Лазар Хребељановић: Różnice pomiędzy wersjami
(Utworzono nową stronę "Kategoria:1p Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii {{Uwaga polska| |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Lazar_I_Hrebeljanovi%C4%87 |autorzy = htt...") |
|||
| Linia 22: | Linia 22: | ||
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
| − | Urodził się w 1329 w okolicach [[Novo Brdo|Nowego Brda]]<ref name="serbs27">T. Judah, ''The Serbs'', | + | Urodził się w 1329 w okolicach [[Novo Brdo|Nowego Brda]]<ref name="serbs27">T. Judah, ''The Serbs'', str. 27</ref>. Jego życie do roku 1371 jest słabo opisane w źródłach. Najprawdopodobniej wyróżnił się w czasie służby na dworze [[Stefan Urosz IV Duszan|Stefana Urosza IV Duszana]], co pozwoliło mu uzyskać tytuł ''kneza'' i poślubić [[Milica Hrebeljanović|Milicę]] Vukanić, pochodzącą z młodszej linii królewskiej dynastii [[Nemanicze|Nemaniczów]]<ref name="serbs27"/>. Po [[bitwa nad Maricą|bitwie nad Maricą]], w której nie wziął udziału, w sojuszu z bośniackim banem [[Tvrtko I Kotromanić|Tvrtkiem Kotromaniciem]] dokonał podziału ziem żupana [[Nikola Altomanović|Nikoli Altomanovicia]], stając się najpotężniejszym z możnowładców serbskich<ref name="serbs27"/>. Uzyskał wsparcie [[Serbski Kościół Prawosławny|Serbskiego Kościoła Prawosławnego]], który uznał go za człowieka zdolnego do odbudowy [[Serbia Nemaniczów|potęgi Serbii Nemaniczów]]. Lazar Hrebeljanović był fundatorem wielu monasterów i [[cerkiew (budynek)|cerkwi]], m.in. [[Monaster Rawanica|Rawanicy]]<ref>T. Judah, ''The Serbs'', str. 27–28</ref> i [[cerkiew Lazarica|Lazaricy]] w Kruševacu<ref>{{Cytuj stronę|tytuł = ЦРКВА СВ. СТЕФАНА ЛАЗАРИЦА СА КРУШЕВАЧКИМ ГРАДОМ|url = http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=551|opublikowany = spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs|data dostępu = 2015-11-02}}</ref>. |
| − | W miarę wzrostu swojej potęgi Lazar zaczął używać tytułu ''króla wszystkich Serbów'', mimo, iż nigdy nie kontrolował wszystkich terytoriów przez nich zamieszkiwanych<ref name="serbs28">T. Judah, ''The Serbs'', | + | W miarę wzrostu swojej potęgi Lazar zaczął używać tytułu ''króla wszystkich Serbów'', mimo, iż nigdy nie kontrolował wszystkich terytoriów przez nich zamieszkiwanych<ref name="serbs28">T. Judah, ''The Serbs'', str. 28</ref>. |
| − | Dowodził wojskami Serbów i ich sojuszników w [[bitwa na Kosowym Polu (1389)|bitwie na Kosowym Polu]] w 1389. W bitwie tej zginął<ref> | + | Dowodził wojskami Serbów i ich sojuszników w [[bitwa na Kosowym Polu (1389)|bitwie na Kosowym Polu]] w 1389. W bitwie tej zginął<ref>David Nicolle: ''Bitwa pod Nikopolis - 1396''. Wyd. I. Inowrocław: AmerCom SA na licencji Osprey Publishing, 2010, str. 18. ISBN 978-83-261-0910-2.</ref>. Okoliczności tego wydarzenia były różnie opisywane przez późniejsze kroniki. W pierwszych relacjach z Kosowego Pola informacja o śmierci Lazara nie występuje w ogóle. Najstarsze informacje o jego śmierci w bitwie podają jedynie, iż „zginął od miecza”. Dopiero w miarę rozwoju literatury [[hagiografia|hagiograficznej]] opiewającej postać Lazara pojawiła się wersja, iż został on wzięty do niewoli i [[Ścięcie (kara)|ścięty]] przez Turków<ref>T. Judah, ''The Serbs'', str. 38</ref>. |
== Małżeństwo i dzieci<ref>''Родословне таблице и грбови српских династија и властеле''; wyd. I Aleksa Ivić (1928), wyd. II Dusan Spasić, Aleksandar Plavestra i Dusan Mrdjenović (1987); Bata, Beograd, wyd. I {{ISBN|86-7685-007-0}} (1928), wyd. II {{ISBN|86-7335-050-6}} (1987) (w języku serbskim)</ref> == | == Małżeństwo i dzieci<ref>''Родословне таблице и грбови српских династија и властеле''; wyd. I Aleksa Ivić (1928), wyd. II Dusan Spasić, Aleksandar Plavestra i Dusan Mrdjenović (1987); Bata, Beograd, wyd. I {{ISBN|86-7685-007-0}} (1928), wyd. II {{ISBN|86-7335-050-6}} (1987) (w języku serbskim)</ref> == | ||
