Hermán Rubinus: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 27 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
https://en.wikipedia.org/wiki/Rubinus_Herm%C3%A1n
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Rubinus_Herm%C3%A1n
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rubinus_Herm%C3%A1n&action=history
 +
|nota    = angielski
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
 +
 
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Bocha]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Wicewojewoda Siedmiogrodu]]<br>([[1278]])
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Miklós]]
 +
}}
  
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[János (sędzia)|János]]
 
|poprzednik        = [[János (sędzia)|János]]
|gl_članak_funkcija = [[Sędzia króla Węgier]]<br>(1283)
+
|gl_članak_funkcija = [[Sędzia królewski]]<br>(1283)
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
 
|następca          = [[Aba Amadé]]
 
|następca          = [[Aba Amadé]]
 
}}
 
}}
  
{{Infobox nobility
+
{|  
| name          = Rubinus Hermán
+
|
| native name  =
+
|}
| title        =
+
 
| image        =
+
'''Hermán Rubinus''', także '''''Rubin''''' lub '''''Ruben''''' (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† po 1283), węgierski szlachcic, rycerz, [[sędzia królewski]] w 1283 r., za panowania króla Węgier [[IV. László|Władysława IV]].
| caption      =
+
 
| succession    = [[Judge royal]]
+
==Rodzina==
| reign        = 1283
+
 
| coronation    =
+
Rubinus urodził się w klanie [[Hermán]] jako syn Hermana, którego rodzice są niezidentyfikowani, z powodu  niemożności połączenia go z trzema znanymi gałęziami klanu w genealogii, lecz jego działalność i własność ziem potwierdza, że należeli oni do starodawnej gałęzi zamieszkującej w komitacie [[Vas]]. Rubinus miał dwóch braci: Feldricusa i Karola.<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 291.</ref> Według współczesnej mu ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' [[Kéza Simon|Szymona Kézy]], przodkowie rycerza Hermana pochodzili z Norymbergi, a sam Herman towarzyszył [[Gizela|Giseli Bawarskiej]] w podróży na Węgry w 996 roku,która została żoną Stefana, przyszłego pierwszego króla Węgier [[I. István|Stefana I]]. Następnie Herman otrzymał w darowiznie ziemię w komitacie [[Vas]]. Zarówno mistrz Simon, jak i XIV-wieczna ''[[Chronicon Pictum]]'' opisali pochodzenie Hermana jako „względnie biednego”.<ref name="Bényei">Bényei, Balázs (2011). ''Hermán nembeli Lampert országbíró tisztségbe jutásának körülményei'' [''Okoliczności mianowania Lamperta z klanu Hermán na urząd sędziego królewskiego'']. W: Mihalik, Béla Vilmos; Zarnóczki, Áron (red.). ''Tanulmányok Badacsonyból. A Fiatal Levéltárosok Egyesületének konferenciája, Badacsony, 2010. július 9–10''. Fiatal Levéltárosok Egyesülete. str. 12, 14.</ref>
| predecessor  =John
+
 
| successor    =[[Amadeus Aba]]
+
==Kariera wojskowa==
| regent        =
+
 
| spouse        =
+
Biorąc pod uwagę dane z XIII wieku, historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] twierdził, że Rubinus i jego krewni przeszli od statusu królewskiego sługi do statusu szlachty węgierskiej. Królewski przywilej króla [[IV. László|Władysława Kumańczyka]] z 1280 r. pisze o karierze wojskowej Rubinusa od wczesnych lat 60. XIII wieku. Jak podaje, Rubinus był już lojalnym żołnierzem króla Wegier [[IV. Béli|Beli IV]]. Uczestniczył w [[Kressenbrunn|bitwie pod Kressenbrunn]] w lipcu 1260 r., gdy król Bela, książę Stefan i ich sojusznicy najechali Morawy, lecz pokonał ich król Czech [[Ottokar II]], zmuszając Belę do rezygnacji ze [[Styria|Styrii]] na swoją rzecz. Zgodnie z dokumentem Rubinus walczył odważnie, otrzymując trzy rany. <ref name="Blazovich">Blazovich, László; Érszegi, Géza; Turbuly, Éva (1998). ''Levéltárak–kincstárak. Források Magyarország levéltáraiból 1000–1686'' [''Archiwa – Skarby: źródła historyczne z archiwów Węgier, 1000–1686'']. Magyar Levéltárosok Egyesülete. str. 209-210.</ref>
| issue          =
+
 
