Báthori III. István: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "[[Podczaszy|" na "[[Stolnik|")
 
(Nie pokazano 54 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
Źródło: [https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1thori_Istv%C3%A1n_(orsz%C3%A1gb%C3%ADr%C3%B3,_%3F%E2%80%931444) Báthori István (országbíró, ?–1444)]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 +
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Batory_(zm._1444)
 +
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Stefan_Batory_(zm._1444)&action=history
 +
|nota    = polski
 +
}}
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1thori_Istv%C3%A1n_(orsz%C3%A1gb%C3%ADr%C3%B3,_%3F%E2%80%931444)
 +
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%A1thori_Istv%C3%A1n_(orsz%C3%A1gb%C3%ADr%C3%B3,_%3F%E2%80%931444)&action=history
 +
|nota    = węgierski
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
  
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Pálóci Máté]]
 
|poprzednik        = [[Pálóci Máté]]
|gl_članak_funkcija = [[Sędzia króla Węgier]]<br>(1435-1440)
+
|gl_članak_funkcija = [[Sędzia królewski]]<br>(1435-1440)
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
 
|następca          = [[Kórógyi János]]
 
|następca          = [[Kórógyi János]]
 
}}
 
}}
  
 +
{|
 +
|
 +
|}
  
 +
'''Báthori István''' ''Ecsedi''(pol. ''Stefan III Batory'') (* nieznana, † 11 listopada [[1444]] pod [[Warna|Warną]]) – węgierski szlachcic, syn Jánosa, żupana komitatu [[Szabolcs]]-Szatmár-Bereg]]<ref name="Bárány">Bárány Zsigmond: [http://www.aetas.hu/2004-03-04/barany.pdf Zsigmond király 1416-os kísérete] (PDF). ''Aetas'', 3–4. sz. (2004) [https://web.archive.org/web/20091229150651/http://www.aetas.hu/2004-03-04/barany.pdf# archiwizacja] [dostęp:2011-06-18.</ref> i Katalin Pető z Szántó. Po raz pierwszy pojawia się w źródłach historycznych w 1393 r.<ref name="Markó">Markó, László. ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig''. Magyar Könyvklub, str. 256. (2000).</ref>
  
{{Vezető infobox
+
== Życiorys ==
| név              =Báthori István
 
| kép              = <!-- Wikidatából -->
 
| képméret        =220px
 
| képaláírás      =
 
| állam            =A Magyar Királyság
 
| város            =
 
| sorszám          =
 
| megnevezés      =[[országbíró]]ja
 
| terminus kezdete =[[1435]] [[március (hónap)|márciusa]]
 
| terminus vége    =[[1440]] [[május]]a
 
| alelnök          =
 
| helyettes        =
 
| uralkodó        =
 
| elnök            =
 
| főnöke-neve      =
 
| főnöke-tisztsége =
 
| előd            =[[Pálóczy Mátyás]]
 
| utód            =[[Kórógyi János]]
 
| szavazatszám    =
 
  
| állam2          =
+
W 1410 roku nadal był uważany za mało znaczącego drobnego szlachcica, ale później został członkiem [[Zakon Smoka|Zakonu Smoczego]].<ref>Mályusz Elemér: ''Zsigmond király uralma Magyarországon, 1387-1437''. [Budapest]: Gondolat. 1984. ISBN 963-281-414-2.</ref>
| sorszám2        =
 
| megnevezés2      =
 
| terminus kezdete2=
 
| terminus vége2  =
 
| alelnök2        =
 
| helyettes2      =
 
| uralkodó2        =
 
| elnök2          =
 
| főnöke-neve2    =
 
| főnöke-tisztsége2=
 
| előd2            = <!-- Wikidatából -->
 
| utód2            = <!-- Wikidatából -->
 
  
| állam3          =
+
Przed 1417 r., zgodnie z dokumentem darowizny [[Zygmunt]]a, odwiedził Francję, Niemcy, Lombardię i Anglię. W tym czasie był jeszcze szlachcicem niskiego pochodzenia, ale jako ''specialis familis'' króla należał do najbliższego otoczenia króla. W tym czasie prawdopodobnie był towarzyszem podróży Zygmunta. W dyplomacji służył Zygmuntowi w sprawach holenderskich, gdy brał udział w negocjacjach z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Renald_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_J%C3%BClich_i_Geldrii) księciem Geldern] i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_II_Bawarski hrabiami Holland-Hainaut]. W 1416 r. towarzyszył Zygmuntowi w podróży do Anglii, tworząc ''[[Sojusz Canterbury]]'', a następnie brał udział w negocjacjach z bawarskim księciem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_III_(ksi%C4%85%C5%BC%C4%99_Bawarii) Wilhelmem III Wittelsbachem], który go wspierał. Na listach ''godności'' István znajduje się od 8 lutego 1419 roku.<ref name="Bárány"/>
| sorszám3        =
 
