Nicefor III Botaniates: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 20: Linia 20:
  
 
== Obalenie Michała VII ==
 
== Obalenie Michała VII ==
−
W [[1077]] przeciwko rządom [[Michał VII Dukas|Michała VII]] wystąpiła armia z prowincji [[Europa|europejskich]] cesarstwa pod wodzą [[Nikefor Bryennios (seniora)|Nikefora Bryenninosa]]. W październiku 1077 Nicefor Botaniates stanął na czele analogicznego ruchu w prowincjach [[Azja]]tyckich. Siódmego stycznia 1078 został on okrzyknięty cesarzem i ruszył na stolicę. Dysponując niewielką ilością żołnierzy, zdecydował się na werbunek Turków, korzystając z pomocy [[Sulajman Ibn Kutlumisz|Sulejmana]] jednego z kuzynów sułtana [[Alp Arslan bin Chaghri|Alp Arslana]] – zwycięzcy spod [[Bitwa pod Manzikertem|Manzikert]]. Z ich pomocą zdobył kolejno [[Kyzikos]], Nikeę – pod którą pokonał wojska cesarskie oraz [[Nikomedia|Nikomedię]], [[Chalkedon]] i [[Chryzopol]]. Następnie stanął pod [[Konstantynopol]]em gdzie miał silne poparcie m.in. w duchowieństwie oraz korporacjach rzemieślniczych. Wobec zaistniałej sytuacji 31 marca 1078 Michał VII Dukas abdykował i usunął się do klasztoru<ref name=autonazwa1 />. W tych warunkach 3 kwietnia<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko= Salamon | imię=Maciej  | inni= | tytuł=, [w:] Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej | data=2002 | wydawca=Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego | miejsce=Warszawa | isbn=83-235-0011-8 | strony=372}}, [[Georg Ostrogorski|G. Ostrogorski]] mówi o 24 marca {{Cytuj książkę | nazwisko= Ostrogorski | imię=Georg  | inni= | tytuł= [Dzieje Bizancjum | data=2008 | wydawca=Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce=Warszawa | isbn=978-83-01-15258-0 | strony=339}}</ref> Nicefor, wkroczył do stolicy i przejął ster rządów. Koronacja władcy nastąpiła jednakże dopiero kilka miesięcy później (2 czerwca bądź lipca [[1078]] roku)<ref>Tu również odmiennie G. Ostrogorski, który twierdzi, iż po wkroczeniu do stolicy ''(...) jeszcze tego samego dnia otrzymał koronę z rąk patriarchy''. Georg Ostrogorski: ''Dzieje Bizancjum''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 339. ISBN 978-83-01-15258-0.</ref>. Dla umocnienia swej pozycji cesarz poślubił żonę swojego poprzednika – Marię z Alanii i to jeszcze za życia Michała VII.
+
W [[1077]] przeciwko rządom [[Michał VII Dukas|Michała VII]] wystąpiła armia z prowincji [[Europa|europejskich]] cesarstwa pod wodzą [[Nikefor Bryennios (seniora)|Nikefora Bryenninosa]]. W październiku 1077 Nicefor Botaniates stanął na czele analogicznego ruchu w prowincjach [[Azja]]tyckich. Siódmego stycznia 1078 został on okrzyknięty cesarzem i ruszył na stolicę. Dysponując niewielką ilością żołnierzy, zdecydował się na werbunek Turków, korzystając z pomocy [[Sulajman Ibn Kutlumisz|Sulejmana]] jednego z kuzynów sułtana [[Alp Arslan bin Chaghri|Alp Arslana]] – zwycięzcy spod [[Bitwa pod Manzikertem|Manzikert]]. Z ich pomocą zdobył kolejno [[Kyzikos]], Nikeę – pod którą pokonał wojska cesarskie oraz [[Nikomedia|Nikomedię]], [[Chalkedon]] i [[Chryzopol]]. Następnie stanął pod [[Konstantynopol]]em gdzie miał silne poparcie m.in. w duchowieństwie oraz korporacjach rzemieślniczych. Wobec zaistniałej sytuacji 31 marca 1078 Michał VII Dukas abdykował i usunął się do klasztoru<ref name=autonazwa1 />. W tych warunkach 3 kwietnia<ref>Maciej Salamon: , [w:] ''Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej''. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2002, s. 372. ISBN 83-235-0011-8., G. Ostrogorski mówi o 24 marca Georg Ostrogorski: ''Dzieje Bizancjum''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 339. ISBN 978-83-01-15258-0.</ref> Nicefor, wkroczył do stolicy i przejął ster rządów. Koronacja władcy nastąpiła jednakże dopiero kilka miesięcy później (2 czerwca bądź lipca [[1078]] roku)<ref>Tu również odmiennie G. Ostrogorski, który twierdzi, iż po wkroczeniu do stolicy ''(...) jeszcze tego samego dnia otrzymał koronę z rąk patriarchy''. Georg Ostrogorski: ''Dzieje Bizancjum''. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 339. ISBN 978-83-01-15258-0.</ref>. Dla umocnienia swej pozycji cesarz poślubił żonę swojego poprzednika – Marię z Alanii i to jeszcze za życia Michała VII.
  
