Agrippina lengyel fejedelemné: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "Kategoria:Arp")
 
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:Arp]]
+
{{Uwaga polska|
 +
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Gryfina_Halicka
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gryfina_Halicka&action=history
 +
|nota    = polski
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
 +
 
 +
'''Agrippina''' (pol. ''Gryfina Halicka''); ur. ok. [[1248]], zm. pomiędzy [[1305]] a [[1309]], najprawdopodobniej w [[1309]]) – księżna [[Kraków|krakowska]], żona [[Leszek Czarny|Leszka Czarnego]] od [[1265]].
 +
 
 +
Była córką [[Rościsław Michajłowicz|Rościsława Michajłowicza]] ([[1225]]-[[1262]]) [[Kniaziowie Haliccy|kniazia halickiego]], [[Ban Maczwy|Bana Maczwy]] i [[Ban całej Slawonii|Slawonii]] oraz węgierskiej [[Anna Arpadówna|Anny Arpadówny]] ([[1226]]/[[1227]]-po [[1270]]). Jej siostra [[Kunegunda Halicka]] poślubiła króla Czech [[Przemysł Ottokar II Wielki|Przemysla Ottokara II]].
 +
 
 +
Do zawarcia małżeństwa Gryfiny z Leszkiem Czarnym doszło zapewne w [[1265]]<ref> Oswald Balzer,Genealogia Piastów, Kraków 2005, s. 582 </ref>, a przyczynił się do niego [[Bolesław Wstydliwy]], który adoptował Leszka. W latach [[1271]]-[[1274]] doszło do rozłąki między małżonkami. Przyczyną była impotencja Leszka Czarnego, którą Gryfina publicznie mu zarzuciła. Do zgody doszło w wyniku mediacji Bolesława Wstydliwego. Leszek Czarny zdecydował się na leczenie, ale nie przyniosło ono rezultatu i małżeństwo pozostało bezdzietne.
 +
 
 +
W czasie buntu rycerstwa przeciwko mężowi w [[1285]], księżna schroniła się na [[Wawel]]u pod opieką mieszczan. W czasie trzeciego najazdu [[Tatarzy|Tatarów]] na [[Polska|Polskę]] w [[1287]] uszła wraz z Leszkiem na [[Węgry]]. Po śmierci męża w [[1288]], z pretensjami do tronu krakowskiego wystąpił jej siostrzeniec [[Władcy Czech|król czeski]] [[Wacław II Czeski|Wacław II]], który powoływał się na prawo sukcesji po ciotce <ref>Istnieje prawdopodobieństwo, że Gryfina zrzekła się praw do tronu na rzecz siostrzeńca specjalnym legatem. Do dzisiaj nie odnaleziono jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o jakimś porozumieniu zawartym pomiędzy Gryfiną a Wacławem. Jednak już nawet dla współczesnych pretensje Wacława były pozbawione jakichkolwiek podstaw.</ref>. Po śmierci męża zamieszkała w [[Klasztor klarysek w Starym Sączu|klasztorze klarysek]] w [[Stary Sącz|Starym Sączu]]. Przeoryszą była tam jej bliska krewna, wdowa po Bolesławie Wstydliwym -[[Święta Kinga|św. Kinga]]. Nie wiemy, czy już wówczas Gryfina otrzymała jakąś [[oprawa wdowia|oprawę wdowią]] dopiero bowiem od [[1292]] (od śmierci Kingi, która zarządzała tymi włościami) tytułowała się panią sądecką - [[Łacina|łac.]] ''domina de Sandecz''). Po śmierci Kingi Gryfina objęła również tytuł przeoryszy<ref>Część historyków skłania się do postawienia tezy, że Gryfina uzyskała ten tytuł w zamian za zrzeczenie się praw do tronu krakowskiego </ref>.
 +
 
 +
Od [[1300]] przebywała w [[Czechy|Czechach]] jako opiekunka [[Ryksa Elżbieta|Ryksy Elżbiety]], córki [[Przemysł II|Przemysła II]] i narzeczonej Wacława II.
 +
Pochowana w [[klasztor św. Agnieszki w Pradze|klasztorze klarysek w Pradze]].
 +
[[Plik:Gryfina and Leszek II the Black.PNG|366px|thumb|left|Spór małżeński Gryfiny z Leszkiem Czarnym, obraz [[Jan Matejko|Jana Matejki]]]]
 +
 
