Мара Бранковић: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 71: Linia 71:
 
Nie jest jasne, dlaczego Maria cieszyła się tak silnym wsparciem sułtanów w jej różnych konfliktach i zwykłych oszustwach. Wyjaśnieniem może być narracja jej krewnego [https://pl.wikipedia.org/wiki/Teodor_Spandounes Teodora Spandounesa], który mieszkał przez pewien czas z ciotkami i którego rodzina utrzymywała bliskie stosunki z dynastią [[Branković]]. Napisał, że królowa Maria poślubiła sipahi, z którym nie miała dzieci, ale posunął się nawet do twierdzenia, że ​​została schwytana przez Turków w Bośni i zmuszona do małżeństwa, co jest oczywiście nieprawdą<ref name="Mahinić" />.
 
Nie jest jasne, dlaczego Maria cieszyła się tak silnym wsparciem sułtanów w jej różnych konfliktach i zwykłych oszustwach. Wyjaśnieniem może być narracja jej krewnego [https://pl.wikipedia.org/wiki/Teodor_Spandounes Teodora Spandounesa], który mieszkał przez pewien czas z ciotkami i którego rodzina utrzymywała bliskie stosunki z dynastią [[Branković]]. Napisał, że królowa Maria poślubiła sipahi, z którym nie miała dzieci, ale posunął się nawet do twierdzenia, że ​​została schwytana przez Turków w Bośni i zmuszona do małżeństwa, co jest oczywiście nieprawdą<ref name="Mahinić" />.
  
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 +
{{Razlikovati|Mara Branković|Jelena Paleolog}}
 +
{{Infokutija Veličanstvo
 +
| Ime            = Jelena Branković Mara
 +
| Titula          = Kraljica Bosne; Despotica Srbije
 +
| Vladavina1      =Despotica Srbije : .
 +
| Prethodnik1    =[[Jelena Paleolog]]
 +
| Nasljednik1    = niko
 +
| Vladavina2      = Kraljica Bosne  : [
 +
| Prethodnik2    =
 +
 +
 +
 +
|
 +
{{Władca infobox
 +
|władca            = Мара Бранковић (serb.)<br>Jelena Branković (chor.)<br>Maria z Serbii (pol.)
 +
|imiona            =
 +
|tytulatura        = [[Królowa Bośni]]<br>[[Despot Serbii|Despotina Serbii]]
 +
|grafika          =
 +
|opis grafiki      =
 +
|herb              = Grb Vuka Brankovica manji.png
 +
|opis herbu        = Herb Vuka Brankovicia
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =
 +
|dewiza            =
 +
 +
|1. tytuł          = [[Królowa Bośni]]
 +
|1. od            = 10 lipca [[1461]]
 +
|1. do            = 5 czerwca] [[1463]].
 +
|1. koronacja      =
 +
|1. jako          =
 +
|1. kogo          =
 +
|1. poprzednik    = [[Katarina Kosača]]
 +
|1. następca      = [[tytuł zlikwidowany]] – okupacja turecka
 +
 +
|2. tytuł          = [[Despot Serbii|Despotina Serbii]]
 +
|2. od            = 1 kwietnia [[1459]]
 +
|2. do            = 20 czerwca [[1459]]
 +
|2. koronacja      =
 +
|2. jako          =
 +
|2. kogo          =
 +
|2. poprzednik    = [[Jelena Paleolog]]
 +
|2. następca      = [[tytuł zlikwidowany]] – okupacja turecka
 +
 +
|dynastia          = [https://en.wikipedia.org/wiki/Brankovi%C4%87_dynasty Branković]
 +
|data urodzenia    = ok.1447
 +
|miejsce urodzenia = [[Smederevo]] , [[Srbija]]
 +
|data śmierci      = ok.1500
 +
|miejsce śmierci  = Trakija
 +
|przyczyna śmierci =
 +
|miejsce spoczynku = nieznane
 +
|ojciec            = [[Lazar Branković]]
 +
|matka            = [[Jelena Paleolog]]
 +
|rodzeństwo        =
 +
 +
|1. związek        = mąż
 +
|1. związek z      = [[Stjepan Tomašević]]
 +
|1. związek od    = novembar 1461.
 +
|1. związek do    =
 +
|1. dzieci        = 2 neimenovane djece
 +
|odznaczenia      =
 +
|commons          =
 +
|wikiźródła        =
 +
|wikicytaty        =
 +
}}
 +
|}
  