| Linia 40: | Linia 40: | ||
== Obecność w kulturze serbskiej == | == Obecność w kulturze serbskiej == | ||
=== Mit kosowski === | === Mit kosowski === | ||
| − | Jednym z elementów zakorzenionego w kulturze serbskiej [[mit kosowski|mitu kosowskiego]] jest obraz przymierza zawartego z Lazarem Hrebeljanoviciem przez Boga. W noc poprzedzającą [[bitwa na Kosowym Polu (1389)|bitwę na Kosowym Polu]], Lazara odwiedził [[anioł]], który przedstawił mu możliwość wyboru pomiędzy wielkim królestwem na ziemi a [[Królestwo Boże|Królestwem Niebieskim]]. Władca wybrał Królestwo Niebieskie, które trwać będzie „na wieki wieków”. Spowodowało to jednak upadek jego ziemskiego władania i śmierć w bitwie na Kosowym Polu. W micie kosowskim i wywodzącej się z niego ideologii [[świętosawie|świętosawskiej]] wydarzenie to oznacza początek szczególnego przymierza między Serbami a Bogiem<ref> | + | Jednym z elementów zakorzenionego w kulturze serbskiej [[mit kosowski|mitu kosowskiego]] jest obraz przymierza zawartego z Lazarem Hrebeljanoviciem przez Boga. W noc poprzedzającą [[bitwa na Kosowym Polu (1389)|bitwę na Kosowym Polu]], Lazara odwiedził [[anioł]], który przedstawił mu możliwość wyboru pomiędzy wielkim królestwem na ziemi a [[Królestwo Boże|Królestwem Niebieskim]]. Władca wybrał Królestwo Niebieskie, które trwać będzie „na wieki wieków”. Spowodowało to jednak upadek jego ziemskiego władania i śmierć w bitwie na Kosowym Polu. W micie kosowskim i wywodzącej się z niego ideologii [[świętosawie|świętosawskiej]] wydarzenie to oznacza początek szczególnego przymierza między Serbami a Bogiem<ref>Dorota Gil, ''Prawosławie Historia Naród. Miejsce kultury duchowej w serbskiej tradycji i współczesności'', Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2005, str. 174, ISBN 83-233-1951-0, OCLC 69347941.</ref>. |
W innych utworach Lazar zmartwychwstaje po 40 latach od swojej śmierci, na pamiątkę [[Zmartwychwstanie|Zmartwychwstania]] [[Jezus Chrystus|Jezusa]]{{fakt|data=2010-10}}. | W innych utworach Lazar zmartwychwstaje po 40 latach od swojej śmierci, na pamiątkę [[Zmartwychwstanie|Zmartwychwstania]] [[Jezus Chrystus|Jezusa]]{{fakt|data=2010-10}}. | ||
=== Kultura ludowa === | === Kultura ludowa === | ||
| − | Lazar Hrebeljanović jest bohaterem wielu ludowych pieśni epickich, opisujących jego życie, działalność oraz udział w bitwie na Kosowym Polu (''[[Książęca wieczerza]]''<ref>T. Judah, ''The Serbs'', | + | Lazar Hrebeljanović jest bohaterem wielu ludowych pieśni epickich, opisujących jego życie, działalność oraz udział w bitwie na Kosowym Polu (''[[Książęca wieczerza]]''<ref>T. Judah, ''The Serbs'', str. 36</ref>, ''[[Budowanie Rawanicy]]''<ref>A. Kamieńska, ''Wstęp'', str. 7</ref>) |
== Kult == | == Kult == | ||
Wersja z 07:01, 25 cze 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Лазар Хребељановић(pol. Lazar Hrebeljanović, węg. Szent Lázár Hrbeljanovics lub I. Lázár, chor. Lazar Hrebeljanović lub sveti car Lazar, bos. Lazar Hrebeljanović) (* 1329, † 28 czerwca 1389) – książę Serbii, nazywany również carem. Spis treściŻyciorysUrodził się w 1329 w okolicach Nowego Brda[1]. Jego życie do roku 1371 jest słabo opisane w źródłach. Najprawdopodobniej wyróżnił się w czasie służby na dworze Stefana Urosza IV Duszana, co pozwoliło mu uzyskać tytuł kneza i poślubić Milicę Vukanić, pochodzącą z młodszej linii królewskiej dynastii Nemaniczów[1]. Po bitwie nad Maricą, w której nie wziął udziału, w sojuszu z bośniackim banem Tvrtkiem Kotromaniciem dokonał podziału ziem żupana Nikoli Altomanovicia, stając się najpotężniejszym z możnowładców serbskich[1]. Uzyskał wsparcie Serbskiego Kościoła Prawosławnego, który uznał go za człowieka