 
Na wieść o przewrocie w Bizancjum [[Grzegorz VII (papież)|papież Grzegorz VII]] obłożył Nicefora klątwą.
 
Na wieść o przewrocie w Bizancjum [[Grzegorz VII (papież)|papież Grzegorz VII]] obłożył Nicefora klątwą.

Wersja z 05:27, 13 kwi 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Nicefor III Botaniates, gr. Νικηφόρος Γ΄ Βοτανειάτης – Nikēphoros III Botaneiatēs, łac. Nicephorus Botaniates (ur. ok. 1001-1002, zm. 1081 lub 1082) – cesarz bizantyjski w latach 1078-1081.

Przed objęciem władzy

Nicefor pochodził z małoazjatyckiego rodu spokrewnionego z Fokasami[1]. Jak wielu innych przedstawicieli anatolijskiej arystokracji wybrał karierę w armii cesarskiej, uzyskując dowództwo temu Anatolikon. W roku 1057 był jednym z oficerów, którzy wystąpili przeciwko Michałowi VI, popierając Izaaka I Komnena[2].

Obalenie Michała VII

W 1077 przeciwko rządom Michała VII wystąpiła armia z prowincji europejskich cesarstwa pod wodzą Nikefora Bryenninosa. W październiku 1077 Nicefor Botaniates stanął na czele analogicznego ruchu w prowincjach Azjatyckich. Siódmego stycznia 1078 został on okrzyknięty cesarzem i ruszył na stolicę. Dysponując niewielką ilością żołnierzy, zdecydował się na werbunek Turków, korzystając z pomocy Sulejmana jednego z kuzynów sułtana Alp Arslana – zwycięzcy spod Manzikert. Z ich pomocą zdobył kolejno Kyzikos, Nikeę – pod którą pokonał wojska cesarskie oraz Nikomedię, Chalkedon i Chryzopol. Następnie stanął pod Konstantynopolem gdzie miał silne poparcie m.in. w duchowieństwie oraz korporacjach rzemieślniczych. Wobec zaistniałej sytuacji 31 marca 1078 Michał VII Dukas abdykował i usunął się do klasztoru[2]. W tych warunkach 3 kwietnia[3] Nicefor, wkroczył do stolicy i przejął ster rządów. Koronacja władcy nastąpiła jednakże dopiero kilka miesięcy później (2 czerwca bądź lipca 1078 roku)[4]. Dla umocnienia swej pozycji cesarz poślubił żonę swojego poprzednika – Marię z Alanii i to jeszcze za życia Michała VII.

Na wieść o przewrocie w Bizancjum papież Grzegorz VII obłożył Nicefora klątwą.

Rządy Nicefora III

Plik:Nicephorus III.jpg
Nicefor III
Plik:Byzantium 1081 c AD.jpg
Cesarstwo Bizantyńskie w roku 1081.

Rządy Nicefora III charakteryzowały się brakiem spójnej polityki i początkowo polegały głównie na zjednywaniu sobie stronników obalonego Michała VII. W tym okresie nasiliła się jeszcze walka stronnictw co zwiększyło panujący w kraju chaos wywołany klęską pod Manzikert. Wzrastające wydatki doprowadziły również do wyczerpania skarbu, a w konsekwencji do obniżeniu wartości pieniądza. Wielkie wpływy na dworze uzyskali cesarscy zausznicy: Borył i German. Początkowo podporą rządów Nicefora III była również rodzina Komnenów[2].

Najgorsze jednak wieści dochodziły do Konstantynopola z prowincji małoazjatyckich. Około roku 1080 pojawił się tam kolejny pretendent – Nikefor Melisen, który w tym samym roku obwołał się cesarzem. Ponadto podobnie jak wcześniej Nicefor III, sprzymierzył się on z Sulejmanem. Ten ostatni korzystając z powstałego zamieszania, którego powstanie było zresztą w niemałym stopniu jego własnym udziałem, opanował całą Bizantyjską Azję Mniejszą – od Cylicji do Hellespontu. Jak podaje G. Ostrogorski: Sulejman „(...) na tej prastarej bizantyńskiej ziemi założył sułtanat Rumu, czyli rzymski.” Taki był ostateczny rezultat nieudolnej polityki następców Bazylego II, która doprowadziła do rozprężenia się systemu militarnego i administracyjnego Anatolii oraz zaniknięciu instytucji stratiotów-rolników stworzonej jeszcze przez cesarza Herakliusza[5].