| megnevezés3      =
 
| uralkodó3        =
 
| terminus kezdete3=
 
| terminus vége3  =
 
| előd3            = <!-- Wikidatából -->
 
| utód3            = <!-- Wikidatából -->
 
  
| állam4          =
+
W późniejszym czasie István objął funkcję nadwornego [[podskarbi]]ego oraz sędziego dworskiego<ref>I. Horn, ''Andrzej Batory'', Warszawa 2010, str. 13.</ref>.
| sorszám4        =
 
| megnevezés4      =
 
| terminus kezdete4=
 
| terminus vége4  =
 
| előd4            = <!-- Wikidatából -->
 
| utód4            = <!-- Wikidatából -->
 
  
| születési név    = <!-- Wikidatából -->
+
Od 1419 do 1431 był [[Stolnik|stolnikiem królewskim]], od marca 1435 do maja 1440 [[Sędzia|sędzią królewskim]], aż do xhwili gdy po śmierci króla [[Albert]]a został zastąpiony na tej funkcji przez królową [[Elżbieta Luksemburska|Elżbietę]]. Następnie był ''[[foispán]]em'' komitatu [[Szatmár]].<ref>http://mek.niif.hu/00000/00060/html/011/pc001115.html</ref> Został zwolennikiem [[I. Ulászló]], a od 1442 roku był głównodowodzącym. Zginął w [[Warna|bitwie pod Warną]] jako chorąży królewski.<ref>I. Horn, ''Andrzej Batory'', Warszawa 2010, str. 15.</ref>.
| születési hely  = <!-- Wikidatából -->
 
| születési dátum  = születési ideje nem ismert
 
| halálozási hely  = <!-- Wikidatából -->
 
| halálozási dátum = <!-- Wikidatából -->
 
| sírhely          = <!-- Wikidatából -->
 
| szülei          = <!-- Wikidatából -->
 
| házastárs        = <!-- Wikidatából -->
 
| élettárs        = <!-- Wikidatából -->
 
| gyermekei        = <!-- Wikidatából -->
 
| párt            = <!-- Wikidatából -->
 
| választókerület  =
 
| foglalkozás      = <!-- Wikidatából -->
 
| iskolái          = <!-- Wikidatából -->
 
| halál oka        = <!-- Wikidatából -->
 
| vallás          = <!-- Wikidatából -->
 
| aláírás          = <!-- Wikidatából -->
 
| wikicommons      = <!-- Wikidatából -->
 
| lábjegyzet      =
 
}}
 
{{egyért2|a Várnában elesett ecsedi Báthory országbíróról|Báthory István (egyértelműsítő lap)}}
 
  
Ecsedi '''Báthori István''' (? – [[Várna (Bulgária)|Várna]], [[1444]]), országbíró, a [[várnai csata|várnai csatában]] esett el, mint királyi zászlótartó.<ref name="Markó:főméltóságai">{{cite book|last=Markó |first=László |title=A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig |pages=256 |publisher=Magyar Könyvklub |year=2000 |isbn=963-14-0582-6}}</ref>
+
== Rodzina ==
 +
Trzykrotnie zawierał związki małżeńskie. Oto one:
 +
* (1) żona Margit (Małgorzata) [[Tarkői]]<ref name="Markó"/> — według innego źródła pochodziła z rodziny [[Somosi]]<ref name="Bárány"/>
 +
* (2) Borbála (Barbara) [http://genealogy.euweb.cz/hung/buthkai.html Butkai];
 +
* (3) Orsolya (Urszula) Kistapolcsai.
  
