Boszniai bánság

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Tło historyczne Banat Bośni (boś. Banovina Bosna / Бановина Босна) lub bośniacki banat (boś. Bosanska banovina / Босанска бановина), średniowieczne państwo leżące na terenie dzisiejszej Bośni i Hercegowiny. Chociaż węgierscy królowie postrzegali Bośnię jako część węgierskich ziem koronnych, banat Bośni był de facto niepodległym państwem przez większość swojego istnienia. [1] [2] [3] Został założony w połowie XII wieku i istniał do 1377 roku, z przerwami jako posiadłość w rodziny Šubić w latach 1299 - 1324. W 1377 roku został podniesiony do rangi Królestwa. Większa część jego historii była naznaczona religijno-polityczną kontrowersją wokół rodzimego chrześcijańskiego Kościoła Bośniackiego, potępionego jako heretycki przez dominujące chrześcijańskie kościoły nicejskie, mianowicie rzymskokatolicki i prawosławny, przy czym kościół katolicki był szczególnie niechętny prześladując jego członków za pośrednictwem Węgrów. [4], [5] In 1136, Béla II of Hungary invaded upper Bosnia for the first time and created the title "Ban of Bosnia", initially only as an honorary title for his grown son Ladislaus II of Hungary. During the 12th century, rulers within the Banate of Bosnia acted increasingly autonomously from Hungary and/or Byzantium. In reality, outside powers had little control of the mountainous and somewhat peripheral regions which made up Bosnian Banate.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} History Wczesna historia i Kulin Ban [Borić pojawia się jako pierwszy znany bośniacki władca [7] [8] w 1154 r., jako węgierski wasal [6] [3], który uczestniczył w oblężeniu Braničevo w ramach wojsk króla węgierskiego [9] [10] W 1167 Brał udział w atakach na Bizancjum, gdy udostępniał swoich rycerzy armiom węgierskim. [6] Wojna zakończyła się wycofaniem wojsk węgierskich w bitwie pod Sirmium, w pobliżu Belgradu w 1167 roku. [6] Zaangażowanie Boricia w wojnę wskazuje, że Bośnia była wówczas częścią Królestwa Węgier [11]. Węgrzy starali się o pokój na warunkach bizantyjskich i uznawali kontrolę imperium nad Bośnią, Dalmacją, Chorwacją na południe od rzeki Krka, a także Fruška Gora [12]. Bośnia była częścią Bizancjum od 1167 do 1180 r., ale ponieważ Bośnia była odległym krajem, panowanie nad nią było prawdopodobnie nominalne [13]. Ban Borić appears as the first known Bosnian ruler in 1154, as an Hungaran vassal,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} who participated in the Siege of Braničevo as part of the Hungarian King forces In 1167 He was involved in offensives against the Byzantines when he provided troops for Hungarian armies{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} War ended with the retreat of Hungarian army in Battle of Sirmium, near Belgrade in 1167.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Borić's involvement in the war indicates that Bosnia was part of the Hungarian kingdom at that time. The Hungarians sued for peace on Byzantine terms and recognised the empire’s control over Bosnia, Dalmatia, Croatia south of the Krka River as well as the Fruška Gora. Bosnia was part of Byzantium from 1167 to 1180, but as Bosnia was distant land, rule over it was probably nominal.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} W czasach po śmierci cesarza Manuela I Komnenosa (1180) Bośnią rządził ban Kulin, któremu udało się uwolnić banat od wpływów bizantyjskich poprzez sojusz z węgierskim królem Belą III i przy pomocy serbskiego władcy Stefana Nemanji i jego brata Mirosłvw z Huma, razem z którymi z powodzeniem prowadził wojnę w 1183 r. z Bizantyjczykami. Kulin zapewnił pokój, choć nadal był nominalnym wasalem króla węgierskiego [14]. ale nie ma dowodów na to, że Węgrzy zajęli obszary środkowej Bośni. [13] In the time of emperor Manuel I Komnenos death (1180), Bosnia was governed by Ban Kulin who managed to free it from Byzantine influence through the alliance to Hungarian king Béla III, and with help of Serbian ruler Stefan Nemanja and his brother Miroslav of Hum, with whom he successfully waged a war in 1183 against the Byzantines. Kulin secured peace, although it continued as a nominal vassal to Hungarian king.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} but there is no evidence that Hungarians occupied areas of central Bosnia.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Papiescy wysłannicy tamtych czasów dotarli bezpośrednio do Kulina i nazwali go „panem Bośni” [14]. Kulin był często określany jako „veliki ban bosanski” (Wielki Bośniacki Ban) przez współczesnych oraz przez jego następcę Macieja Ninosława [14]. Miały potężny wpływ na rozwój wczesnej historii Bośni, pod którego panowaniem istniała era pokoju i dobrobytu [15]. The Pope emissaries of that time reached to Kulin directly and referred to him as "lord of Bosnia".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Kulin was often referred as "veliki ban bosanski" (Great Bosnian Ban) by contemporaries, and by his successor Matej Ninoslav.