|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:1b]] | + | #PATRZ [[Bitka na Uni]] |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Una
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Battle_of_Una&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | '''Bitwa nad Uną''' (chor. ''Bitka na Uni'') toczyła się w dniach 29 i 30 października [[1483]] r. między regionalnymi siłami osmańskimi, głównie z Sanjaka z Bośni, a Królestwem Chorwacji pod Brodem Zrinskim (dzisiejszy Novi Grad w Bośni i Hercegowinie) nad rzeką Uną przejście i było jednym z pierwszych głównych zwycięstw Chorwacji przeciwko Imperium Osmańskiemu. Chorwackiej armii przewodził [[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] [[Matija Gereb|Maciej Geréb]] i kilku członków rodu [[Frankopan]], do których dołączyli inni chorwaccy arystokraci i Despot Serbii [[Vuk Grgurević]]. Ich celem było przechwycenie Turków zbliżających się do rzeki Una. W trwającej 2 dni bitwie Turcy zostali pokonani i wkrótce podpisano 7-letni rozejm z sułtanem Bayezidem II.
| |
| − | | |
| − | <small><small>The '''Battle of Una''' ({{lang-hr|Bitka na Uni}}) was fought on 29 and 30 October 1483 between the regional Ottoman forces, mostly from the [[Sanjak of Bosnia]], and the [[Kingdom of Croatia (1102–1526)|Kingdom of Croatia]] near Brod Zrinski (modern-day [[Novi Grad, Bosnia and Herzegovina|Novi Grad]] in [[Bosnia and Herzegovina]]) at the [[Una (Sava)|Una River]] crossing and was one of the first major Croatian victories against the [[Ottoman Empire]]. The Croatian army was led by the [[Ban of Croatia]] [[Matthias Geréb]] and several members of the [[House of Frankopan]], joined by other [[Croatian nobility|Croatian nobles]] and the [[Despot of Serbia]], [[Vuk Grgurević]]. Their goal was to intercept the Ottomans that were moving towards the Una River. In the battle that lasted for 2 days the Ottomans were defeated and soon a 7-year truce was signed with Sultan [[Bayezid II]]. </small></small>
| |
| − | | |
| − | ==Tło==
| |
| − | | |
| − | Po upadku Počitelj nad rzeką Neretwą w 1471 r. Cały teren między rzekami Cetina i Neretva, z wyjątkiem wybrzeża, wpadł w ręce Osmańczyków. Aby zapobiec dalszej ekspansji osmańskiej, król Macieja Korwin nazwał Mikołaja z Iloka tytularnym królem Bośni. Królestwo Bośni zostało podbite przez Turków w 1463 r., A ich ostatniego króla, Stefana Tomasevicia, ścięto Mehmedowi II. Wkrótce Mikołaj z Iloka został nazwany Ban of Croatia and Slavonia, co czyni je jedną jednostką administracyjną. Jego zadaniem było zajęcie części Bośni, które były jeszcze w posiadaniu Turków, ale nie udało mu się tego. Po jego śmierci król Macieja włamał się do Bośni i dotarł do Sarajewa, jednak jego sukces był tymczasowy. W 1482 roku Turcy podbili wszystkie pozostałe warownie w Hercegowinie. [1] W tym samym roku siły osmańskie z Sanjak z Bośni splądrowały Carniola, podczas gdy w 1483 r. Spustoszyły okolice Ptuj w Dolnej Styrii. [2]
| |
| − | | |
| − | <small><small>Following the fall of [[Počitelj, Bosnia and Herzegovina|Počitelj]] on the [[Neretva River]] in 1471, the whole land between [[Cetina]] and Neretva rivers except the coastline fell into Ottoman hands. To prevent further Ottoman expansion, King [[Matthias Corvinus]] named [[Nicholas of Ilok]] titular [[King of Bosnia]]. The [[Kingdom of Bosnia]] was conquered by the Ottomans in 1463 and their last king [[Stephen Tomašević of Bosnia|Stephen Tomašević]] was beheaded by [[Mehmed the Conqueror|Mehmed II]]. Soon Nicholas of Ilok was named Ban of Croatia and Slavonia, making them a single administrative unit. His task was to take the parts of [[Bosnia]] that were still held by the Ottomans, but he failed to do so. Following his death King Matthias broke into Bosnia and reached [[Sarajevo]], however, his success was temporary. In 1482 the Ottomans conquered all the remaining strongholds in [[Herzegovina]].<ref>Ferdo Šišić: Povijest Hrvata; pregled povijesti hrvatskog naroda 600 – 1918, Zagreb, p. 242</ref> That same year Ottoman forces from the [[Sanjak of Bosnia]] plundered [[Carniola]], while in 1483 they ravaged the surroundings of [[Ptuj]] in [[Lower Styria]].<ref>Rudolf Horvat: Povijest Hrvatske I. (od najstarijeg doba do g. 1657.)/Hrvatska god. 1479.—1490.</ref> </small></small>
