|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | Za: [https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Z%C3%A1polya]
| + | #PATRZ [[Szapolyai I. János]] |
| | | | |
| − | {| align=right style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: 250px;" class=box
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |-
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | {{Władca infobox
| |
| − | |władca = Jan Zápolya
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura = król Węgier
| |
| − | |grafika = Jan Zapolskyx.png
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |herb = Coa Hungary Country History John I of Hungary (Szapolyai) (1526-1540).svg
| |
| − | |opis herbu =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |1. tytuł = (anty)król Węgier
| |
| − | |1. od = [[1526]]
| |
| − | |1. do = [[1540]]
| |
| − | |1. koronacja =
| |
| − | |1. poprzednik = [[Ludwik II Jagiellończyk]]
| |
| − | |1. następca = [[Ferdynand I Habsburg]]
| |
| − | |dynastia = [[Zápolyowie|Zápolya]]
| |
| − | |data urodzenia = [[2 lutego]] [[1487]]
| |
| − | |miejsce urodzenia =
| |
| − | |data śmierci = [[22 lipca]] [[1540]]
| |
| − | |miejsce śmierci =
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | |ojciec = [[Stefan Zápolya]]
| |
| − | |matka = [[Jadwiga cieszyńska]]
| |
| − | |rodzeństwo =
| |
| − | |1. związek = żona
| |
| − | |1. związek z = [[Izabela Jagiellonka]]
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci = [[Jan II Zygmunt Zápolya]] [[Plik:Crown of Saint Stephen.svg|16px]]
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons = Category:János Szapolyai
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | '''Jan Zápolya''' ([[język węgierski|węg.]] ''Szapolyai János'') (ur. [[2 lutego]] [[1487]]<ref>Najczęściej podaje się jako datę narodzenia Jana rok 1487; za najbardziej prawdopodobną datę uchodzi koniec tego roku, gdyż jego rodzice pobrali się w grudniu 1486 (Sroka, ''Jadwiga Zapolya'', s. 24.) Pojawiło się mniejszościowe stanowisko, że urodził się w [[1490]] roku.</ref> na [[Zamek Spiski|Zamku Spiskim]], zm. [[22 lipca]] [[1540]]) – król [[Węgry|Węgier]] od 1526, przywódca stronnictwa antyhabsburskiego na Węgrzech.
| |
| − | | |
| − | == Życiorys ==
| |
| − | Był najstarszym dzieckiem [[Stefan Zápolya|Stefana Zápolyi]] i [[Jadwiga cieszyńska|Jadwigi cieszyńskiej]]; bratem [[Jerzy Zápolya|Jerzego]], Barbary i Magdaleny. Po śmierci ojca (1499) otrzymał godność [[Żupan (urząd)|żupana]] [[Spisz|spiskiego]]. Był [[Wojewoda#Wojewodowie w innych krajach|wojewodą]] [[Siedmiogród|siedmiogrodzkim]] od 1511 roku i [[Ban (tytuł)|banem]] [[komitat]]u [[Szörény]].
| |
| − | | |
| − | W 1526 roku, po śmierci [[Ludwik II Jagiellończyk|Ludwika II Jagiellończyka]] w [[bitwa pod Mohaczem|bitwie pod Mohaczem]], został wybrany na króla Węgier przez zgromadzenia szlacheckie w [[Tokaj (miasto)|Tokaju]] (X 1526) i w [[Székesfehérvár]] (XI 1526). W grudniu jednak magnaci pod wodzą rodu [[Frangepán]] obwołali w [[Cetin]]ie królem [[Władcy Austrii|arcyksięcia Austrii]] [[Ferdynand I Habsburg|Ferdynanda Habsburga]], młodszego brata cesarza [[Karol V Habsburg|Karola V]]. W zamku kamienieckim w [[Odrzykoń|Odrzykoniu]] 12 marca 1528 roku [[hetman polny koronny]] [[Marcin Kamieniecki]] podejmował wygnanego z [[Węgry|Węgier]] króla Jana Zapolyę po zatargach w wojnie domowej ze stronnikami Habsburgów na Węgrzech. Wysyłał z [[Zamek Kamieniec|Odrzykonia]] listy zapraszające polskich magnatów na sejmik do [[Tarnów|Tarnowa]], na którym liczył otrzymać poparcie w walce o tron i uzyskał głosy ich samych oraz [[Sulejman Wspaniały|Sulejmana I]]. W 1528 [[Jan Amor Tarnowski]] udzielił mu półrocznej gościny na swym zamku w Tarnowie<ref>[[Zdzisław Spieralski]], Jan Tarnowski 1488-1561, [[Warszawa]] 1977, s. 124-125.</ref>. W 1539 r. poślubił [[Izabela Jagiellonka|Izabelę Jagiellonkę]]. Ojciec [[Jan II Zygmunt Zápolya|Jana II Zygmunta Zapolyi]].
| |
| − | | |
| − | == Drzewo genealogiczne ==
| |
| − | {{Tree
| |
| − | |osoba = Jan Zápolya
| |
| − | |matka = [[Jadwiga cieszyńska|Jadwiga]]
| |
| − | |ojciec = [[Stefan Zápolya]]
| |
| − | |matka_matki = Anna
| |
| − | |ojciec_matki = [[Przemysław II cieszyński|Przemysław II]]
| |
| − | |matka_ojca = Dorota
| |
| − | |ojciec_ojca = [[Władysław Zápolya]]
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | * [[Stanisław A. Sroka|Sroka S.A.]], ''Jadwiga Zapolya'', Kraków 2005, {{ISBN|83-88385-54-2}}, s. 24-25.
| |
| − | | |
| − | {{Władcy Węgier}}
| |
| − | {{Władcy Siedmiogrodu}}
| |
| − | | |
| − | {{Kontrola autorytatywna}}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Zápolya, Jan}}
| |
| − | [[Kategoria:Zápolyowie|Jan Zápolya]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Węgier|Jan Zápolya]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Siedmiogrodu|Jan Zápolya]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w 1487]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1540]] | |
