Magyar Balázs: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 56: Linia 56:
 
[[Plik:Magyar Balazs (Kolozsvar).jpg|thumb|left|Blaž Podmanicki, fragment pomnika Macieja Korwina.]]
 
[[Plik:Magyar Balazs (Kolozsvar).jpg|thumb|left|Blaž Podmanicki, fragment pomnika Macieja Korwina.]]
  
−
'''Blaž Podmanicki''', '''Blaž Mađar (Magjar)''' (węg. ''Magyar Balázs'', łac. ''Blasius Magyar'') (bd-1490<ref name="Markó"/>), chorwacko-węgierski dowódca wojskowy i starszy chorwacki urzędnik królewski, Ban Bośni, Dalmacji, Chorwacji i całej Slawonii<ref name="Klaužer">Vedran Klaužer: [http://hrcak.srce.hr/file/140011 Djelovanje Blaža Mađara, bana Bosne, Dalmacije, Hrvatske i cijele Slavonije u njegovom prvom mandatu (1470. - 1472.). Prilog poznavanju vršenja banske dužnosti u 15. stoljeću], Zbornik Odsjeka za povijesne znanosti Zavoda za povijesne i društvene znanosti Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti / Zbornik Zavoda za povijesne znanosti IC JAZU / Zbornik Historijskog zavoda JA / Zbornik Historijskog instituta JA, sv.30 br.- prosinac 2012., str. 124., 125., 126.</ref><ref name="Horvat396"/> i wojewoda Siedmiogrodu (1472-1475).<ref name="Markó">Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Veliki dužnosnici države Ugarske od kralja sv. Stjepana do naših dana: životopisna enciklopedija] (mađ.). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1., str. 288.-289.</ref><ref>Treptow, Kurt W. & Popa, Marcel (1996). Historical Dictionary of Romania. Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-3179-1., str. p. lviii.</ref>
+
'''Blaž Podmanicki''', ''Blaž Mađar (Magjar)'' (pol. ''Blaż Podmanicki'', węg. ''Magyar Balázs'', łac. ''Blasius Magyar'') († 1490<ref name="Markó"/>), chorwacko-węgierski dowódca wojskowy i starszy chorwacki urzędnik królewski, [[ban Dalmacji i Chorwacji]] (1470-1472), [[Ban całej Slawonii]] (1470-1472), [[Wojewoda Siedmiogrodu]] (1472-1475)<ref name="Markó">Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Veliki dužnosnici države Ugarske od kralja sv. Stjepana do naših dana: životopisna enciklopedija] (mađ.). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1., str. 288.-289.</ref><ref>Treptow, Kurt W. & Popa, Marcel (1996). Historical Dictionary of Romania. Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-3179-1., str. p. lviii.</ref> , '''[[Ban Bośni]]''', [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] (1482)<ref name="Klaužer">Vedran Klaužer: [http://hrcak.srce.hr/file/140011 Djelovanje Blaža Mađara, bana Bosne, Dalmacije, Hrvatske i cijele Slavonije u njegovom prvom mandatu (1470. - 1472.). Prilog poznavanju vršenja banske dužnosti u 15. stoljeću], Zbornik Odsjeka za povijesne znanosti Zavoda za povijesne i društvene znanosti Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti / Zbornik Zavoda za povijesne znanosti IC JAZU / Zbornik Historijskog zavoda JA / Zbornik Historijskog instituta JA, sv.30 br.- prosinac 2012., str. 124., 125., 126.</ref><ref name="Horvat396"/> i wojewoda Siedmiogrodu (1472-1475).
  
 
Karierę wojskową rozpoczął pod rządami [[Hunyadi János|Janem Hunyadim]]<ref>Kubinyi, András (2008). Matthias Rex. Balassi Kiadó. ISBN 978-963-506-767-1., str. 70,</ref>, a następnie pod wodzą Macieja Korwina wziął udział w wojnach przeciwko husytom i Czechom jako przywódca czarnej armii. Stała armia najemników króla Macieja, czarna armia (legio nigra), była najważniejszą i najsilniejszą armią we współczesnej Europie.<ref> [https://web.archive.org/web/20090223192804/http://www.sziszi.hu/novitas/fekete-sereg-legio-nigra# Fekete sereg (legio nigra)]. [2009. luty 23-i dátummal az eredetiből archiválva]. (Hozzáférés: 2010-07-20)</ref> W 1462 r. został kapitanem Wyżyny, osiem lat później objął dowództwo nad ochroną południowych granic. Z powodzeniem walczył po stronie króla Macieja Korwina (1458-1490) w wojnie z [[Frankopan|Frankopanami]] w całej zachodniej Chorwacji.<ref name="Horvat396">[[Rudolf Horvat]]: [https://archive.org/stream/povjesthrvatske00horvgoog/povjesthrvatske00horvgoog_djvu.txt Povijest Hrvatske], Petrinja, 1904. Poglavlje Kulturna povijest Hrvatske g. 1386.-1526., str. 396. Iz zbirke Harvardskog sveučilišta, pokrovitelj digitaliziranja Google.</ref>
 