==Family tree==
+
{{SORTUJ:Brankovic, Jelena}}
{{family tree/start|align=center}}
 
{{familytree|border=0| | | | | | |Đuro|y|Jerina| | | |Tom|y|Kate| | | |Đuro=[[Đurađ Branković]]|Jerina=[[Irene Kantakouzene]]|Tom=[[Thomas Palaiologos]]|Kate=[[Caterina Zaccaria]]}}
 
{{familytree|border=0| | | | | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | |,|-|^|-|.| | | | | | | |}}
 
{{familytree|border=0|Murad|~|Mara| |Kantakuzina| |Lazar|y|Jelica| |Manuel| |Toma|~|Kata| | | | | | | | |Lazar=[[Lazar Branković]]|Jelica=[[Helena Palaiologina, Despotess of Serbia|Helena Palaiologina]]|Toma=[[Tomaš Kotromanić]]|Manuel=[[Manuel Palaiologos]]|Mara=[[Mara Branković]]|Kantakuzina=[[Kantakouzene Branković]]|Kata=[[Katarina Kosača]]|Murad=[[Murad II]]}}
 
{{familytree|border=0| |!| | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | |!| | | | | | |}}
 
{{familytree|border=0|Mehmed| | | | | | | | | | | |Mara|~|~|~|~|~|~|~|Stjepko| | | | | | | | | | | |Mara='''Marija/Jelena Branković'''|Stjepko=[[Stephen Tomašević of Bosnia|Stjepan Kotromanić]]|Mehmed=[[Mehmed II]]}}
 
{{familytree|border=0| |!| |}}
 
{{familytree|border=0|Bayezid| | | | | | | | | | | | | |Bayezid=[[Bayezid II]]}}
 
{{Family tree/end}}
 
  
== Przypisy ==
+
[[Kategoria:Branković]]
{{izvori}}
+
[[Kategoria:Dynasta]]
 +
[[Kategoria:Królowe Bośni]]
 +
[[Kategoria:Konwertyci na katolicyzm]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w 1447]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]

Wersja z 14:12, 14 cze 2020

Мара Бранковић (Mara Branković) (chor. Jelena Branković (Mara), pol. Maria z Serbii) (* ok.1447, † ok.1500), szlachcianka, najstarsza córka Despota Serbii Lazara Brankovića. Ostatnia królowa Bośni i Despoina Serbii.

Ochrzczona w kościele wschodnim jako Helena (Jelena/Јелена), w wieku 12 lat została wydana za mąż za bośniackiego księcia Stefana Tomaševicia w 1459 r. Potem przyjęła imię Maria, a jej mąż uzyskał dzieki niej tytuł Despota Serbii. Niestety Serbia został podbita przez Turków w ciągu kilku miesięcy, a para uciekła do Bośni. Mąż Marii wstąpił na tron ​​bośniacki w 1461 r., ale dwa lata później królestwo wpadło w w ręce Turków, a król został stracony. Owdowiała królowa uniknęła schwytania, uciekając na wybrzeże. Po kilku latach spędzonych w Dalmacji Weneckiej i prawdopodobnie na Węgrzech, Maria osiadła w osmańskiej Grecji, na dworze ciotek: Marii i Katarzyny]. Szereg konfliktów i sporów prawnych z ciotkami, Republiką Ragusa i klasztorami Athos przyniosło jej złą reputację, a mnisi określali ją jako „złą kobietę”.