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 
 +
== Literatura ==
 +
* Maria Piszczkowska. ''Gryfina''. [W:] ''[[Polski Słownik Biograficzny]]''. T. IX. Wrocław — Warszawa — Kraków : Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1960-1961, s. 72-73.
 +
 
 +
|
 +
{{Władca infobox
 +
|władca            = Gryfina
 +
|imiona            =
 +
|tytulatura        = z Bożej łaski księżna krakowska i sandomierska, sieradzka, łęczycka i inowrocławska, pani sądecka
 +
|grafika          = Grifka.jpeg
 +
|opis grafiki      =
 +
|herb              =
 +
|opis herbu        =
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =
 +
|dewiza            =
 +
 
 +
|1. tytuł          = [[Księżna krakowska]]
 +
|1. od            = [[1279]]
 +
|1. do            = [[1288]]
 +
|1. koronacja      =
 +
|1. jako          = żona
 +
|1. kogo          = [[Leszek Czarny|Leszka Czarnego]]
 +
|1. poprzednik    = [[Święta Kinga|Kinga]]
 +
|1. następca      = [[Matylda brandenburska|Matylda]]
 +
 
 +
|2. tytuł          = [[Księżna sieradzka]]
 +
|2. od            = [[1265]]
 +
|2. do            = [[1288]]
 +
|2. koronacja      =
 +
|2. jako          = żona
 +
|2. kogo          = [[Leszek Czarny|Leszka Czarnego]]
 +
|2. poprzednik    = [[Eufrozyna opolska|Eufrozyna]]
 +
|2. następca      = [[Jadwiga Bolesławówna]]
 +
 
 +
|3. tytuł          = pani [[Sądecczyzna|sądecka]]
 +
|3. od            = [[1292]]
 +
|3. do            = [[1309]]
 +
|3. koronacja      =
 +
|3. jako          = żona
 +
|3. kogo          = [[Leszek Czarny|Leszka Czarnego]]
 +
|3. poprzednik    = [[Święta Kinga|Kinga]]
 +
|3. następca      = [[Jadwiga Bolesławówna]]
 +
 
 +
|dynastia          = [[Rurykowicze]]
 +
|data urodzenia    = ok. [[1248]]
 +
|miejsce urodzenia =
 +
|data śmierci      = ok. [[1309]]
 +
|miejsce śmierci  =
 +
|przyczyna śmierci =
 +
|miejsce spoczynku = klasztor klarysek w Pradze
 +
|ojciec            = [[Rościsław Michajłowicz]]
 +
|matka            = [[Anna Arpadówna]]
 +
|rodzeństwo        = [[Béla macsói herceg|Béla]], Michał, Jelizawieta (Elżbieta), Kunguta (Kunigunda), Agrippina
 +
|1. związek        = mąż
 +
|1. związek z      = [[Leszek Czarny]]
 +
|1. związek od    =
 +
|1. związek do    =
 +
|1. dzieci        =
 +
|odznaczenia      =
 +
|commons          = Category:Agrippine of Halych
 +
|wikiźródła        =
 +
|wikicytaty        =
 +
}}
 +
|}
 +
 
 +
[[Kategoria:Rurykowicze]]
 +
[[Kategoria:Dynastie]]
 +
[[Kategoria:Dynastia Rurykowiczów]]
 +
[[Kategoria:Żony polskich książąt]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
 +
[[Kategoria:Żony władców Polski]]
 +
[[Kategoria:Importowane]]

Wersja z 16:29, 10 lut 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Agrippina (pol. Gryfina Halicka); ur. ok. 1248, zm. pomiędzy 1305 a 1309, najprawdopodobniej w 1309) – księżna krakowska, żona Leszka Czarnego od 1265.