| noble family  = [[Hermán (genus)|''gens'' Hermán]]
+
Po dziesięciu latach, po śmierci Beli, gdy [[V. István|Stefan V]] bez problemu zastąpił ojca, [[Hahót Miklós|Mikołaj Hahót]] odmówił wzięcia udziału w ceremonii koronacyjnej w dniu 17 maja 1270 r. lub później. Zamiast tego obsadził styryjskich żołnierzy w swoim forcie w Pölöske i dokonał napadów przeciwko pobliskim wioskom. W listopadzie Rubinus wziął udział w królewskiej kampanii miażdżącej rebelię Mikołaja, pokonując armię rycerzy Solchara i Dietricha, którzy splądrowali komitat [[Vas]] przy granicy austriackiej. Rubinus pojmał Solchara i innych żołnierzy i dostarczył ich Stefanowi.<ref name="Blazovich" /> Król najechał Styrię około grudnia 1270 roku. Rubinus wziął udział w kampanii pod dowództwem [[Monoszló Gergely|Grzegorza Monoszló]]. Był obecny przy oblężeniu [[Radkersburg]]a, gdzie walczył włócznią i odniósł poważne obrażenia. Mimo to był zaangażowany w zdobycie [[Fürstenfeld]], gdzie szturmował bramę zamku swoją małą jednostką.<ref name="Blazovich" /> Ottokar II zaatakował Węgry wiosną 1271 roku, zdobywając kilka fortów, ale Stefan wygrał decydującą [[Bitwa nad rzeką Rábca|bitwę nad rzeką Rábca]] 21 maja. Przy bramie [[Abda]] Rubin „odważnie bronił przejścia”.<ref name="Blazovich" />
| father        = Herman
+
 
| mother        =
+
=== Lojalny żołnierz Władysława ===
| birth_date  =
 
| birth_place =
 
| death_date  = after 1283
 
| death_place =
 
| place of burial=  
 
| signature =  
 
}}
 
'''Rubinus from the kindred Hermán''' ({{lang-hu|Hermán nembeli Rubinus}}, also '''Rubin''' or '''Ruben'''; died after 1283) was a Hungarian soldier and nobleman, who served as [[Judge royal]] in 1283, during the reign of [[Ladislaus IV of Hungary]].
 
  
==Family==
+
[[IV. László|Władysław IV]] został koronowany w [[Székesfehérvár]] około 3 września 1272 r. Podczas jego niepełnoletności wiele grup baronów walczyło ze sobą o najwyższą władzę, ale Rubinus pozostał wierny władzy królewskiej. Dokument Władysława odnosił się do epizodu, w którym niemieccy rycerze, mianowicie Conrad i Kunchlinus, wdarli się do żupanii [[Zagorje]], Rubinus zatrzymał ich i przegonił ich armię. Dokończył także kampanię wojskową [[Csák II Máté|Mateusza II Csáka]] w 1272 r., by zbudować fort [[Lembach]] na granicy Karyntii.<ref name="Blazovich" /> 3 sierpnia 1275 r. Rubinus i jego dwaj bracia, Feldricus i Karol, otrzymali od króla Władysława majątek Petlend, należący do zamku [[Vasvár]].<ref name="Szentpétery">Szentpétery, Imre (1961). ''Az Árpád-házi királyok okleveleinek kritikai jegyzéke II. kötet 2–3. füzet, 1272–1290'' [Krytyczny rejestr królewskich dokumentów dynastii Arpadów, Vol. 2. No. 2–3.'']. Magyar Országos Levéltár. str. 134, 263, 308.</ref> Podczas [[Suche Kruty|bitwy pod Suchymi Krutami]], która odbyła się 26 sierpnia 1278 r., gdzie [[Ottokar II]] został pokonany i zabity, Rubinus schwytał trzynastu czeskich władców, jak informuje dokument Władysława.<ref name="Blazovich" /> Po bitwie Rubinus został w tym roku wicewojewodą Siedmiogrodu (łac. ''Vicevoyvada'') ([[Aba Finta|Fina Aba]] był w tym czasie [[Wojewoda|wojewodą]]).<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 34, 39, 225.</ref> Na tym stanowisku byli oni zaangażowani w konflikt jurysdykcyjny z [[palatyn]]em Mateuszem II Csákiem, który wezwał ''[[udvornici]]'' z komitatu [[Vas]], administrowanym przez palatyna, do przyjęcia jego kandydata i zastępcy, którym ma zostać Stefan, upoważniony kapitan i sędzia w imieniu Mateusza. Jego statut odniósł się również do tego wicewojewody Rubinusa, który wcześniej jednostronnie mianował sędziego, który uznał za niezgodny z prawem. Na podstawie terminologii zawartej w dokumencie można sobie wyobrazić, że Rubinus już od tego roku sprawował urząd [[ispán]]a komitatu [[Vas]].<ref>Szőcs, Tibor (2012). ''Az Árpád-kori nádorok és helyetteseik okleveleinek kritikai jegyzéke'' [''Krytyczny rejestr dokumentów palatynów i ich zastępców z epoki Arpadów'']. Magyar Országos Levéltár. str. 186.</ref>
Rubinus was born into the [[Hermán (genus)|''gens'' (clan) Hermán]] as the son of ''comes'' Herman, whose parents are unidentified, as a result there is inability to connect his person to the three known branches of the clan in the genealogy, but his activity and land properties confirmed, he belonged to the kindred's ancient [[Vas County (former)|Vas County]] branch. Rubinus had two brothers, Feldricus and Charles.{{sfn|Markó|2006|p=291}} According to the contemporary [[Simon of Kéza]]'s ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'', the ancestor of the Hermán kindred, knight Herman originated from [[Nuremberg]], who escorted [[Gisela of Hungary|Gisela of Bavaria]] to Hungary in 996. She became the wife of [[Stephen I of Hungary]], the future first [[King of Hungary]]. Following that Herman received land donations in Vas County. Both ''magister'' Simon and the 14th-century ''[[Chronicon Pictum|Illuminated Chronicle]]'' described the Hermán kindred as "relatively poor".{{sfn|Bényei|2011|p=12}}
 