== Élete ==
+
== Potomstwo ==
Ecsedi Bátori János<ref name="Bárány:Zsigmond király 1416-os kísérete">{{CitPer|szerző=Bárány Zsigmond|cím=Zsigmond király 1416-os kísérete|periodika=Aetas|év=2004|szám=3-4.|url=http://www.aetas.hu/2004-03-04/barany.pdf|accd=2011-06-18|aurl=https://web.archive.org/web/20091229150651/http://www.aetas.hu/2004-03-04/barany.pdf#|archd=2009-12-29}}</ref>
+
Pozostawił po sobie dziewięcioro dzieci<ref>I. Horn, ''Andrzej Batory'', Warszawa 2010, str. 308.</ref>:
és szántói Pető Katalin fiaként született, 5 fiú- (Bertalan, [[Báthori Benedek|Benedek]], Mihály, János, Tamás)<ref>https://de.wikipedia.org/wiki/Haus_B%C3%A1thory</ref>
+
* '''sześciu synów'''<ref>[https://de.wikipedia.org/wiki/Haus_B%C3%A1thory Dom Batorych] (po niemiecku)</ref><ref>C. Tóth: ''Ecsedi ág'', str. 267.</ref> – oto oni:
és 4 lánytestvéréről – Potenciána, Zsuzsanna, Katalin és egy ismeretlen nevű – tudunk. {{refhely|C. Tóth: Ecsedi ág|267. o.}}
+
** András (Andrzej) – wielki [[koniuszy królewski]],
A történeti forrásokban [[1393]]-ban tűnik fel először.<ref name="Markó:főméltóságai"/>
+
** V. István ([https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Batory_(zm._1493) Stefan]) – [[wojewoda|wojewoda Siedmiogrodu]],
 +
** Péter (Piotr),
 +
** Pál (Paweł),
 +
** László (Władysław) – [[stolnik królewski]],
 +
** [https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1thori_Mikl%C3%B3s_(v%C3%A1ci_p%C3%BCsp%C3%B6k) Miklós] (Mikołaj) – biskup [[Vác]] i
 +
* '''trzy córki'''<ref>C. Tóth: ''Ecsedi ág'', str. 267.</ref> – oto one:
 +
** Margit (Małgorzata) – żona [[Szilágyi Mihály|Michała Szilágyi]] i Pawła Bánfi [[Bánffy de Losoncz]]/[[Losonczy-Bánffy]]
 +
** Erzsébet (Elżbieta) – żona Jana [[Telegdi]],
 +
** Katalin (Katarzyna) – żona Jerzego [[Marcali]].
  
[[1410]]-ben még jelentéktelen vidéki nemesnek számít, de később a [[Sárkány Lovagrend|Sárkány-rend]] tagja lett.<ref>{{Mályusz-Zsigmond király}}</ref>
+
|
 +
{{Urzędnik infobox
 +
|urzędnik          = Báthori III. István
 +
|imiona            =
 +
|tytulatura        = Sędzia królewski
 +
|grafika          =
 +
|opis grafiki      =
 +
|herb              =
 +
|opis herbu        =
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =
 +
|dewiza            =
 +
|1. tytuł          = [[Sędzia królewski]]
 +
|1. od            = 1435
 +
|1. do            = 1440
 +
|1. powołanie      =
 +
|1. poprzednik    = [[Pálóci Máté]]
 +
|1. następca      = [[Kórógyi János]]
  
[[1417]] előtt [[Zsigmond magyar király|Zsigmond]] adománylevele szerint járt Franciaországban, Németországban, Lombardiában és Angliában. Ekkor még alacsony sorban élő nemes volt, de a király ''specialis familiaris''aként a király közvetlen környezetéhez tartozott. Valószínűleg ebben az időben végig Zsigmond mellett volt annak útjai során. Diplomáciai ügyekben Zsigmond szolgálatára volt németalföldi ügyekben, amikor a [[geldern]]i herceggel és a [[Holland grófság|holland]][[Hainaut-i grófság|hainaut-i]] grófokkal folytatott tárgyalásokon vett részt. [[1416]]-ban elkísérte Zsigmondot [[Zsigmond király angliai útja 1416-ban|Angliába]], a [[canterburyi szerződés|canterburyi szövetség]]{{Wd|Q3536770}} megkötésére, és utána vett részt az őt támogató [[III. Vilmos bajor herceg|Wittelsbach Vilmos bajor herceg]]gel{{wd|Q63156}} folytatott tárgyalásokon. A méltóságnévsorokban [[1419]]. [[február 8.|február 8]]-tól szerepel.<ref name="Bárány:Zsigmond király 1416-os kísérete"/>
+
|klan              = [[Gutkeled]]
 
