|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:2]] | + | #PATRZ [[Carlo I d’Angiò]] |
| − | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga polska|
| |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_I_Andegawe%C5%84ski
| |
| − | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Karol_I_Andegawe%C5%84ski&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | '''Karol I Andegaweński''', [[język francuski|fr.]] ''Charles <abbr>I<sup>er</sup></abbr> d’Anjou'', [[Język włoski|it]]. ''Carlo I d’Angiò'' (ur. w marcu [[1226]], zm. [[7 stycznia]] [[1285]] w [[Foggia|Foggi]]) – król Sycylii, Neapolu, Jerozolimy i Albanii, książę Achai, hrabia Andegawenii, Maine, Prowansji i Forcalquier, syn króla Francji [[Ludwik VIII Lew|Ludwika VIII Lwa]] i [[Blanka Kastylijska|Blanki Kastylijskiej]], córki króla [[Alfons VIII Szlachetny|Alfonsa VIII Szlachetnego]]. Jego starszymi braćmi byli król [[Ludwik IX Święty]], hrabia [[Robert I d’Artois]] i [[Alfons z Poitiers]].
| |
| − | | |
| − | Dzięki poparciu papiestwa uzyskał koronę Sycylii. Dążył do opanowania basenu Morza Śródziemnego i podboju [[Cesarstwo Bizantyńskie|Bizancjum]]. Jego ambitne plany zniweczyły [[nieszpory sycylijskie]] z 1282 roku, które doprowadziły do utraty Sycylii i wieloletniej wojny z [[Aragonia|Aragonią]], która ciągnęła się jeszcze wiele lat po śmierci Karola.
| |
| − | | |
| − | == Wczesne lata życia ==
| |
| − | Karol dorastał w czasach, gdy jego matka była regentką w imieniu jego starszego brata, króla [[Ludwik IX Święty|Ludwika IX]]. Blanka, poświęcająca większość swojego czasu poskramianiu niesfornych baronów, nie miała dużo czasu dla swoich dzieci. Była bliżej związana tylko z królem Ludwikiem, który jej całkowicie ufał. Pozostałym dzieciom, w tym Karolowi, który był najbardziej podobny do matki, nie okazywała głębszych uczuć.
| |
| − | | |
| − | Równie chłodne były relacje Karola z jego najstarszym bratem. Ludwik był surowy w obejściu z braćmi, jeśli ci przekroczyli granicę jego pobłażliwości. Na początku faworyzował najstarszego ze swoich młodszych braci, hrabiego Roberta. Gdy ten zginął podczas [[VII wyprawa krzyżowa|krucjaty egipskiej]], w 1250 roku, jego miejsce u boku Ludwika zajął kolejny z braci, Alfons (hrabia [[Tuluza|Tuluzy]]), który po śmierci Blanki w 1252 stał się jednym z najbliższych doradców Ludwika.
| |
| − | | |
| − | Nie rozpieszczany przez bliskich Karol nauczył się liczyć tylko na siebie. Był wysoki i dobrze zbudowany. Miał oliwkową cerę, odziedziczoną po przodkach matki i wydatny nos, cechę charakterystyczną rodu [[Kapetyngowie|Kapetyngów]]. Odebrał gruntowne wykształcenie i przez całe życie wykazywał upodobanie do sztuk pięknych i poezji. Był bardzo ambitny, wytrwale dążył do osiągnięcia każdego celu jaki przez sobą postawił. Był człowiekiem surowych obyczajów i pobożnym, aczkolwiek jego pobożność służyła bardziej realizacji jego własnych ambicji. Wypływała ona z przekonania, że jest wybranym instrumentem w rękach Boga.
| |
| − | | |
| − | == Małżeństwa ==
| |
| − | Karol był dwukrotnie żonaty. Pierwszy raz ożenił się, 31 stycznia 1246 w [[Aix-en-Provence]], z [[Beatrycze Prowansalska|Beatrycze]] (1234 – 23 września 1267), córką hrabiego Prowansji [[Rajmund Berengar IV Prowansalski|Rajmunda Berengara IV]] i [[Beatrycze Sabaudzka (1198–1266)|Beatrycze]], córki [[Tomasz I Sabaudzki|Tomasza I]], [[Dynastia sabaudzka|hrabiego Sabaudii]]. Beatrycze była młodszą siostrą [[Małgorzata Prowansalska|Małgorzaty]] (królowej Francji), [[Eleonora Prowansalska|Eleonory]] (królowej Anglii) i [[Sancha Prowalsalska|Sanchy]] (żony [[Ryszard z Kornwalii|Ryszarda]], pretendenta do tronu Niemiec). Karol i Beatrycze mieli razem czterech synów i trzy córki:
| |
| − | * Ludwika (ur. i zm. 1248 w [[Nikozja|Nikozji]])
| |
| − | * Blankę (1250 – lipiec 1269), żonę [[Robert III Flandryjski|Roberta III]], hrabiego Flandrii
| |
| − | * [[Beatrycze Sycylijska|Beatrycze]] (1252 – 1275), żonę [[Filip I de Courtenay|Filipa I]], tytularnego [[Cesarstwo Łacińskie|cesarza łacińskiego]]
| |
| − | * [[Karol II Andegaweński|Karola II Kulawego]] (1254 – 5 maja 1309), króla Neapolu
| |
| − | * [[Filip Andegaweński|Filipa]] (1256 – 1 stycznia 1277), tytularnego [[Królestwo Tesaloniki|króla Tesaloniki]]
| |
| − | * Roberta (1258–1265)
| |
| − | * Elżbietę lub Marię (1261 – ok. 1300), żonę [[Władysław IV Kumańczyk|Władysława IV Kumańczyka]], króla Węgier.
| |
| − | | |
| − | Po śmierci pierwszej żony ożenił się ponownie, 18 listopada 1268 w [[Trani]], z [[Małgorzata Burgundzka (1250-1308)|Małgorzatą]] (1250 – 4 września 1308), córką [[Eudoksjusz Burgundzki|Eudoksjusza Burgundzkiego]], hrabiego Nevers, i [[Matylda II de Bourbon|Matyldy II]], pani de Bourbon, córki [[Archambaud IX de Bourbon|Archambauda IX]], pana de Bourbon. Karol i Małgorzata mieli razem jedną córkę, Małgorzatę, zmarłą w dzieciństwie.
| |
| − | | |
| − | == Hrabia Prowansji i Andegawenii ==
| |
| − | [[Plik:Armoiries Charles Anjou av 1246.svg|thumb|left|Herb Karola jako hrabiego Andegawenii]]
| |
| − | Rodzina nie okazywała Karolowi zbyt wielu uczuć, ale zadbała o jego status materialny. W swoim testamencie król Ludwik VIII zapisał swojemu nienarodzonemu jeszcze dziecku (pod warunkiem, że będzie to syn) hrabstwa [[Maine (Francja)|Maine]] i [[Andegawenia|Andegawenię]]. Karol objął je w posiadanie w 1247 roku, gdy ukończył 20 lat. Rok wcześniej rodzina ożeniła go z piękną Beatrycze Prowansalską, najmłodszą z czterech córek hrabiego [[Rajmund Berengar IV Prowansalski|Rajmunda Berengara IV]]. Dzięki temu małżeństwu Karol został hrabią [[Prowansja|Prowansji]] i [[Forcalquier]], gdyż jego teść przekazał wszystkie swoje posiadłości Beatrycze, odpowiednio wyposażając starsze córki. Sumy posagowe nie zostały im jednak wypłacone w całości, co spowodowało, że szwagierki (a zwłaszcza najstarsza, królowa Małgorzata) znalazły się w konflikcie z Karolem. Nowy hrabia znalazł wkrótce kolejnego wroga, swoją teściową [[Beatrycze Sabaudzka (1198–1266)|Beatrycze Sabaudzką]], z którą pokłócił się o wdowie dożywocie.