  
==Military career==
+
Na początku 1280 r. legat papieski Filip<ref>Papież [[Grzegorz X]] zwrócił się do Filipusa jako biskupa-elekta w liście z 24 marca 1273 r., w którym opisano okoliczności jego wyboru przez sześciu kanoników kapituły katedralnej. Jego wybór został potwierdzony przez papieża Grzegorza. Grzegorz uczynił Filipa swoim legatem na wszystkich ziemiach Europy Wschodniej („''ad Polonïam, Ramam, Dalmatiam, Serviam, Cumaniam, Galitiam, Lodomeriam''”); zwołał sobór biskupów w Budzie w dniu 14 września 1289 r. Catalani, str. 189–193, 369. Eubel, I, str. 249 z uwagą 4.</ref>, [https://en.wikipedia.org/wiki/Roman_Catholic_Archdiocese_of_Fermo biskup Fermo] i węgierscy panowie wymusili na wodzach kumańskich ceremonialną obietnicę porzucenia pogańskich zwyczajów i przekonali młodego króla Władysława do złożenia przysięgi na jej wykonanie. Wielu Kumanów zdecydowało się opuścić Węgry zamiast podporządkować się żądaniom legata. Władysław podążał za przemieszczającymi się Kumanami aż do Szalánkemén (obecnie Stari Slankamen w Serbii), ale nie mógł powstrzymać ich przed przekroczeniem granicy. Rubinus, jako lider ''udvornici'' z Vép, brał udział w kampanii przeciwko Kumanom, gdzie pokonał ich pod [[Sövényvár]] w komitacie [[Csongrád]].<ref name="Markó" /><ref name="Blazovich" /> Wspomniany dokument Władysława został napisany przy okazji tego wydarzenia. W dokumencie, który już nazywał Rubinusa [[ispán]]em komitatu [[Vas]]<ref name="Zsoldos" />, król podarował ziemie Vép i Winnicę (dziś część Szombathely), obie pierwotnie będące częścią ''udvornici'', Rubinusowi i jego dwóm braciom.<ref name="Szentpétery" /> 10 marca 1283 r. Niektórzy rycerze zamkowi z Vép, którzy brali udział w akcji wojskowej Rubinusa przeciwko Kumanom, zostali wyniesieni do grupy królewskich sług. Potwierdza się, że walczył w oblężeniu [[Szalánc]]a (dziś [[Slanec]], Słowacja) latem 1281 r., gdy armia królewska unicestwiła zdrajcę w domenie [[Aba Finta|Aby Finty]].<ref name="Szentpétery" /> W dokumencie królewskim Rubinus był urzędującym [[sędzia|sędzią królewskim]] (w marcu 1283 r.).<ref name="Zsoldos" /> To ostatnia wzmianka o Rubinusie. Jako że jest on jedynym znanym członkiem swojej rodziny, [[Hermán]]ów, który działał w Siedmiogrodzie, nie można wykluczyć, że był on przodkiem XIV-wiecznego [[sędzia|sędziego królewskiego]] [[Lampert]]a i/lub [[Lack]]a, przodka potężnego rodu [[Lackfi]]ch.<ref name="Bényei" />
  
Taking into account data from the 13th century, historian Attila Zsoldos argued Rubinus and his kindred elevated from the status of [[Royal servant (Kingdom of Hungary)|royal servant]] to the [[Hungarian nobility]]. King Ladislaus the Cuman's royal charter from 1280 narrated the military career of Rubinus since the early 1260s. As it wrote, Rubinus was already a loyal soldier to [[Béla IV of Hungary]]. He participated in the [[Battle of Kressenbrunn]] in July 1260, when King Béla, Duke [[Stephen V of Hungary|Stephen]] and their allies invaded Moravia, but [[Ottokar II of Bohemia]] vanquished them, forcing Béla to renounce [[Duchy of Styria|Styria]] in favor of Ottokar. According to the charter, Rubinus "fought with courage", while received "three wounds".{{sfn|Blazovich|Érszegi|Turbuly|1998|p=209}}
+
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
  