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He had a powerful effect on the development of early Bosnian history, under whose rule an age of peace and prosperity existed.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} W 1189 r. ban Kulin wydał pierwszy pisemny dokument bośniacki, obecnie znany jako Karta Bana Kulina (Povelja Kulina bana), spisana bośniacką cyrylicą. To dokument dyplomatyczny dotyczący stosunków handlowych z miastem Ragusa (Dubrownik) [16]. Rządy Kulina zapoczątkowały również kontrowersje z udziałem rdzennego Kościoła Bośniackiego (gałąź bogomilizmu), chrześcijańskiej sekty uważanej za heretycką zarówno przez rzymskokatolicki, jak i wschodni Kościół prawosławny. Za jego czasów miał powstać „Bośniacki Wiek Pokoju i Dobrobytu” [17]. In 1189, Ban Kulin issued the first written Bosnian document, now known as the Charter of Ban Kulin, in Bosnian Cyrillic, diplomatic document regarding the trade relations with the city of Ragusa (Dubrovnik).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Kulin's rule also marked the start of a controversy involving the indigenous Bosnian Church (a branch of Bogomilism), a Christian sect considered heretical by both the Roman Catholic and Eastern Orthodox Church. Under him, the "Bosnian Age of Peace and Prosperity" would come to exist. Heresy and Bilino Polje abjuration Absuracja herezji i Bilino Polje Plik:Ploča Kulina bana.jpg Płyta bana Kulina z 1193 r., znaleziona w Biskupići W 1203 roku serbski wielki książę Vukan Nemanjić oskarżył Kulina o herezję i złożył oficjalny apel do papieża. W Bilino Polje Kulin podpisał abjurację, stwierdzając, że zawsze był wiernym katolikiem i uratował banat przed interwencją z zewnątrz. W 1203 r. Kulin rozbroił się, by rozładować zagrożenie interwencją zagraniczną. Synod odbył się z jego inicjatywy 6 kwietnia. Po abjuracji w Bilino Polje Kulinowi udało się utrzymać diecezję bośniacką pod archidiecezją Raguzy, ograniczając w ten sposób wpływy Węgier. Błędy odrzucone przez bośniacką szlachtę w Bilino Polje wydają się być błędami w praktyce, wynikającymi z ignorancji, a nie z doktryn heretyckich [18]. Kulin potwierdził również swoją lojalność wobec Węgier, ale mimo to władza Węgier pozostała jedynie nominalna [18]. In 1203, Serbian Grand Prince Vukan Nemanjić accused Kulin of heresy and lodged an official appeal to the pope. At Bilino Polje Kulin signed abjuration stating that he was always a faithful Catholic, and saved Banate of Bosnia from outside intervention. In 1203, Kulin moved to defuse the threat of foreign intervention. A synod was held at his instigation on 6 April. Following the Abjuration of Bilino Polje, Kulin succeeded in keeping the Bosnian Diocese under the Ragusan Archdiocese, thus limiting Hungarian influence. The errors abjured by the Bosnian nobility in Bilino Polje seem to have been errors of practice, stemming from ignorance, rather than heretical doctrines.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Kulin also reaffirmed his allegiance to Hungary, but despite this, Hungary's authority remained only nominal.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} W 1225 r.król Węgier Andrzej II, przekazał Bośnię papieżowi, który spodziewał się, że król jako władca Bośni wytępi heretyków, jednak ten przekazuje ją arcybiskupowi Ugrinowi Csákowi. [19] Ambicje króla węgierskiego pozostały niezmienione długo po śmierci Kulina w 1204 r. Polityka Kulina była niezbyt dobrze kontynuowana po śmierci bana w 1204 r. przez jego syna i spadkobiercę, Stjepana (Stefana) Kulinića, który wydaje się pozostawać w zgodzie z Kościołem katolickim. Stjepan został ostatecznie obalony w 1232. potrzebne źródło Andrew II in 1225 gave Bosnia to Pope who expected that king as lord of Bosnia do cleaning of heretics but it is transferred to Archbishop Ugrin Csák Hungarian king's ambitions remained unchanged long after Kulin's death in 1204. Kulin's policy was poorly continued since the Ban's death in 1204 by his son and heir, Stjepan Kulinić, who seems to have remained aligned with the Catholic Church. Stjepan was eventually deposed in 1232.Szablon:Source needed Kościół bośniacki wymusił zastąpienie Stefana szlachcicem Maciejem Ninosławem (1232–50). Spowodowało to złe relacje z Serbią, ponieważ poprzedni władca był związany z dynastią Niemenjić. W tym czasie krewny Ninosława Prijezda I nawrócił się na katolicyzm (wcześniej przeniósł się do kościoła bośniackiego na krótki okres czasu). Ninosław ostatecznie został obrońcą Kościoła Bośniackiego. W 1234 r. król Węgier król Andrzej II przekazał Banat Bośni księciu Kolomanowi Halickiemu. Co gorsza, prawowity następca tronu bośniackiego dynastii Kulinićów, hrabia Sybisław z Usory, syn byłego bana Stefana, zaczął atakować pozycje Ninosława, próbując przejąć banat dla siebie. potrzebne odwołanie Papież Grzegorz IX zastąpił heretyckiego biskupa bośniackiego w 1235 r. Janem z Wildeshausen, ówczesnym mistrzem generalnym Zakonu Dominikanów, a później ogłosił się świętym i potwierdził, że książę Koloman jest nowym prawomocnym banem Bośni potrzebne źródło. The Bosnian Church forcibly replaced Kulinić with a nobleman called