Drábsko: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
Linia 26: Linia 26:
 
  |
 
  |
  
'''Drábsko''' (węg. ''Darabos'') je [[obec (slovenská správna jednotka)|obec]] na [[Slovensko|Slovensku]] v okrese [[okres Brezno|Brezno]].
+
'''Drábsko''' (pol. ''Drábsko'', węg. ''Darabos'') – [[wieś]] ([[obec]]) na [[Słowacja|Słowacji]] położona w [[kraj bańskobystrzycki|kraju bańskobystrzyckim]], w [[powiat Brezno|powiecie Brezno]]. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1810<ref>[http://archive.is/20130418185931/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/zaklad.jsp?txtUroven=430603&lstObec=509043 Statystyki ogólne miejscowości] (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09]. </ref>.
  
'''Drábsko''' – [[wieś]] ([[obec]]) na [[Słowacja|Słowacji]] położona w [[kraj bańskobystrzycki|kraju bańskobystrzyckim]], w [[powiat Brezno|powiecie Brezno]]. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1810<ref>[http://archive.is/20130418185931/http://app.statistics.sk/mosmis/eng/zaklad.jsp?txtUroven=430603&lstObec=509043 Statystyki ogólne miejscowości] (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09]. </ref>.
+
== Topografia ==
 +
 
 +
Rozpościera się na niewielkim płaskowyżu między [[Klenovský Vepor|Klenovským Veprom]], [[Ľubietovský Vepor|Ľubietovským Veprom]] i [[Poľana (pohorie)|Poľanou]].
 +
 
 +
== Historia ==
 +
 
 +
Na przełomie XVII i XVIII wieku ówczesny właściciel lasów hrabia Forgách sprowadził grupę pierwszych drwali z Orawy do powiatu „na drábskie”. Po wykarczowaniu lasów dołączyli do nich pasterze, wozacy, a później także szklarze z okolic [[Kysúc]]a i [[Valašska]] (Veľké Karlovice − Vsetínsko). Drábsko rozszerzyło się o inne osady - Dolinu, Kysucu (pierwotnie Otíliu - według córki hrabiego Forgácha), Sedmák i inne. Huta szkła w okolicy zniknęła po I wojnie światowej. Od tego czasu Vrchy były jedynie rezerwuarem siły roboczej dla lasów, tylko niektórzy zajmowali się bardzo dochodowym rolnictwem i lokalnym rzemiosłem: produkcją gontów drewnianych, przędzeniem lnu, tkaniem lnu i szyciem ''pokrowców''. Po drugiej wojnie światowej ludzie wyjeżdżali do pracy do [[Brezno|Breznie]], [[Hronec|Hronca]], [[Podbrezowa|Podbrezovej]] i [[Utekáč|Utekáča]], a kilku na stałe przeniosło się w te miejsca. Wieś zaczęła się kurczyć, a niekorzystnego rozwoju demograficznego nie odwróciła nawet próba założenia spółdzielni chłopskiej. Nienaruszona przyroda i spokojne otoczenie przyciągają do wsi dziesiątki ''chałupników'', którzy przynajmniej czasowo zastępują naturalnie zanikających pierwotnych mieszkańców.
  
 
== Populacja ==
 
== Populacja ==
Linia 44: Linia 50:
 
* [[Ateizm|Ateiści]] – 4,11%
 
* [[Ateizm|Ateiści]] – 4,11%
 
* Nie podano – 1,83%
 
* Nie podano – 1,83%
 
== Topografia ==
 
 
Rozpościera się na niewielkim płaskowyżu między Klenovské Vepro, Ľubietovské Vepro i Polaną.
 
 
Rozprestiera sa na neveľkej náhornej plošine medzi [[Klenovský Vepor|Klenovským Veprom]], [[Ľubietovský Vepor|Ľubietovským Veprom]] a [[Poľana (pohorie)|Poľanou]].
 