After ten years, following Béla's death, when Stephen V succeeded his father without difficulties, [[Nicholas III Hahót|Nicholas Hahót]] refused to attend the coronation ceremony took place on or after 17 May 1270. Instead, he garrisoned Styrian soldiers in his fort at [[Pölöske]], and made plundering raids against the nearby villages. In November, Rubinus participated in the royal campaign to crush Nicholas' rebellion, defeating the army of knights Solchar and Dietrich, who looted Vas County at the Austrian border. Rubinus captured Solchar and other soldiers and delivered them to Stephen.{{sfn|Blazovich|Érszegi|Turbuly|1998|p=209}} The king launched a plundering raid into Styria around December 1270. Rubinus took part in the campaign under the command of [[Gregory III Monoszló|Gregory Monoszló]]. He was present at the siege of [[Bad Radkersburg|Radkersburg]], where fought with a spear and seriously injured. Despite that, thereafter he participated in the capture of [[Fürstenfeld]], where he stormed the defenders at the castle gate with his small unit.{{sfn|Blazovich|Érszegi|Turbuly|1998|p=209}} Ottokar II invaded Hungary in the spring of 1271, capturing several forts, but Stephen won the decisive battle on the Rábca River on 21 May. At the gate of [[Abda, Hungary|Abda]], Rubinus "bravely defended the crossing".{{sfn|Blazovich|Érszegi|Turbuly|1998|p=209}}
+
== Źródła ==
 +
* Bényei, Balázs (2011). ''Hermán nembeli Lampert országbíró tisztségbe jutásának körülményei'' [''Okoliczności mianowania Lamperta z klanu Hermán na urząd sędziego królewskiego'']. W: Mihalik, Béla Vilmos; Zarnóczki, Áron (red.). ''Tanulmányok Badacsonyból. A Fiatal Levéltárosok Egyesületének konferenciája, Badacsony, 2010. július 9–10''. Fiatal Levéltárosok Egyesülete. str. 11–23. ISBN 978-963-08-3098-0.
  
===Ladislaus' loyal soldier===
+
* Blazovich, László; Érszegi, Géza; Turbuly, Éva (1998). ''Levéltárak–kincstárak. Források Magyarország levéltáraiból 1000–1686'' [''Archiwa – Skarby: źródła historyczne z archiwów Węgier, 1000–1686'']. Magyar Levéltárosok Egyesülete. ISBN 963-04-9965-7.
Ladislaus IV was crowned in [[Székesfehérvár]] on about 3 September 1272. During his minority, many groupings of barons fought against each other for supreme power, but Rubinus remained faithful to the royal authority. Ladislaus' charter referred to an episode, when German knights, namely Conrad and Kunchlinus broke into [[Krapina-Zagorje County|Zagorje County]], Rubinus stopped and chased their army.{{sfn|Blazovich|Érszegi|Turbuly|1998|p=210}} He also participated in [[Matthew II Csák|Matthew Csák]]'s military campaign in 1272 to besiege the fort of Lembach at the Carinthian border.{{sfn|Blazovich|Érszegi|Turbuly|1998|p=210}} On 3 August 1275, Rubinus and his two brothers, Feldricus and Charles were granted the estate of Petlend, belonged to [[Vasvár|Vasvár Castle]], by King Ladislaus IV.{{sfn|Szentpétery|1961|p=134}} During the [[Battle on the Marchfeld]], took place on 26 August 1278, where Ottokar II was defeated and killed, Rubinus captured thirteen Bohemian lords, according to Ladislaus' charter.{{sfn|Blazovich|Érszegi|Turbuly|1998|p=210}} After the battle, Rubinus was appointed [[Vice-voivode of Transylvania]] ({{lang-la|vicevoyvada}}) in that year ([[Finta Aba]] served as [[Voivode of Transylvania|Voivode]] during that time).{{sfn|Zsoldos|2011|p=39}} In this position, he was involved in a jurisdictional conflict with Palatine Matthew Csák, who urged the ''[[udvornici]]'' in Vas County, who were administered by the Palatine, to accept his candidate and deputy, ''comes'' Stephen to become their authorized captain and judge, in the name of Matthew Csák. His charter also referred that vice-voivode Rubinus had previously unilaterally appointed a judge, which he deemed unlawful. Based on the charter's terminology, it is conceivable that Rubinus already held the office of ''[[ispán]]'' of Vas County since that year.{{sfn|Szőcs|2012|p=186}}
 