Matej Ninoslav (1232–50). This caused bad relations with Serbia as the previous ruler was related to the Nemanjić dynasty.Szablon:Source needed. Around this time, a relative of Ninoslav, Prijezda I, converted back to Catholicism (he previously switched to the Bosnian Church for a short period of time). Ninoslav eventually became a protector of the Bosnian Church. In 1234 Hungarian king Andrew II gave the Banate of Bosnia to Duke Coloman. To make matters worse, the legitimate successor for the Bosnian throne of the Kulinić dynasty, count Sibislav of Usora, son of former Ban Stjepan, started to attack Ninoslav positions, attempting to take Banate for himself.Szablon:Source needed Pope Gregory IX replaced the heretical Bosnian bishop in 1235 with John of Wildeshausen, then Master General of the Dominican Order and later declared a saint, and confirmed Duke Coloman as the new legitimate Ban of Bosnia.Szablon:Citation needed Krucjata bośniacka Plik:Zadar Treaty 1358.png Banat Bośni w 1358 (w traktacie z Zadaru) Krucjata bośniacka prowadzona przez biskupa Jana i księcia Kolomana trwała pięć pełnych lat. [20] Wojna tylko zwiększyła poparcie dla Ninosława, ponieważ tylko Sybisław stanął po stronie papieża w krucjacie. Ninosław wydał edykt dla Republiki Ragusa w dniu 22 maja 1240 r., stwierdzając, że oddał się pod jej ochronę na wypadek ataku serbskiego króla Stefana Władysława. Wsparcie ze strony Raguzy było niezbędne do wspierania działań wojennych Macieja Ninosława. Jedynym znaczącym skutkiem krucjaty bośniackiej było wzmocnienie nastrojów anty-węgierskich wśród miejscowej ludności, głównego czynnika w polityce, który przyczynił się do podboju osmańskiego Bośni w 1463 r. [21] i trwał dłużej. [22] The Bosnian Crusade led by bishop John and Coloman lasted for five full years. The war only funnelled more support to Ninoslav, as only Sibislav took the Pope's side in the Crusade. Ninoslav issued an edict to the Republic of Ragusa on 22 May 1240, stating that he placed it under his protection in case of an attack by Serbian king Stefan Vladislav. The support from Ragusa was essential to support Matej Ninoslav warfare. The only significant impact the Bosnian Crusade had was augmenting the anti-Hungarian sentiment among the local population, a major factor in politics that contributed to the Ottoman conquest of Bosnia in 1463 and lasted beyond it. Była to także reakcja ze względu na bardzo złe stosunki między Bośnią i Serbią potrzebne źródło, ponieważ Serbia nie wysłała pomocy dla Ninosława wbrew tradycyjnemu sojuszowi. Koloman przekazał zarządzanie banatem dalekiemu kuzynowi Ninosława, Prijezdie, któremu udało się go utrzymać tylko przez dwa lub trzy lata. W 1241 r. Tatarzy najechali Węgry, więc Koloman musiał wycofać się z Bośni. Maciej Ninosław natychmiast przejął kontrolę, a Prijezda uciekł na Węgry. Król Bela IV był w odwrocie, co umożliwiło Ninosławowi przywrócenie kontroli nad większością Bośni. Chorwaci walczyli z Tatarami, zmuszając ich do odwrotu przez Bośnię, niszcząc ziemię. Edykt dla Raguzy został ponownie wydany w marcu 1244 r. Ninosław był zaangażowany w wojnę domową, która wybuchła w Chorwacji między Trogirem a Splitem, biorąc stronę Splitu. potrzebne źródło Król Węgier Bela IV był bardzo sfrustrowany i uznał to za spisek potrzebne źródło, więc wysłał kontyngent do Bośni, ale Ninosław zawarł pokój. W 1248 r. Ninosław sprytnie uratował swoje ziemie przed kolejną krucjatą papieską, o którą poprosił arcybiskup węgierski. It was also a response due to the very bad relations between Bosnia and Serbia,Szablon:Citation needed as Serbia sent no aid to Ninoslav contrary to the traditional alliance. Coloman passed the governorship of Bosnian Banate to Ninoslav distant cousin, Prijezda, who only managed to hold it for two or three years. In 1241, the Tatars invaded Hungary, so Coloman had to fall back from Bosnia. Matej Ninoslav immediately retook control, while Prijezda fled to Hungary in exile. King Bela IV was on the retreat which enabled Ninoslav to restore control over most of Bosnia. The Tartars were fought off by the Croats, sending them back across Bosnia, bringing more destruction to the land. The edict to Ragusa was re-issued in March 1244. Ninoslav was involved in the civil war that erupted in Croatia between Trogir and Split, taking Split's side.Szablon:Source needed King Bela IV of Hungary was greatly frustrated and considered this a conspiracySzablon:Citation needed, so he sent a contingent to Bosnia, but Ninoslav subsequently made peace. In 1248, Ninoslav cunningly saved his lands from yet another papal crusade requested by the Hungarian archbishop. Przez resztę swojego panowania ban Ninosław Maciej zajmował się sprawami wewnętrznymi w Bośni. Jego śmierć po 1249 r. (prawdopodobnie w 1250 r.), wywołała konflikty o tron; tak jak Kościół Bośniacki pragnął kogoś z własnej sfery zainteresowań, a strona węgierska pragnęła kogoś, kogo mógłby łatwo kontrolować. Ostatecznie król Bela IV podbił i spacyfikował Bośnię, a następnie banem bośniackim ustanowił katolickiego kuzyna Ninosława Prijezdę. Nowy