|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:1p]] | + | #PATRZ [[Thuróczi-krónika]] |
| − | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga polska|
| |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Kronika_Thur%C3%B3cziego
| |
| − | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kronika_Thur%C3%B3cziego&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | '''Kronika Thurócziego''' to [[kronika]] napisana po [[Łacina|łacinie]] przez [[János Thuróczi|Jánosa Thurócziego]]. Oryginalny tytuł: ''Chronica Hungarorum''.
| |
| − | | |
| − | == Historia ==
| |
| − | Thuróczi opracowywał szereg wcześniejszych prac historycznych, np.: historię [[Karol III z Durazzo|Karola III]] Lőrinca Monaciego i życiorys [[Ludwik Węgierski|Ludwika Węgierskiego]] Jánosa Kükülleiego. Część opisująca historię po okresie [[Andegawenowie (Kapetyngowie)|andegaweńskim]] jest jego własną pracą. Oprócz węgierskich kronik korzystał z dokumentów i prac [[Humanizm renesansowy|humanistów]], ale szeroko czerpał też z przekazów ustnych, świadectw osobistych (z imienia wymienia [[Palatyn (tytuł)|palatyna]] Mihálya Guthiego Országha) i dzieł epiki ludowej. Pod wpływem Tamása Drágiego, prawnego przedstawiciel króla ([[Język węgierski|węg.]]: ''királyi személynök)'' poszerzył część poświęconą historii [[Hunowie|Hunów]]. Jako załącznik umieszcza dzieło [[Roger (arcybiskup Splitu)|mistrza Rogera]] pod tytułem „Carmen miserabile” (''Epistola Magistri Rogerii in miserabile carmen super destructione regni Hungarie per Tartaros, facta editum ad Reverendum dominum Johannem Pestheniensis ecclesie episcopum feliciter incipit''), którego treść jest obecnie tylko stąd znana. Miał duży wpływ na świadomość [[Scytowie|scytyjskiego]] pochodzenia węgierskiej [[Szlachta|szlachty]].
| |
| − | | |
| − | 20 marca 1488 ukazało się w [[Brno|Brnie]] jej drukowane wydanie<ref>[http://www.corvina.oszk.hu/corvinas-html/hub1inc1143.htm]Bibliotheca Corviniana Digitalis.</ref>, ilustrowane 66 [[drzeworyt]]ami. Tom składał się ze 168 arkuszy w formacie [[folio]] o wymiarach 20 × 29 cm, a na poszczególnych stronach znajdowało się 36 wersów złożonych z dużych liter w dwóch rozmiarach. Miejsca na [[inicjał]]y zostawiono puste, a drzeworytów nie pokolorowano i w większości egzemplarzy braków tych nie uzupełniono. 3 czerwca tego samego roku Theobald Feger, [[Buda (Budapeszt)|budziński]] kupiec zajmujący się książkami, zlecił ponowne wydanie go w [[Augsburg]]u. Ilustracje do tego wydania zostały wyryte na nowo, a egzemplarze w większości ręcznie pokolorowane. Wydrukowana na papierze książka składała się ze 160 arkuszy w formacie folio o wymiarach 15 × 20,3 cm z 38 wersami na stronicy i było ozdobiona 55 drzeworytami. Wydawca zadedykował dzieło królowi [[Maciej Korwin|Maciejowi Korwinowi]]. Do napisania dedykacji na ozdobnym egzemplarzu, wydrukowanym na pergaminie, użyto złotej farby. Takiej samej farby użyto ilustracji obrazującej jedno ze zdarzeń z legendy o [[Władysław I Święty|Władysławie Świętym]] oraz do iluminacji tabeli z herbami. Drzeworyty króla Macieja i królowej [[Beatrycze Aragońska|Beatrycze]] ozdobiono kolorowanymi herbami. Dzisiaj jest to pierwszy znany przykład zastosowania złotej farby w drukarstwie. Ciekawostką augsburskiego wydania jest to, że z powodów politycznych ukazał się w dwóch wersjach. W jednej z nich brakuje wśród herbów królewskich, herbu [[Austria|Austrii]], a w tekście natomiast brak informacji o zdobyciu [[Wiedeń|Wiednia]] i [[Wiener Neustadt]]. Wydaje się, że rozpowszechniano ją na terenie [[Święte Cesarstwo Rzymskie|Świętego Cesarstwa Rzymskiego]]. Po [[Kronika Budzińska|Kronice budzińskiej]] to drugie dzieło, które ukazało się drukiem i zajmujące się historią Węgier.