 
== Historia ==
 
 
Po rozległej przerwie leśnej na tym terenie na przełomie XVII i XVIII wieku ówczesny właściciel lasów hrabia Forgách sprowadził grupę pierwszych drwali z Orawy do powiatu „na drábskie”. Po wykarczowaniu lasów dołączyli do nich pasterze, kuśnierzy, a później także szklarze z okolic Kysúca i Wołoszczyzny (Veľké Karlovice - Vsetínsko). Drábsko rozszerzyło się o inne osady - Dolinę, Kysucu (pierwotnie Otília - według córki hrabiego Forgácha), Sedmák i inne. Huta szkła w okolicy zniknęła po I wojnie światowej. Od tego czasu Vrchy były jedynie rezerwuarem siły roboczej dla lasów, a niektórzy zajmowali się bardzo dochodowym rolnictwem i lokalnym rzemiosłem - produkcją gontów drewnianych, przędzeniem lnu, tkaniem lnu i "pokrowców" z tkaniny. Po drugiej wojnie światowej ludzie przyjeżdżali do pracy w Breznie, Hroncu, Podbrezovej i Utekáču, a kilku na stałe przeniosło się w te miejsca. Wieś zaczęła się kurczyć, a niekorzystnego rozwoju demograficznego nie odwróciła nawet próba założenia spółdzielni chłopskiej. Zachowana przyroda i spokojne otoczenie przyciągają do wsi dziesiątki chałupników, którzy przynajmniej czasowo zastępują naturalnie zanikających pierwotnych mieszkańców.
 
 
Po rozsiahlom lesnom [[polom (les)|polome]] v tejto oblasti na prelome 17. a 18. storočia priviedol vtedajší majiteľ lesov gróf [[Forgách]] do chotára „na drábskie“ skupinu prvých drevorubačov z [[Orava (župa)|Oravy]]. Po vyklčovaní [[les]]ov k nim pribudli [[pastier]]i, [[furman]]i a neskôr aj sklári z oblasti [[Kysuce|Kysúc]] a [[Valašsko|Valašska]] (Veľké Karlovice - Vsetínsko). Drábsko sa rozšírilo o ďalšie osady - Dolinu, Kysucu (pôvodne Otíliu - podľa dcéry grófa Forgácha), Sedmák a ďalšie. Sklárske huty v oblasti zanikli po [[prvá svetová vojna|1. svetovej vojne]]. Odvtedy boli Vrchy len zásobárňou pracovných síl pre lesy, časť sa zaoberala neveľmi výnosným poľnohospodárstvom a miestnymi remeslami - výrobou drevených [[Šindeľ|šindľov]], spriadaním ľanu, tkaním plátna a handričkových „pokrovcov“. Po [[2. svetová vojna|2. svetovej vojne]] dochádzali ľudia za prácou do [[Brezno|Brezna]], [[Hronec (okres Brezno)|Hronca]], [[Podbrezová|Podbrezovej]] a do [[Utekáč]]a, viacerí sa do týchto miest natrvalo presídlili. Obec sa začala početne zmenšovať a nepriaznivý demografický vývoj nezvrátil ani pokus o založenie [[JRD|roľníckeho družstva]]. Zachovaná príroda a pokojné prostredie priťahujú do obce desiatky chalupárov, ktorí aspoň prechodne nahrádzajúcich prirodzene ubúdajúcich pôvodných obyvateľov.
 
  
 
== Kultura i atrakcje ==
 
== Kultura i atrakcje ==
 
=== Pomniki ===
 
=== Pomniki ===
  
* Kaplica św. Anny, to prostokątny budynek ludowy. Zawiera dzwonnicę z cebulastym dachem. [4]
+
* Kaplica św. Anny, to prostokątny budynek tradycyjny. Zawiera dzwonnicę z cebulastym dachem.<ref>{{Citácia elektronického dokumentu
* Zespół zachowanej architektury ludowej, są to domy z bali na rzucie strajku z przełomu XIX i XX wieku, wśród których wymieniono budynki nr 120, 127 i 140. [5]
 
 
 
 
 
 
 
* Kaplnka [[Anna (svätica)|sv. Anny]], jedná sa o obdĺžnikovú [[Ľudová architektúra na Slovensku|ľudovú]] stavbu. Jej súčasťou je zvonica s cibuľovou strechou.<ref>{{Citácia elektronického dokumentu
 
 
   | priezvisko =  
 
   | priezvisko =  
 
   | meno =  
 
   | meno =  
Linia 78: Linia 67:
 
   | jazyk =  
 
   | jazyk =  
 
}} </ref>
 
}} </ref>
* Súbor dochovanej ľudovej architektúry, jedná sa o zrubové domy na pôdoryse odĺžnika z prelomu [[19. storočie|19.]] a [[20. storočie|20. storočia]], z ktorých sú objekty číslo 120, 127 a 140 pamiatkovo chránené.<ref>{{Citácia elektronického dokumentu
+
* Zespół zachowanej architektury ludowej, są to domy z bali z przełomu XIX i XX wieku, wśród których wymieniono budynki nr 120, 127 i 140.<ref>{{Citácia elektronického dokumentu
 
   | priezvisko =  
 
   | priezvisko =  
 
   | meno =  
 
   | meno =  
Linia 91: Linia 80:
 
   | jazyk =  
 
   | jazyk =  
 
}} </ref>
 
}} </ref>
 
=== Gallery ===
 
  
 