+
|ród              = [[Báthori]]
[[1419]]-[[1431]]-ig [[asztalnokmester]], [[1435]] márciusától [[1440]] májusáig országbíró volt, amikor [[Albert magyar király|Albert király]] halála után Erzsébet királyné leváltotta.
+
|rodzina          = [[Báthori Ecsed]]
Ekkor szatmári főispán.<ref>http://mek.niif.hu/00000/00060/html/011/pc001115.html</ref>
+
|pochodzenie      = węgierskie
[[I. Ulászló magyar király|I. Ulászló]] híve lett, [[1442]]-től országnagy volt. A [[várnai csata|várnai csatában]] esett el, mint királyi zászlótartó.<ref name="Markó:főméltóságai"/>
+
|państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
 
+
|data urodzenia    = data nieznana
== Családja ==
+
|miejsce urodzenia =
Három felesége közül az első Tarkói Margit {{refhely|C. Tóth: Ecsedi ág|267. o.}} – más forrás szerint a Somosi családból származott<ref name="Markó:főméltóságai"/> a második Butkai Borbála volt. [[Báthori István (erdélyi vajda, 1430–1493)|István]], a későbbi országbíró és erdélyi vajda, a [[kenyérmezei csata]] parancsnoka első {{refhely|C. Tóth: Ecsedi ág|267. o.}} vagy második<ref name="Markó:főméltóságai"/> feleségétől született. Harmadszorra Kistapolcsai Orsolyát vette feleségül. Összesen 6 fia (András, István, Péter, Pál, László, [[Báthori Miklós (váci püspök)|Miklós]]) {{refhely|C. Tóth: Ecsedi ág|278. o.}} és 3 lánya ([[Báthori Margit|Margit]], [[Szilágyi Mihály]] kormányzó felesége, Erzsébet és Katalin) volt.<ref name="Markó:főméltóságai"/>
+
|data śmierci      = 1444
 
+
|miejsce śmierci  = [[Warna]]
Testvérei közül Benedek kb. 26, Mihály 17, János 25, Bertalan 35 évesen halt meg. Utódaik nem voltak. {{refhely|C. Tóth: Ecsedi ág|271. o.}}
+
|przyczyna śmierci = śmierć w bitwie
 
+
|miejsce spoczynku =
== Hivatkozások ==
+
|ojciec            = III. János
{{jegyzetek}}
+
|matka            =
 
+
|rodzeństwo        = Orsolya<br>III. László<br>VI. György<br>II. Miklós<br>Anna<br>Veronika<br>II. Domonkos<br>Pelbart lub Gerhard<br>Potentiana<br>Adviga<br>Margit<br>IV. János 1464<ref>[https://mek.oszk.hu/09300/09379/pdf/ I. kötet [Aaron család – Benyovszky család] (33,8 MB)], str. 218 [dostęp: 2019-0212]</ref>
== Források ==
+
|1. związek        = żona
* {{hely|C. Tóth: Ecsedi ág}} {{cite journal|journal=Szabolcs–Szatmár-Beregi Szemle|issue=2006/3.|author=C. Tóth Norbert|title=A Bátori család ecsedi ága az 1440-es években|url=http://www.szszbmo.hu/szemle/2006-ev/2006-3}}{{Halott link|url=http://www.szszbmo.hu/szemle/2006-ev/2006-3 |date=2018-11 }}
+
|1. związek z      = Tarkői Margit (Małgorzata)
 
+
|1. związek od    =
{{portál|középkor||Erdély|-}}
+
|1. związek do    =
 
+
|1. dzieci        =
{{DEFAULTSORT:Báthory István 138X}}
+
|2. związek        = żona
 +
|2. związek z      = Butkai Borbála (Barbara)
 +
|2. związek od    =  
 +
|2. związek do    =  
 +
|2. dzieci        =  
 +
|3. związek        = żona
 +
|3. związek z      = Kistapolcsai Orsolya (Urszula)
 +
|3. związek od    =
 +
|3. związek do    =  
 +
|3. dzieci        = [[Báthori III. András|III. András]], [[Báthori V. István|V. István]], Péter, Pál, [[Báthori László|László]], [[Báthori Miklós|Miklós]], Margit, Erzsébet, Katalin
 +
|dokonania        =  
 +
|odznaczenia      =  
 +
|commons          =  
 +
|wikiźródła        =  
 +
|wikicytaty        =  
 +
}}
 +
|}
  
[[Kategória:Báthori-család|István 1380]]
+
== Przypisy ==
[[Kategória:Szatmár vármegye főispánjai]]
+
{{izvori}}
[[Kategória:1444-ben elhunyt személyek]]
 