| |
| − | | |
| − | == Zawartość kroniki ==
| |
| − | [[Plik:Thuróczy Tatárjárás.JPG|thumb|300px|Najazd tatarski, ilustracja z kroniki Thurócziego]]
| |
| − | Kronika zawiera ręcznie malowane drzeworyty przedstawiające 41 węgierskich królów i wodzów. Thuróczi opracował historię Węgier rozpoczynając od króla [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]] do swoich czasów (do 1470 r.). Źródłami kroniki były dokumenty, teksty dawniejszych kronik i przekazy ustne. W ostatnim rozdziale, oprócz sukcesów wojennych króla Macieja, zawarty jest opis zdobycia Wiednia. A oprócz tego:
| |
| − | * biografia [[Karol III z Durazzo|Karola III]]
| |
| − | * XIV-wieczna kompozycja kroniki
| |
| − | * biografia [[Ludwik Węgierski|Ludwika Węgierskiego]] autorstwa [[János Küküllei|Jánosa Kükülleiego]]
| |
| − | * ''Pieśń żałobna'', ''Carmen miserabile'' [[Roger (arcybiskup Splitu)|mistrza Rogera]]
| |
| − | | |
| − | == Wydania ==
| |
| − | * ''Chronica Hungarorum'', Augsburg, 1488. [http://www.corvina.oszk.hu/corvinas-html/hub1inc1143.htm OSZK]
| |
| − | * ''A magyarok krónikája'', Európa Könyvkiadó, Budapest, 1980, {{ISBN|963072250X}}.
| |
| − | * ''A magyarok krónikája'', Helikon Könyvkiadó, Budapest, 1986, {{ISBN|9632077032}}.
| |
| − | * ''A magyarok krónikája és Siralmas ének (Rogerius mester)'', Osiris Kiadó, Budapest, 2001, {{ISBN|9633891299}}.
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | == Literatura ==
| |
| − | * József Kaszák: ''Thuróczy János élete és krónikája'' (''Życie i kronika Jánosa Thurócziego''), Stephaneum Nyomda, Budapest, 1906.
| |
| − | * Elemér Mályusz: ''Thuróczy János krónikája és a Corvina'' (''Kronika Jánosa Thurócziego i Corvina''), Akadémia Kiadó, Budapest, 1966.
| |
| − | * Elemér Mályusz: ''A Thuróczy-krónika és forrásai'' (''Kronika Thurócziego i jej źródła''), Akadémia Kiadó, Budapest, 1967.
| |
| − | * [http://vmek.oszk.hu/03300/03301/html/bgkvti_2/bgki0233.htm Borsa Gedeon: Könyvtörténeti írások. I. A hazai nyomdászat. 15–17. század. II. A külföldi nyomdászat. 15–16. század. Bp. 1996–1997, OSZK (33. Nyomdásztrükkök a Thuróczy-krónikában) (''33 sztuczki drukarskie w kronice Thurócziego'')]
| |
| − | | |
| − | == Linki zewnętrzne ==
| |
| − | * [http://thuroczykronika.atw.hu/ A magyar kultúra dokumentumai – Thuróczy János: Chronica Hungarorum]
| |
| − | * [http://mek.niif.hu/10600/10633/pdf/10633.pdf Joannes de Thwrocz Chronica Hungarorum – a krónika szövege magyarul (''Tekst kroniki po węgiersku'')], mek.niif.hu
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Książka infobox
| |
| − | |tytuł = Kronika Thurócziego
| |
| − | |tytuł oryginalny = Chronica Hungarorum
| |
| − | |grafika = Thuroczy elso lap.jpg
| |
| − | |opis grafiki = Dwie pierwsze strony kroniki Thurócziego
| |
| − | |autor = [[János Thuróczi]]
| |
| − | |tematyka = historia Węgrów
| |
| − | |typ utworu = [[kronika]]
| |
| − | |data powstania = 1488
| |
| − | |miejsce wydania =
| |
| − | |język = [[łacina]]
| |
| − | |data wydania =
| |
| − | |wydawca =
| |
| − | |poprzednia =
| |
| − | |następna =
| |
| − | |commons =
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Historia Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Średniowieczne kroniki]] | |