| |
| − | | |
| − | Karol przybył do Prowansji w 1246 roku z armią prawników i księgowych. Prawnicy mieli ocenić, jakie prawa przysługują hrabiom Prowansji, a księgowi oszacować dochody. Karol traktował Prowansję jako niezależne władztwo, nic nie robiąc sobie z teoretycznej podległości Cesarstwu. Zresztą cesarz [[Fryderyk II Hohenstauf]] nie miał siły, aby swoje zwierzchnictwo nad Prowansją wyegzekwować. Największym problemem Karola byli więc prowansalscy baronowie i miasta, przywykłe za rządów poprzednich hrabiów do znacznej niezależności.
| |
| − | | |
| − | Poczynania Karola rychło wzbudziły niechęć Prowansalczyków, podsycaną przez teściową Karola, która twierdziła, że jej mąż zapisał jej w testamencie hrabstwo [[Forcalquier]] w osobiste władanie oraz prawo do użytkowania Prowansji. Feudałowie zawiązali własną ligę w której prym wiedli [[Barral z Les Baux]] i [[Bonifacy z Castellane]]. Przeciwko Karolowi wystąpiły również największe miasta – [[Marsylia]], [[Arles]] i [[Awinion]] – które proklamowały rządy komunalne na wzór włoski. Kiedy w 1247 Karol udał się na północ po [[inwestytura|inwestyturę]] Andegawenii i [[Maine]], miasta owe zawiązały alians obronny.
| |
| − | | |
| − | Karol nie miał chwilowo czasu na rozprawę z oponentami. W sierpniu 1248 wyruszył, razem z bratem, na wyprawę krzyżową. Przed odjazdem porozumiał się z teściową, której odstąpił Forcalquier oraz 1/3 dochodów prowansalskich. Jego wyjazd zaktywizował opozycję. Karol dzielnie stawał podczas zdobywania [[Damietta|Damietty]] i bitwy pod Al-Mansurą. Kiedy jednak Ludwik IX ogłosił, że każdy kto zechce może powrócić do kraju, Karol skwapliwie skorzystał z okazji i już w październiku 1250 przybył do [[Aigues-Mortes]].
| |
| − | | |
| − | Wykorzystując przewagę wojskową i działania dyplomatyczne, eliminował przeciwników jednego po drugim. W kwietniu 1251 poddało się Arles, w maju Awinion, w czerwcu skapitulował [[Barral]] z [[Les Baux]]. W sierpniu Karol zaatakował Marsylię, ale został odparty. Rozpoczął więc oblężenie miasta, które skapitulowało w czerwcu 1252. Karol łagodnie obszedł się z pokonanymi. Potwierdził ich dawne prawa i przywileje. Marsylia zachowała swój ustrój komunalny, ale musiała uznać Karola za swojego [[Suzeren|suwerena]].
| |
| − | | |
| − | W listopadzie 1252 zmarła królowa Blanka. Ludwik IX wciąż przebywał na Wschodzie, więc regencję objęli wspólnie Karol i Alfons. Wtedy też otrzymał od papieża [[Innocenty IV|Innocentego IV]] propozycję otrzymania korony sycylijskiej. Pomysł nie spodobał się Alfonsowi, a i Ludwik przysłał ze Wschodu list odradzający Karolowi przyjęcia tego tytułu. Karol wmieszał się wówczas w spór o sukcesję we [[Flandria (region)|Flandrii]] i [[Hrabstwo Hainaut|Hainaut]], interweniując po stronie hrabiny [[Małgorzata II Flandryjska|Małgorzaty II]] przeciwko jej synowi [[Jan d’Avesnes|Janowi]]. Dzięki swoim działaniom uzyskał hrabstwo Hainaut i tytuł strażnika Flandrii. Wkrótce zaczął wprowadzać swoje wojska do Flandrii. Wieści o poczynaniach Karola dotarły do Ludwika IX jeszcze na Wschodzie. Po powrocie króla do Francji w 1254 nakazał Karolowi wycofanie się z hrabstwa. W 1256 zadecydował o pozostawieniu Flandrii w rękach Małgorzaty i przekazaniu Hainaut Janowi.
| |
| − | | |
| − | Karol wrócił więc do Prowansji, gdzie rządy w jego imieniu sprawowali [[seneszal]]owie, w tym Barral z Les Baux, który stał się lojalnym sługą Karola. Inni baronowie wciąż jednak wichrzyli, a Marsylia wciąż była niespokojna. Karol ponownie skłócił oponentów ze sobą, a dzięki interwencji króla Ludwika w listopadzie w 1256 uzyskał zrzeczenie się przez teściową Forcalquier. W Marsylii partia profrancuska dokonała przewrotu i objęła władzę. Kiedy w mieście pojawił się Karol podpisała z nim nowy traktat, który likwidował polityczną samodzielność miasta.
| |
| − | | |
| − | Po uspokojeniu Prowansji Karol zajął się poszerzaniem swoich włości. W 1257 nabył prawa do kilku baronii w dolnych Alpach oraz uzyskał tytuł regenta królestwa [[Arles]]. W 1258 hrabia Ventimiglii uznał Karola za swojego zwierzchnika. W 1259 Karol, przekupstwem i groźbami, uzyskał [[Cueno]], [[Alba (Włochy)|Albę]] i [[Cherasco]] w południowym Piemoncie. W roku 1260 podporządkowali mu się hrabiowie z [[Mondovì|Mondovi]], [[Ceva|Cevy]], [[Biadrate]] i [[Saluzzo]].
| |
| − | | |
| − | Gdy w 1262 Karol udało się do swoich ziem w Andegawenii, w Prowansji ponownie wybuchł bunt. Zrewoltowali się baronowie pod wodzą Bonifacego z [[Castellane]], a Marsylczycy obalili partię profrancuską. Wsparcia buntownikom udzieliła [[Genua]], a i Aragonia skłaniała się ku interwencji. Lojalny wobec Karola pozostał Barral z Les Baux, mimo iż jego kuzyn Hugon przystał do rebelii. Dzięki jego wpływom powstanie nie rozprzestrzeniło się. Karol natychmiast powrócił do Prowansji. Genuę obłaskawił oddając jej część hrabstwa Ventimiglii. Pokonał w polu zbuntowanych baronów, a Bonifacy i Hugon udali się na wygnanie. Nie chcąc drażnić króla Aragonii Karol przystał na jego mediację z Marsylią. Miasto nie utraciło swoich przywilejów, ale musiało zburzyć mury miejskie. Buntownicy nie ponieśli kary.
| |
| − | | |
| − | Łaskawość Karola opłaciła mu się w przyszłości. W Prowansji więcej już nie wybuchły bunty przeciwko jego panowaniu, a Prowansalczycy dochowali mu wierności nawet w najtrudniejszych momentach jego włoskiej wyprawy, do której teraz przygotowywał się Karol.