Karierę wojskową rozpoczął pod rządami [[Hunyadi János|Janem Hunyadim]]<ref>Kubinyi, András (2008). Matthias Rex. Balassi Kiadó. ISBN 978-963-506-767-1., str. 70,</ref>, a następnie pod wodzą Macieja Korwina wziął udział w wojnach przeciwko husytom i Czechom jako przywódca czarnej armii. Stała armia najemników króla Macieja, czarna armia (legio nigra), była najważniejszą i najsilniejszą armią we współczesnej Europie.<ref> [https://web.archive.org/web/20090223192804/http://www.sziszi.hu/novitas/fekete-sereg-legio-nigra# Fekete sereg (legio nigra)]. [2009. luty 23-i dátummal az eredetiből archiválva]. (Hozzáférés: 2010-07-20)</ref> W 1462 r. został kapitanem Wyżyny, osiem lat później objął dowództwo nad ochroną południowych granic. Z powodzeniem walczył po stronie króla Macieja Korwina (1458-1490) w wojnie z [[Frankopan|Frankopanami]] w całej zachodniej Chorwacji.<ref name="Horvat396">[[Rudolf Horvat]]: [https://archive.org/stream/povjesthrvatske00horvgoog/povjesthrvatske00horvgoog_djvu.txt Povijest Hrvatske], Petrinja, 1904. Poglavlje Kulturna povijest Hrvatske g. 1386.-1526., str. 396. Iz zbirke Harvardskog sveučilišta, pokrovitelj digitaliziranja Google.</ref>

Wersja z 17:18, 27 mar 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Ban Dalmacji i Chorwacji
(1470-1472) 		Następca:
Ivan Thuz od Laka (do 1468) De Surdis János
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1470-1472) 		Następca:
Janus Pannonius Damjan Horvat od Litve
Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu
(1472-1475) 		Następca:
Dengelegi Pongrác János
Monoszlói Csupor Miklós		 Dengelegi Pongrác János
Poprzednik: Przywódca Seklerów
(1472-1475) 		Następca:
Dengelegi Pongrác János
Monoszlói Csupor Miklós		 Dengelegi Pongrác János
Poprzednik: Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
(1482) 		Następca:
Egervári László Matija Gereb
Plik:Magyar Balazs (Kolozsvar).jpg
Blaž Podmanicki, fragment pomnika Macieja Korwina.

Blaž Podmanicki, Blaž Mađar (Magjar) (pol. Blaż Podmanicki, węg. Magyar Balázs, łac. Blasius Magyar) († 1490[1]), chorwacko-węgierski dowódca wojskowy i starszy chorwacki urzędnik królewski, ban Dalmacji i Chorwacji (1470-1472), Ban całej Slawonii (1470-1472), Wojewoda Siedmiogrodu (1472-1475)[1][2] , Ban Bośni, Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii (1482)[3][4] i wojewoda Siedmiogrodu (1472-1475).

Karierę wojskową rozpoczął pod rządami Janem Hunyadim[5], a następnie pod wodzą Macieja Korwina wziął udział w wojnach przeciwko husytom i Czechom jako przywódca czarnej armii. Stała armia najemników króla Macieja, czarna armia (legio nigra), była najważniejszą i najsilniejszą armią we współczesnej Europie.[6] W 1462 r. został kapitanem Wyżyny, osiem lat później objął dowództwo nad ochroną południowych granic. Z powodzeniem walczył po stronie króla Macieja Korwina (1458-1490) w wojnie z Frankopanami w całej zachodniej Chorwacji.[4]

