|
|
| (Nie pokazano 17 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | Za: [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_Robert]]
| + | #PATRZ [[Carlo Roberto d'Angiò]] |
| − | {| align=right style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: 250px;" class=box
| |
| − | |-
| |
| − | |
| |
| − | {{Władca infobox
| |
| − | |władca = Karol Robert
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura =
| |
| − | |grafika = Chronicon Pictum I Karoly Robert.jpg
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |herb = Coa Hungary Country History Charles I (1310-1342).svg
| |
| − | |opis herbu =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |1. tytuł = [[Władcy Węgier|Król Węgier i Chorwacji]]
| |
| − | |1. od = [[27 sierpnia]] [[1310]]
| |
| − | |1. do = [[16 lipca]] [[1342]]
| |
| − | |1. koronacja =
| |
| − | |1. poprzednik = [[Otto III Bawarski|Bela V]]
| |
| − | |1. następca = [[I. Lajos]] ([[Ludwik Węgierski|Ludwik I Wielki]])
| |
| − | |dynastia = [[Andegawenowie (Kapetyngowie)|Andegawenowie]]
| |
| − | |data urodzenia = [[1288]]
| |
| − | |miejsce urodzenia = [[Neapol]]
| |
| − | |data śmierci = [[16 lipca]] [[1342]]
| |
| − | |miejsce śmierci = [[Wyszegrad]]
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | |ojciec = [[Anjou Martell Károly]]<br>([[Karol Martel Andegaweński]])
| |
| − | |matka = [[Klemencja Habsburg]]
| |
| − | |rodzeństwo =
| |
| − | |1. związek = żona
| |
| − | |1. związek z = [[Maria bytomska|Maria]]<br />[[Beatrycze Luksemburska|Beatrycze]]<br />[[Elżbieta Łokietkówna]]
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci = Karol<br />Władysław<br />[[I. Lajos]] ([[Ludwik Węgierski|Ludwik I Wielki]]) [[Plik:Crown of Saint Stephen.svg|16px]]<br />[[Andrzej Andegaweński|Andrzej]]<br />[[Stefan Andegaweński|Stefan]]
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons = Category:Charles I of Hungary
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| | | | |
| − | '''Karol Robert''', '''Karol I Robert'''<ref>O. Balzer: ''Genealogia Piastów'', Akademia Umiejętności, 1895.</ref><ref>M. J. Serwański, J. Dobosz: ''Słownik władców średniowiecznych'', Poznańskie, Wydawnictwo Sp. z o.o., 1998.</ref> węg. ''I. Károly'', ''Károly Róbert'' (ur. [[1288]], zm. [[16 lipca]] [[1342]]) – pierwszy z [[Andegawenowie|Andegawenów]] na tronie węgierskim (od 1308), [[koronacja|koronowany]] w 1310 roku. Członek [[Andegawenowie (Kapetyngowie)|bocznej linii dynastii Kapetyngów]]. Najstarszy syn [[Karol Martel Andegaweński|Karola Martela]] (tytularnego króla [[Węgry|Węgier]] w latach [[1290]]-[[1295]]) z rodu [[Andegawenowie (Kapetyngowie)|Andegawenów]] i [[Klemencja Habsburg|Klemencji Habsburg]] (córki króla [[Rudolf I Habsburg|Rudolfa I Habsburga]]).
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | | |
| − | Jego siostrą była [[Klemencja Węgierska]], królowa [[Królestwo Francji (987–1791)|Francji]] jako druga żona [[Ludwik X Kłótliwy|Ludwika X]], matka króla [[Jan I Pogrobowiec|Jana I Pogrobowca]].
| |
| − | | |
| − | == Polityka wewnętrzna ==
| |
| − | Władca popierał rozwój rzemiosła i handlu, wprowadził nową walutę (złoty [[floren]]). Przeprowadził reformę sił zbrojnych. Dwa lata walczył o władzę z opozycją mieszczan pochodzenia niemieckiego. Jego następcą był [[Ludwik Węgierski|Ludwik I Wielki]], któremu zapewnił sukcesję w [[Polska|Polsce]] po [[Kazimierz III Wielki|Kazimierzu Wielkim]]. Tocząc długie starcia zbrojne ograniczył suwerenną władzę możnowładców węgierskich, w tym [[Amadej Aba|Amadeja Aby]] i [[Mateusz Czak|Mateusza Czaka]].
| |
| − | | |
| − | == Stosunki z Polską ==
| |
| − | Z Karolem Robertem początkowo Łokietek miał złe stosunki, zwłaszcza od czasu, gdy Karol Robert rozprawił się z północnowęgierskimi możnowładcami, w tym z rodem Amadejów będących w sojuszu z [[Władysław I Łokietek|Władysławem Łokietkiem]]. Sytuacja zmieniła się po podwójnej elekcji w [[Niemcy|Niemczech]] w roku 1314, gdy rozpętał się ostry konflikt i w rywalizacji o tron cesarski król [[Czechy|Czech]] [[Jan Luksemburski]] poparł [[Ludwik IV Bawarski|Ludwika IV Bawarskiego]], a król Węgier Karol Robert – [[Fryderyk III Piękny|Fryderyka Pięknego Habsburga]]. Wobec wznowienia roszczeń czeskich do tronu polskiego stanowiska Polski i Węgier zaczęły się do siebie zbliżać. W 1320 roku, zapewne wnet po koronacji Łokietka, doszło do małżeństwa Elżbiety Łokietkówny z Karolem Robertem. Związek ten stał się fundamentem długotrwałego sojuszu obu państw, który mocno zaważył na przyszłości Polski. Między innymi interwencja dyplomatyczna Karola Roberta w 1327 roku zapobiegła podporządkowania Janowi Luksemburskiemu ziem będących pod władzą króla Władysława Łokietka.