| |
| − | | |
| − | == Podbój Sycylii ==
| |
| − | === Kandydat do korony ===
| |
| − | W tym czasie papiestwo szukało swojego kandydata do tronu Królestwa Sycylii, którego mogłoby wystawić przeciwko obecnemu królowi, nieprzychylnemu papieżom [[Manfred (król Sycylii)|Manfredowi]]. Początkowo kandydatem papiestwa był [[Edmund Crouchback|Edmund]], młodszy syn [[Władcy brytyjscy|króla Anglii]] [[Henryk III Plantagenet|Henryka III]]. Jednak zamiar wprowadzenia angielskiego księcia na tron okazał się nierealny i [[Urban IV]], papież od [[1261]] r., zaczął rozglądać się za nowym kandydatem. Uważał on, że papiestwu mógł pomóc tylko Francuz, więc rozpoczął negocjacje z królem Ludwikiem IX.
| |
| − | | |
| − | Mimo nieprzychylnego stanowiska Ludwika papieskim kandydatem został właśnie Karol. Opór brata udało mu się po kilku miesiącach przełamać i w czerwcu [[1263]] r. otrzymał wolną rękę w negocjacjach z papiestwem. Rychło Karol zawarł z papieżem traktat, który zabraniał mu starania się o godność cesarza lub chociażby urzędnika cesarskiego. Nie mógł ingerować w sprawy kościelne i nie miał prawa wymagać od poddanych posłuszeństwa. Zyskiwał za to pełne poparcie papiestwa w wojnie z Manfredem. Wkrótce jednak Manfred zaczął odnosić coraz poważniejsze sukcesy w Italii, co poprawiło pozycję Karola, który wytargował sobie liczne ustępstwa ze strony papieża.
| |
| − | | |
| − | Na jesieni [[1264]] r. zmarł papież Urban. Rok później jego następcą został [[Klemens IV]]. Utrzymał on ścisły sojusz z Karolem, który w międzyczasie kazał stracić pojmanych opozycjonistów prowansalskich i skonfiskował ich majątki. Zawarł również porozumienie z Genuą i Ferrarą. [[10 maja]] [[1265]] r., ponaglany przez papieża, wsiadł na statek w Marsylii i pożeglował do [[Ostia (starożytne miasto)|Ostii]].
| |
| − | | |
| − | === Najazd ===
| |
| − | [[Plik:Image-Blason Sicile Péninsulaire.svg|thumb|Herb Karola jako króla Sycylii]]
| |
| − | Burza ukryła okręty Karola przed patrolującą [[Morze Liguryjskie]] eskadrą sycylijską i pretendent do korony stanął na kotwicy w Ostii [[20 maja]]. [[23 maja]] wkroczył do zajętego przez Manfreda [[Rzym]]u, entuzjastycznie witany przez mieszkańców. Zamieszkał początkowo w pałacu papieskim na [[Lateran]]ie, ale później przeniósł się do pałacu senatorskiego na [[Kapitol]]u. Karol zyskał sympatię Rzymian, który [[21 czerwca]] nadali mu godność senatorską. [[28 czerwca]] czterech [[kardynał]]ów udzieliło mu inwestytury na królestwo Sycylii. Karolowi udało się w następnych miesiącach przeciągnąć na swoją stronę część stronników Manfreda, który w takiej sytuacji wycofał się do [[Apulia|Apulii]].
| |
| − | | |
| − | [[6 stycznia]] [[1266]] r., Karol został wraz z żoną ukoronowany w kościele św. Piotra na króla Sycylii. Karol pożyczył od papieża ogromne sumy na opłacenie armii, na czele której chciał zaatakować Manfreda na jego ziemi. [[15 stycznia]] [[1266]] r. do Rzymu przybyły posiłki francuskie i Karol, wobec topniejących funduszy, zdecydował się zaatakować Manfreda. [[20 stycznia]] opuścił Rzym.
| |
| − | | |
| − | Starożytną via Latina Karol pomaszerował przez [[Anagni]] i [[Frosinone]] i przekroczył granicę na rzece [[Liri]], nie napotykając oporu. Błyskawicznie Karol zdobył 32 zamki i skierował się w kierunku wzgórz samnickich. [[25 lutego]] nad rzeką [[Calore]] niedaleko [[Benewent]]u doszło do spotkania obu armii. Nazajutrz, w piątek [[26 lutego]] [[1266]] r., obie armie stanęły naprzeciw siebie. Na przedzie swoich wojsk Karol ustawił piechotę oraz 900 prowansalskich rycerzy pod wodzą [[Hugon de Mirepoix|Hugona de Mirepoix]]. Karol osobiście dowodził rycerzami ze środkowej Francji i Langwedocji. Drugą linię tworzyły ponadto włoscy [[Gibelini i gwelfowie|gwelfowie]] pod wodzą [[Gwidon Guerra|Gwidona Guerry]]. W trzeciej linii stanęły oddziały północnofrancuskie pod wodzą [[Robert III Flandryjski|Roberta Flandryjskiego]] i [[Giles Le Brun|Gilesa Le Brun]].
| |
| − | | |
| − | [[Bitwa pod Benewentem (1266)|Bitwę]] rozpoczęło starcie francuskiej piechoty z manfredowymi [[Saraceni|Saracenami]]. Szala przechyliła się na korzyść Saracenów, ale nagły atak jazdy prowansalskiej zmusił ich do ucieczki. Wówczas na Prowansalczyków uderzyła jazda niemiecka. Karol wysłał swoim w sukurs oddziały drugiej linii. Niemcy przypuścili jednak atak zanim trzecia linia wojsk Manfreda, złożona z oddziałów włoskich, zdążyła zająć pozycję. Wykorzystał to Karol, który rzucił na Włochów oddziały trzeciej linii. Włosi nie dotrzymali pola i rzucili się do ucieczki. Widząc to Manfred rzucił się w wir walki i wkrótce został zabity. Do wieczora Karol był panem pola bitwy.
| |
| − | | |
| − | Przez kilka dni Karol ze swoją armią przebywał w [[Benewent|Benewencie]]. Później ruszył w kierunku [[Neapol]]u. [[7 marca]] nastąpił uroczysty wjazd do miasta. Papież był uradowany. [[6 maja]] pisał w liście do swojego [[legat]]a w Anglii: ''Nasz najdroższy syn Karol włada w pokoju całym Królestwem, a w jego mocy są również gnijące zwłoki człowieka, który był źródłem wszelkiej zarazy, oraz żona tegoż, dzieci i skarbiec''. Karol okazał wyrozumiałość swoim dotychczasowym przeciwnikom, z których większość przeszła na jego stronę. Do konfiskat majątku dochodziło rzadko, głównie wtedy, gdy Karol nie miał innego wyjścia. Po kraju rozjechali się urzędnicy skarbowi, którzy mieli za zadanie oszacować dochody króla i nadzorować ściąganie należności.
| |
| − | | |
| − | Twardy styl rządów Karola, jak również jego osobowość nie zyskały mu poparcia nowych poddanych. Karol, z natury surowy i nieprzystępny, sprawiał wrażenie człowieka zimnego i obojętnego. Jego sztywne rządy i wysokie podatki wywoływały protesty mieszkańców. Pogorszyły się również stosunki Karola z papieżem. W maju [[1267]] r. król niechętnie oddał godność senatora rzymskiego. Wkrótce jednak niepokoje w Rzymie skłoniły papieża do dania Karolowi wolnej ręki w północnej Italii. W ciągu kilku miesięcy Karol poddał swoim wpływom tę część Półwyspu. Zbrojnie roztoczył swoją władzę nad [[Toskania|Toskanią]], pomimo protestów papieża. Tymczasem stronnicy Manfreda zgrupowali się wokół kolejnego kandydata do sycylijskiej korony.
