rotację rezerw podczas oblężeń, aby zawsze był w stanie atakować świeżymi żołnierzami. Czarna Armia otrzymała rozkaz ataku na przedmieścia wiedeńskie; przekroczyli rów, podpalili przedmieścia i wypędzili mieszkańców, a część jego żołnierzy rzuciła się, by pomóc w toczącej się zaciętej walce w okopach wokół centrum miasta. Most zwodzony się zawalił, powodując, że wielu ludzi wpadło do okopów, w których utonęli, inni zostali zabici przez Węgrów, którzy przedarli się do bram miasta. Następnego dnia mieszkańcy wycofali się do Ungarthore pod osłoną mostu zwodzonego na tylnych przedmieściach zewnętrznego miasta. Maciej natomiast dotarł do fosy przed Wiedeńską Basztę (niem. Wienerthore) i przesunął swoje ciężkie działa do przodu, w tym sześć ogromnych, zdobytych wcześniej na Osmanach i przywiódł machiny oblężnicze, które miały wypełnić okopy i wezwano dla szalup transportowych służących jako mosty ruchome. Nakazał ciągłe ostrzeliwanie fortyfikacji[3], a następnie zniszczył sześć wież[2], w tym południowo-zachodnią narożną.[4] Więc garnizon Wiener Neustadt nie miał wysokich budynków do zainstalowania broni dalekiego zasięgu, zamontowali je na dzwonnicach kościołów. Nadal byli w stanie bombardować węgierski obóz główny. Pomimo tego, że był oddanym chrześcijaninem, Maciej pozwolił na ostrzał kościołów, z wyjątkiem przypadku wysokiego ryzyka, by nie spalić miasta.[3] W międzyczasie Johann von Königsberg i Ruprecht von Reichenberg z powodzeniem przebili się przez okrażenie i sprowadzili zapasy. Reichenberg nawet spalił dwie wieże oblężnicze, gdy powracał.[5] Po siedmiu miesiącach z kilkoma próbami włamań, okopów i zdrady, deputowani miejscy przybyli do obozu królewskiego z prośbą o zaprzestanie działań wojennych. Trzeciego dnia negocjacji, 2 lipca, Johann Wulfersdorf i król Macieja uzgodnili następujące warunki: Plik:295Innerer Rat Wiener Neustadt.jpg współczesny obraz rady miejskiej Wiener Neustadt
W mieście krążyły plotki, że armia cesarska zbliża się do ich wyzwolenia, podczas gdy Maciej wiedział, jak niemożliwym byłoby zebranie takiej armii, więc obie strony wojujące były zadowolone z wyniku.[3] Król postanowił spędzić czas celem zmuszenia pobliskich ziem austriackich do poddania się. Schottwien jako pierwszy poddał się Węgrom po jednym dniu oblężenia 12 lipca. Następnie przyszedł Mürzzuschlag, potem Kindberg, Maceij przejął pełną kontrolę nad Przełęczą Semmering, w sumie poddało mu się 20 gmin.[5] W międzyczasie książę Saksonii Albert III interweniował na prośbę Fryderyka. Zebrał na własny koszt armię liczącą 3 000 ludzi, wystarczająco liczną, by wypełnić umowę o pomocy. Udał się do Linzu, gdzie otrzymali wsparcie od swojego arcybiskupa Johanna von Salzburga i kapitana Gottharda von Starhemberga[6] i był gotowy do marszu na Wiedeń Neustadt. Oficjalnie wypowiedział wojnę Węgrom 9 sierpnia. Obie armie spotkały się w St. Poelten, gdzie doszło tylko do drobnych potyczek, ale bez większej konfrontacji. Maceij napisał list, w którym oświadczył, że prowadzi wojnę z Fryderykiem jako arcyksięciem Austrii, a nie cesarzem, po czym książę odpowiedział 25 sierpnia, że dziedziczne ziemie cesarza należą do Świętego Cesarstwa Rzymskiego i nie należy ich traktować jako coś oderwanego od tego. Podczas gdy ta korespondencja dyplomatyczna wyznaczona termin zniesienia oblężenia Wiener Neustadt minął. 17 sierpnia 1487 r. miasto zostało w spokoju przejęte przez Macieja.[3] Tak więc 14 października Maciej spotkał się z Albertem, gdzie uzgodniono rozejm. Albert nie miał innego sposobu, jak tylko ustnie wspierany, a czasem obrażany przez cesarza Fryderyka, podjął decyzję − ku niezadowoleniu Fryderyka − o przerwaniu wojny z Maciejem 12 grudnia. Wybrali papieża Innocentego VIII, aby wymierzyć sprawiedliwość ich niezgodowi. Frederick zgłosił weto do umowy, chociaż zrobiły to zainteresowane strony.[5] NastępstwaPo oblężeniu rozejmu został zawarty przez mediatora Stolicy Apostolskiej Raymonda Péraulta między Fryderykiem a Maciejem w 1488 roku.