Marcin V: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 40: | Linia 40: | ||
Przez historyków jest określany mianem „trzeciego twórcy państwa kościelnego”<ref name="Wollpert" />. | Przez historyków jest określany mianem „trzeciego twórcy państwa kościelnego”<ref name="Wollpert" />. | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
Wersja z 11:53, 3 maj 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Marcin V (łac. Martinus V, właśc. Oddone Colonna; ur. między 26 stycznia a 20 lutego 1369[1]Data urodzenia Marcina V może być ustalona w następujący sposób:
|
=problemy-w-cytuj | url=uri! | tytuł=txt! | autor= | nazwisko= | imię= | autor link= | autor2= | autor3= | autor4= | autor5= | imię2= | imię3= | imię4= | imię5= | nazwisko2= | nazwisko3= | nazwisko4= | nazwisko5= | autor link2= | autor link3= | autor link4= | autor link5= | data= | rok= | miesiąc= | data dostępu= | praca= | opublikowany= | oznaczenie= | strony= | język= | archiwum=uri? | zarchiwizowano= | id= | cytat= | odn=
}}k{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=5|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=Sprawdź autora:|po=.}}goły link w tytule)
|
=problemy-w-cytuj | imię = | autor = | autor link = | imię2 = | autor2 = | autor link2 = | imię3 = | autor3 = | autor link3 = | imię4 = | autor4 = | autor link4 = | imię5 = | autor5 = | autor link5 = | imię6 = | autor6 = | autor link6 = | imię7 = | autor7 = | autor link7 = | imię8 = | autor8 = | autor link8 = | imię9 = | autor9 = | autor link9 = | imię10 = | autor10 = | autor link10 = | imię11 = | autor11 = | autor link11 = | imię12 = | autor12 = | autor link12 = | imię13 = | autor13 = | autor link13 = | imię14 = | autor14 = | autor link14 = | imię15 = | autor15 = | autor link15 = | url = | inni = | wydanie = | wydawca = | miejsce = | rok = | miesiąc = | kolumny = | adres rozdziału = | imię r = | autor r = | autor r link = | imię2 r = | autor2 r = | autor r2 link = | imię3 r = | autor3 r = | autor r3 link = | tytuł tomu = | tytuł części = | seria = | isbn = | oclc = | lccn = | doi = | issn = | cytat = | język2 = | język3 = | język4 = | język5 = | język6 = | język7 = | język8 = | język9 = | język10 = | data dostępu = | odn =
}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=15|nazwisko=nazwisko#|imię=imię#|autor=autor#|link=autor link#|przed=}}{{#invoke:Sprawdź|pola z autorami|max=4|nazwisko=nazwisko# r|imię=imię# r|autor=autor# r|link=autor r# link|przed=}}) Od XVII wieku rok 1368 podawany jest powszechnie jako rok urodzenia Marcina V (po raz pierwszy A. Ciacconius, Vitae & Gestae Summorum Pontificum, Rzym 1601, s. 871). Jednakże zgodnie ze stosowanym dawniej w Kurii Rzymskiej kalendarzem florenckim rok rozpoczynał się dopiero 25 marca, a nie 1 stycznia. Jeśli więc Marcin V urodził się między 26 stycznia a 20 lutego 1369 według datacji współczesnej, to zgodnie z kalendarzem florenckim było to jeszcze w roku 1368.</ref> w Genazzano, zm. 20 lutego 1431 w Rzymie[2]) – papież w okresie od 11 listopada 1417 do 20 lutego 1431[3]. Spis treściBłąd w imieniuW związku z faktem, że w średniowieczu wiele katalogów przekręcało imię papieży Maryna I (na „Marcin II”) i Maryna II (na „Marcin III”), kolejni papieże, którzy przyjęli imię Marcin zachowywali błędną numerację (Marcin IV powinien w rzeczywistości nazywać się Marcinem II, a Marcin V Marcinem III[3]. ŻyciorysPochodził z rzymskiego rodu arystokratycznego Colonnów[3]. Studiował prawo w Perugii[2]. Papież Urban VI nadał mu tytuł protonotariusza, Bonifacy IX powierzył mu urząd administratora wakującej diecezji suburbikarnej Palestrina (1401), a Innocenty VII mianował kardynałem diakonem San Giorgio in Velabro[2][4]. Uczestniczył w konklawe 1406 i został współpracownikiem wybranego wówczas papieża Grzegorza XII, który mianował go protektorem zakonu serwitów, ale w maju 1408 wypowiedział mu posłuszeństwo i dołączył do organizatorów Soboru w Pizie[2][4] Brał czynny udział na soborach w Pizie i w Konstancji[2], gdzie stał po stronie pizańskiego antypapieża Jana XXIII, do czasu jego ucieczki[2]. Z nominacji tego antypapieża pełnił urząd wikariusza generalnego w Umbrii (1411), archiprezbitera Bazyliki Laterańskiej (1412) i przez krótki czas