Utrata władzy

Przeciwko Niceforowi wystąpił najpierw wcześniejszy pretendent Nikefor Bryennios (starszy)[6], a później rodzina Komnenów, która początkowo stanowiła podporę dla rządów nowego władcy, pomagając mu między innymi w rozprawieniu się z Bryenniosem oraz z jego następcą na stanowisku duksa Dyrrachium – Nikeforem Bazylacjuszem.

Czwartego kwietnia 1081, po wkroczeniu do stolicy Izaaka i Aleksego Komnenów, Nicefor III abdykował. Za radą patriarchy wstąpił do klasztoru Peribleptu, gdzie zmarł[2].

Przypisy

  1. ↑ Tak Maciej Salamon: , [w:] Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2002, s. 372. {{#invoke:ISBN|link|83-235-0011-8}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 = | nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 = | nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 = | nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 = | nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 = | nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 = | nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 = | nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 = | nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 = | nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 = | nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 = | nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 = | nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 = | nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 = | tytuł = txt! | url = | inni = | wydanie = | wydawca = | miejsce = | data = | rok = | miesiąc = | strony = | kolumny = | rozdział = | adres rozdziału = | nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link = | nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link = | nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link = | tom = | tytuł tomu = | część = | tytuł części = | seria = | id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn = | cytat = | język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 = | data dostępu = | odn = }}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=}}, G. Ostrogorski uważa jednak, iż Nicefor jedynie „wywodził” swój ród od Fokasów Georg Ostrogorski: [Dzieje Bizancjum. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 339. {{#invoke:ISBN|link|978-83-01-15258-0}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 = | nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 = | nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 = | nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 = | nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 = | nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 = | nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 = | nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 = | nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 = | nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 = | nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 = | nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 = | nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 = | nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 = | tytuł = txt! | url = | inni = | wydanie = | wydawca = | miejsce = | data = | rok = | miesiąc = | strony = | kolumny = | rozdział = | adres rozdziału = | nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link = | nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link = | nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link = | tom = | tytuł tomu = | część = | tytuł części = | seria = | id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn = | cytat = | język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 = | data dostępu = | odn = }}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=}}
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Maciej Salamon: , [w:] Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2002, s. 372. {{#invoke:ISBN|link|83-235-0011-8}}.{{#invoke:Sprawdź|Parametry |=problemy-w-cytuj | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | nazwisko2 = | imię2 = | autor2 = | autor link2 = | nazwisko3 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 = | nazwisko4 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 = | nazwisko5 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 = | nazwisko6 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 = | nazwisko7 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 = | nazwisko8 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 = | nazwisko9 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 = | nazwisko10 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 = | nazwisko11 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 = | nazwisko12 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 = | nazwisko13 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 = | nazwisko14 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 = | nazwisko15 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 = | tytuł = txt! | url = | inni = | wydanie = | wydawca = | miejsce = | data = | rok = | miesiąc = | strony = | kolumny = | rozdział = | adres rozdziału = | nazwisko r = | imię r = | autor r = | autor r link = | nazwisko2 r = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link = | nazwisko3 r = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link = | tom = | tytuł tomu = | część = | tytuł części = | seria = | id = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn = | cytat = | język = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 = | data dostępu = | odn = }}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=}}
  3. ↑ Maciej Salamon: , [w:] Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2002, s. 372. ISBN 83-235-0011-8., G. Ostrogorski mówi o 24 marca Georg Ostrogorski: Dzieje Bizancjum. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 339. ISBN 978-83-01-15258-0.
  4. ↑ Tu również odmiennie G. Ostrogorski, który twierdzi, iż po wkroczeniu do stolicy (...) jeszcze tego samego dnia otrzymał koronę z rąk patriarchy. Georg Ostrogorski: Dzieje Bizancjum. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 339. ISBN 978-83-01-15258-0.
  5. ↑ Georg Ostrogorski: Dzieje Bizancjum. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 340. ISBN 978-83-01-15258-0.
  6. ↑ Nie należy go mylić z Niceforem Bryenniosem, mężem Anny Komneny.

Bibliografia

  • G. Ostrogorski, Dzieje Bizancjum, Warszawa 2008, s. 339-340.
  • S. Runciman, Dzieje wypraw krzyżowych, t. 1, Warszawa 1998, s. 71-73, 98-99.
  • M. Salamon, [w:] Encyklopedia Kultury Bizantyńskiej, Warszawa 2002, s. 372.

Nicefor III Botaniates

Plik:Meister der Predigtsammlung des Heiligen Johannes Chrysostomus 001.jpg
Cesarz bizantyjski
Okres od 1078
do 1081
Poprzednik Michał VII Dukas
Następca Aleksy I Komnen
Dane biograficzne
Urodziny 1001 lub 1002
Śmierć 1081 lub 1082
Żona Maria z Alanii
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Nicefor_III_Botaniates&oldid=25077”