| |
| − | | |
| − | ==Bitwa==
| |
| − | | |
| − | Na początku października 1483 r. Sułtan Bayezid II wysłał dużą armię osmańską liczącą około 7000 Akıncı, dowodzoną przez Harsi Paszę i Serli Hasana, która przepłynęła rzeki Una i Sawa i przedostała się do Chorwacji. Najbardziej dotknięte obszary to powiaty Jastrebarsko i Petrovina. Ich armia została podzielona na 3 części, z których każda płynęła własnym kursem, a jedna kontynuowała w kierunku Carnioli i Karyntii 16 października. [3] [4] Matthias Gereb, który w tym roku został Banem Chorwacji, był świadomy nalotu, ale brakowało mu sił, by stawić czoła Turkom. Dlatego zaczął gromadzić armię z chorwackimi arystokratami; Hrabia Bernard Frankopan, Ivan Frankopan Cetinski, Mihovil Frankopan Slunjski, Petar Zrinski i deputowany Gašpar Perušić, do których później dołączyli Despot Serbii Vuk Grgurević i Blaise Magyar. Część chorwackiej kawalerii została wysłana, by śledzić Turków na odległość i jeśli nadarzy się okazja, aby ich przechwycić. [5] [3]
| |
| − | | |
| − | <small><small>In early October 1483 Sultan [[Bayezid II]] sent a large Ottoman force of around 7000 [[Akıncı]], led by Harsi Pasha and Serli Hasan, that crossed the Una and Sava rivers and broke into Croatia. The most affected areas were the countrysides of [[Jastrebarsko]] and [[Petrovina]]. Their army was split into 3 parts, each going its own course, with one continuing towards Carniola and [[Duchy of Carinthia|Carinthia]] on 16 October.<ref name=Mazuran>Ive Mažuran: ''Povijest Hrvatske od 15. stoljeća do 18. stoljeća'', s. 37</ref><ref name=Mijatovic>Anđelko Mijatović: ''Bitka na Krbavskom polju 1493. godine''; Zagreb, 2005, p. 35</ref> Matthias Gereb, who became the [[Ban of Croatia]] that year, was informed about the raid, but he was lacking the forces to confront the Ottomans. Therefore, he started assembling an army with the Croatian nobles; Count [[Bernardin Frankopan]], [[Ivan Frankopan Cetinski]], Mihovil Frankopan Slunjski, Petar Zrinski and ban deputy Gašpar Perušić, who were later joined by [[Despot of Serbia]] [[Vuk Grgurević]] and [[Blaise Magyar]]. A part of the Croatian cavalry was sent to track the Ottomans on distance and if an opportunity comes up to intercept them.<ref name=Klaic1>Vjekoslav Klaić: ''Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća'', Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 164-165</ref><ref name=Mazuran/> </small></small>
| |
| − | | |
| − | W drodze powrotnej armie osmańskie połączyły się w jedną, prowadząc wielu jeńców, którzy ich spowalniali. Usłyszawszy o wielkiej armii, która ich śledziła, Turcy próbowali uciec i walczyć z bośniackim Sanjakiem bez śladu. Armia chorwacka czekała na nich na przejściu rzeki Uny w pobliżu Brodu Żryńskiego (współczesny Novi Grad). [5] Ponieważ w pobliżu nie było innego przejścia, walki rozpoczęły się 29 października. Bitwę zatrzymał zmrok, podczas którego Turcy zajęli pozycję u podnóża pobliskiego wzgórza. Walki trwały następnego dnia o świcie i trwają w całkowitej porażce armii osmańskiej. Około 2000 Turków zostało uwięzionych [5] [4], a ponad 1000 poległo na polu bitwy. [3] Według raportu króla Macieja Korwina, wyzwolono 10 000 chrześcijańskich więźniów [6]. Król wysłał specjalny list wdzięczności Ban Matthiasowi Gerébowi i chorwackiej arystokracji i poinformował papieża Sykstusa IV o zwycięstwie 6 listopada [3].