  
In early 1280, papal legate Philip, [[Bishop of Fermo]] and the Hungarian lords extracted a ceremonious promise from the Cuman chieftains of giving up their pagan customs, and persuaded the young King Ladislaus to swear an oath to enforce the keeping of the Cuman chieftains' promise. Many Cumans decided to leave Hungary instead of obeying the legate's demands. Ladislaus followed the moving Cumans as far as [[Szalánkemén]] (now Stari Slankamen in Serbia), but could not hinder them from crossing the frontier. Rubinus, as leader of the ''udvornici'' from [[Vép]] participated in the campaign against the Cumans, where defeated them at Sövényvár in [[Csongrád County (former)|Csongrád County]].{{sfn|Markó|2006|p=291}}{{sfn|Blazovich|Érszegi|Turbuly|1998|p=210}} Ladislaus' afore-mentioned charter was written on the occasion of this event. In the document, which already referred to him as ''ispán'' of Vas County,{{sfn|Zsoldos|2011|p=225}} the King donated the lands of Vép and Szőlős (today part of [[Szombathely]]), both were originally part of the ''udvornici'' holdings, to Rubinus and his two brothers.{{sfn|Szentpétery|1961|p=263}} On 10 March 1283, some [[Castle warrior|castle warrior]]s from Vép, who had participated in Rubinus' military actions against the Cumans, were elevated to the group of [[Royal servant (Kingdom of Hungary)|royal servant]]s. It confirmed that he fought in the siege of [[Slanec|Szalánc]] (today Slanec, Slovakia) in the summer of 1281, when the royal army annihilated the traitor Finta Aba's domain.{{sfn|Szentpétery|1961|p=308}} The royal document referred to Rubinus as the incumbent Judge royal (in March 1283).{{sfn|Zsoldos|2011|p=34}} This is the last piece of information on Rubinus. As he is the only known member of his kindred, the Hermáns, who operated in [[Transylvania]], it is conceivable that he was an ancestor of 14th-century members, Judge royal [[Lampert Hermán|Lampert]] and/or [[Lack Hermán|Lack]], the forefather of the powerful [[Lackfi family]].{{sfn|Bényei|2011|p=14}}
+
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  
== References ==
+
* Szentpétery, Imre (1961). ''Az Árpád-házi királyok okleveleinek kritikai jegyzéke II. kötet 2–3. füzet, 1272–1290'' [Krytyczny rejestr królewskich dokumentów dynastii Arpadów, Vol. 2. No. 2–3.'']. Magyar Országos Levéltár.
{{Reflist|2}}
 
  
== Sources ==
+
* Szőcs, Tibor (2012). ''Az Árpád-kori nádorok és helyetteseik okleveleinek kritikai jegyzéke'' [''Krytyczny rejestr dokumentów palatynów i ich zastępców z epoki Arpadów'']. Magyar Országos Levéltár. ISBN 978-963-631-219-0.
{{Refbegin}}
 
* {{cite book |last=Bényei |first=Balázs |editor1-last=Mihalik |editor1-first=Béla Vilmos |editor2-last=Zarnóczki |editor2-first=Áron |title=Tanulmányok Badacsonyból. A Fiatal Levéltárosok Egyesületének konferenciája, Badacsony, 2010. július 9–10. |publisher=Fiatal Levéltárosok Egyesülete |year=2011 |pages=11–23 |chapter=Hermán nembeli Lampert országbíró tisztségbe jutásának körülményei [''The Circumstances of the Appointment of Lampert of the kindred Hermán to the Office of Judge Royal''] |isbn=978-963-08-3098-0 |language=hu |ref=harv}}
 
* {{Cite book |last1=Blazovich |first1=László |last2=Érszegi |first2=Géza | last3=Turbuly |first3=Éva |year=1998 |title=Levéltárak–kincstárak. Források Magyarország levéltáraiból 1000–1686 ''[Archives – Treasures: Historical Sources from the Archives of Hungary, 1000–1686]''|publisher=Magyar Levéltárosok Egyesülete | isbn=963-04-9965-7|ref=harv|language=hu}}
 
* {{cite book |last=Markó |first=László |year=2006  |title=A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon ''[Great Officers of State in Hungary from King Saint Stephen to Our Days: A Biographical Encyclopedia]'' |publisher=Helikon Kiadó |isbn=963-547-085-1 |ref=harv|language=hu}}
 
* {{Cite book |last=Szentpétery |first1=Imre |year=1961 |title=Az Árpád-házi királyok okleveleinek kritikai jegyzéke II. kötet 2–3. füzet, 1272–1290 ''[A Critical Register of Royal Charters from the House of Árpád, Vol. 2. No. 2–3.]''|publisher=Magyar Országos Levéltár| isbn=|ref=harv|language=hu}}
 
* {{Cite book |last=Szőcs |first1=Tibor |year=2012 |title=Az Árpád-kori nádorok és helyetteseik okleveleinek kritikai jegyzéke ''[A Critical Register of Charters from Palatines and their Deputies of the Árpádian Era]''|publisher=Magyar Országos Levéltár| isbn=978-963-631-219-0|ref=harv|language=hu}}
 