  
 +
{{SORTUJ:Báthori, István 03}}
  
[[Kategoria:Sędziowie króla Węgier]]
+
[[Kategoria:Gutkeled]]
 +
[[Kategoria:Báthori]]
 +
[[Kategoria:Stolnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
 +
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
[[Kategoria:Szybkie]]
+
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w 1444]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]

Aktualna wersja na dzień 09:52, 28 lut 2021

Báthori István Ecsedi(pol. Stefan III Batory) (* nieznana, † 11 listopada 1444 pod Warną) – węgierski szlachcic, syn Jánosa, żupana komitatu Szabolcs-Szatmár-Bereg]][1] i Katalin Pető z Szántó. Po raz pierwszy pojawia się w źródłach historycznych w 1393 r.[2]

Życiorys

W 1410 roku nadal był uważany za mało znaczącego drobnego szlachcica, ale później został członkiem Zakonu Smoczego.[3]

Przed 1417 r., zgodnie z dokumentem darowizny Zygmunta, odwiedził Francję, Niemcy, Lombardię i Anglię. W tym czasie był jeszcze szlachcicem niskiego pochodzenia, ale jako specialis familis króla należał do najbliższego otoczenia króla. W tym czasie prawdopodobnie był towarzyszem podróży Zygmunta. W dyplomacji służył Zygmuntowi w sprawach holenderskich, gdy brał udział w negocjacjach z księciem Geldern i hrabiami Holland-Hainaut. W 1416 r. towarzyszył Zygmuntowi w podróży do Anglii, tworząc Sojusz Canterbury, a następnie brał udział w negocjacjach z bawarskim księciem Wilhelmem III Wittelsbachem, który go wspierał. Na listach godności István znajduje się od 8 lutego 1419 roku.[1]

W późniejszym czasie István objął funkcję nadwornego podskarbiego oraz sędziego dworskiego[4].

Od 1419 do 1431 był stolnikiem królewskim, od marca 1435 do maja 1440 sędzią królewskim, aż do xhwili gdy po śmierci króla Alberta został zastąpiony na tej funkcji przez królową Elżbietę. Następnie był foispánem komitatu Szatmár.[5] Został zwolennikiem I. Ulászló, a od 1442 roku był głównodowodzącym. Zginął w bitwie pod Warną jako chorąży królewski.[6].

Rodzina

Trzykrotnie zawierał związki małżeńskie. Oto one:

  • (1) żona Margit (Małgorzata) Tarkői[2] — według innego źródła pochodziła z rodziny Somosi[1]
  • (2) Borbála (Barbara) Butkai;
  • (3) Orsolya (Urszula) Kistapolcsai.

Potomstwo

Pozostawił po sobie dziewięcioro dzieci[7]:

Báthori III. István

Sędzia królewski
Sędzia królewski
Okres od 1435
do 1440
Poprzednik Pálóci Máté
Następca Kórógyi János
Dane biograficzne
Klan Gutkeled
Ród Báthori
Rodzina Báthori Ecsed
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 1444
Miejsce Warna
Przyczyna śmierć w bitwie
Ojciec III. János
Rodzeństwo Orsolya
III. László
VI. György
II. Miklós
Anna
Veronika
II. Domonkos
Pelbart lub Gerhard
Potentiana
Adviga
Margit
IV. János 1464[11]
Żona Tarkői Margit (Małgorzata)
Żona Butkai Borbála (Barbara)
Żona Kistapolcsai Orsolya (Urszula)
Dzieci III. András, V. István, Péter, Pál, László, Miklós, Margit, Erzsébet, Katalin

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Bárány Zsigmond: Zsigmond király 1416-os kísérete (PDF). Aetas, 3–4. sz. (2004) archiwizacja [dostęp:2011-06-18.
  2. 2,0 2,1 Markó, László. A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig. Magyar Könyvklub, str. 256. (2000).
  3. Mályusz Elemér: Zsigmond király uralma Magyarországon, 1387-1437. [Budapest]: Gondolat. 1984. ISBN 963-281-414-2.
  4. I. Horn, Andrzej Batory, Warszawa 2010, str. 13.
  5. http://mek.niif.hu/00000/00060/html/011/pc001115.html
  6. I. Horn, Andrzej Batory, Warszawa 2010, str. 15.
  7. I. Horn, Andrzej Batory, Warszawa 2010, str. 308.
  8. Dom Batorych (po niemiecku)
  9. C. Tóth: Ecsedi ág, str. 267.
  10. C. Tóth: Ecsedi ág, str. 267.
  11. I. kötet [Aaron család – Benyovszky család (33,8 MB)], str. 218 [dostęp: 2019-0212]