Była córką Rościsława Michajłowicza (1225-1262) kniazia halickiego, Bana Maczwy i Slawonii oraz węgierskiej Anny Arpadówny (1226/1227-po 1270). Jej siostra Kunegunda Halicka poślubiła króla Czech Przemysla Ottokara II.

Do zawarcia małżeństwa Gryfiny z Leszkiem Czarnym doszło zapewne w 1265[1], a przyczynił się do niego Bolesław Wstydliwy, który adoptował Leszka. W latach 1271-1274 doszło do rozłąki między małżonkami. Przyczyną była impotencja Leszka Czarnego, którą Gryfina publicznie mu zarzuciła. Do zgody doszło w wyniku mediacji Bolesława Wstydliwego. Leszek Czarny zdecydował się na leczenie, ale nie przyniosło ono rezultatu i małżeństwo pozostało bezdzietne.

W czasie buntu rycerstwa przeciwko mężowi w 1285, księżna schroniła się na Wawelu pod opieką mieszczan. W czasie trzeciego najazdu Tatarów na Polskę w 1287 uszła wraz z Leszkiem na Węgry. Po śmierci męża w 1288, z pretensjami do tronu krakowskiego wystąpił jej siostrzeniec król czeski Wacław II, który powoływał się na prawo sukcesji po ciotce [2]. Po śmierci męża zamieszkała w klasztorze klarysek w Starym Sączu. Przeoryszą była tam jej bliska krewna, wdowa po Bolesławie Wstydliwym -św. Kinga. Nie wiemy, czy już wówczas Gryfina otrzymała jakąś oprawę wdowią dopiero bowiem od 1292 (od śmierci Kingi, która zarządzała tymi włościami) tytułowała się panią sądecką - łac. domina de Sandecz). Po śmierci Kingi Gryfina objęła również tytuł przeoryszy[3].

Od 1300 przebywała w Czechach jako opiekunka Ryksy Elżbiety, córki Przemysła II i narzeczonej Wacława II. Pochowana w klasztorze klarysek w Pradze.

Plik:Gryfina and Leszek II the Black.PNG
Spór małżeński Gryfiny z Leszkiem Czarnym, obraz Jana Matejki

Przypisy

  1. ↑ Oswald Balzer,Genealogia Piastów, Kraków 2005, s. 582
  2. ↑ Istnieje prawdopodobieństwo, że Gryfina zrzekła się praw do tronu na rzecz siostrzeńca specjalnym legatem. Do dzisiaj nie odnaleziono jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o jakimś porozumieniu zawartym pomiędzy Gryfiną a Wacławem. Jednak już nawet dla współczesnych pretensje Wacława były pozbawione jakichkolwiek podstaw.
  3. ↑ Część historyków skłania się do postawienia tezy, że Gryfina uzyskała ten tytuł w zamian za zrzeczenie się praw do tronu krakowskiego

Literatura

  • Maria Piszczkowska. Gryfina. [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. IX. Wrocław — Warszawa — Kraków : Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1960-1961, s. 72-73.

Gryfina

— z Bożej łaski księżna krakowska i sandomierska, sieradzka, łęczycka i inowrocławska, pani sądecka —
Plik:Grifka.jpeg
Księżna krakowska
Okres od 1279
do 1288
Jako żona Leszka Czarnego
Poprzednik Kinga
Następca Matylda
Księżna sieradzka
Okres od 1265
do 1288
Jako żona Leszka Czarnego
Poprzednik Eufrozyna
Następca Jadwiga Bolesławówna
pani sądecka
Okres od 1292
do 1309
Jako żona Leszka Czarnego
Poprzednik Kinga
Następca Jadwiga Bolesławówna
Dane biograficzne
Dynastia Rurykowicze
Państwo {{{państwo}}}
Urodziny ok. 1248
Śmierć ok. 1309
Miejsce spoczynku klasztor klarysek w Pradze
Ojciec Rościsław Michajłowicz
Matka Anna Arpadówna
Rodzeństwo Béla, Michał, Jelizawieta (Elżbieta), Kunguta (Kunigunda), Agrippina
Mąż Leszek Czarny
Multimedia w Wikimedia Commons
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Agrippina_lengyel_fejedelemné&oldid=20144”