Šumiac: Różnice pomiędzy wersjami
m (1 wersja) |
|||
| (Nie pokazano 9 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | + | [[Kategoria:1o]] | |
| − | + | [[Kategoria:Strony skompilowane]] | |
| − | + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z słowackiej Wikipedii]] | |
| − | + | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | |
| − | + | {{Uwaga| | |
| − | + | |strona = https://sk.wikipedia.org/wiki/%C5%A0umiac | |
| − | + | |autorzy = https://sk.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%A0umiac&action=history | |
| − | + | |nota = słowacki | |
| − | + | }} | |
| − | + | ||
| − | + | {| | |
| − | + | | | |
| − | + | |} | |
| − | + | {{Uwaga polska| | |
| − | + | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%A0umiac | |
| − | + | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%A0umiac&action=history | |
| − | + | |nota = polski | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
}} | }} | ||
| − | |||
| − | |||
| − | = | + | {| |
| − | + | | | |
| + | |} | ||
| + | |||
| + | {| | ||
| + | |-style="vertical-align:top;" | ||
| + | | | ||
| + | |||
| + | '''Šumiac''' (pol. ''Šumiac'', węg. ''Királyhegyalja'', niem. ''Königsberg bei Großrauschenbach'') – [[wieś]] ([[obec]]) na [[Słowacja|Słowacji]] położona w [[kraj bańskobystrzycki|kraju bańskobystrzyckim]], w [[powiat Brezno|powiecie Brezno]]. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1573<ref>[http://archive.is/20130418185931/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/zaklad.jsp?txtUroven=430603&lstObec=509043 Statystyki ogólne miejscowości] (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].</ref>. Wieś znajduje się w [[Niżne Tatry|Niżnych Tatrach]] na południowych zboczach masywu [[Kráľova hoľa]] i dla turystów jest popularnym punktem wypadowym na ten szczyt<ref name=lacika>Ján Lacika: ''Niżne Tatry''. Bratislava: Dajama, 2001. ISBN 80-88975-33-6.</ref>. Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 1316 osób, w tym 687 kobiet i 629 mężczyzn<ref>[http://web.archive.org/web/20150620013321/http://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców] (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z [http://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/819fe4f3-665c-4878-8cfa-cadeb878a3cc/2012_LAU2_sk.pdf?MOD=AJPERES tego adresu]].</ref><ref>[http://www.sumiac.sk/?id=hist História obce Šumiac] </ref>. | ||
| + | |||
| + | == Historia == | ||
| + | |||
| + | Wieś powstała w XV wieku w wyniku kolonizacji na prawie wołoskim. Šumiac pojawia się w księgach podatkowych około 1566 r., dokument jest udokumentowany dopiero w 1575 r. Najstarsze znane prawa wsi pochodzą z 1573 r., Należała do majątku Murán i miała dziedzicznego burmistrza. Pierwotnymi mieszkańcami byli Rusini, całkowicie konsekrowani w XVII wieku. Ludność zajmowała się hodowlą bydła i owiec, obróbką drewna, sprzedażą gontów. Głównym zajęciem mieszkańców było pasterstwo, wozactwo, drwalnictwo, palenie węgla drzewnego. W XVII wieku znajdował się tu tartak i huta szkła. Wydobywano również rudy ołowiu i cynku. W 1898 roku Šumiac został zniszcozny przez wielki pożar. Wieś wpisała się w słynną historię SNP, została wyzwolona 23 stycznia 1945 r. Od 1960 r. do gminy należy również wieś [[Červená Skala (Šumiac)|Červená Skala]].<ref name="IBN">{{Citácia elektronického dokumentu | ||
| titul = Obec Šumiac - Infobulletin | | titul = Obec Šumiac - Infobulletin | ||
| url = http://www.sumiac.sk/matros/sumiac_infobulletin.pdf | | url = http://www.sumiac.sk/matros/sumiac_infobulletin.pdf | ||
| Linia 47: | Linia 39: | ||
}}</ref> | }}</ref> | ||
| − | === | + | === Historyczne nazwy miejscowości <ref name="IBN"></ref>=== |
* [[1573]] - Schvmecz | * [[1573]] - Schvmecz | ||
* [[1612]] - Sumecz | * [[1612]] - Sumecz | ||
| Linia 56: | Linia 48: | ||
* [[1920]] - Šumiac | * [[1920]] - Šumiac | ||
| − | === | + | === Etymologia nazwy === |
| − | |||
| − | == | + | Nazwa miejscowości pochodzi od otaczających miejscowość lasów szumawskich i szumu czystej wody zasilającej koryto Hronu.<ref name="IBN"></ref> |
| − | === | + | |
| − | * [[ | + | == Populacja == |
| + | |||
| + | W 2001 roku rozkład populacji względem [[narodowość|narodowości]] i [[grupa etniczna|przynależności etnicznej]] wyglądał następująco<ref name="spis">[http://archive.is/20130909011345/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/scitanie.jsp?txtUroven=430603&lstObec=509043 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001] (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].</ref>: | ||