<gallery>
 
<gallery>
image:Drábsko Kysuca 06 01.jpg|Kaplnka sv. Anny
+
image:Drábsko Kysuca 06 01.jpg|Kaplica św. Anny
 
image:Drábsko Kysuca 06 02.jpg
 
image:Drábsko Kysuca 06 02.jpg
 
image:Drábsko Kysuca 06 03.jpg
 
image:Drábsko Kysuca 06 03.jpg
 
<br>
 
<br>
image:Drábsko Kysuca 01.jpg|Ľudová architektúra v obci
+
image:Drábsko Kysuca 01.jpg|tradycyjna architektura wsi
 
image:Drábsko Kysuca 03.jpg
 
image:Drábsko Kysuca 03.jpg
 
image:Drábsko Kysuca 12 01.jpg
 
image:Drábsko Kysuca 12 01.jpg
Linia 106: Linia 93:
 
=== Turystyka ===
 
=== Turystyka ===
  
Drábsko jest dostępne po dobrej jakości asfaltowej drodze z Brezna i Hriňovej, przy dobrej pogodzie można podziwiać panoramę Słowackich Rudaw, Niskich Tatr (Chopok, Ďumbier i Kráľova hoľa). Częstymi gośćmi są miłośnicy kolarstwa i narciarstwa biegowego na wspaniałych „dzikich” terenach wokół Drábska, Lom nad Rimavicou i Sihly. Autostrada Rudná i las Dobročský las przyciągają bardziej odważnych wędrowców.
+
Drábsko jest dostępne dzięki asfaltowej drodze z [[Brezno|Brezna]] i [[Hriňová|Hriňovej]], przy dobrej pogodzie można podziwiać panoramę [[Slovenské rudohorie|Słowackich Rudaw]], [[Nízke Tatry|Niskich Tatr]] (([[Chopok]], [[Ďumbier]] i [[Kráľova hoľa]]). Częstymi gośćmi są miłośnicy kolarstwa i narciarstwa biegowego na wspaniałych „dzikich” terenach wokół Drábska, [[Lom nad Rimavicou|Lomu nad Rimavicou]] i [[Sihla|Sihly]]. [[Rudná magistrála|Trasa Rudná]] i [[Dobročský prales|las Dobročský las]] przyciągają bardziej odważnych wędrowców.
 
 
Drábsko je prístupné po kvalitnej asfaltovej ceste z [[Brezno|Brezna]] i [[Hriňová|Hriňovej]], za dobrého počasia možno sledovať panorámu [[Slovenské rudohorie|Slovenského rudohoria]], [[Nízke Tatry|Nízkych Tatier]] ([[Chopok]], [[Ďumbier (vrch)|Ďumbier]] i [[Kráľova hoľa|Kráľovu hoľu]]). Častými návštevníkmi sú priaznivci cykloturistiku a bežeckého lyžovania využívajúci výborné „divoké“ terény v okolí Drábska, [[Lom nad Rimavicou|Lomu nad Rimavicou]] a [[Sihla|Sihly]]. Odvážnejších peších turistov láka [[Rudná magistrála]] i [[Dobročský prales]].
 
  
 
=== Kultura ===
 
=== Kultura ===

Aktualna wersja na dzień 07:05, 6 kwi 2021

Drábsko (pol. Drábsko, węg. Darabos) – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Brezno. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1810[1].

Topografia

Rozpościera się na niewielkim płaskowyżu między Klenovským Veprom, Ľubietovským Veprom i Poľanou.