* {{cite book |last=Zsoldos |first=Attila |year=2011 |title=Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 ''[Secular Archontology of Hungary, 1000–1301]'' |publisher=História, MTA Történettudományi Intézete |isbn=978-963-9627-38-3 |ref=harv|language=hu}}
 
{{Refend}}
 
  
{{s-start}}
+
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
{{S-hou|[[Hermán (genus)|Genus Hermán]]|name=Rubinus ||? ||after 1283 }}
 
{{s-off}}
 
{{S-bef|before=Bocha (?)}}
 
{{S-ttl|title=[[Vice-voivode of Transylvania]]|years=1278}}
 
{{S-aft|after=Nicholas}}
 
{{S-bef|before=John}}
 
{{S-ttl|title=[[Judge royal]]|years=1283}}
 
{{S-aft|after=[[Amadeus Aba]]}}
 
{{s-end}}
 
  
{{DEFAULTSORT:Herman, Rubinus}}
+
|
[[Category:13th-century Hungarian people]]
+
{{Urzędnik infobox
 +
|urzędnik          = Hermán Rubinus (węg.)<br>Rubin(węg.)<br>Ruben (węg.)
 +
|imiona            =
 +
|tytulatura        = [[Sędzia królewski]]
 +
|grafika          =
 +
|opis grafiki      =
 +
|herb              =
 +
|opis herbu        =
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =
 +
|dewiza            =
 +
|1. tytuł          = [[Sędzia królewski]]
 +
|1. od            = 1283
 +
|1. do            = 1283
 +
|1. powołanie      =
 +
|1. poprzednik    = [[János (sędzia)|János]]
 +
|1. następca      = [[Aba Amadé]]
  
[[Category:Hermán (genus)|Rubinus]]
+
|klan              = [[Hermán]]
[[Category:Medieval Hungarian soldiers]]
+
|ród              =
[[Category:Vice-voivodes of Transylvania]]
+
|rodzina          =
 +
|pochodzenie      = węgierskie
 +
|państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
 +
|data urodzenia    = data nieznana
 +
|miejsce urodzenia =
 +
|data śmierci      = po 1283
 +
|miejsce śmierci  =
 +
|przyczyna śmierci =
 +
|miejsce spoczynku =
 +
|ojciec            = Herman
 +
|matka            = nieznana
 +
|rodzeństwo        =
 +
|1. związek        =
 +
|1. związek z      =
 +
|1. związek od    =
 +
|1. związek do    =
 +
|1. dzieci        =
 +
|dokonania        =
 +
|odznaczenia      =
 +
|commons          =
 +
|wikiźródła        =
 +
|wikicytaty        =
 +
}}
 +
|}
  
 +
{{SORTUJ:Herman, Rubinus}}
  
[[Kategoria:Sędziowie króla Węgier]]
+
[[Kategoria:Hermán]]
 +
[[Kategoria:Klan]]
 +
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
 +
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
[[Kategoria:Szybkie]]
+
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
[[Kategoria:Krótkie]]
+
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]

Aktualna wersja na dzień 15:33, 7 mar 2021

Hermán Rubinus, także Rubin lub Ruben (* nieznana, † po 1283), węgierski szlachcic, rycerz, sędzia królewski w 1283 r., za panowania króla Węgier Władysława IV.

Rodzina

Rubinus urodził się w klanie Hermán jako syn Hermana, którego rodzice są niezidentyfikowani, z powodu niemożności połączenia go z trzema znanymi gałęziami klanu w genealogii, lecz jego działalność i własność ziem potwierdza, że należeli oni do starodawnej gałęzi zamieszkującej w komitacie Vas. Rubinus miał dwóch braci: Feldricusa i Karola.[1] Według współczesnej mu Gesta Hunnorum et Hungarorum Szymona Kézy, przodkowie rycerza Hermana pochodzili z Norymbergi, a sam Herman towarzyszył Giseli Bawarskiej w podróży na Węgry w 996 roku,która została żoną Stefana, przyszłego pierwszego króla Węgier Stefana I. Następnie Herman otrzymał w darowiznie ziemię w komitacie Vas. Zarówno mistrz Simon, jak i XIV-wieczna Chronicon Pictum opisali pochodzenie Hermana jako „względnie biednego”.[2]

Kariera wojskowa

Biorąc pod uwagę dane z XIII wieku, historyk Attila Zsoldos twierdził, że Rubinus i jego krewni przeszli od statusu królewskiego sługi do statusu szlachty węgierskiej. Królewski przywilej króla Władysława Kumańczyka z 1280 r. pisze o karierze wojskowej Rubinusa od wczesnych lat 60. XIII wieku. Jak podaje, Rubinus był już lojalnym żołnierzem króla Wegier Beli IV. Uczestniczył w bitwie pod Kressenbrunn w lipcu 1260 r., gdy król Bela, książę Stefan i ich sojusznicy najechali Morawy, lecz pokonał ich król Czech Ottokar II, zmuszając Belę do rezygnacji ze Styrii na swoją rzecz. Zgodnie z dokumentem Rubinus walczył odważnie, otrzymując trzy rany. [3]