| |
| − | | |
| − | === Konradyn ===
| |
| − | Pretendentem owym był [[Konradyn (książę Szwabii)|Konradyn]], wnuk cesarza Fryderyka II. W [[1267]] r. wojska jego stronników wkroczyły do Italii i zajęły Rzym, a na Sycylii wybuchło powstanie. Urzędnicy Karola zostali wyrzuceni z wyspy. Karol tymczasem wciąż walczył w Toskanii, dopiero na początku [[1268]] r., w wyniku nalegań papieża, skierował się na południe. W [[Viterbo]] spotkał się jeszcze z Klemensem, od którego otrzymał tytuł wikariusza Cesarstwa w [[Lombardia|Lombardii]]. [[24 lipca]] [[1268]] r. do Rzymu przybył Konradyn. Karol w tym czasie oblegał zbuntowaną [[Lucera|Lucerę]]. Na wieść o tym Karol odstąpił od oblężenia i ruszył na północ.
| |
| − | | |
| − | [[9 sierpnia]] Karol dotarł do Scurcoli. W pobliże jedynej drogi, którą można było się dostać do Apulii. Do decydującej bitwy z oddziałami Konradyna doszło [[23 sierpnia]] [[1268]] r. niewiele dalej, pod miejscowością [[Bitwa pod Tagliacozzo|Tagliacozzo]]. Karol podzielił swoją armię na trzy hufce. Pierwszy składał się z włoskich gwelfów, drugi z hufców francuskich, którymi dowodził marszałek [[Henryk de Cousances]], trzeci hufiec stanowił rezerwę wojsk.
| |
| − | | |
| − | Początek starcia nie przebiegał po myśli Karola. Dwa jego pierwsze hufce zostały pokonane i odrzucone przez jazdę niemiecką. Karol chciał rzucić im na pomoc rezerwę, ale ostatecznie został przekonany, aby poczekał, aż ścigające jego oddziały wojska przeciwnika zajmą się plądrowaniem taborów. Tak też się stało i wkrótce na polu bitwy pozostał tylko niewielki oddziałek w którym znajdował się Konradyn. Wówczas Karol dał rozkaz do ataku. Szarża zaskoczyła przeciwnika, który nie spodziewał się sił Karola. Oddziałek Konradyna nie był przygotowany do walki i młody książę rzucił się do ucieczki. Widząc to plądrujące tabor oddziały niemieckie również poszły w rozsypkę. Karol obronił swoje królestwo.
| |
| − | | |
| − | Konradyn uciekł z pola bitwy, ale został pojmany i wydany Karolowi. Ten zdecydował się ostatecznie pozbyć konkurenta. Po pokazowym procesie Konradyn został ścięty [[29 października]] [[1268]] r. na rynku w [[Neapol]]u. Karol uważał, że po śmierci Konradyna nic już nie zagrozi jego rządom. Do końca [[1270]] r. Karol zdobył Lucerę i zdusił powstanie na Sycylii.
| |
| − | | |
| − | == Polityka wewnętrzna Karola ==
| |
| − | ''Król Karol zostanie panem największej części świata. Należy ona bowiem do niego i dla niego została stworzona'' – śpiewał nadworny trubadur Karola, Piotr z Castelnau. Pewny swojego tronu w Neapolu Karol mógł snuć śmiałe marzenia. Sprzyjał temu fakt, że [[29 listopada]] [[1268]] r. zmarł papież Klemens IV. Karol już wcześniej otrzymał godność dożywotniego rzymskiego senatora, teraz osobiście objął władzę w Wiecznym Mieście. Usprawnił on aparat skarbowy, sądownictwo i siły porządkowe, nosił się nawet z zamiarem utworzenia uniwersytetu. Poczynania Karola zyskiwały mu sympatię Rzymian. W [[1270]] r. jego pomnik stanął na Kapitolu.
| |
| − | | |
| − | Nadany mu przez Klemensa tytuł cesarskiego wikariusza w Lombardii Karol wykorzystał, aby ostatecznie podporządkować sobie Toskanię. Wiosną w [[1270]] r. w sojuszu z Genuą uspokoił [[Piza|Pizę]], a w sierpniu zmusił do kapitulacji [[Siena|Sienę]]. Karol umocnił również swoje wpływy w Piemoncie. Po śmierci Konradyna nie obawiał się najazdu na Italię, więc mógł pozwolić sobie na wyrozumiałość w stosunku do mieszkańców Toskanii.
| |
| − | | |
| − | Na taką wyrozumiałość nie mogli liczyć Sycylijczycy, który po stłumieniu buntu padli ofiarą krwawych represji. Karol całkowicie przebudował administrację wyspy na wzór francuski. Z Francuzów rekrutowali się także urzędnicy. Konfiskowano majątki każdemu, który nie przedstawił dokumentów potwierdzających swoją własność. Te majątki nadawano francuskim stronnikom Karola. Usprawniono działalność sądów. Ludność narzekała jednak na ogromne podatki, które miały finansować ambitne plany Karola. Rozbudowany aparat skarbowy dbał o regularny dopływ pieniędzy do skarbca. Innym źródłem dochodów Karola był handel. Karol popierał kupców i nadawał im spore przywileje.
| |
| − | | |
| − | Karol żywo interesował się działaniem swojej administracji. Prowadził niemal koczowniczy tryb życia. Z dworem i armią urzędników nieustannie przemierzał kraj, wzbudzając tym niezadowolenie miast, które musiały utrzymywać tak liczny orszak. Dopiero pod koniec życia Karol najwięcej czasu spędzał w Neapolu, który stawał się faktyczną stolicą państwa. Karol kazał sobie wybudować w Neapolu rezydencję – [[Castel Nuovo w Neapolu|Castel Nuovo]]. Po [[1269]] rzadko opuszczał swoje królestwo. Dwukrotnie odwiedził Rzym, raz udał się do Toskanii, raz na [[VII wyprawa krzyżowa|krucjatę]] do [[Tunis]]u, pod koniec życia odwiedził Francję. Na Sycylii przebywał tylko raz, w drodze do Tunisu.
| |
| − | | |
| − | Karol rządził twardo, ale sprawiedliwie. Żyjący w pokoju kraj bogacił się. Mimo to rządy Karola nie cieszyły się popularnością. Nadmierne podatki i nadużycia administracji wywoływały niezadowolenie ludności. Drażniła ją również obsadzanie stanowisk państwowych Francuzami i Prowansalczykami. Karol niezwykle wysoko cenił swoje francuskie posiadłości, które przynosiły mu wiele dochodów. W jego imieniu rządzili nimi prewoci, kasztelanowie i bajlifowie. Równie spore dochody przynosiła mu Prowansja, teraz już jedna z najwierniejszych jego posiadłości.
| |
| − | | |
| − | == Sen o śródziemnomorskim imperium ==
| |
| − | [[Plik:Armoiries Anjou Jérusalem.svg|thumb|Herb Karola jako króla Jerozolimy]]
| |
| − | Karol poszedł w ślady Manfreda w jego planach odbudowy [[Cesarstwo Łacińskie|łacińskiego cesarstwa]] w [[Konstantynopol]]u, które upadło w [[1261]] r. Jednym z pierwszych przedsięwzięć Karola było wysłanie ekspedycji, która zajęła wyspę [[Korfu]] i okoliczne twierdze. Karol doszedł do porozumienia z [[Baldwin II (cesarz łaciński)|Baldwinem II]], obalonym cesarzem. Za cenę Karolowego poparcia, Baldwin oddawał mu zwierzchnictwo nad [[Księstwo Achai|księstwem Achai]] oraz wyspami na [[Morze Egejskie|Morzu Egejskim]], z wyjątkiem [[Chios]], [[Lesbos]], [[Samos]] i [[Amorgos]]. Syn Baldwina, [[Filip I de Courtenay|Filip]], poślubił córkę Karola, Blankę. W razie bezpotomnej śmierci Filipa cesarzem miał zostać Karol.