ban bezlitośnie prześladował Kościół Bośniacki. W 1254 r. chorwacki ban na krótko odbił Zahumle z rąk serbskiego króla Stefana Uroša I podczas wojny Węgier z Serbią, ale pokój przywrócił Zahumlje Serbii. The remainder of his reign, Ban Ninoslav Matej dealt with inner matters in Bosnia. His death after 1249, possibly in 1250, brought some conflicts over the throne; as the Bosnian Church desired someone from their own sphere of interest, and the Hungarians side desired someone that they could easily control. Eventually, King Bela IV conquered and pacified Bosnia and succeed in putting Ninoslav 's Catholic cousin Prijezda as the Bosnian Ban. Ban Prijezda ruthlessly persecuted the Bosnian Church. In 1254 the Croatian Ban shortly conquered Zahumlje from Serbian king Stefan Uroš I during Hungary's war against Serbia, but peace restored Zahumlje to Serbia.Szablon:Citation needed W 1253 r. rozpoczęła się kolejna kampania węgierska przeciwko Bośni, ale nie było dowodów na to, że dotarli do bośniackiego banatu. Jednak Węgry kontrolowały północne regiony Usora i Soli przez swoich wasalnych władców. Bośniacki banat istniał jako de facto niezależna jednostka nawet po Ninosławie [23]. Another Hungarian campaign was launched against Bosnia in 1253, but there was no evidence that they reached the Bosnian Banate. However, Hungary did control northern regions of Usora and Soli through their vassal rulers. Bosnian banate continued to exist as de facto independent entity even after Ninoslav.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Dynastia Kotromanić Królestwo Prijezda I (założyciela dynastii Kotromanić) było znacznie mniejsze niż królestwo Ninosława, a północne regiony Usora i Soli zostały odłączone przez węgierską koronę. W 1284 r. to przyległe terytorium zostało przyznane królowi Węgier Władysławowi IV, szwagrowi zdetronizowanemu królowi serbskiemu Stefanowi Dragutinowi. W tym samym roku Prijezda zaaranżował małżeństwo swojego syna, [Stefan I Kotroman Stefana I], z córką Dragutina, Elżbietą. Małżeństwo miało wielkie konsekwencje w następnych stuleciach, gdy potomkowie Stefana i Elżbiety Katarzyny objęli tron ​​Serbii [24]. Prijezda został zmuszony do wycofania się z tronu w 1287 r. z powodu swojej starości. Ostatnie godziny spędził w swojej posiadłości w Zemljenik. Prijezda I's realm (founder of Kotromanić dynasty) was significantly smaller than Ninoslav's, the northern regions of Usora and Soli having been detached by the Hungarian crown. In 1284 this contiguous territory was granted to King Ladislaus IV of Hungary's brother-in-law, the deposed Serbian king Dragutin. The same year Prijezda arranged the marriage of his son, Stephen I, with Dragutin's daughter Elizabeth. The marriage had great consequences in the subsequent centuries, when Stephen and Elizabeth's Kotromanić descendants claimed the throne of Serbia.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Prijezda was forced to withdraw from the throne in 1287 due to his old age. He spent his last hours on his estate in Zemljenik. Węgrzy potwierdzili swoją władzę nad terytoriami Soli, Usora, Vrbas, Sana na początku XIII wieku. Terytorium, które kontrolował ban Prijezda, lojalny wasal węgierski, znajdowało się prawdopodobnie w północnych częściach dzisiejszej Bośni, między rzekami Drina i Bośnia. Banat Bośni na południu pozostawał niezależny, ale nie znamy jego władców, następców bana Ninosława [25]. Hungarians reasserted their authority over territories as Soli, Usora, Vrbas, Sana in the early 13th century. Territory that Ban Prijezda, a loyal Hungarian vassal, controlled was possibly in northern parts of today's Bosnia between rivers Drina and Bosna. Banate of Bosnia to the south remained independent, but we do not know its rulers, successors of ban Ninoslav.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Odziedziczył go Prijezda II, który rządził niezależnie od 1287–1290, ale później wraz ze swoim bratem Stefanem I Kotromanićiem. He was inherited by Prijezda II who ruled independently from 1287–1290, but later together with his brother Stephen I Kotromanić. Przywrócenie i rozbudowa Plik:Relikviář sv. Simeona detail.png 205x205px Pod koniec XIII i około pierwszej ćwierci XIV wieku, aż do bitwy pod Bliską bośniacki banat był pod rządami chorwackich banów z rodziny Šubić. Po klęsce w bitwie pod Bliską Mladen II został schwytany przez Karola I, który zabrał go na Węgry, co zapoczątkowało przywrócenie dynastii Kotromanić. [26] [27] During the end of 13th and about first quarter of 14th century, till the Battle of Bliska Bosnian banate was under rule of Croatian bans from Šubić family. After defeat in Battle of Bliska, Mladen II was captured by Charles I who took him to Hungary, which sparked Kotromanić dynasty restoration.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Stefan II był bośniackim banem w 1314 r., ale w rzeczywistości w latach 1322–1353 wraz ze swoim bratem Władysławem Kotromanićiem w latach 1326–1353 [27] Stephen II was the Bosnian Ban from 1314, but in reality from 1322 to 1353 together with his brother, Vladislav Kotromanić in 1326–1353.