[7] Fryderyk zgodził się na status quo, ponieważ był już zajęty powstaniem Brugge we Flandrii, w którym jego syn Maksymilian I był zakładnikiem obywateli, a jego osobista obecność była potrzebna do rozwiązania sytuacji.[8][9] W negocjacjach Macieja reprezentowali jego austriaccy sympatycy hrabiowie Christoph von Liechtenstein-Nikolsburg i Leopold Brantz.[8] Maciej zniósł cła importu win dla Zakonu Świętego Jerzego z Karyntii. W tym samym czasie Maciej odzyskał miasta Kismarton i Fraknó, które w przeciwieństwie do Fryderyka − jako władca nadania wyznaczonego w traktacie pokojowym z Wiener Neustadt w 1463 roku − natychmiast podarował Zakonowi Świętego Jerzego, aby wywołać napięcia. Z kolei Siebenhirter 13 lutego 1488 r. zrzekł się prawa do wiosek, a następnie otrzymał od Macieja w zamian za niego miasta Trautmannsdorf i Wartenstein. Udało mu się również ratyfikować tę umowę przez Fryderyka 30 kwietnia 1489 r.[1] |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Béla Dezsényi; Pál Bélley; et al. (1960). "Peraudi's two printed letters of indulgence in the Hungarian National Archives I.". Az Országos Széchényi Könyvtár Évkönyve 1959 [Rocznik Biblioteki Narodowej Széchenyi 1959.] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Országos Széchényi Könyvtár. str. 279–91. [dostęp: 2011-07-04].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Antonio Bonfini (1995) [1568]. "Negyedik tized – hatodik-nyolcadik könyv" [Czwarta dekada - książka od szóstej do ósmej]. Rerum Hungaricum Decades [Dziesięć tomów spraw węgierskich] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Balassi Kiadó (reprint). ISBN 963-506-040-8. Zarchiwizowano z oryginału 26 marca 2012. [dostęp: 2011-06-30].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Ignaz Aurelius Fessler (1867). Geschichte von Ungarn [Historia Węgier] (po niemiecku). Leipzig, Germany: Friedrich Arnold Brockhaus. str. 158–160. [dostęp: 2011-07-03].
- ↑ Erwin Reidinger (2001). Planung oder Zufall: Wiener Neustadt 1192 [Planowanie lub zbieg okoliczności: Wiener Neustadt 1192] (po węgiersku). Wien, Austria: Böhlau Verlag. str. 212. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-07-03].
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 József Bánlaky (1929). "b) Az 1483–1489. évi hadjárat Frigyes császár és egyes birodalmi rendek ellen. Mátyás erőlködései Corvin János trónigényeinek biztosítása érdekében. A király halála." [B. Kampania 1483–1489 przeciwko Fryderykowi i niektórym posiadłościom cesarskim. Walka Macieja o zabezpieczenie tronu dla Jana Korwina. Śmierć króla.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Wojskowa historia narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp: 2011-06-27].
- ↑ Joseph Chmel (1838) [1487]. "1487 Juli 19 Nürnberg". Regesta Imperii (po niemiecku). Mainz, Austria: Akademie der Wissenschaften und der Literatur. [dostep: 2011-07-05].
- ↑ Raimund(us) Peraudi (Péraud). Deutsche Biographie (po niemiecku). München, Germany: Bayerischen Staatsbibliothek. [dostęp: 2011-07-04].
- ↑ 8,0 8,1 Csendes, László (2004). "Hunyadi Mátyás nyugati politikája és hadjáratai" [Zachodnia polityka i kampanie Macieja Hunyadiego]. [The western policy and campaigns of Matthias Hunedoara Játszmák az országért] [Mecze dla ojczyzny] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Napkút Kiadó. Zarchiwizowano z oryginału 21 lipca 2011. [dostep: 2011-07-06].
- ↑ Alexander Ganse. "Flanders : Brugge Revolt, 1488–1490". World History at KMLA. Hoengseong, South Korea: Korean Minjok Leadership Academy. [dostęp: 2011-07-06].
- ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Anton Ferdinand von Geissau (1805). Geschichte der Belagerung Wiens durch den König Mathias von Hungarn, in den Jahren 1484 bis 1485 [Historia oblężenia Wiednia przez króla Węgier Macieja w latach 1484-1485] (po niemiecku). Wien, Austria: Anton Strauss. str. 54. [dostęp: 2011-07-01].