ponownie administratora diecezji Palestriny (1412)[4][5]. Wybór na papieżaW 1417 został obrany papieżem podczas konklawe na soborze w Konstancji, po odsunięciu od rządów trzech papieży – antypapieża Jana XXIII, antypapieża Benedykta XIII i Grzegorza XII; tym samym zakończono trwającą od kilkudziesięciu lat wielką schizmę zachodnią[2]. W wyborze papieża, który przyjął imię Marcina V (ze względu na elekcję dokonaną w dniu św. Marcina), brał udział arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Trąba[3]. Wkrótce potem nowy papież ustanowił abpa Trąbę pierwszym prymasem Polski[3]. Pontyfikat22 kwietnia 1418 Marcin V zakończył obrady soboru w Konstancji, nie uznając zasady wyższości soboru nad papieżem[3]. Liczbę kardynałów obiecał ograniczyć do dwudziestu kilku[3]. Podpisał pięcioletnie konkordaty z Niemcami, Włochami, Hiszpanią i Francją[2]. Po opuszczeniu Konstancji przebywał w Mantui i Florencji, do Rzymu przyjechał pod koniec września 1420[2]. Początkowym problemem był dla papieża kondotier, Braccio da Montone[2]. Początkowo Marcin przeciągnął go na swoją stronę, mianując go władcą Perugii, by potem pokonać go w bitwie pod L’Aquilą, 2 czerwca 1424[2]. W konsekwencji zbuntowała się Bolonia, a wraz z nią, całe północne Włochy. Papież stłumił zbrojnie powstanie w 1429[2]. Dokonał rekonstrukcji Kurii Rzymskiej, zatrudniając także dawnych urzędników obediencji awiniońskiej[6]. Pracował nad odbudową znaczenia papiestwa, zwalczał koncyliaryzm wśród kardynałów[6]. 22 września 1423 zwołał sobór do Pawii, przeniesiony następnie – ze względu na epidemię – do Sieny[2]. Widząc żądania reform, docelowo osłabiających rolę papieża w Kościele, Marcin V rozwiązał sobór i zapowiedział zwołanie kolejnego na 1431 w Bazylei[3]. 16 maja 1425 papież ogłosił konstytucję reformatorską o sposobie sprawowania władzy przez kurię i zasadach rezydowania biskupów[2]. Wzywał do krucjat przeciwko husytom w Czechach, czym zapoczątkował w 1420 roku wojny husyckie. W korespondencji z królem Polski Władysławem Jagiełłą jawnie nawoływał do fizycznej eksterminacji husytów[7][8]. W 1427 wprowadził kult Imienia Jezus, postulowany przez reformatora franciszkańskiego, Bernardyna ze Sieny, którego przyjął na audiencji[2][6]. W kazaniach ostro występował przeciwko Żydom, przyczyniając się do ich pogromów w 1422 i 1427[6]. Przeprowadził renowację bazylik św. Pawła i św. Jana na Lateranie, odnowił akwedukty i ulice, nakazał rozebrać pozostałości dawnych obwarowań rezydencji rodów magnackich. Przywrócił świetność Ogrodom Watykańskim. Zmarł na udar mózgu w wieku 62 lat i został pochowany w Bazylice św. Jana na Lateranie[2]. Przez historyków jest określany mianem „trzeciego twórcy państwa kościelnego”[3]. Bibliografia
Linki zewnętrzne |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- ↑ Uwaga 1: „Poczet papieży” Michał Gryczyński
- ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 333-336. ISBN 83-06-02633-0.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 118-120. ISBN 83-7006-437-X.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 MARTINO V, papa (po włosku). Dizionario Biografico degli Italiani – Volume 71 (2008). [dostęp 2013-03-09]
- ↑ Konrad Eubel, Hierarchia Catholica Medii Aevi, vol. I, Münster 1913, s. 37.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Kazimierz Dopierała: Księga papieży. Poznań: Pallotinum, 1996, s. 268-270. ISBN 83-7014-248-6.
- ↑ Hussites] (po angielsku). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-03-09].
- ↑ Ludwik Cormenin: The public and private history of the popes of Rome. T. II. Filadelfia: M. W. Dodd, 1847, s. 116-117. (po angielsku)
- ↑ „Poczet papieży” Michał Gryczyński
- Strony zawierające wywołania szablonów z parametrami o takich samych nazwach
- 0pp
- Szablon cytuj do sprawdzenia
- Szablon cytuj stronę – kursywa w tytule
- Szablon cytuj stronę – autorzy do sprawdzenia
- Szablon cytuj stronę – goły link w tytule
- Szablon cytuj książkę – gołe linki
- Szablon cytuj książkę – autorzy do sprawdzenia
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Błędna wartość parametru państwo
- Papieże
- Urodzeni w 1369
- Urodzeni w XIV wieku
- Zmarli w 1431
- Zmarli w XV wieku
- Importowane
.jpg){kind=link}