Młodość

Plik:Serbian Despotate about 1450.png
Upadek serbskiego despotatu pod koniec lat 50. XV wieku

Maria była najstarszą z trojga dzieci urodzonych przez Lazara Brankovića, syna Despota Serbii Đurađ Brankovića i jego żony, Heleny Helena_Paleologiny. Urodziła się prawdopodobnie w 1447 roku i została ochrzczona jako Helena. Dwie siostry podążyły za nią: Milica i Irene. [1][2]

Lazar zastąpił ojca jako despota 24 grudnia 1456 r., ale jego panowanie zostało przerwane przez jego śmierć 28 stycznia 1458 r. Despotina Helena i brat Lazara, Stefan, przejęli władzę i zaczęli negocjować małżeństwo między jej najstarszą córką a Stefanem Tomaševićiem, starszym ocalałym synem króla Tomasza z Bośni.[3] Chodziło o konsolidację sojuszu przeciwko zagrożeniu rozszerzającego się Imperium Osmańskiemu, które już zredukowało Despotat Serbii do pasa ziemi zarządzanego z twierdzy Smederevo. Stefan Tomašević przybył do Smederewa podczas Wielkiego Tygodnia 1459, przejmując fortecę i rząd 21 marca.[4] Ślub odbył się 1 kwietnia[2][3] w pierwszą niedzielę po Wielkanocy.[4] Panna młoda wkrótce potem dołączyła do Kościoła katolickiego[5] i przyjęła imię Maria.[1][5]

Małżeństwo

Rządy Stefan Tomaševicia w Serbii były krótkotrwałe. Osmański sułtan [Zdobywca] uznał to porozumienie za obrazę jego praw jako władcy Serbii[4]. 20 czerwca 1459 r. siły osmańskie zdobyły Smederevo bez walki[4] i przystąpiły do ​​aneksji resztek państwa serbskiego do swojego Imperium[3]. Stefan i Maria uciekli do Bośni, szukając schronienia na dworze swojego ojca w Jajce.[3] Maria nosiła ze sobą relikwie świętego Łukasza Ewangelisty, jej cennej pamiątki rodzinnej[2]. Po śmierci króla Tomasza latem 1461 r. mąż Marii wstąpił na tron króla Bośni. Maria została nową małżonką królowej, a jej macocha Katarzyna prawdopodobnie wycofała się z dworu jako królowa-wdowa[6].

Królowanie Marii też nie trwało długo; w 1462 r. jej mąż podjął śmiertelną decyzję odmowy oddania hołdu Turkom, którzy rozpoczęli przygotowania do ataku, który zakończył niepodległość Królestwa Bośni. Po inwazji osmańskiej w maju 1463 r. rodzina królewska postanowiła rozdzielić się i uciec w kierunku sąsiedniej Chorwacji i Dalmacji w różnych kierunkach, aby zmylić i wprowadzić w błąd napastników[6]. Król Stefan, który wraz z relikwiami Świętego Łukasza wysłał Marię do Dalmacji, został schwytany i stracony. Dwie królowe, Maria i Katarzyna, były jedynymi członkami rodziny królewskiej, którzy uciekli przed najeźdźcami i ostatecznie dotarli na terytoria Republiki Ragusy.[6] Kronikarz z XVI wieku Mavro Orbini napisał, że królowa Maria została pojmana przez bana Chorwacji Pavao Špirančića podczas jej podróży na wybrzeże[6], ale jest to mało prawdopodobne, ponieważ sam Pavao był w tym czasie w niewoli tureckiej[1][2]