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Do 1326 roku ban Stefan II zaatakował Serbię w sojuszu wojskowym z Republiką Raguzy i podbił Zahumle (lub Hum) [25], [28], zdobywając więcej wybrzeża Morza Adriatyckiego, od ujścia Neretwy do Konavle, z obszarami znacznej populacji prawosławnej pod arcybiskupstwem w Ochrydzie i mieszanej populacji prawosławnej i katolickiej na obszarach przybrzeżnych i wokół Ston [29] Rozszerzył także na chorwackie Završje, w tym pola Glamoč, Duvno i Livno. Natychmiast po śmierci serbskiego króla Stefana Uroša II Milutina w 1321 r. nie miał on problemu z nabyciem ziem Usory i Soli, które w pełni włączył w 1324 r. [27] By 1326 Ban Stephen II attacked Serbia in a military alliance with the Republic of Ragusa and conquered Zahumlje (or Hum)[25],{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} gaining more of Adriatic Sea coast, from mouth of the Neretva to Konavle, with areas significant Orthodox population under Archbishopric of Ohrid and mixed Orthodox and Catholic population in coastal areas and around Ston. He also expanded into Croatian Završje, including the fields of Glamoč, Duvno and Livno. Immediately after the death of Serbian King Stefan Uroš II Milutin in 1321, he had no problem in acquiring his lands of Usora and Soli, which he fully incorporated in 1324.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} W 1329 r. ban Stefan II Kotromanić podjął kolejną wyprawę wojskową na Serbię, atakując lorda Vitomira z Trebinje i Konavle, ale główną część jego siły pokonał młody król Duszan], który dowodził siłami króla Stefana Dečańskiego w Priboj. Koń bana został zabity w bitwie, a oni straciliby życie, gdyby jego wasal Vuk nie dał mu własnego konia. W ten sposób Vuk poświęcił własne życie i został zabity przez wojska serbskie w otwartej bitwie. W ten sposób banowi udało się dodać Nevesinje i Zagorje do jego królestwa. In 1329, Ban Stephen II Kotromanić pushed another military attempt into Serbia, assaulting Lord Vitomir of Trebinje and Konavle, but the main portion of his force was defeated by the Young King Dušan who commanded the forces of King Stefan Dečanski at Priboj. The Ban's horse was killed in the battle, and he would have lost his life if his vassal Vuk had not given him his own horse. By doing so, Vuk sacrificed his own life, and was killed by the Serbian troops in open battle. Thus the Ban managed to add Nevesinje and Zagorje to his realm.Szablon:Citation needed Przez całe swoje panowanie w XIV wieku Stefan rządził ziemiami od Sawy po Adriatyk i od Cetiny po Drinę. Podwoi wielkość swego państwa i osiągną pełną niezależność od otaczających krajów [30]. Ban Stefan II miał przeciwko sobie weneckich i węgierskich królów, powoli rządząc coraz bardziej niezależnie i wkrótce zainicjował spisek z niektórymi członkami chorwackiej i węgierskiej szlachty przeciwko swojej węgierskij podległości i teściowi. Throughout his reign in the fourteenth century, Stephen ruled the lands from Sava to the Adriatic and from Cetina to Drina. He doubled the size of his state, and achieved full independence from surrounding countries.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ban Stephen II played Venice and Hungarian kings against each other, slowly ruling more and more independently and soon initiated a conspiracy with some members of the Croatian and Hungarian nobility against his Hungarian liege and father-in-law.Szablon:Citation needed W 1346 r. Zadar ostatecznie wrócił do Wenecji, a król węgierski, widząc, że przegrał wojnę, zawarł pokój w 1348 r. Ban chorwacki Mladen II Šubić był <decydowanie przeciwny polityce Stefanowi II, oskarżając go o zdradę stanu. Stosunki między ich banatmi pogorszyły się później. Do 1342 r. utworzono franciszkański wikariat Bośni [31]. Za panowania Stjepana II Kotromanića wszystkie trzy kościoły (kościół bośniacki, prawosławny, katolicki) działały w bośniackim Banacie. In 1346 Zadar finally returned to Venice, and the Hungarian King, seeing that he had lost the war, made peace in 1348. Ban of Croatia Mladen II Šubić was greatly opposed to Stephen II's policy, accusing him of treason and the relations between the two Bans worsened ever afterwards. By 1342 the Franciscan Vicariat of Bosnia was established.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} During the reign of Stjepan II Kotromanić all three churches (Bosnian Church, Ortodox, Catholic) were active in Bosnian Banate. Tvrtko I reign Plik:TvrtkoPoveljaMoštre.jpg Charter of King Tvrtko I Kotromanić, written in Moštre Tvrtko miał wówczas zaledwie piętnaście lat [32], więc jego ojciec Władysław był regentem [33]. Wkrótce po wstąpieniu na tron Tvrtko podróżował ze swoim ojcem po całym królestwie, aby ustalić stosunki ze swoimi wasalami [34]. Jelena Šubić, matka Tvrtko, zastąpiła Władysława jako regentka po śmierci męża w 1354 roku. Natychmiast udała się na Węgry, aby uzyskać zgodę na przystąpienie Tvrtko od króla Ludwika I, jego zwierzchnika. Po powrocie Jelena zorganizowała zgromadzenie (stanak) w Mile, gdzie matka i syn potwierdzili posiadanie i przywileje szlachty z „całej Bośni, Donji Kraji, Zagorja i ziemi Hum” [33]. Tvrtko, however, was only about fifteen years old at the time,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} so his father Vladislav governed as regent.