Bitwa pod Rozhanovcami: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:2]] |
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
| − | + | {{Uwaga polska| | |
| − | {| | + | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Rozhanovcami |
| − | | | + | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bitwa_pod_Rozhanovcami&action=history |
| + | |nota = polski | ||
| + | }} | ||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
| + | {| | ||
| + | |-style="vertical-align:top;" | ||
| + | | | ||
| + | |||
| | | | ||
{{Wojna infobox | {{Wojna infobox | ||
| Linia 20: | Linia 29: | ||
|dowódca1 = [[Karol Robert]] | |dowódca1 = [[Karol Robert]] | ||
|dowódca2 = [[Mateusz Czak]] | |dowódca2 = [[Mateusz Czak]] | ||
| + | |jednostki1 = | ||
| + | |jednostki2 = | ||
|siły1 = nieznane | |siły1 = nieznane | ||
|siły2 = nieznane | |siły2 = nieznane | ||
|straty1 = nieznane | |straty1 = nieznane | ||
|straty2 = nieznane | |straty2 = nieznane | ||
| + | |lokalizacja = | ||
| + | |mapa = | ||
| + | |opis mapy = | ||
|kod mapy = | |kod mapy = | ||
|współrzędne = | |współrzędne = | ||
Wersja z 09:20, 2 cze 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Bitwa pod Rozhanovcami (dawniej też: bitwa pod Rozgoniem) – jedna z ważniejszych bitew w historii średniowiecznych Węgier. Miała miejsce 15 czerwca 1312 r. pomiędzy siłami króla Karola Roberta z dynastii Andegawenów, wspieranego przez oddziały spiskich Sasów, joannitów i mieszczan z Koszyc a połączonymi wojskami możnowładców z rodu Aba i oddziałami Mateusza Czaka o kontrolę nad północno-wschodnimi rejonami Królestwa Węgier (obecnie wschodnia Słowacja).
Spis treści
Tło historyczne
Z chwilą śmierci Andrzeja III i zakończenia rządów dynastii Arpadów w roku 1301, tron węgierski stał się przedmiotem sporu pomiędzy dynastiami Andegawenów, Przemyślidów i Wittelsbachów. W roku 1310, po zwycięskim zakończeniu konfliktów o koronę z Wacławem III czeskim i Ottonem III bawarski, Karol Robert został ostatecznie ukoronowany w Székesfehérvár na króla Węgier. Jak się jednak okazało, nowy król kontrolował tylko część Węgier, bowiem pozostałą część kontrolowali węgierscy możnowładcy.
Głównym przeciwnikiem Karola stał się w tej chwili był palatyn (od 1296) Mateusz Csák, posiadający siedzibę na zamku w Trenczynie i tytułujący się Panem Wagu i Tatr. W okresie największego powodzenia Csák kontrolował 14 komitatów, ponad 50 zamków i 500 miast i wsi. Sprzymierzony z nim Amadej Aba kontrolował dzisiejsze północno-wschodnie Węgry i wschodnią Słowację. Oboje nie uznali koronacji królewskiej i nie złożyli należnego hołdu, w związku z czym Karol Robert wysłał przeciwko Csákowi wyprawę zbrojną, która skończyła się niepowodzeniem[1]; z kolei Csák zaatakował Budę[2]. Aba natomiast wdał się w konflikt z wolnymi miastami królewskimi, którym usiłował narzucić swoją władzę, w wyniku czego zginął w Koszycach z rąk tamtejszych mieszczan. Jego wzięci do niewoli synowie przystali wpierw na warunki królewskie, ale po uwolnieniu ponownie sprzymierzyli się z Csákiem.
Wkrótce potem armia Mateusza Csáka w liczbie 1700 żołnierzy pomaszerowała na Koszyce, rozpoczynając oblężenie miasta. Żołnierze chcieli pomścić śmierć Amadeja Aby, który rok wcześniej zginął z rąk mieszkańców Koszyc. Na wieść o oblężeniu Koszyc król ze swoją armią pośpieszył oblężonym z pomocą.
Bitwa
Do bitwy pomiędzy obiema armiami doszło niedaleko rzeki Torysa w pobliżu miejscowości Rozhanovce (węg. Rozgony, pol. Rozgoń), położonej na wschód od Koszyc. Bitwa ta uważana jest za punkt zwrotny toczącej się wówczas wojny domowej[3]. Armia Czaka przerwała oblężenie, podejmując marsz na wschód i zatrzymując się u stoku pobliskich wzgórz. W tej sytuacji siły królewskie zmuszone zostały do zajęcia mocno niekorzystnej pozycji w dolinie. Wojska Aby, którymi dowodził Demeter Balassy[potrzebny przypis], uderzyły na armię królewską rozpoczynając krwawą walkę, która pochłonęła wielu rycerzy po obu stronach, przy czym większe straty odniosły wojska królewskie. Król straciwszy własny sztandar kontynuował walkę pod sztandarem joannitów[4]. W decydującym momencie szalę zwycięstwa na stronę królewską przechyliły posiłki Sasów spiskich i mieszkańców Koszyc, którzy włączyli się do walki. Armia Aby została pokonana i zmuszona do odwrotu.
W trakcie bitwy śmierć poniosło wielu członków rodu Aba, m in. synowie Amadeja Dawid i Dominik[5]. Pobita armia Mateusza Czaka nie była już w stanie przeprowadzić większych akcji przeciwko królowi[potrzebny przypis]. Mimo to Mateusz utrzymał własną prowincję, która została zajęta dopiero po jego śmierci w roku 1321[6]. W kolejnych latach nastąpił kres władzy oligarchów węgierskich.
Wdzięczny za udzieloną pomoc Karol Robert nadał spiskim miastom szereg przywilejów, m.in. prawo składu dla Lewoczy (1321)[7].
Bibliografia
- Warfare in Fourteenth Century Hungary, from the Chronica de Gestis Hungarorum (en)
- Dušan Kováč et al.: Kronika Slovenska 1. Fortuna Print, Bratislava 1998. .
Przypisy
- ↑ Arkadiusz Wasielewski Zamki i zamczyska Słowacji, s. 24-25
- ↑ MAGYAR KIRÁLYOK KÖNYVE (węg.)
- ↑ Arkadiusz Wasielewski Zamki i zamczyska Słowacji, s. 24-25
- ↑ Bitka pri Košiciach (zvaná pri Rozhanovciach) r. 1312 (sk.)
- ↑ Aba Amadej
- ↑ Arkadiusz Wasielewski Zamki i zamczyska Słowacji, s. 24-25
- ↑ Stary Sącz i Lewocza. Karpackie miasteczka z klimatem, s. 99, 126