Historia

Na przełomie XVII i XVIII wieku ówczesny właściciel lasów hrabia Forgách sprowadził grupę pierwszych drwali z Orawy do powiatu „na drábskie”. Po wykarczowaniu lasów dołączyli do nich pasterze, wozacy, a później także szklarze z okolic Kysúca i Valašska (Veľké Karlovice − Vsetínsko). Drábsko rozszerzyło się o inne osady - Dolinu, Kysucu (pierwotnie Otíliu - według córki hrabiego Forgácha), Sedmák i inne. Huta szkła w okolicy zniknęła po I wojnie światowej. Od tego czasu Vrchy były jedynie rezerwuarem siły roboczej dla lasów, tylko niektórzy zajmowali się bardzo dochodowym rolnictwem i lokalnym rzemiosłem: produkcją gontów drewnianych, przędzeniem lnu, tkaniem lnu i szyciem pokrowców. Po drugiej wojnie światowej ludzie wyjeżdżali do pracy do Breznie, Hronca, Podbrezovej i Utekáča, a kilku na stałe przeniosło się w te miejsca. Wieś zaczęła się kurczyć, a niekorzystnego rozwoju demograficznego nie odwróciła nawet próba założenia spółdzielni chłopskiej. Nienaruszona przyroda i spokojne otoczenie przyciągają do wsi dziesiątki chałupników, którzy przynajmniej czasowo zastępują naturalnie zanikających pierwotnych mieszkańców.

Populacja

Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 206 osób, w tym 116 kobiet i 90 mężczyzn[2].

W 2001 roku pod względem narodowości i przynależności etnicznej miejscowość zamieszkiwali wyłącznie Słowacy[3].

Wyznania

Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[3]:

Kultura i atrakcje

Pomniki

  • Kaplica św. Anny, to prostokątny budynek tradycyjny. Zawiera dzwonnicę z cebulastym dachem.[4]
  • Zespół zachowanej architektury ludowej, są to domy z bali z przełomu XIX i XX wieku, wśród których wymieniono budynki nr 120, 127 i 140.[5]

Turystyka

Drábsko jest dostępne dzięki asfaltowej drodze z Brezna i Hriňovej, przy dobrej pogodzie można podziwiać panoramę Słowackich Rudaw, Niskich Tatr ((Chopok, Ďumbier i Kráľova hoľa). Częstymi gośćmi są miłośnicy kolarstwa i narciarstwa biegowego na wspaniałych „dzikich” terenach wokół Drábska, Lomu nad Rimavicou i Sihly. Trasa Rudná i las Dobročský las przyciągają bardziej odważnych wędrowców.

Kultura

We wsi znajduje się kilka niezwykłych drewnianych zabytków. Etnograficznie Drábsko jest przypisane do znanego obszaru Detvii, chociaż różni się w kilku częściach oryginalnego stroju (wąskie spodnie materiałowe wszyte w skórzane buty, futro, kurtka i inny rodzaj czapki).

Linki zewnętrzne

Drábsko
wieś
Państwo Słowacja Słowacja
Kraj Banskobystrický kraj
Okres Brezno
Region Malohont
Powierzchnia 4,77 km² (477 ha) [6]
Populacja 181 (31. 12. 2020) [7]
Gęstość 37,95 os./km²
Pierwsza pisemna
wzmianka
1566[5]/1810[1810]
Starosta Martina Grgačová Kocová[8] (SNS)
PSČ 976 53 (pošta Lom nad Rimavicou)
ŠÚJ 508578
EČV BR
Tel. kierunkowy +421-48
Adres
siedziby urzędu
Drábsko 10
Telefón 048/618 00 83
Położenie gminy na Słowacji
Położenie gminy w granicach Banskobystrického kraja
Wikimedia Commons: Drábsko
Strona: drabsko.webnode.sk
Portal mapowy GKU: mapa katastralna
18px 48°39′03″S 19°39′21″V

Przypisy

  1. Statystyki ogólne miejscowości (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  2. Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  3. 3,0 3,1 Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001 (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  4. Register nehnuteľných národných kultúrnych pamiatok [online]. Pamiatkový úrad Slovenskej republiky. Dostupné online.
  5. Register nehnuteľných národných kultúrnych pamiatok [online]. Pamiatkový úrad Slovenskej republiky. Dostupné online.
  6. Registre obnovenej evidencie pozemkov [online]. Bratislava : ÚGKK SR, [cit. 2011-12-31]. Dostupné online.
  7. Počet obyvateľov podľa pohlavia – obce (ročne) [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, rev. 2021-03-21, [cit. 2021-03-30]. Dostupné online.
  8. Voľby do orgánov samosprávy obcí 2018 : Zoznam zvolených starostov [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, 2018-11-13. Dostupné online.