| |
| − | | |
| − | Karol rychło wysłał swoich przedstawicieli do księcia Achai [[Wilhelm II z Villehardouin|Wilhelma II]], który bardzo ucieszył się ze zmiany suzerena. Karol próbował również zawrzeć antybizantyjski sojusz z Mongołami, ale jego starania nie przyniosły efektu. Lepiej mu poszło z [[Węgry|Węgrami]]. Sojusz ten został umocniony dwoma małżeństwami, które pozwolą później Andegawenom sięgnąć po tron Węgier.
| |
| − | | |
| − | Imperialne plany Karola na krótko pokrzyżowała inwazja Konradyna. Po jej odparciu powrócił do swoich planów. Umocnieniu uległ jego związek z księstwem Achai. Karol wydał swojego syna Filipa za córkę księcia Wilhelma na podobnych zasadach jakie towarzyszyły małżeństwu jego córki z dziedzicem cesarskiego tytułu. Początek działań wojennych wyznaczono na lato [[1270]] r. Wywołało to niepokój [[Cesarze bizantyńscy|cesarza]] [[Michał VIII Paleolog|Michała VIII]], który gorączkowo szukał sposobu, aby uniemożliwić Karolowi inwazję. W końcu obiecał unię z Kościołem Rzymskim, ale jej warunki były nie do przyjęcia dla kardynałów.
| |
| − | | |
| − | Ostatecznie Karol nie wyprawił się na Konstantynopol, gdyż król Ludwik IX zdecydował się przedsięwziąć kolejną, [[VII wyprawa krzyżowa|VII wyprawę krzyżową]]. Ludwik chciał aby w tej krucjacie towarzyszył mu Karol. Ten niechętnie się na to zgodził, nie chcąc popaść w konflikt z bratem, z którego zdaniem liczyła się europejska opinia publiczna. Postanowił jednak wyciągnąć z tej krucjaty jak największe korzyści dla siebie. To jego pomysłem było, aby krucjata zaatakowała [[Tunis]].
| |
| − | | |
| − | [[8 lipca]] [[1270]] r. Karol opuścił [[Neapol]] i udał się na Sycylię. Do [[Palermo]] przybył [[13 lipca]] i przebywał tam przez miesiąc. [[20 sierpnia]] udał się do [[Trapani]] na zachodzie wyspy. Stamtąd odpłynął do Tunezji. Kiedy przybył na miejsce okazało się, że armia krzyżowców została zdziesiątkowana przez [[dżuma|dżumę]], na którą [[25 sierpnia]] zmarł król Ludwik. Karol rozpoczął negocjacje z emirem Tunisu [[Mustansir]]em i [[1 listopada]] podpisał traktat dający jego kupcom swobodę handlu w [[Tunezja|Tunezji]]. Następnie krzyżowcy powrócili do Italii.
| |
| − | | |
| − | Wraz ze śmiercią króla Ludwika pogorszyła się pozycja Karola na dworze francuskim. Nowy król, [[Filip III Śmiały]], podziwiał stryja, ale znajdował się pod przemożnym wpływem matki, [[Małgorzata Prowansalska|Małgorzaty Prowansalskiej]], która nienawidziła króla Sycylii. W drodze powrotnej do Francji udało się zebrać wszystkich kardynałów w jednym miejscu i doprowadzić po 3-letnim oczekiwaniu do wyboru papieża. Nowy papież przyjął imię [[Grzegorz X|Grzegorza X]].
| |
| − | | |
| − | Tymczasem Karol powiększał swoje posiadłości w Grecji. W lutym [[1271]] r. jego wojska zajęły [[Durrës|Durazzo]] i wdarły się w głąb Albanii. W lutym [[1272]] r. Karol przyjął tytuł króla Albanii. Zdobycze te, choć nie przynoszące dochodów, umocniły pozycję Karola na Bałkanach. Do antybizantyjskiego sojuszu udało mu się również nakłonić władców [[Serbia|Serbii]] i Bułgarii.
| |
| − | | |
| − | == Karol i papież Grzegorz X ==
| |
| − | Stosunki Karola z nowy papieżem były początkowo dobre. Karolowi pozostawiono wszystkie jego dotychczasowe tytuły. Karol obawiał się jednak pomysłów nowego papieża, które mogły zagrozić jego planom. Unia kościołów mogła przeszkodzić mu w podboju Bizancjum, a wybór cesarza, do czego dążył papież, osłabić wpływy Karola wśród włoskich gwelfów. Na razie jednak Karol potrzebował poparcia papieża w rozpoczynającej się właśnie wojnie z Genuą. A Grzegorz X nie miał zamiaru być postrzegany jako narzędzie w rękach Andegawena.
| |
| − | | |
| − | Napięte od kilku lat stosunki z Karola z morską republiką doprowadziły w listopadzie [[1272]] r. do otwartej wojny. Karol skonfiskował majątki i aresztował wszystkich Genueńczyków (oprócz gwelfów), jacy znaleźli się na terytorium jego państwa. Genua stawiła jednak twardy opór i jedynym sukcesem Karola było opanowanie portu [[Ajaccio]] na [[Korsyka|Korsyce]]. Jesienią Karol zaatakował terytorium republiki od strony Toskanii i Piemontu. Genueńczycy próbowali zyskać poparcie papieża Grzegorza i [[władcy Kastylii-Leónu|króla Kastylii]] [[Alfons X Mądry|Alfonsa X]], ale bezskutecznie.
| |
| − | | |
| − | Wojna z Genuą przeciągała się, a tymczasem papież Grzegorz zaproponował cesarzowi Michałowi unię kościołów. Michał uznał, że jest to jedyny sposób aby oddalić groźbę inwazji Karola. Tym skwapliwiej przystał więc na papieską propozycję. W [[1273]] r. zaczęły się rozmowy. Karol nie był z tego faktu zadowolony, ale musiał być posłuszny papieżowi. Do unii doszło ostatecznie na soborze w [[Lyon]]ie w [[1274]] r. Rok wcześniej dokonano również wyboru króla niemieckiego. Został nim hrabia Habsburga [[Rudolf I Habsburg|Rudolf I]].
| |
| − | | |
| − | Wybór Rudolfa przyczynił się do odrodzenia Ligi Gibelińskiej, w skład której weszła również Genua. Tym samym Karol znalazł się w stanie wojny z całą Ligą. Papież Grzegorz poparł wprawdzie Karola rzucając ekskomunikę na jego przeciwników, ale jednocześnie dał mu do zrozumienia, że nie uważa Karola za człowieka, który zaprowadzi porządek w Italii. Tym kimś miał być Rudolf I. Tymczasem sytuacja w Piemoncie pogarszała się. Wojska Ligi zaczęły odnosić tam coraz większe sukcesy. Zaoferowany przez nią w [[1275]] r. pokój został odrzucony przez Karola. Do [[1276]] r. z jego rozległych piemonckich posiadłości pozostały tylko trzy oddalone od siebie miasta i kilka wiosek.