| + | * [[Słowacy]] – 83,03% | ||
| + | * [[Czesi]] – 0,27% | ||
| + | * [[Romowie]] – 16,36% | ||
| + | |||
| + | === Wyznania === | ||
| + | |||
| + | Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco<ref name="spis"/>: | ||
| + | * [[Kościół katolicki|Katolicy rzymscy]] – 16,09% | ||
| + | * [[Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-słowackiego|Grekokatolicy]] – 75,12% | ||
| + | * [[Ewangelicy]] – 0,88% | ||
| + | * [[Prawosławie|Prawosławni]] – 2,57% | ||
| + | * [[Ateizm|Ateiści]] – 2,43% | ||
| + | * Nie podano – 1,76% | ||
| + | |||
| + | == Kultura i atrakcje == | ||
| + | === Pomniki === | ||
| + | [[Plik:Šumiac - Kaplička - panoramio.jpg|thumb|left|300px|Kaplica Najświętszej Marii Panny Siedmiu Boleści]] | ||
| + | * Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego, jednonawowa barokowa budowla z półkolistym zakończeniem prezbiterium i wieżą z 1775 r.<ref>{{Citácia elektronického dokumentu | ||
| priezvisko = | | priezvisko = | ||
| meno = | | meno = | ||
| Linia 73: | Linia 84: | ||
| miesto = | | miesto = | ||
| jazyk = | | jazyk = | ||
| − | }} </ref> | + | }} </ref> Wieża kościoła ozdobiona jest pilastrami i zakończona ostrosłupowym hełmem. |
| − | * | + | * Kaplica Najświętszej Marii Panny Siedmiu Bolesnych z 1823 r., elewacja kaplicy wyłożona narożnymi kwadratami i zakończona szczytem segmentowym z reliefowym przedstawieniem oka boskiego. |
| − | * | + | * Zespół domów ludowych z bali, z których kilka jest wymienionych.<ref>{{Citácia elektronického dokumentu |
| priezvisko = | | priezvisko = | ||
| meno = | | meno = | ||
| Linia 88: | Linia 99: | ||
| jazyk = | | jazyk = | ||
}} </ref> | }} </ref> | ||
| − | + | {{clear}} | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | === | + | == Osobowości wioski == |
| − | * [[ | + | === Tubylcy === |
| + | * [[Michal Petro]] (* 1916, † 1945), pseudonim Katin - antyfaszystowski bojownik, oficer, pomocnik generała Viesta, najbliższego towarzysza kpt. J. Naklejka. | ||
| + | * [[Klára Jarunková]] (* 1922, † 2005), powieściopisarka, publicystka, autorka literatury dla dzieci i młodzieży, była jedną z najczęściej tłumaczonych słowackich autorów, jej książki ukazały się w 39 językach w ponad 150 edycje. | ||
| + | * [[Juraj Kriváň]] (* 1926, † 1960), mistrz świata w skokach spadochronowych, mistrz sportu, lekkoatleta, pedagog. | ||
| + | * [[Pavel Hoffman]], ekonomista, urzędnik publiczny, pracownik kilku instytutów badawczych, pierwszy wiceprzewodniczący Państwowej Komisji Planowania, minister rządu Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej. | ||
| − | == | + | === Pracowali tutaj === |
| − | * [[ | + | * [[František Kreutz]] (* 1920, † 2004), pisarz dla dzieci i młodzieży, prozaik, dyrektor szkoły podstawowej w Šumiac. |
| − | == | + | == Zobacz także == |
| − | + | * [[Červená Skala (Šumiac)|Červená Skala]] − miejscowa część wsi Šumiac | |
| − | == | + | == Linki zewnętrzne == |
* [http://www.sumiac.sk/ Oficiálna stránka obce] | * [http://www.sumiac.sk/ Oficiálna stránka obce] | ||
* [http://www.najkrajsikraj.sk/sumiac/ Najkrajší kraj]- turistické atrakcie v obci | * [http://www.najkrajsikraj.sk/sumiac/ Najkrajší kraj]- turistické atrakcie v obci | ||
| − | {{ | + | | |
| + | {{Infobox Slovenská obec | ||
| + | | Typ = wieś | ||
| + | | Názov = Šumiac | ||
| + | | Iné názvy = | ||
| + | | Obrázok = Šumiac-zima 2012.JPG | ||
| + | | Popis obrázku = | ||
| + | | Znak = <!-- nevkladať bez písomného povolenia obce, pripojeného k obr. --> | ||
| + | | Vlajka = <!-- nevkladať bez písomného povolenia obce, pripojeného k obr. --> | ||
| + | | Kraj = Banskobystrický | ||
| + | | Okres = Brezno | ||
| + | | Región = Horehronie | ||
| + | |populacja = 1 267 | ||
| + | |gęstość = 15.5 | ||
| + | |współrzędne = [https://mapy.dennikn.sk/?y=48.84&x=20.129722 48°50′24″S 20°07′47″V] | ||
| + | | Časti = Šumiac, Červená Skala | ||
| + | | Rieka = Šumiacky potok | ||
| + | | Rieka 1 = [[Havraník (prítok Hrona, Šumiac)|Havraník]] | ||
| + | | Zemepisná šírka = 48.840000 | ||
| + | | Zemepisná dĺžka = 20.129722 | ||
| + | | Nadmorská výška = 880 | ||
| + | | Prvá zmienka = [[1573]]<ref>[http://www.statistics.sk/mosmis/prvav2.jsp?txtUroven=430603&lstObec=509043&Okruh=zaklad]</ref><br>[[1760]]<ref>[http://obce.info/index.php?make=mapa&id=6&obec=67]</ref> | ||