Lata wędrówki

Maria, chcąc uniknąć wpadnięcia w ręce osmańskie, zgubiła relikwie świętego Łukasza. Bracia franciszkańscy z Bośni odzyskali je i udali się w kierunku Raguzy, ale zostali przechwyceni w Poljicach przez Ivaniša Vlatkovića, miejscowego szlachcica i przyjaciela królowej, który nie pozwolił zakonnikom przejść bez jej pozwolenia. Rozgniewało to Raguzę, która wymogła na Ivaniua oddanie im relikwii[5]. 9 lipca władze republiki wydały dekret zezwalający królowej na schronienie na jednej ze swoich wysp. Dekret zawierał także odniesienie do ważnej kwestii, którą Ragusanie chcieli z nią omówić, najprawdopodobniej sprzedaży relikwii[2]. Republika Wenecka wyraziła również zainteresowanie pamiątką po Marii, ale została poważnie obrażona w sierpniu, gdy władze weneckie skąpiąc próbowały zakwestionować autentyczność relikwii[5]. Wenecjanom w końcu udało się sfinalizować kupno relikwii za pośrednictwem Ivaniša Vlatkovića[1]. Królowa żałowała póxniej tej transakcji po tym, jak węgierski król Maciej Korwin zaoferował jej trzy lub cztery miasta w zamian za relikwie, ale jej próba odzyskania ich przez Ivaniša pod koniec sierpnia nie powiodła się[2]. Zarówno Ivaniš, jak i Maria zostali nagrodzeni przez Wenecję, gdyż królowa mogła osiedlić się w klasztorze benedyktynów św. Stefana/Szczepana pod sosnami w pobliżu Spalato.[2][1]

Mieszkając w klasztorze królowa Maria przyjmowała wizyty Bośniaków i Węgrów, co wzbudziło podejrzenia władz weneckich. Wkrótce poinstruowali rząd Spalato, aby zalecił jej przeniesienie do Sebenico lub na wyspę z powodu złych warunków życia w klasztorze, z zamiarem trwałego usunięcia jej z ich terytorium[2]. W przeciwieństwie do macochy (a nawet króla Węgier) 16-letnia królowa Maria powstrzymała się od roszczeń o dziedzictwo królów bośniackich podczas wygnania w Dalmacji i Ragusie[2].

Możliwe, że po opuszczeniu Dalmacji spędził trochę czasu na Węgrzech, póxniej królowa Maria osiadła w osmańskiej Grecji. Prawdopodobnie dołączyła do swoich ciotek ze strony ojca, Marii (cenionej i wpływowej macochy Mehmeda) i [Katarina Branković Katarzyny Kantakouzene], w ich majątku w pobliżu Serres[2]. Konflikt, który wybuchł w 1476 r. między Marią a katarzyna Kantakouzene, doprowadził do krótkiego uwięzienia tej ostatniej po tym, jak królowa złożyła skargę do Mehmeda[1]. Walka mogła spowodować, że królowa przeniosła się do Konstantynopola, stolicy osmańskiej, gdzie cieszyła się ochroną Mehmeda i jego następcy, Bayezida II. Spędziła lata „oczerniając i intrygując swoich najbliższych krewnych”[4], a także pozywając każdego, od kogo mogłaby skorzystać.[2]

Pozwy i oszustwa

Plik:Katarina Esfigmen.jpg
Kantakouzene, ciotka Mary

W październiku 1484 r. Królowa Maria zwróciła się do Wysokiej Porty z prośbą o pomoc sułtana w odzyskaniu jednej trzeciej depozytu jej dziadka ze strony ojca w Ragusie, który, jak nalegała, nie został zwrócony ojcu. Bayezid napisał do Ragusy i wysłał wysłannika, aby przyniósł złoto, ale Ragusanie odpowiedzieli listem potwierdzającym, że depozyt został zwrócony Lazarowi. Maria zakwestionowała jednak autentyczność pieczęci ojca, a Bayezid opowiedział się po jej stronie[2]. Nie wiadomo, czy Ragusanie zastosowali się do rozkazu Bayezida, by wysłać złoto królowej, ale istnieje mnóstwo dowodów przeciwko jej zarzutom w listach ojca i wuja[2].

Po śmierci ciotek Marii i Katarzyny odpowiednio w 1487 i 1490 r. Maria odziedziczyła swój majątek zgodnie z prawem szariatu. Natychmiast zgłosiła roszczenie do ikon pozostawionych przez Marę w klasztorze Wielkiej Ławry na Górze Athos. Ponieważ jej płeć uniemożliwiła dostęp do świętej góry, interwencja sułtana Bajazyda w 1492 r. wymogła na nich zwrot ikon. Wkrótce potem wezwała na dwór szariacki mnichów z klasztoru Xeropotamou, twierdząc, że jeden z nich ukradł pieniądze ciotki Kantakouzene podczas jej służby, ale nie mogła tego udowodnić[2].