| |
| − | | |
| − | Jedynym sukcesem Karola w tym okresie było zakupienie praw do tronu [[Królestwo Jerozolimskie|Królestwa Jerozolimskiego]]. Wygnana przez [[Hugo III Cypryjski|Hugona I]] pretendentka [[Maria z Antiochii]] sprzedała [[18 marca]] [[1277]] r. Karolowi swoje prawa do tronu za 1000 funtów złota i 4000 liwrów dożywotniej renty. W tym czasie nie żył już papież Grzegorz X, który zmarł [[10 stycznia]] [[1276]] r. Karol przebywał wówczas w Rzymie i wieść o śmierci papieża niezbyt go zasmuciła.
| |
| − | | |
| − | == Zenit potęgi ==
| |
| − | Karol pozostał w Rzymie w czasie [[konklawe]] na którym na papieża wybrano [[Innocenty V|Innocentego V]], który cieszył się przychylnością Karola. Dzięki mediacji Innocentego zawarto pokój z Genuą. Rozwiązało to Karolowi ręce w wojnie z resztą Ligi i pozwoliło mu odbudować swój stan posiadania w Piemoncie i Toskanii. Innocenty V zmarł jednak już [[26 czerwca]] [[1276]] r. Jego następcą został [[Hadrian V]], ale zmarł przed konsekracją. Na papieża wybrano więc [[Jan XXI|Jana XXI]]. Był on przychylny wobec Karola, ale nie miał zamiaru popierać jego planów dotyczących podboju Konstantynopola.
| |
| − | | |
| − | [[Plik:Saluto oro.jpg|thumb|left|200px|Monety Karola Andegaweńskiego]]
| |
| − | Brak poparcia papieża nie przeszkadzał Karolowi w prowadzeniu wojny z cesarzem. Wojna nie przebiegała jednak po myśli króla. Wojska bizantyjskie odnosiły sukcesy w Grecji, rozszerzając swój stan posiadania kosztem łacinników. Karolowi udało się natomiast poddać swojej władzy Królestwo Jerozolimskie, gdzie rozczarowani rządami Hugona I baronowie złożyli przysięgę na wierność Karolowi. Oddalona prowincja nie przedstawiała jednak dla Karola większej wartości. Wolałby podbić [[Cypr (wyspa)|Cypr]], ale papieże upominali go, że jest to niemożliwe.
| |
| − | | |
| − | Papież Jan XXI zmarł już w [[1277]] r. Jego następca, [[Mikołaj III (papież)|papież Mikołaj III]], nie był papieżem, który przypadł do gustu Karolowi. Sytuacja w Piemoncie w tym czasie znów się pogorszyła i Karol musiał szukać zbliżenia z papieżem. Złożył mu zwyczajowy hołd z Sycylii i musiał zrezygnować z godności senatora i cesarskiego wikariusza. Doszło również do porozumienia Karola z Rudolfem I. Rudolf miał otrzymać koronę cesarską i uznać prawa Karol do Prowansji. [[22 sierpnia]] [[1280]] r. zmarł na atak serca papież Mikołaj III. Nowy papież, [[Marcin IV]], był zadeklarowanym stronnikiem Karola. Od strony papiestwa Karol nie musiał się już niczego obawiać.
| |
| − | | |
| − | Nowy papież pomagał Karolowi jak mógł, ale sycylijskiemu władcy nie przyniosło to wielkich sukcesów. Podjęty w [[1281]] r. atak Karola na Piemont, wskutek użycia zbyt małych sił zakończył się klęską. Pozycja Andegawena w środkowej Italii również osłabła, mimo iż papież reaktywował Ligę Gwelficką. Karol doszedł jednak do porozumienia z Rudolfem. Córka króla Niemiec miała poślubić wnuka Karola. Rudolf miał wydzielić w górze [[Rodan]]u nowe królestwo dla najstarszego syna i następcy Karola, [[Karol II Andegaweński|księcia Salerno]]. Andegawenowi udało się utrzymać władzę na Rzymem. Kilkuletni okres pokoju w jego południowowłoskich posiadłościach korzystnie wpłynął na stan jego skarbca. Nadszedł więc czas na z dawna planowaną wyprawę na Konstantynopol.
| |
| − | | |
| − | W [[1278]] r., po śmierci Wilhelma II, Karol został księciem Achai. W wyniku namów Karola papież zerwał porozumienie z Michałem VIII. Wojska Karola ponownie rozpoczęły działania wojenne w Albanii, jednak bez oczekiwanych sukcesów. Tymczasem Karol zbierał potężną flotę, która wiosną [[1282]] r. miała wyruszyć na podbój Konstantynopola.
| |
| − | | |
| − | == Upadek ==
| |
| − | === Spisek ===
| |
| − | Znajdujący się u szczytu potęgi Karol zapomniał, że ma w Europie potężnych nieprzyjaciół. Zaliczało się do nich królestwo Aragonii, gdzie znaleźli schronienie liczni stronnicy Hohenstaufów. Królestwem tym władał od [[1276]] r. zięć Manfreda, [[Piotr III Wielki|Piotr III]]. On i jego żona mieli zamiar odzyskać dziedzictwo Manfreda. Utwierdzał ich w tym przekonaniu czołowy włoski stronnik Hohenstaufów, [[Jan z Procidy]]. W pewnym momencie plany króla Aragonii zbiegły się z planami Michała VIII, który za wszelką cenę chciał oddalić od siebie groźbę andegaweńskiej inwazji. Nie wiadomo kiedy aragońskie ambicje zaczęły być wspomagane bizantyjskim złotem. Legenda o licznych podróżach Jana z Procidy do Konstantynopola i poparcie papieża Mikołaja III dla planów Piotra wydają się jednak mało prawdopodobne.
| |
| − | | |
| − | Pod koniec [[1280]] r. Piotr III był tak zajęty przygotowaniami do wojny, że nawet się z nimi nie krył. Wiedział jednak, że jego powodzenie zależy od postawy mieszkańców królestwa Karola. Tu nieocenioną pomoc okazał Jan z Procidy. Zdawał on sobie sprawę, że w części kontynentalnej rządy Karola cieszą się sympatią. Wiedział również, że władza Karola jest bardzo niepopularna na Sycylii. Tam też miało rozpocząć się powstanie przeciwko Karolowi. Liczni agenci ostrzegali Karola o niebezpieczeństwie, ten jednak był tak pewny swego, że nie zwracał na te ostrzeżenia uwagi. Jego myśli całkowicie pochłaniała wyprawa na Konstantynopol.
| |
| − | | |
| − | === Nieszpory sycylijskie ===
| |
| − | [[30 marca]] [[1282]] r. na placu przez kościołem św. Ducha w Palermo śpiewem i rozmowami skracano sobie czas przez zbliżającymi się [[Nieszpory|nieszporami]]. W pewnym momencie na zatłoczony plac weszła grupa francuskich żołnierzy. Nie zważając na chłodne przyjęcie postanowili przyłączyć się do zabawy. Jeden z nich, sierżant nazwiskiem Drouet, porwał do tańca młodą mężatkę. To rozwścieczyło jej męża, który zaatakował Droueta nożem i pozbawił go życia. Towarzysze sierżanta ruszyli mu na pomoc i sami zginęli z rąk Sycylijczyków. Wkrótce dzwony kościelne zabiły na nieszpory. Przy ich biciu Sycylijczycy rozbiegli się po mieście z okrzykiem „Śmierć Francuzom!”. Ginął każdy, kto nie potrafił wypowiedzieć słowa „ciciri”. Nim nastał poranek życie straciło 2000 Francuzów.