| + | | Starosta = Jarmila Gordanová<ref name="zoznam-starostov">{{Zoznam starostov a primátorov|2018}}</ref> | ||
| + | | Politická strana = [[SMER – sociálna demokracia|SMER-SD]] | ||
| + | | PSČ = 976 71 | ||
| + | | Kód = 509043 | ||
| + | | EČV = BR | ||
| + | | Predvoľba = +421-48 | ||
| + | | Adresa = Jegorovova 414 | ||
| + | | E-mail = [email protected] | ||
| + | | Telefón = 048/618 00 70 | ||
| + | | Fax = 048/61 813 18 | ||
| + | | Mapa = | ||
| + | | Popis mapy = | ||
| + | | Web = sumiac.sk | ||
| + | | Commons = | ||
| + | | Pôvod názvu = | ||
| + | | Poznámky = | ||
| + | |kataster = https://zbgis.skgeodesy.sk/mkzbgis/sk/kataster/?bm=worldImagery&z=17&c=20.1297,48.84 | ||
| + | }} | ||
| + | |} | ||
| + | |||
| + | == Przypisy == | ||
| + | {{izvori}} | ||
| − | {{ | + | {{SORTUJ:Sumiac}} |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Geografia]] |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Słowacja]] |
| + | [[Kategoria:Wsie na Słowacji]] | ||
| + | [[Kategoria:Wsie powiatu Brezno]] | ||
Aktualna wersja na dzień 07:28, 7 kwi 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku słowackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku słowackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [5] | [6] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Šumiac (pol. Šumiac, węg. Királyhegyalja, niem. Königsberg bei Großrauschenbach) – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Brezno. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1573[1]. Wieś znajduje się w Niżnych Tatrach na południowych zboczach masywu Kráľova hoľa i dla turystów jest popularnym punktem wypadowym na ten szczyt[2]. Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 1316 osób, w tym 687 kobiet i 629 mężczyzn[3][4]. Spis treściHistoriaWieś powstała w XV wieku w wyniku kolonizacji na prawie wołoskim. Šumiac pojawia się w księgach podatkowych około 1566 r., dokument jest udokumentowany dopiero w 1575 r. Najstarsze znane prawa wsi pochodzą z 1573 r., Należała do majątku Murán i miała dziedzicznego burmistrza. Pierwotnymi mieszkańcami byli Rusini, całkowicie konsekrowani w XVII wieku. Ludność zajmowała się hodowlą bydła i owiec, obróbką drewna, sprzedażą gontów. Głównym zajęciem mieszkańców było pasterstwo, wozactwo, drwalnictwo, palenie węgla drzewnego. W XVII wieku znajdował się tu tartak i huta szkła. Wydobywano również rudy ołowiu i cynku. W 1898 roku Šumiac został zniszcozny przez wielki pożar. Wieś wpisała się w słynną historię SNP, została wyzwolona 23 stycznia 1945 r. Od 1960 r. do gminy należy również wieś Červená Skala.[5] Historyczne nazwy miejscowości [5]
Etymologia nazwyNazwa miejscowości pochodzi od otaczających miejscowość lasów szumawskich i szumu czystej wody zasilającej koryto Hronu.[5] PopulacjaW 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco[6]: WyznaniaZe względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[6]:
Kultura i atrakcjePomnikiPlik:Šumiac - Kaplička - panoramio.jpg Kaplica Najświętszej Marii Panny Siedmiu Boleści
Osobowości wioskiTubylcy
Pracowali tutaj
Zobacz także
Linki zewnętrzne
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ Statystyki ogólne miejscowości (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
- ↑ Ján Lacika: Niżne Tatry. Bratislava: Dajama, 2001. ISBN 80-88975-33-6.
- ↑ Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ História obce Šumiac
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Obec Šumiac - Infobulletin [online]. Obec Šumiac, 2008, [cit. 2012-10-05]. Dostupné online.
- ↑ 6,0 6,1 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001 (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
- ↑ Šumiac [online]. Najkrajší kraj. Dostupné online.
- ↑ Register nehnuteľných národných kultúrnych pamiatok [online]. Pamiatkový úrad Slovenskej republiky. Dostupné online.
- ↑ Registre obnovenej evidencie pozemkov [online]. Bratislava : ÚGKK SR, [cit. 2011-12-31]. Dostupné online.
- ↑ Počet obyvateľov podľa pohlavia – obce (ročne) [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, rev. 2021-03-21, [cit. 2021-03-30]. Dostupné online.
- ↑ [1]
- ↑ [2]
- ↑ Voľby do orgánov samosprávy obcí 2018 : Zoznam zvolených starostov [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, 2018-11-13. Dostupné online.