Erdélyi-medence: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 7 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | '''Erdélyi-medence''' (pol. ''Wyżyna Transylwańska | + | '''Erdélyi-medence''' (pol. ''Wyżyna Transylwańska'', także ''Wyżyna Siedmiogrodzka'' lub ''Kotlina Siedmiogrodzka'', rum. ''Podişul Transilvaniei'') – podprowincja geograficzna [[Karpaty|Karpat]] położona na terenie Rumunii, niemal ze wszystkich stron otoczona pasmami: |
| + | * [[Keleti-Kárpátok]] (''Karpat Wschodnich''), | ||
| + | * [[Déli-Kárpátok]] (''Karpat Południowych'') i | ||
| + | * [[Erdélyi-szigethegység]] (''gór Zachodniorumuńskich''). | ||
| − | Teren obecnej wyżyny zajmował w | + | Teren obecnej wyżyny zajmował w neogenie basen otoczony wypiętrzającymi się górami. Początkowo zajmowało go morze, gromadził się na jego dnie materiał skalny (żwiry, piaski, iły, pochodzący z sąsiednich pasm górskich, z którego powstały skały osadowe budujące obecnie wyżynę. Szczątki żywych organizmów dały początek złożom gazu ziemnego, a suchy klimat spowodował powstawanie w zamkniętych zatokach złóż soli. W pliocenie było tu jezioro, a pod koniec pliocenu i w plejstocenie wypiętrzenie całego bloku Karpat zmieniło dno jeziora w wyżynę. |
| − | Wyżynę | + | Wyżynę budują głównie skały osadowe, jedynie w rejonie północnym na [[Szamosmenti hátság]] (''Wyżynie Samoszu'') odsłonięte jest krystaliczne podłoże. Ponieważ region ma charakter kotliny otoczonej górami, klimat jest tu dosyć suchy, a występuje roślinność leśno-stepowa, miejscami słonolubna. |
Na terenie Wyżyny Transylwańskiej wyróżnia się siedem jednostek: | Na terenie Wyżyny Transylwańskiej wyróżnia się siedem jednostek: | ||
| − | * 541.1 [[Wyżyna Samoszu | + | * 541.1 [[Szamosmenti hátság]] (''Wyżyna Samoszu'') |
| − | * 541.2 [[Równina Transylwańska | + | * 541.2 [[Mezőség]] (''Równina Transylwańska'') |
* 541.3 [[Dolina Środkowej Maruszy]] | * 541.3 [[Dolina Środkowej Maruszy]] | ||
| − | * 541.4 [[Wyżyna Tyrnawska | + | * 541.4 [[Küküllőmenti-dombvidék]] (''Wyżyna Tyrnawska'') |
| − | * 541.5 [[Kotlina Fogaraska | + | * 541.5 [[Fogarasföld]] (''Kotlina Fogaraska'') |
| − | * 541.6 [[Kotlina Sybińska | + | * 541.6 [[Szebeni-medence]] (''Kotlina Sybińska'') |
| − | * 541.7 [[Kotlina Haţeg | + | * 541.7 [[Hátszegvidék]] (''Kotlina Haţeg'') |
== Hydrografia === | == Hydrografia === | ||
| Linia 65: | Linia 68: | ||
| | | | ||
{{Region infobox | {{Region infobox | ||
| + | |nazwa=Erdélyi-medence (węg.)<br><small>Wyżyna Transylwańska (pol.)<br>Wyżyna Siedmiogrodzka (pol.)<br>Kotlina Siedmiogrodzka (pol.)<br>Podişul Transilvaniei (rum.)</small> | ||
|mapa = | |mapa = | ||
| − | |opis_mapy = | + | |opis_mapy = |
| − | + | |obrazek = Podisul Transilvaniei.jpg | |
| + | |opis grafiki | ||
|opis_obrazka=Wyżyna Transylwańska | |opis_obrazka=Wyżyna Transylwańska | ||
|megaregion=[[Region Karpacki]] | |megaregion=[[Region Karpacki]] | ||
| Linia 81: | Linia 86: | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
# Krystyna Jawecka (red.) ''Mapa przeglądowa Europy. Rumunia. Skala 1:1 000 000'', PPWK Warszawa-Wrocław 1983/84 | # Krystyna Jawecka (red.) ''Mapa przeglądowa Europy. Rumunia. Skala 1:1 000 000'', PPWK Warszawa-Wrocław 1983/84 | ||
| − | # | + | # Jerzy Kondracki ''Fizycznogeograficzna regionalizacja Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii w układzie dziesiętnym'', „Przegląd Geograficzny”, tom LXVIII, z. 3–4, 1996, str. 457–466. |
| − | # Jerzy Kondracki ''Karpaty'', wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, | + | # Jerzy Kondracki ''Karpaty'', wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, ISBN 83-02-04067-3 |
| − | # | + | # Andrzej Maryański ''Rumunia'', Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973 |
| + | |||
| + | {{SORTUJ:Medence, Erdélyi}} | ||
[[Kategoria:Geografia]] | [[Kategoria:Geografia]] | ||
[[Kategoria:Siedmiogród]] | [[Kategoria:Siedmiogród]] | ||
Aktualna wersja na dzień 07:17, 20 lut 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Erdélyi-medence (pol. Wyżyna Transylwańska, także Wyżyna Siedmiogrodzka lub Kotlina Siedmiogrodzka, rum. Podişul Transilvaniei) – podprowincja geograficzna Karpat położona na terenie Rumunii, niemal ze wszystkich stron otoczona pasmami:
Teren obecnej wyżyny zajmował w neogenie basen otoczony wypiętrzającymi się górami. Początkowo zajmowało go morze, gromadził się na jego dnie materiał skalny (żwiry, piaski, iły, pochodzący z sąsiednich pasm górskich, z którego powstały skały osadowe budujące obecnie wyżynę. Szczątki żywych organizmów dały początek złożom gazu ziemnego, a suchy klimat spowodował powstawanie w zamkniętych zatokach złóż soli. W pliocenie było tu jezioro, a pod koniec pliocenu i w plejstocenie wypiętrzenie całego bloku Karpat zmieniło dno jeziora w wyżynę. Wyżynę budują głównie skały osadowe, jedynie w rejonie północnym na Szamosmenti hátság (Wyżynie Samoszu) odsłonięte jest krystaliczne podłoże. Ponieważ region ma charakter kotliny otoczonej górami, klimat jest tu dosyć suchy, a występuje roślinność leśno-stepowa, miejscami słonolubna. Na terenie Wyżyny Transylwańskiej wyróżnia się siedem jednostek:
Hydrografia =Jego najważniejszymi rzekami są Szamos na północy i Maros pośrodku, które płyną w kierunku północno-wschodnim-południowo-zachodnim przez dorzecze, a na południu Olt.
|
| ||||||||||||||
Bibliografia
- Krystyna Jawecka (red.) Mapa przeglądowa Europy. Rumunia. Skala 1:1 000 000, PPWK Warszawa-Wrocław 1983/84
- Jerzy Kondracki Fizycznogeograficzna regionalizacja Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii w układzie dziesiętnym, „Przegląd Geograficzny”, tom LXVIII, z. 3–4, 1996, str. 457–466.
- Jerzy Kondracki Karpaty, wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, ISBN 83-02-04067-3
- Andrzej Maryański Rumunia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973