| |
| − | | |
| − | W ciągu kilku dni zamieszki rozszerzyły się na całą Sycylię. Karol przebywał w Neapolu, gdy na początku kwietnia dostał wieści o rzezi w Palermo. Karol początkowo nie potraktował rebelii poważnie. Dopiero, gdy [[28 kwietnia]] przyłączyła się do niej [[Mesyna]], a wysłana przeciwko Palermo andegaweńska flota została zniszczona, Karol zrozumiał powagę sytuacji. ''Panie Boże, jeśli spodobało ci się złamać mą potęgę, pozwól jedynie, by działo się to powoli'' – modlił się. Wyprawa na Konstantynopol została odwołana. Flota zebrała się w cieśninie mesyńskiej, skąd Karol chciał ją osobiście poprowadzić przeciwko zbuntowanej wyspie.
| |
| − | | |
| − | Karol mógł liczyć na poparcie papieża, mimo iż Sycylijczycy prosili go, aby roztoczył nad nimi swoją opiekę. Karola popierał również król Francji Filip III. [[6 sierpnia]] Karol przypuścił pierwszy atak na Mesynę. Po odparciu pierwszego szturmu spróbowano mediacji legata papieskiego. Gdy i ona okazała się bezskuteczna, [[15 sierpnia]] zaatakowano ponownie. I ten atak został odparty. Karol zarządził więc blokadę twierdzy. [[14 września]] ponownie spróbował szturmu, ale z identycznym skutkiem jak poprzednio.
| |
| − | | |
| − | Tymczasem Sycylijczycy złożyli hołd Piotrowi Aragońskiemu. [[30 sierpnia]] [[1282]] r. Piotr III wylądował w Trapani. [[2 września]] przybył do Palermo, gdzie [[4 września]] został okrzyknięty królem Sycylii. Wysłał poselstwo do Karola, domagając się opuszczenia wyspy. Karol zgodził się na to, ale zastrzegł, że jego wojska mogą w każdej chwili powrócić. Następnie odpłynął do Kalabrii. [[2 października]] Piotr tryumfalnie wkroczył do Mesyny.
| |
| − | | |
| − | Powstanie sycylijskie dobiegło końca. Rozpoczęła się wojna europejska.
| |
| − | | |
| − | === Wojna z Aragonią ===
| |
| − | Zachęcony dobrym przyjęciem na Sycylii, Piotr postanowił przenieść działania wojenne na kontynent. Pod koniec października Aragończycy wylądowali w Kalabii, odcinając armię Karola, która stacjonowała w [[Reggio di Calabria|Reggio]]. Blokada była jednak mało skuteczna i armia andegaweńska bez większych strat wydostała się z okrążenia. Karol wysłał przeciwko Aragończykom swoją flotę, która skutecznie uniemożliwiła im zacieśnienie blokady. Zimą wojna utknęła w martwym punkcie. Było to na rękę Piotrowi, gdyż okazało się, że nie może liczyć na szersze poparcie. Karol natomiast dysponował całkowitym poparciem papieża i króla Francji, którzy uznali nieszpory za osobistą zniewagę.
| |
| − | | |
| − | Tymczasem Karol popadł w problemy finansowe. Swoją realizowaną z rozmachem politykę zagraniczną finansował głównie za pomocą licznych pożyczek, więc po utracie Sycylii i zaprzestaniu składania danin przez emira Tunisu (do czego ten się zobowiązał w [[1270]] r.), Karol tonął w długach. Wpadł więc na pomysł jak rozstrzygnąć konflikt tanim kosztem. Zaproponował mianowicie Piotrowi, aby o panowaniu nad Sycylią zadecydował pojedynek obu monarchów. Miał on się odbyć [[1 czerwca]] [[1283]] r. w [[Bordeaux]]. Każdy z królów mógł przyprowadzić ze sobą 100 rycerzy. Piotr zgodził się na to, pod warunkiem, że będzie mógł do tego czasu swobodnie prowadzić działania wojenne.
| |
| − | | |
| − | Pomysł Karola wystraszył papieża, który napisał do króla list zabraniający mu udziału w pojedynku. Karol przeszedł nad tym do porządku dziennego. [[12 stycznia]] [[1283]] r. powierzył swojemu synowi Karolowi rządy nad królestwem, a sam ruszył na północ. [[9 marca]] spotkał się z papieżem w [[Viterbo]], gdzie powierzył mu opiece swojego syna. Pięć dni później był we Florencji, skąd udał się do [[Viareggio]], gdzie wsiadł na statek, którym popłynął do Francji. W kwietniu spotkał się w [[Paryż]]u ze swoim bratankiem, Filipem III.
| |
| − | | |
| − | Spotkanie miało nastąpić [[1 czerwca]], ale nikt nie wyznaczył godziny. Wczesnym rankiem pojawił się Piotr i nie zastał przeciwnika. Jego heroldowie ogłosili przybycie króla, po czym orszak zawrócił uznając, że niestawienie się przeciwnika spowodowało jego zwycięstwo. Parę godzin później na placu pojawił się Karol i postąpił według tego samego schematu. Parę dni później obaj królowie opuścili [[Bordeaux]], wyzywając swojego przeciwnika od tchórzy.
| |
| − | | |
| − | O dalszych losach wojny przesądził papież Marcin IV, który [[13 stycznia]] [[1283]] r. nadał status krucjaty każdej wyprawie przeciwko Piotrowi, Sycylijczykom i ich stronnikom. Karol przekonał swojego królewskiego bratanka, aby podjął się tej krucjaty. Filip III zwlekał przez pewien czas, ale ostatecznie [[2 lutego]] [[1284]] r. ogłosił swojego młodszego syna [[Karol Walezjusz|Karola]] królem Aragonii.
| |
| − | | |
| − | Wojna w Italii trwała nadal. W północnej części półwyspu sukcesy odnosili stronnicy papieża, jednak na południu książę Karol z Salerno cierpiał na brak gotówki, który uniemożliwiał mu efektywne prowadzenie wojny. Podobne problemy miała regentka Sycylii, królowa aragońska [[Konstancja Hohenstauf (królowa Aragonii)|Konstancja]]. Dodatkowo rządy aragońskie przestały się cieszyć sympatią Sycylijczyków, a niektórzy możni panowie przemyśliwali o przejściu na stronę [[Andegawen]]a. Działania wojenne na lądzie praktycznie ustały. Na morzu toczyły się tylko dzięki sukcesem sycylijskiego admirała [[Roger z Laurii|Rogera z Laurii]], który z sukcesami łupił statki andegaweńskie, a w [[1284]] r. zablokował port w Neapolu.
| |
| − | | |
| − | Tymczasem Karol szykował flotę wojenną w Prowansji. Tamtejsze porty opuścił pod koniec maja. Nie wiedział o tym jego syn, który w czerwcu spróbował przerwać blokadę Neapolu. Poniósł jednak ciężką klęskę i dostał się do niewoli. Na wieść o tym w Neapolu i innych miastach wybuchły zamieszki. Karol I dotarł [[6 czerwca]] do [[Gaeta|Gaety]], najdalej na północ wysuniętego portu w swoim królestwie. Tam też dowiedział się o wydarzeniach w Neapolu. ''Kto traci głupca, nic nie traci'' – skomentował niewolę syna. Po czym dodał: ''Czemuż nikt nie zginął za nieposłuszeństwo względem nas?''. Natychmiast pospieszył do Neapolu, gdzie kazał powiesić 150 prowodyrów zamieszek.
