|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | {{Uwaga polska|
| + | #PATRZ [[András]] |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Andegawe%C5%84ski
| |
| − | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrzej_Andegawe%C5%84ski&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | (pol. ''Andrzej Andegaweński'', wł. ''Andrea d'Ungheria'') (ur. [[30 listopada]] [[1327]], zm. [[18 września|18]]/[[19 września]] [[1345]]) – książę [[Kalabria|Kalabrii]].
| |
| − | | |
| − | Pochodził z rodu [[Andegawenowie (Kapetyngowie)|Andegawenów]] (gałąź [[Kapetyngowie|Kapetyngów]]) – [[Dynastia|dynastii]] rządzącej [[Węgry|Węgrami]] od 1308 do 1382. Był czwartym synem króla Węgier [[Karol Robert|Karola Roberta]], matką była [[Elżbieta Łokietkówna]], córka króla Polski [[Władysław I Łokietek|Władysława I Łokietka]] i siostra [[Kazimierz III Wielki|Kazimierza III Wielkiego]].
| |
| − | | |
| − | == Życiorys ==
| |
| − | W roku [[1334]] został zaręczony ze swoją kuzynką '''[[Joanna I|Joanną]]''', córką nieżyjącego już wtedy '''[[Karol Kalabryjski|Karola]]''', księcia [[Kalabria|Kalabrii]]. Małżeństwo zaaranżował dziad Joanny, król [[Królestwo Neapolu|Neapolu]], [[Robert I Mądry]]. Chciał tym samym zapobiec objęciu tronu przez wrogich mu krewnych, jak też zadowolić ewentualne roszczenia węgierskich [[Andegawenowie|Andegawenów]] do władzy nad półwyspem, do której zgodnie z zasadą [[primogenitura|primogenitury]] mieli większe prawa. Po ślubie w roku [[1342]] uczynił Andrzeja [[Książę Kalabrii|księciem Kalabrii]], który to tytuł zwyczajowo należał się następcy tronu, a także oficjalnie ogłosił młodą parę dziedzicami korony.
| |
| − | | |
| − | Jednakże w chwili śmierci króla okazało się, że Andrzej nie cieszy się poparciem wśród ludu i możnych [[Królestwo Neapolu|Neapolu]]; także Joanna nie miała zamiaru dzielić się władzą. Dzięki poparciu papieża [[Klemens VI|Klemensa VI]] Joanna została koronowana jako jedyny władca. Andrzej zaczął obawiać się o własne życie, w listach do matki pisał, że zamierza uciec z Neapolu. [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbieta]] udała się do Italii, wyekspediowała też poselstwo do [[Awinion]]u, do [[Klemens IV|Klemensa VI]], próbując bogatymi darami nakłonić go do wymuszenia koronacji Andrzeja ([[królestwo Neapolu]] było uważane za papieskie [[lenno]]). Osiągnęła swój cel i papież [[19 stycznia]] [[1344]] roku wyraził zgodę na koronację [[Książę Kalabrii|księcia Kalabrii]]. Sądząc, że udało jej się zapewnić synowi bezpieczeństwo, powróciła na [[Węgry]].
| |
| − | | |
| − | == Spisek i śmierć ==
| |
| − | Kilku możnych postanowiło za wszelką cenę nie dopuścić do ewentualnej koronacji Andrzeja, w tym celu zawiązali spisek mający na celu zgładzenie księcia. Mimo podejrzeń, nigdy nie udowodniono udziału w nim królowej Joanny. Do zamachu doszło w czasie polowania w [[Aversa|Awersie]], Andrzej został zaatakowany w nocy z 18 na 19 września roku [[1345]], po krótkiej walce uduszonego sznurem księcia wyrzucono przez okno.
| |
| − | | |
| − | Dla wielu udział w spisku Joanny był oczywisty, wśród nich znajdował się brat zamordowanego [[Ludwik I Wielki|Ludwik Wielki]], król [[Węgry|Węgier]]. Najechał on [[królestwo Neapolu]] w roku [[1348]], udało mu się zająć jego stolicę, po czym rozpoczął represje skierowane przeciwko członkom spisku; wśród skazanych na śmierć znajdował się między innymi [[Karol III z Durazzo|Karol z Durazzo]]. Ludwik musiał jednak opuścić Neapol, do którego powróciła Joanna; następna wyprawa z roku [[1350]] przyniosła jedynie uznanie dziedzictwa węgierskiej linii Andegawenów w wypadku bezpotomnej śmierci Joanny.
| |
| − | | |
| − | Joanna po śmierci Andrzeja jeszcze trzykrotnie wyszła za mąż.
| |
| − | | |
| − | == Potomstwo Andrzeja i Joanny ==
| |
| − | | |
| − | * Karol Martel ([[25 grudnia]] [[1345]] – [[10 maja]] [[1348]]), zmarł młodo na Węgrzech.
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | * Dąbrowski Jan, ''Andegawenowie węgierscy'', w: ''Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. 1370-1382'', Kraków 2009.
| |
| − | * Kontler László, ''The Angevin monarchy'', w: ''A History of Hungary'', New York 1999.
| |
| − | * [[Stanisław A. Sroka|Sroka Stanisław]], ''Królowa jako pielgrzym'', w: ''Elżbieta Łokietkówna'', Bydgoszcz 1999.
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Władca infobox
| |
| − | |władca = Andrzej Andegaweński
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura =
| |
| − | |grafika = Coa_Hungary_Country_History_Charles_I_(1310-1342).svg
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |herb =
| |
| − | |opis herbu =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |1. tytuł = książę Kalabrii
| |
| − | |1. od = [[19 stycznia]] [[1344]]
| |
| − | |1. do = [[18 września]] [[1345]]
| |
| − | |1. koronacja =
| |
| − | |1. poprzednik =
| |
| − | |1. następca =
| |
| − | |dynastia = [[Andegawenowie]]
| |
| − | |data urodzenia =[[30 listopada]] [[1327]]
| |
| − | |miejsce urodzenia =
| |
| − | |data śmierci = [[18 września|18]]/[[19 września]] [[1345]]
| |
| − | |miejsce śmierci = [[Neapol]]
| |
| − | |przyczyna śmierci =
| |
| − | |miejsce spoczynku =
| |
| − | |ojciec = [[Karol Robert]]
| |
| − | |matka = [[Elżbieta Łokietkówna]]
| |
| − | |rodzeństwo = Karol Andegaweński<br />Władysław Andegaweński<br />[[Ludwik Węgierski]] [[Plik:Crown of Saint Stephen.svg|16px]]<br />[[Stefan Andegaweński]]
| |
| − | | |
| − | |1. związek = żona
| |
| − | |1. związek z = [[Joanna I|Joanna]]
| |
| − | |1. związek od = [[1334]]
| |
| − | |1. związek do = [[18 września|18]]/[[19 września]] [[1345]]
| |
| − | |1. dzieci = [[Karol Martel Kalabryjski|Karol Martel]]
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |commons = Category:Philip I of Taranto
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Andegawenowie węgierscy]]
| |
| − | [[Kategoria:Zamordowani monarchowie]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w 1327]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1345]]
| |
| − | [[Kategoria:Importowane]] | |