| |
| − | | |
| − | Karol Robert po śmierci został pochowany w [[Katedra Panny Marii w Székesfehérvár|katedrze w Székesfehérvár]], starym, tradycyjnym miejscu pochówku [[Arpadowie|dynastii Arpadów]].
| |
| − | | |
| − | == Małżeństwa i potomstwo ==
| |
| − | Karol Robert był żonaty trzykrotnie. W latach 1306-1317 jego żoną była [[Maria bytomska|Maria]], córka księcia [[Kazimierz bytomski|Kazimierza bytomskiego]]. 24 czerwca 1318 ożenił się z [[Beatrycze Luksemburska|Beatrycze]], córką [[cesarz]]a [[Henryk VII Luksemburski|Henryka VII Luksemburskiego]]. Z Beatrycze miał jedno dziecko urodzone i zmarłe 11 października 1319.
| |
| − | | |
| − | 6 lipca 1320 poślubił [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbietę]], córkę [[Władysław I Łokietek|Władysława I Łokietka]], króla polskiego. Para miała 5 synów:
| |
| − | * Karol (ur. i zm. 1321),
| |
| − | * Władysław (1324–1329),
| |
| − | * [[Ludwik Węgierski|Ludwik]] (1326–1382) – król Węgier (1342-1382) i Polski (1370-1382)
| |
| − | * [[Andrzej Andegaweński|Andrzej]] – książę Kalabrii i Salerno (1327–1345)
| |
| − | * [[Stefan Andegaweński|Stefan]] – książę Dalmacji i Slawonii (1332–1354)
| |
| − | | |
| − | Przed poślubieniem Elżbiety, Karol doczekał się syna ze związku pozamałżeńskiego:
| |
| − | * [[Koloman (biskup Györ)|Koloman]] (1316/1317 – po 1376) – biskup Györ; jego matką była bliżej nieznana konkubina, pochodzącą z wyspy Csepel na [[Dunaj|Dunaju]]. Jeszcze w 1328 Koloman pozostawał pod opieką swojego wychowawcy Pawła. Już w 1332 roku był kantorem w kapitule waradyńskiej, po czym od 1337 do śmierci - biskupem Györ. 6 maja 1337 roku papież [[Benedykt XII]] legitymizował Kolomana, uwalniając go od jego nieprawego pochodzenia<ref>{{Cytuj |autor = Stanisław A. Sroka |rozdział = Koloman, nieślubny syn Karol Roberta, |tytuł = Genealogia Andegawenów Węgierskich |data = 2015 |miejsce = Kraków |s = s. 67}}</ref>.
| |
| − | | |
| − | W dawniejszej historiografii utrzymywał się pogląd, że druga lub trzecia żona Karola Roberta powiła dwie córki: Katarzynę i Elżbietę, poślubione książętom śląskim, odpowiednio, [[Henryk II świdnicki|Henrykowi II świdnickiemu]] i Bolesławowi niemodlińskiemu. Dziś ich istnienie, jako niepotwierdzone w żaden sposób w źródłach, jest zgodnie odrzucane<ref>Sroka S.A., ''Genealogia Andegawenów węgierskich'', Kraków 1999, s. 46-47.</ref>.
| |
| − | [[Plik:Karoly Robert eskuvoje Erzsebettel.jpg|thumb|left|Ślub Elżbiety z Karolem Robertem (miniatura z Kroniki Ilustrowanej)]]
| |
| − | | |
| − | == Wywód genealogiczny ==
| |
| − | <center>{{MiniDrzewoGenealogiczne
| |
| − | |style=font-size: 90%; line-height: 110%;
| |
| − | |border=1
| |
| − | |boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
| |
| − | |boxstyle_1=background-color: #999;
| |
| − | |boxstyle_2=background-color: #bbb;
| |
| − | |boxstyle_3=background-color: #ddd;
| |
| − | |boxstyle_4=background-color: #eee;
| |
| − | |1= '''Karol I Robert'''
| |
| − | |2= [[Karol Martel Andegaweński|Karol Martel]] (1271-1295), ks. Salerno
| |
| − | |3= [[Klemencja Habsburg]] (ok. 1271-1295)
| |
| − | |4= [[Karol II Andegaweński|Karol II]] (1254-1309), kr. Sycylii
| |
| − | |5= [[Maria węgierska]] (ok. 1257-1323)
| |
| − | |6= [[Rudolf I Habsburg]] (1218-1291), kr. Niemiec
| |
| − | |7= [[Gertruda von Hohenberg]] (ok. 1230/1235-1281)
| |
| − | |8= [[Karol I Andegaweński|Karol I]] (1226-1285), kr. Sycylii
| |
| − | |9= [[Beatrycze Prowansalska|Beatrycze z Prowansji]] (1234-1267)
| |
| − | |10= [[Stefan V węgierski|Stefan V]] (1239-1272), kr. Węgier
| |
| − | |11= [[Elżbieta Kumanka]] (1239/1240 – po 1290)
| |
| − | |12= [[Albrecht IV von Habsburg]] (1188-1239), hr. Aargau
| |
| − | |13= Jadwiga von Kyburg (1192-1260)
| |
| − | |14= Burchard V, hr. Hohenberg
| |
| − | |15= Mechthild von Tübingen
| |
| − | }}</center>
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{Przypisy}}
| |
| − | | |
| − | {{Władcy Węgier}}
| |
| − | {{Władcy Chorwacji}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Władcy Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Andegawenowie węgierscy]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w 1288]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1342]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Ludzie urodzeni w Neapolu]] | |