| |
| − | | |
| − | [[24 czerwca]] [[1284]] r. Karol jeszcze raz spróbował inwazji na Sycylię. Na przeszkodzie ponownie stanął Roger z Laurii, który z sukcesami atakował flotę andegaweńską. Ostatecznie w sierpniu Karol wycofał się z Kalabrii i ogłosił, że odkłada inwazję do wiosny [[1285]] r. Wkrótce podniosły go na duchu wieści o niepokojach na Sycylii, gdzie ludność narzekała na rządy aragońskie. Jednocześnie jednak kończył się sen o imperium andegaweńskim. Księstwo Achai było lojalne, ale od kiedy Karol mianował miejscowych wielmożów na urząd wicekróla, ci przestali przysyłać mu ludzi i pieniądze. W Albanii pozostawała w rękach Karola tylko twierdza [[Durrës|Durazzo]] i [[Korfu|wyspa Korfu]]. W Królestwie Jerozolimskim jego władzę uznawano tylko w Akce, gdzie rezydował jego bajlif. Jego pozycja była jednak tak słaba, że nie robił nic bez zgody baronów i zakonów rycerskich. Ci zaś przenieśli swoją sympatię ponownie na króla Cypru.
| |
| − | | |
| − | == Śmierć i dziedzictwo ==
| |
| − | [[Plik:Carlo I d'Anjoux.JPG|thumb|200px|Grobowiec Karola I]]
| |
| − | Zimę 1284/1285 Karol spędził w [[Brindisi]]. Był pełen optymizmu. Nadzorował pracę swojej kancelarii, polecając jej usprawnienie działań administracji i zorganizowanie powszechnego zaciągu przez wiosenną wyprawą. W grudniu udał się do Melfi, gdzie spędził Boże Narodzenie. Pod koniec miesiąca udał się do Foggii. Tam podupadł na zdrowiu, wciąż jednak pracował. Wstrząsnęła nim wiadomość, że niektórzy z jego urzędników uchylali się od płacenia podatków, przekazując swe dobra na rzecz Kościoła. 2 stycznia 1285 król surowo zakazał takich praktyk. Było to ostatnie jego publiczne wystąpienie.
| |
| − | | |
| − | Dnia 6 stycznia poczuł, że traci siły i sporządził testament. Królestwo miało przypaść jego najstarszemu wnukowi, [[Karol Martel Andegaweński|Karolowi Martelowi]]. Do czasu gdy osiągnie pełnoletniość, albo Karol z Salerno powróci z niewoli, regentem miał być [[Robert II d’Artois]]. Dworzanom zapisał do podziału 10 000 uncji złota, które mieli dostać pod warunkiem, że zaprzysięgną wierność jego następcom. Karol polecił swoje królestwo opiece papieża.
| |
| − | | |
| − | Tę noc Karol spędził na modlitwie. ''Panie Boże, wierzę prawdziwie, że jesteś mój Zbawiciel, błagam Cię więc byś zmiłował się nad mą duszą. Ty wiesz, żem wziął Królestwo Sycylii dla Świętego Kościoła, nie zaś dla własnej korzyści czy zysku. Odpuść mi więc grzechy moje'' – modlił się. Zmarł nazajutrz rano, w sobotę 7 stycznia 1285, w wieku 58 lat. Jego ciało przewieziono do Neapolu i pochowano je w marmurowym grobowcu.
| |
| − | | |
| − | Wojna trwała jeszcze wiele lat. Zakończyła się pokojem w 1302 roku. Sycylia nigdy nie powróciła już pod władzę domu andegaweńskiego. Andegawenowie umocnili się natomiast w Neapolu, gdzie tamtejsza dynastia przetrwała do połowy XV wieku.
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | * Steven Runciman: ''Nieszpory sycylijskie''. Wyd. II. Książnica, Kraków 2007. {{ISBN|978-83-250-0031-8}}.
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Dynasta infobox
| |
| − | |dynasta = Karol I Andegaweński
| |
| − | |imiona =
| |
| − | |tytulatura = Z Bożej łaski król Sycylii, Jerozolimy i Albanii, hrabia Prowansji, Forcalquier, Andegawenii i Maine, regent Achai, zwierzchnik Tunisu, senator Rzymu
| |
| − | |grafika = Karl von Anjou.JPG
| |
| − | |opis grafiki =
| |
| − | |herb =
| |
| − | |opis herbu =
| |
| − | |faksymile =
| |
| − | |opis faksymile =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |1. tytuł = [[Władcy Neapolu i Sycylii|Król Sycylii]]
| |
| − | |1. od = [[6 stycznia]] [[1266]]
| |
| − | |1. do = [[4 września]] [[1282]]
| |
| − | |1. koronacja =
| |
| − | |1. poprzednik = [[Manfred (król Sycylii)|Manfred Hohenstauf]]
| |
| − | |1. następca = [[Piotr III Wielki|Piotr I Wielki]]
| |
| − | |2. tytuł = [[Władcy Neapolu i Sycylii|Król Neapolu]]<br /><small>(oficjalnie nadal król Sycylii)</small>
| |
| − | |2. od = [[4 września]] [[1282]]
| |
| − | |2. do = [[7 stycznia]] [[1285]]
| |
| − | |2. koronacja =
| |
| − | |2. poprzednik = –
| |
| − | |2. następca = [[Karol II Andegaweński|Karol II Kulawy]]
| |
| − | |dynastia = [[Kapetyngowie]]
| |
| − | |gałąź = [[Andegawenowie]]
| |
| − | |linia = francusko-śródziemnomorska
| |
| − | |pochodzenie = francuskie
| |
| − | |państwo = [[Królestwo Francji]]
| |
| − | |data urodzenia = koniec marca [[1226]]
| |
| − | |miejsce urodzenia = nieznane
| |
| − | |data śmierci = [[7 stycznia]] [[1285]]
| |
| − | |miejsce śmierci = [[Foggia]]
| |
| − | |przyczyna śmierci = naturalna
| |
| − | |miejsce spoczynku = Neapol
| |
| − | |ojciec = [[Ludwik VIII Lew]]
| |
| − | |matka = [[Blanka Kastylijska]]
| |
| − | |rodzeństwo =
| |
| − | |1. związek = żona
| |
| − | |1. związek z = [[Beatrycze Prowansalska]]
| |
| − | |1. związek od =
| |
| − | |1. związek do =
| |
| − | |1. dzieci = [[Beatrycze Sycylijska]]<br />[[Karol II Andegaweński]] [[Plik:Crown of Saint Stephen.svg|16px]]<br />[[Filip Andegaweński]]
| |
| − | |odznaczenia =
| |
| − | |dokonania =
| |
| − | |commons = Category:Charles I of Anjou
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{Władcy Albanii}}
| |
| − | {{Władcy Andegawenii}}
| |
| − | {{Władcy Maine}}
| |
| − | {{Władcy Prowansji}}
| |
| − | {{Władcy Neapolu}}
| |
| − | {{Władcy Sycylii}}
| |
| − | {{Królowie Jerozolimy}}
| |
| − | {{Władcy greccy 1204–1479}}
| |
| − | | |
| − | {{Kontrola autorytatywna}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Andegawenowie]]
| |
| − | [[Kategoria:Królowie Jerozolimy]]
| |
| − | [[Kategoria:Książęta Achai]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Albanii]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Andegawenii]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Maine]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Neapolu i Sycylii]]
| |
| − | [[Kategoria:Władcy Prowansji]]
| |
| − | [[Kategoria:Uczestnicy szóstej wyprawy krzyżowej]]
| |
| − | [[Kategoria:Uczestnicy siódmej wyprawy krzyżowej]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w 1285]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w 1226]]
| |
| − | [[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]
| |
| − | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | |