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Soon after his accession, Tvrtko traveled with his father throughout the realm, to settle relations with his vassals.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Jelena Šubić, Tvrtko's mother, replaced Vladislav as regent upon his death in 1354. She immediately traveled to Hungary to obtain consent to Tvrtko's accession from King Louis I, his overlord. Following her return, Jelena held an assembly (stanak) in Mile, with mother and son confirming the possessions and privileges of the noblemen of "all of Bosnia, Donji Kraji, Zagorje, and the Hum land".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Na początku swojej samodzielnej władzy młody ban w jakiś sposób znacznie zwiększył swoją pozycję [35]. Chociaż stale podkreślał swoje podporządkowanie się królowi, Tvrtko zaczął traktować lojalność szlachty Donji Kraji wobec Ludwika jako zdradę samego siebie [36]. W 1363 r. wybuchł konflikt między dwoma mężczyznami. [35] [37] W kwietniu król węgierski zaczął gromadzić armię [37]. Armia dowodzona przez samego Ludwika zaatakowała Donji Kraji [38], gdzie szlachta była podzielona pod względem lojalności między Tvrtko i Ludwikiem [35]. Miesiąc później armia dowodzona przez palatyna Węgier Mikołaja Konta i arcybiskupa Ostrzyhomia Mikołaja Apáti uderzyła na Usorę. [38] [35] Vlatko Vukoslavić opuścił Ludwika i oddał mu ważną fortecę Ključ, ale Vukacowi Hrvatinićowi udało się obronić fortecę Soko Grad w župie Plivy, zmuszając Węgrów do odwrotu. [35] W Usorze twierdza Srebrenik wytrzymała „masowy atak” armii królewskiej [35], który doznał upokorzenia z powodu utraty pieczęci króla [38]. Udana obrona Srebrenika oznaczała pierwsze zwycięstwo Tvrtki przeciwko królowi węgierskiemu [35]. Jedność lokalnych magnatów osłabła, gdy tylko Węgrzy zostali pokonani, osłabiając pozycję Tvrtki i zjednoczonej Bośni. At the start of his personal rule the young Ban somehow considerably increased his power.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Although he constantly emphasized his subordinance to the King, Tvrtko started regarding the loyalty of the Donji Kraji noblemen to Louis as treachery against himself.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In 1363, a conflict broke out between the two men.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} By April, the Hungarian King had begun amassing an army{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} An army led by Louis himself attacked Donji Kraji,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} where the nobility was divided in its loyalties between Tvrtko and Louis.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} A month later an army led by the Palatine of Hungary Nicholas Kont and the Archbishop of Esztergom Nicholas Apáti struck Usora.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Vlatko Vukoslavić deserted to Louis and surrendered to him the important fortress of Ključ, but Vukac Hrvatinić succeeded in defending the Soko Grad fortress in the župa of Pliva, forcing the Hungarians to retreat.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In Usora, the Srebrenik Fortress held out against a "massive attack" by the royal army,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} which suffered the embarrassment of losing the King's seal.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The successful defense of Srebrenik marked Tvrtko's first victory against Hungarian king.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The unity of the local magnates waned as soon as the Hungarians were defeated, weakening Tvrtko's position and that of a united Bosnia. Plik:Bosna 1373.jpg The Banate of Bosnia in 1373 Anarchia nasiliła się, a w lutym następnego roku magnaci zbuntowali się przeciwko Tvrtce i zdetronizowali go. [35] [39] Zastąpił go jego młodszy brat Vuk [39] [35] Tvrtko i Jelena schronili się na węgierskim dworze królewskim, gdzie zostali powitani przez niedawnego wroga, króla Ludwika [35]. Tvrtko wrócił do Bośni w marcu i pod koniec miesiąca odzyskał kontrolę nad częścią kraju, w tym nad obszarami Donji Kraji, Ramy (gdzie wówczas mieszkał), Hum i Usory. [40] [41] The anarchy escalated, and in February the following year, the magnates revolted against Tvrtko and dethroned him.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He was replaced by his younger brother Vuk,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Tvrtko and Jelena took refuge at the Hungarian royal court, where they were welcomed by Tvrtko's former enemy and overlord, King Louis.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Tvrtko returned to Bosnia in March and reestablished control over a part of the country by the end of the month, including the areas of Donji Kraji, Rama (where he then resided), Hum, and Usora.