Po dziesięciu latach, po śmierci Beli, gdy Stefan V bez problemu zastąpił ojca, Mikołaj Hahót odmówił wzięcia udziału w ceremonii koronacyjnej w dniu 17 maja 1270 r. lub później. Zamiast tego obsadził styryjskich żołnierzy w swoim forcie w Pölöske i dokonał napadów przeciwko pobliskim wioskom. W listopadzie Rubinus wziął udział w królewskiej kampanii miażdżącej rebelię Mikołaja, pokonując armię rycerzy Solchara i Dietricha, którzy splądrowali komitat Vas przy granicy austriackiej. Rubinus pojmał Solchara i innych żołnierzy i dostarczył ich Stefanowi.[3] Król najechał Styrię około grudnia 1270 roku. Rubinus wziął udział w kampanii pod dowództwem Grzegorza Monoszló. Był obecny przy oblężeniu Radkersburga, gdzie walczył włócznią i odniósł poważne obrażenia. Mimo to był zaangażowany w zdobycie Fürstenfeld, gdzie szturmował bramę zamku swoją małą jednostką.[3] Ottokar II zaatakował Węgry wiosną 1271 roku, zdobywając kilka fortów, ale Stefan wygrał decydującą bitwę nad rzeką Rábca 21 maja. Przy bramie Abda Rubin „odważnie bronił przejścia”.[3]

Lojalny żołnierz Władysława

Władysław IV został koronowany w Székesfehérvár około 3 września 1272 r. Podczas jego niepełnoletności wiele grup baronów walczyło ze sobą o najwyższą władzę, ale Rubinus pozostał wierny władzy królewskiej. Dokument Władysława odnosił się do epizodu, w którym niemieccy rycerze, mianowicie Conrad i Kunchlinus, wdarli się do żupanii Zagorje, Rubinus zatrzymał ich i przegonił ich armię. Dokończył także kampanię wojskową Mateusza II Csáka w 1272 r., by zbudować fort Lembach na granicy Karyntii.[3] 3 sierpnia 1275 r. Rubinus i jego dwaj bracia, Feldricus i Karol, otrzymali od króla Władysława majątek Petlend, należący do zamku Vasvár.[4] Podczas bitwy pod Suchymi Krutami, która odbyła się 26 sierpnia 1278 r., gdzie Ottokar II został pokonany i zabity, Rubinus schwytał trzynastu czeskich władców, jak informuje dokument Władysława.[3] Po bitwie Rubinus został w tym roku wicewojewodą Siedmiogrodu (łac. Vicevoyvada) (Fina Aba był w tym czasie wojewodą).[5] Na tym stanowisku byli oni zaangażowani w konflikt jurysdykcyjny z palatynem Mateuszem II Csákiem, który wezwał udvornici z komitatu Vas, administrowanym przez palatyna, do przyjęcia jego kandydata i zastępcy, którym ma zostać Stefan, upoważniony kapitan i sędzia w imieniu Mateusza. Jego statut odniósł się również do tego wicewojewody Rubinusa, który wcześniej jednostronnie mianował sędziego, który uznał za niezgodny z prawem. Na podstawie terminologii zawartej w dokumencie można sobie wyobrazić, że Rubinus już od tego roku sprawował urząd ispána komitatu Vas.[6]