| |
| − | | |
| − | <small><small>On their way back the Ottoman armies merged into one, leading many captives that were slowing them down. Upon hearing of a large army trailing them, the Ottomans tried to evade a fight and reach the Bosnian Sanjak without a trace. The Croatian army waited for them at the Una River crossing near Brod Zrinski (modern-day [[Novi Grad, Bosnia and Herzegovina|Novi Grad]]).<ref name=Klaic1/> Since there was no other crossing nearby, fighting started on 29 October. The battle was halted by the nightfall, during which the Ottomans took position at the foot of a nearby hill. Fighting continued the next day at dawn and resulted in a total defeat of the Ottoman army. Around 2,000 Ottomans were imprisoned,<ref name=Klaic1/><ref name=Mijatovic/> while more than 1,000 fell on the battlefield.<ref name=Mazuran/> According to a report from King Matthias Corvinus, 10,000 Christian prisoners were liberated.<ref name=Klaic2>Vjekoslav Klaić: ''Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća'', Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, s. 166</ref> The King sent a special letter of gratitude to Ban Matthias Geréb and the Croatian nobles and informed [[Pope Sixtus IV]] about the victory on 6 November.<ref name=Mazuran/> </small></small>
| |
| − | | |
| − | ==Skutki==
| |
| − | | |
| − | Krótko po bitwie podpisano 7-letni rozejm z sułtanem Bajazydem II, który trwał do śmierci króla Macieja Korwina w 1490 roku. Chociaż w tym czasie nie toczyły się żadne większe bitwy, starcia na granicach lokalnych trwały [7]. Sułtan wykorzystał ten rozejm, aby wzmocnić swoje rządy i przygotować nowe siły na nowe podboje i ekspansję swojego imperium na zachód, które trwały w 1490 r. [8] Chorwacja odniosła kolejne zwycięstwo nad Turkami w bitwie pod Vrpile w 1491 r., Ale także ogromną porażkę w bitwie o pole Krbava w 1493 r. [9]
| |
| − | | |
| − | <small><small>Shortly after the battle a 7-year truce was signed with Sultan Bayezid II that lasted until the death of King Matthias Corvinus in 1490. Although during that time no major battles were fought, local border clashes continued.<ref name=Pavlicevic>Dragutin Pavličević: [https://books.google.com/books?id=MUfjAAAAMAAJ Krbavska bitka i njezine posljedice], 1997, p. 46</ref> The Sultan used this truce to strengthen his rule and prepare fresh forces for new conquests and the expansion of his Empire westward, that continued in 1490.<ref>Ive Mažuran: Povijest Hrvatske od 15. stoljeća do 18. stoljeća, p. 38</ref> Croatia had another victory against the Ottomans in the [[Battle of Vrpile]] in 1491, but also a huge defeat in the [[Battle of Krbava Field]] in 1493.<ref name=Macan>Trpimir Macan: Povijest hrvatskog naroda, Zagreb, 1992, p. 120</ref> </small></small>
| |
| − | | |
| − | ==Przypisy==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Wojna infobox
| |
| − | |nazwa = Bitwa nad Uną
| |
| − | |epoka = średniowiecze
| |
| − | |konflikt = Stuletnia wojna chorwacko-osmańska
| |
| − | |grafika =
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |czas = 29-30 października 1483
| |
| − | |miejsce = Brod Zrinski (dzisiaj [[Novi Grad, Bosnia i Herzegowina]]) nad rzeką [[Una]]
| |
| − | |terytorium = [[Królestwo Chorwacji]]
| |
| − | |przyczyna =
| |
| − | |wynik = chorwackie zwycięstwo
| |
| − | |strona1 = [[File:Coat of arms of Croatia 1495.svg|22px]] [[Królestwo Chorwacji]]
| |
| − | |strona2 = [[File:Fictitious_Ottoman_flag_2.svg|22px]] [[Imperium Osmańskie]]
| |
| − | |dowódca1 = [[Matija Gereb]]<br/>[[Bernardin Frankapan]]<br/>[[Ivan IX. Frankapan]] Cetinski<br/>[[Mihovil Frankapan]] Slunjski<br/>[[Vuk Grgurević]]
| |
| − | |dowódca2 = [[File:Fictitious_Ottoman_flag_2.svg|22px]] [[Harsi Pasha]]<br/>[[File:Fictitious_Ottoman_flag_2.svg|22px]] [[Serli Hasan]]
| |
| − | |jednostki1 =
| |
| − | |jednostki2 =
| |
| − | |siły1 =
| |
| − | |siły2 = 5,500<ref name=Klaic2>Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 166</ref>–7,000<ref name=Klaic1>Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 164-165</ref> lekka jazda
| |
| − | |straty1 =
| |
| − | |straty2 = ponad 1,000<ref name=Mazuran>[[Ive Mažuran]]: Povijest Hrvatske od 15. stoljeća do 18. stoljeća, str. 37</ref> zabitych<br/>2,000<ref>Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 166</ref> jeńców
| |
| − | |lokalizacja =
| |
| − | |mapa =
| |
| − | |opis mapy =
| |
| − | |kod mapy =
| |
| − | |współrzędne =
| |
| − | |commons =
| |
| − | }}
| |
| − | {{Podboje Turcji Osmańskiej}}
| |
| − | {{Stuletnia wojna chorwacko-osmańska}}
| |
| − | {{Wojny chorwacko-tureckie}}
| |
| − | {{Wojny Chorwatów}}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Bitwa pod Uną}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Bitwy]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Imperium Osmańskiego]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Chorwacji]] | |