Za panowania Macieja Korwina, w latach 1470–1472 i 1482, pełnił funkcję chorwackiego i słowiańskiego bana. Doszedł do stanowiska bana po serii zmian w krótkim okresie. W 1466 r. król zwolnił Nikolę Iločkiego ze stanowiska bana Slawonii, a na bana Dalmacji, Chorwacji i Slawonii mianował Ivan Thuz z Laki, z którym Jan Vitovec był banem Slawonii. Po śmierci Vitovaca w 1468 r. Thuz z Lak pozostał jedynym banem, z podbanem (od początku 1469 r.) biskupem Pecsu Ivanem Česmičkim, z którym funkcjonował do lutego 1470 r. Następnie król zastąpił ich oboje i mianował Podmanickiego banem Bośni, Dalmacji, Chorwacji i całej Slawonii, który to obowiązek wypełniał sam aż do wiosny 1471 r., gdy decyzją króla były skarbnik królowej, Damjana Horvata od Litve został jego współrządzącym. Razem sprawowali urząd na tych obszarach do połowy 1471 r., gdy banat Bośni została oddzielona od ich jurysdykcji i przydzielony Nikoli Iločkiemu, gdy ten został wybrany królem Bośni. Pozostałe obszary Podmanickiego i Horvata działają do końca 1471 r. Następną datą zmiany banatu jest luty 1472 r., gdy wybrany królem Bośni Nikola Iločki i Damjan Horvat zaczynają pełnić obowiązki banów Dalmacji, Chorwacji i Slawonii. Istnieją dokumenty historyczne, datowane w kwietniu 1472 r., w których Podmanicki nazywany jest banem Dalmacji i Chorwacji, prawdopodobnie z przyczyn historycznych.[3]

W latach 1473-75, jako wojewoda Siedmiogrodu wspierał hospodarstwo mołdawskie. W roku 1479 nieskutecznie chronił wyspę Krk przed Wenecjanami. Gdy 10 sierpnia 1480 r. armia turecka wylądowała w Otranto, a król Maciej, na prośbę teścia Ferdynanda, króla Neapolu, wysłał 1000 żołnierzy na Półwysep Apeniński, dowodzone przez Podmanickiego oddziały odzyskały Otranto z rąk Turków.

Otrzymał od króla dobra w Kraju Zadunajskim i Trenczynie, odziedziczone przez córkę Benigny i jej męża Pavla Kinižija. W Nagyvázsony, jednym z tych majątków, Podmanicki razem z zięciem założyli w 1481 roku klasztor.

Literatura

  • Vedran Klaužer: Croatian-Slovak Connections through the Activities of Blaise Magyar. An Example of Political and Family Connections between Slovak and Croatian Nobility, u: Slovensko a Chorvátsko: Historické paralely a Vzˇtahy (do roku 1780) / Slovačka i Hrvatska: povijesne paralele i veze (do godine 1780.) (predano za tisak)[7]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Veliki dužnosnici države Ugarske od kralja sv. Stjepana do naših dana: životopisna enciklopedija] (mađ.). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1., str. 288.-289.
  2. ↑ Treptow, Kurt W. & Popa, Marcel (1996). Historical Dictionary of Romania. Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-3179-1., str. p. lviii.
  3. ↑ 3,0 3,1 Vedran Klaužer: Djelovanje Blaža Mađara, bana Bosne, Dalmacije, Hrvatske i cijele Slavonije u njegovom prvom mandatu (1470. - 1472.). Prilog poznavanju vršenja banske dužnosti u 15. stoljeću, Zbornik Odsjeka za povijesne znanosti Zavoda za povijesne i društvene znanosti Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti / Zbornik Zavoda za povijesne znanosti IC JAZU / Zbornik Historijskog zavoda JA / Zbornik Historijskog instituta JA, sv.30 br.- prosinac 2012., str. 124., 125., 126.
  4. ↑ 4,0 4,1 Rudolf Horvat: Povijest Hrvatske, Petrinja, 1904. Poglavlje Kulturna povijest Hrvatske g. 1386.-1526., str. 396. Iz zbirke Harvardskog sveučilišta, pokrovitelj digitaliziranja Google.
  5. ↑ Kubinyi, András (2008). Matthias Rex. Balassi Kiadó. ISBN 978-963-506-767-1., str. 70,
  6. ↑ Fekete sereg (legio nigra). [2009. luty 23-i dátummal az eredetiből archiválva]. (Hozzáférés: 2010-07-20)
  7. ↑ W tej pracy Klauser rozwinął wątki kariery, opisał rodzinę i inne związki, posiadłości Podmanickiego sprzed banatów w chorwackiej części królestwa.

Magyar Balázs
Blaž Podmanicki

— Ban Dalmacji i Chorwacji
Wojewoda Siedmiogrodu
Ban całej Slawonii		 —
Magyar Balázs
Magyar Balázs
Ban Dalmacji i Chorwacji
Okres od 1470
do 1472
Poprzednik Ivan Thuz od Laka
Następca Damjan Horvat od Litve
Ban całej Slawonii
Okres od 1470
do 1472
Poprzednik Janus Pannonius
Następca Damjan Horvat od Litve
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres od 1472
do 1475
Poprzednik 1. Dengelegi Pongrác János
2. Monoszlói Csupor Miklós
Następca Dengelegi Pongrác János
Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
Okres 1482
Poprzednik Egervári László
Następca Matija Gereb
Dane biograficzne
Ród nieznany
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 1490
Miejsce Kassa/Košice
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Magyar_Balázs&oldid=23620”