Na początku 1280 r. legat papieski Filip[7], biskup Fermo i węgierscy panowie wymusili na wodzach kumańskich ceremonialną obietnicę porzucenia pogańskich zwyczajów i przekonali młodego króla Władysława do złożenia przysięgi na jej wykonanie. Wielu Kumanów zdecydowało się opuścić Węgry zamiast podporządkować się żądaniom legata. Władysław podążał za przemieszczającymi się Kumanami aż do Szalánkemén (obecnie Stari Slankamen w Serbii), ale nie mógł powstrzymać ich przed przekroczeniem granicy. Rubinus, jako lider udvornici z Vép, brał udział w kampanii przeciwko Kumanom, gdzie pokonał ich pod Sövényvár w komitacie Csongrád.[1][3] Wspomniany dokument Władysława został napisany przy okazji tego wydarzenia. W dokumencie, który już nazywał Rubinusa ispánem komitatu Vas[5], król podarował ziemie Vép i Winnicę (dziś część Szombathely), obie pierwotnie będące częścią udvornici, Rubinusowi i jego dwóm braciom.[4] 10 marca 1283 r. Niektórzy rycerze zamkowi z Vép, którzy brali udział w akcji wojskowej Rubinusa przeciwko Kumanom, zostali wyniesieni do grupy królewskich sług. Potwierdza się, że walczył w oblężeniu Szalánca (dziś Slanec, Słowacja) latem 1281 r., gdy armia królewska unicestwiła zdrajcę w domenie Aby Finty.[4] W dokumencie królewskim Rubinus był urzędującym sędzią królewskim (w marcu 1283 r.).[5] To ostatnia wzmianka o Rubinusie. Jako że jest on jedynym znanym członkiem swojej rodziny, Hermánów, który działał w Siedmiogrodzie, nie można wykluczyć, że był on przodkiem XIV-wiecznego sędziego królewskiego Lamperta i/lub Lacka, przodka potężnego rodu Lackfich.[2]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 291.
  2. 2,0 2,1 Bényei, Balázs (2011). Hermán nembeli Lampert országbíró tisztségbe jutásának körülményei [Okoliczności mianowania Lamperta z klanu Hermán na urząd sędziego królewskiego]. W: Mihalik, Béla Vilmos; Zarnóczki, Áron (red.). Tanulmányok Badacsonyból. A Fiatal Levéltárosok Egyesületének konferenciája, Badacsony, 2010. július 9–10. Fiatal Levéltárosok Egyesülete. str. 12, 14.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Blazovich, László; Érszegi, Géza; Turbuly, Éva (1998). Levéltárak–kincstárak. Források Magyarország levéltáraiból 1000–1686 [Archiwa – Skarby: źródła historyczne z archiwów Węgier, 1000–1686]. Magyar Levéltárosok Egyesülete. str. 209-210.
  4. 4,0 4,1 4,2 Szentpétery, Imre (1961). Az Árpád-házi királyok okleveleinek kritikai jegyzéke II. kötet 2–3. füzet, 1272–1290 [Krytyczny rejestr królewskich dokumentów dynastii Arpadów, Vol. 2. No. 2–3.]. Magyar Országos Levéltár. str. 134, 263, 308.
  5. 5,0 5,1 5,2 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 34, 39, 225.
  6. Szőcs, Tibor (2012). Az Árpád-kori nádorok és helyetteseik okleveleinek kritikai jegyzéke [Krytyczny rejestr dokumentów palatynów i ich zastępców z epoki Arpadów]. Magyar Országos Levéltár. str. 186.
  7. Papież Grzegorz X zwrócił się do Filipusa jako biskupa-elekta w liście z 24 marca 1273 r., w którym opisano okoliczności jego wyboru przez sześciu kanoników kapituły katedralnej. Jego wybór został potwierdzony przez papieża Grzegorza. Grzegorz uczynił Filipa swoim legatem na wszystkich ziemiach Europy Wschodniej („ad Polonïam, Ramam, Dalmatiam, Serviam, Cumaniam, Galitiam, Lodomeriam”); zwołał sobór biskupów w Budzie w dniu 14 września 1289 r. Catalani, str. 189–193, 369. Eubel, I, str. 249 z uwagą 4.

Źródła

  • Bényei, Balázs (2011). Hermán nembeli Lampert országbíró tisztségbe jutásának körülményei [Okoliczności mianowania Lamperta z klanu Hermán na urząd sędziego królewskiego]. W: Mihalik, Béla Vilmos; Zarnóczki, Áron (red.). Tanulmányok Badacsonyból. A Fiatal Levéltárosok Egyesületének konferenciája, Badacsony, 2010. július 9–10. Fiatal Levéltárosok Egyesülete. str. 11–23. ISBN 978-963-08-3098-0.
  • Blazovich, László; Érszegi, Géza; Turbuly, Éva (1998). Levéltárak–kincstárak. Források Magyarország levéltáraiból 1000–1686 [Archiwa – Skarby: źródła historyczne z archiwów Węgier, 1000–1686]. Magyar Levéltárosok Egyesülete. ISBN 963-04-9965-7.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Szentpétery, Imre (1961). Az Árpád-házi királyok okleveleinek kritikai jegyzéke II. kötet 2–3. füzet, 1272–1290 [Krytyczny rejestr królewskich dokumentów dynastii Arpadów, Vol. 2. No. 2–3.]. Magyar Országos Levéltár.
  • Szőcs, Tibor (2012). Az Árpád-kori nádorok és helyetteseik okleveleinek kritikai jegyzéke [Krytyczny rejestr dokumentów palatynów i ich zastępców z epoki Arpadów]. Magyar Országos Levéltár. ISBN 978-963-631-219-0.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Hermán Rubinus (węg.)
Rubin(węg.)
Ruben (węg.)

Sędzia królewski
Sędzia królewski
Okres 1283
Poprzednik János
Następca Aba Amadé
Dane biograficzne
Klan Hermán
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć po 1283
Ojciec Herman
Matka nieznana