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} W następnym roku Tvrtko wyparł Vuka na południe, ostatecznie zmuszając go do ucieczki do Raguzy (Dubrownika). Sanko, ostatni zwolennik Vuka, poddał się Tvrtce późnym latem i pozwolono mu zachować swoje posiadłości. [35] [42] Dubrowniccy urzędnicy starali się zapewnić pokój między walczącymi braćmi [42], a w 1368 r. Vuk poprosił papieża Urbana V o interwencję u króla Ludwika I na jego rzecz [35] [42] Te wysiłki były daremne; ale w 1374 r. Tvrtko pogodził się z Vukiem na bardzo wspaniałomyślnych warunkach [42]. Throughout the following year, Tvrtko forced Vuk southwards, eventually compelling him to flee to Ragusa. Sanko, Vuk's last supporter, submitted to Tvrtko in late summer and was allowed to retain his holdings.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Ragusan officials made an effort to procure peace between the feuding brothers,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} and in 1368, Vuk asked Pope Urban V to intervene with King Louis I on his behalf.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Those efforts were futile; but by 1374, Tvrtko had reconciled with Vuk on very generous terms.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Po śmierci Dušana Potężnego i wstąpieniu w grudniu 1355 r. na tron Serbii jego syna Uroša Słabego, doszło do rozpadu potężnego niegdyś imperium serbskiego. Rozpadł się na autonomiczne władztwa, które same w sobie nie były w stanie oprzeć się Bośni. Utorowało to Tvrtce drogę do ekspansji na wschód, ale problemy wewnętrzne uniemożliwiły mu natychmiastowe skorzystanie z okazji. The death of Dušan the Mighty and the accession of his son Uroš the Weak, in December 1355, was soon followed by the breakup of the once-powerful and threatening Serbian Empire. It disintegrated into autonomous lordships that, by themselves, could not resist Bosnia. This paved the way for Tvrtko to expand towards the east, but internal problems prevented him from seizing the opportunity immediately. W połowie XIV wieku banan bośniacki osiągnął swój szczyt potęgi dzięki rządom bana Tvrtki Kotromanića, który doszedł do władzy w 1353 r., a któryw efekcie został koronowany 26 października 1377 r. na króla Bośni [43] By the mid-14th century, Bosnian banate reached its peak under young ban Tvrtko Kotromanić who came into power in 1353, and had himself crowned on 26 October 1377.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} [...] Economy Plik:Povelja Kulina bana.jpg Charter of Ban Kulin, trade agreement between Bosnia and Republic of Ragusa Drugi bośniacki władca Ban Kulin wzmocnił gospodarkę kraju poprzez traktaty z Dubrownikiem w 1189 r. I Wenecją. Karta Ban Kulin była umową handlową między Bośnią i Republiką Ragusa, która skutecznie regulowała prawa handlowe Ragusan w Bośni, napisana 29 sierpnia 1189 r. Jest to jeden z najstarszych pisemnych dokumentów państwowych na Bałkanach i należy do najstarszych dokumentów historycznych napisanych w Bosančica. [44], [45] The second Bosnian ruler, Ban Kulin strengthened the country's economy through treaties with Dubrovnik in 1189 and Venice. Charter of Ban Kulin was a trade agreement between Bosnia and the Republic of Ragusa that effectively regulated Ragusan trade rights in Bosnia written on 29 August 1189. It is one of the oldest written state documents in the Balkans and is among the oldest historical documents written in Bosančica. Eksport rud metali i metaloplastyki (głównie srebra, miedzi i ołowiu) stanowił kręgosłup bośniackiej gospodarki, ponieważ towary te wraz z innymi woskami, srebrem, złotem, miodem i surową skórą były transportowane przez Alpy Dynarskie do morza przez Via Narenta , gdzie zostały kupione głównie przez republiki Ragusa i Wenecji [46] Dostęp do Via Narenta był kluczowy dla bośniackiej gospodarki, co było możliwe dopiero po tym, jak w Szczepanie II udało się przejąć kontrolę nad szlakiem handlowym podczas jego podbojów Hum. Głównymi centrami handlowymi były Fojnica i Podvisoki. The export of metal ores and metalwork (mainly silver, copper and lead) formed the backbone of the Bosnian economy, as these goods along others like wax, silver, gold, honey and rawhide were transported over the Dinaric Alps to the seashore by Via Narenta, where they were bought chiefly by the Republics of Ragusa and Venice.