zdolnego do odbudowy potęgi Serbii Nemaniczów. Lazar Hrebeljanović był fundatorem wielu monasterów i cerkwi, m.in. Rawanicy[2] i Lazaricy w Kruševacu[3]. W miarę wzrostu swojej potęgi Lazar zaczął używać tytułu króla wszystkich Serbów, mimo, iż nigdy nie kontrolował wszystkich terytoriów przez nich zamieszkiwanych[4]. Dowodził wojskami Serbów i ich sojuszników w bitwie na Kosowym Polu w 1389. W bitwie tej zginął[5]. Okoliczności tego wydarzenia były różnie opisywane przez późniejsze kroniki. W pierwszych relacjach z Kosowego Pola informacja o śmierci Lazara nie występuje w ogóle. Najstarsze informacje o jego śmierci w bitwie podają jedynie, iż „zginął od miecza”. Dopiero w miarę rozwoju literatury hagiograficznej opiewającej postać Lazara pojawiła się wersja, iż został on wzięty do niewoli i ścięty przez Turków[6]. Małżeństwo i dzieci[7]Lazar ożenił się ok. 1353 z Milicą (Милица) z rodziny Vukaniciów, pochodzącej od bocznej gałęzi carskiej i królewskiej dynastii Nemanjiciów, z którą miał siedmioro, potwierdzonych w źródłach, dzieci:
Obecność w kulturze serbskiejMit kosowskiJednym z elementów zakorzenionego w kulturze serbskiej mitu kosowskiego jest obraz przymierza zawartego z Lazarem Hrebeljanoviciem przez Boga. W noc poprzedzającą bitwę na Kosowym Polu, Lazara odwiedził anioł, który przedstawił mu możliwość wyboru pomiędzy wielkim królestwem na ziemi a Królestwem Niebieskim. Władca wybrał Królestwo Niebieskie, które trwać będzie „na wieki wieków”. Spowodowało to jednak upadek jego ziemskiego władania i śmierć w bitwie na Kosowym Polu. W micie kosowskim i wywodzącej się z niego ideologii świętosawskiej wydarzenie to oznacza początek szczególnego przymierza między Serbami a Bogiem[8]. W innych utworach Lazar zmartwychwstaje po 40 latach od swojej śmierci, na pamiątkę Zmartwychwstania Jezusa[potrzebny przypis]. Kultura ludowaLazar Hrebeljanović jest bohaterem wielu ludowych pieśni epickich, opisujących jego życie, działalność oraz udział w bitwie na Kosowym Polu (Książęca wieczerza[9], Budowanie Rawanicy[10]) KultPlik:Prince Lazar (Ravanica Monastery).jpg Książę Lazar Hrebeljanovic Książę Lazar został uznany za świętego przez Serbską Cerkiew Prawosławną . Jego wspomnienie wypada w dniu 15/28 czerwca. Według tradycji ciało zabitego Lazara zostało zwrócone wdowie po nim przez serbskich książąt, którzy złożyli Turkom hołd lenny. Milica pochowała je w Prisztinie, zaś w 1401 lub 1402 przeniosła do monasteru Rawanica. Jego ciało zostało umieszczone w ozdobnej race i ubrane w szatę z wyhaftowanymi postaciami lwów, którą miał mieć na sobie w czasie bitwy. W 1690 mnisi z Rawanicy zbiegli z monasteru w czasie Wielkiej Wędrówki Serbów, zabierając ze sobą relikwie; były one przechowywane początkowo w Szentendre, następnie zaś w Sremie. W 1942 relikwiarz został okradziony przez ustaszy, co skłoniło hitlerowskie władze okupacyjne do przeniesienia go do Belgradu. W 1987, dwa lata przed 600. rocznicą bitwy kosowskiej, relikwie były kolejno wystawiane w różnych monasterach Serbii i Bośni, przed ostatecznym przeniesieniem ich do Rawanicy. Według opiekujących się relikwiami zakonników mają one cudotwórczą moc. Jest to jeden z popularniejszych celów pielgrzymkowych w Serbii[11]. Zobacz teżPrzypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Szablon cytuj do sprawdzenia
- Szablon cytuj stronę – kursywa w tytule
- Szablon cytuj stronę – autorzy do sprawdzenia
- Szablon cytuj stronę – goły link w tytule
- 1p
- Strony importowane z polskiej Wikipedii
- Artykuły z brakującymi przypisami od 2010-10
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Hrebeljanowić
- Dynasta
- Władcy Serbii
- Serbscy święci prawosławni
- Urodzeni w 1329
- Urodzeni w XIV wieku
- Zmarli w 1389
- Zmarli w XIV wieku
.jpg){kind=link}