około 1495 roku, Maria zaangażowała się w kolejny spór prawny z Raguzą, tym razem dotyczący hołdu Stona. Ragusa oddał hołd serbskim władcom od czasów Stefana Dušana, ale dochód został przekazany klasztorowi świętych Archaniołów Michała i Gabriela w Jerozolimie. Maria odzyskała dochód po zamknięciu klasztoru, a po jej śmierci zarządzała nim Kantakouzene. Maria postanowiła się uznać za legalnego spadkobiercę ciotek, ale klasztory w Chilandar i św. Pawła przywołały nieformalny zapis jej ciotek[2]. Królowa Maria, opisana wprost przez mnichów jako „zła kobieta”, zmarła ok. 1500 r., gdy to Chilandar i św. Pawła zostały zarejestrowane jako zapewniające dochód[2]. Uważa się, że zmarła w Çorlu i została pochowana w lokalnym kościele wraz ze swoim wujem ze strony matki, Manuelem Paleologiem[1].

Nie jest jasne, dlaczego Maria cieszyła się tak silnym wsparciem sułtanów w jej różnych konfliktach i zwykłych oszustwach. Wyjaśnieniem może być narracja jej krewnego Teodora Spandounesa, który mieszkał przez pewien czas z ciotkami i którego rodzina utrzymywała bliskie stosunki z dynastią Branković. Napisał, że królowa Maria poślubiła sipahi, z którym nie miała dzieci, ale posunął się nawet do twierdzenia, że ​​została schwytana przez Turków w Bośni i zmuszona do małżeństwa, co jest oczywiście nieprawdą[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Tošić, Đuro (2002), "Posljednja bosanska kraljica Mara (Jelena)", Zbornik za istoriju Bosne i Hercegovine 2 (po serbo-chorwacku), Serbian Academy of Sciences and Arts, str. 30-31, 44-50, 52.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 Mahinić, Senja (2014), "Životni put posljednje bosanske kraljice Mare nakon propasti Bosanskog kraljevstva", Radovi (po serbo-chorwacku), Filozofski fakultet u Sarajevu. str. 213-221.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Fine, John Van Antwerp (1994), The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, University of Michigan Press. str. 575-581. ISBN 0472082604
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Babinger, Franz (1992). Mehmed the Conqueror and His Time. USA: Princeton University Press. str. 163, 224. ISBN 0-691-01078-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Fine, John Van Antwerp, Jr. (1975). The Bosnian Church: Its Place in State and Society from the Thirteenth to the Fifteenth Century. Saqi. str. 331. ISBN 0914710036.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Regan 2010, str. 19-20.

Szablon:Razlikovati {{Infokutija Veličanstvo

Ime = Jelena Branković Mara Titula = Kraljica Bosne; Despotica Srbije Vladavina1 =Despotica Srbije : . Prethodnik1 =Jelena Paleolog Nasljednik1 = niko Vladavina2 = Kraljica Bosne : [ Prethodnik2 =


Мара Бранковић (serb.)
Jelena Branković (chor.)
Maria z Serbii (pol.)

Królowa Bośni
Despotina Serbii
Herb Vuka Brankovicia
Herb Vuka Brankovicia
Królowa Bośni
Okres od 10 lipca 1461
do 5 czerwca] 1463.
Poprzednik Katarina Kosača
Następca tytuł zlikwidowany – okupacja turecka
Despotina Serbii
Okres od 1 kwietnia 1459
do 20 czerwca 1459
Poprzednik Jelena Paleolog
Następca tytuł zlikwidowany – okupacja turecka
Dane biograficzne
Dynastia Branković
Państwo {{{państwo}}}
Urodziny ok.1447
Miejsce Smederevo , Srbija
Śmierć ok.1500
Miejsce Trakija
Miejsce spoczynku nieznane
Ojciec Lazar Branković
Matka Jelena Paleolog
Mąż Stjepan Tomašević
od novembar 1461.
Dzieci 2 neimenovane djece