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Access to Via Narenta was crucial for Bosnian economy, which was possible only after ban Stephen II managed to took control of the trading route during his conquests of Hum. Main trading centres were Fojnica and Podvisoki. Religion Plik:06 Giovanni di Sassonia.jpg 315x315px Misje chrześcijańskie pochodzące z Rzymu i Konstantynopola zaczęły napierać na Bałkany w IX wieku, chrystianizując Słowian Południowych i ustanawiając granice między kościelnymi jurysdykcjami Stolicy Rzymu i Stolicy Konstantynopolskiej. Schizma Wschód - Zachód doprowadziła następnie do ustanowienia rzymskokatolicyzmu w Chorwacji, a teraz w Dalmacji, podczas gdy w Serbii dominowało prawosławie wschodnie [47] Położona pomiędzy nimi górzysta Bośnia była nominalnie pod panowaniem Rzymu [47], ale katolicyzm nigdy nie umocnił się mocno ze względu na słabą organizację kościelną [47] i słabą komunikację [48]. Średniowieczna Bośnia pozostała więc „ziemią niczyją między wyznaniami”, a nie miejscem spotkań między dwoma Kościołami [48], prowadząc do wyjątkowej historii religijnej i powstania „niezależnego i nieco heretyckiego kościoła” [47]. Christian missions emanating from Rome and Constantinople started pushing into the Balkans in the 9th century, Christianizing the South Slavs and establishing boundaries between the ecclesiastical jurisdictions of the See of Rome and the See of Constantinople. The East–West Schism then led to the establishment of Roman Catholicism in Croatia and most of Dalmatia, while Eastern Orthodoxy came to prevail in Serbia.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Lying in-between, the mountainous Bosnia was nominally under Rome,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} but Catholicism never became firmly established due to a weak church organization{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} and poor communications.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Medieval Bosnia thus remained a "no-man's land between faiths" rather than a meeting ground between the two Churches,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} leading to a unique religious history and the emergence of an "independent and somewhat heretical church".{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Podczas gdy Bośnia pozostawała co najmniej nominalnie katolikiem w okresie średniowiecza, biskup Bośni był miejscowym duchownym wybranym przez Bośniaków, a następnie wysłanym do arcybiskupa Ragusa wyłącznie na święcenia. Chociaż papiestwo już upiera się przy używaniu łaciny jako języka liturgicznego, katolicy bośniaccy zachowali kościelny język słowiański [49]. Zakon franciszkanów przybył do Bośni w drugiej połowie XIII wieku, aby zlikwidować nauki Kościoła bośniackiego. Pierwszy wikariat franciszkański w Bośni został założony w 1339/40. [50] Stephen II Kotromanić odegrał kluczową rolę w ustanowieniu wikariatu. Do 1385 r. Mieli cztery klasztory w Olowie, Mile, Kraljevie Sutjeskiej i Lašvie [51]. While Bosnia remained at least nominally Catholic in the High Middle Ages, the Bishop of Bosnia was a local cleric chosen by Bosnians and then sent to the Archbishop of Ragusa solely for ordination. Although the Papacy already insisted on using Latin as the liturgical language, Bosnian Catholics retained Church Slavonic language.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Franciscans order arrived in Bosnia in the later half of the 13th century, aiming to eradicate the teachings of the Bosnian Church. The first Franciscan vicariate in Bosnia was founded in 1339/40. Stephen II Kotromanić was instrumental in establishing of the vicariate. By 1385. they had four monasteries in Olovo, Mile, Kraljeva Sutjeska and Lašva.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} List of rulers Ladislaus II of Hungary (1137—1159) Ban Borić (1154—1164) Ban Kulin (1180—1204) Stephen Kulinić (1204—1232) Matej Ninoslav (1232—1250) Prijezda I (1250—1287) Prijezda II (1287—1290) Stjepan I Kotromanić (1287—1314), together with Prijezda II 1287—1290, as a vassal ban 1290—1314 Mladen I Šubić of Bribir (1299—1304) Mladen II Šubić of Bribir (1304—1322) Stjepan II Kotromanić (1314—1353), as vassal ban 1314—1322, independently 1322—1353 Tvrtko I Kotromanić (1353—1366) Vuk Kotromanić (1366—1367) Tvrtko I Kotromanić (1367—1377) Źródła Bataković, Dušan T. (1996). Serbs of Bosnia & Herzegovina: History and Politics]. Paris: Dialogue. Ćirković, Sima (2004). The Serbs. Malden: Blackwell Publishing. Curta, Florin (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250. Cambridge: Cambridge University Press. Fine, John Van Antwerp Jr. (1991) [1983]. The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press. Fine, John Van Antwerp Jr. (1994) [1987]. The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press. Klaić, Nada (1989). Srednjovjekovna Bosna: Politički položaj bosanskih vladara do Tvrtkove krunidbe (1377. g.). Zagreb: Grafički zavod Hrvatske. Malcolm, Noel (1994). Bosnia: A Short History. New York: NYU Press. Orbini, Mauro (1601). Il Regno de gli Slavi hoggi corrottamente detti Schiavoni. Pesaro: Apresso Girolamo Concordia. Орбин, Мавро (1968). Краљевство Словена. Београд: Српска књижевна задруга. Vego, Marko (1982). Postanak srednjovjekovne bosanske države. Sarajevo: Svjetlost. Przypis

Boszniai bánság Banovina Bosna Бановина Босна Banat Bośni Banat Królestwa Węgier ← 30px 1154-1377 30px → Escudo de Ubicación de Ekspansja Bośni, na krótko przed tym, zanim stała się królestwem Stolica stolica Język oficialny Serbio Religia Ortodoksyjny kościół bośniacki Rząd Banat Ban  • 1154–1163 Borić / Borics  • 1367–1377 Tvrtko I / I. Tvrtko Historia  • Utworzony przez Beloša 1154  • Tvrtko I królem Bośni 1377 Waluta pieniądz Dzisiaj część 23px Bośnia i Hercegowina 23px Chorwacja