|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:1bi]] | + | #PATRZ [[Klissza bevétele]] |
| − | [[Kategoria:Strony importowane z angielskiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Klis
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Siege_of_Klis&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | Oblężenie Klis lub Bitwa pod Klis (, Szablon: Lang-tr) było oblężeniem Twierdzy Klis w Królestwie Chorwacji w obrębie monarchii Habsburgów. Oblężenie twierdzy, które trwało ponad dwie dekady, oraz ostatnia bitwa pod Klis w 1537 r., Toczyły się w ramach wojen osmańsko-habsburskich między broniącymi siłami chorwackimi - Habsburgami pod dowództwem chorwackiego feudalnego władcy Petara Kružicia oraz atakującą armię osmańską pod dowództwem generała osmańskiego Murata-błagającego Tardica.
| |
| − | | |
| − | <small><small>The '''Siege of Klis''' or '''Battle of Klis''' ({{lang-hr|Opsada Klisa, Bitka kod Klisa}}, {{lang-tr|Klise Kuşatması}}) was a siege of [[Klis Fortress]] in the [[Kingdom of Croatia (Habsburg)|Kingdom of Croatia]] within [[Habsburg Monarchy]]. The siege of the fortress, which lasted for more than two decades, and the final battle near [[Klis]] in 1537, were fought as a part of the [[Ottoman–Habsburg wars]] between the defending Croatian–Habsburg forces under the leadership of [[Croats|Croatian]] feudal lord [[Petar Kružić]], and the attacking [[Military of the Ottoman Empire|Ottoman army]] under the leadership of the [[Ottoman Empire|Ottoman]] general [[Murat-beg Tardić]]. </small></small>
| |
| − | | |
| − | Po decydującym zwycięstwie Osmanów w bitwie na polu Krbava w 1493 r., A zwłaszcza po bitwie pod Mohaczami w 1526 r., Chorwaci nadal bronili się przed atakami osmańskimi. Podbój osmański w pierwszych latach XVI wieku spowodował powstanie Uskoków, które były lodowe przez chorwackiego kapitana Petara Kružicia, zwanego także (księciem Klis). W ramach systemu obronnego Habsburgów Uskoks wykorzystał bazę w Klis jako ważną pozycję obronną. Walczyli prawie samotnie z Turkami i przez ponad dwie dekady bronili twierdzy przed atakami osmańskimi. [1]
| |
| − | | |
| − | <small><small>After decisive Ottoman victory at the [[Battle of Krbava Field]] in 1493, and especially after the [[Battle of Mohács]] in 1526, the [[Croats]] continued defending themselves against the Ottoman attacks. The Ottoman conquest during the early years of the 16th century prompted the formation of the [[Uskoks]], which were led by Croatian captain Petar Kružić, also called ''(Prince of Klis)''. As a part of the Habsburg defensive system, Uskoks used the base at Klis as an important defensive position. They fought almost alone against the Ottomans, and for more than two decades defended the fortress against the Ottoman attacks.<ref name="Povijest Klisa">{{cite web | url=http://www.klis.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=1:povijest-uvod-clanak&catid=9:povijest-kategorija&Itemid=7 | title=Povijest Klisa | last=Listeš | first=Srećko | work=Official website - klis.hr | publisher=Municipality of Klis | language=Croatian | accessdate=2010-05-16}}</ref> </small></small>
| |
| − | | |
| − | Po ostatniej bitwie, która toczyła się w zwycięstwie osmańskim i śmierci Petara Kružicia, obrońcy Klis, którym brakowało zapasów wody, ostatecznie poddali się Turkom w zamian za wolność 12 marca 1537 r. Obywatele uciekli z miasta, podczas gdy Uskoki wycofały się do miasta Senj, gdzie kontynuowały walkę z armią osmańską. Klis stał się centrum administracyjnym lub marzeniem (Dream Klis) Bosnia Eyalet i tak pozostanie przez stulecie.
| |
| − | | |
| − | <small><small>After the final battle, which resulted in an Ottoman victory and in Petar Kružić's death, the Klis defenders, who were lacking in water supplies, finally surrendered to the Ottomans in exchange for their freedom on 12 March 1537. Citizens fled the town, while the Uskoci retreated to the city of [[Senj]], where they continued fighting the Ottoman army. Klis became an administrative centre or [[sanjak]] ([[Sanjak of Klis]]) of the [[Bosnia Eyalet]], and would remain so for a century. </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Tło ==
| |
| − | | |
| − | Po upadku Królestwa Bośni w ręce osmańskie w 1463 r. Południowa i środkowa część Królestwa Chorwacji pozostała niezabezpieczona, której obrony pozostawiono szlachcie chorwackiej, która zatrzymywała mniejsze wojska na umocnionych obszarach granicznych na własny koszt . [2] Decydujące zwycięstwo Osmanów w bitwie na polu Krbava w 1493 r. Wstrząsnęło całą Chorwacją. Nie zniechęciło to jednak Chorwatów do podejmowania bardziej zdecydowanych i wytrwałych prób obrony przed atakami znacznie większego wroga. Nowa fala podboju osmańskiego rozpoczęła się w 1521 r., Po czym znaczna część Chorwacji została podbita lub splądrowana [2].
| |
| − | | |
| − | <small><small>After the fall of the [[Kingdom of Bosnia]] into the [[Ottoman Empire|Ottoman]] hands in 1463, the southern and central parts of the [[Kingdom of Croatia (medieval)|Kingdom of Croatia]] remained unprotected, the defense of which was left to Croatian gentry who kept smaller troops in the fortified border areas at their own expense.<ref name="Ágoston and Alan Masters163-164">Ágoston and Alan Masters (2009), pp. 163-164</ref> Decisive Ottoman victory at the [[Battle of Krbava Field]] in 1493, shook all of Croatia. However, it did not dissuade the [[Croats]] from making more decisive and persistent attempts at defending themselves against the attacks of the much larger enemy. A new wave of Ottoman conquest began in 1521, after which a good portion of Croatia was conquered or pillaged.<ref name="Ágoston and Alan Masters163-164"/> </small></small>
| |
| − | | |
| − | 29 sierpnia 1526 r. W bitwie pod Mohaczem chrześcijańskie siły lodowe króla Ludwika II zostały pokonane przez siły osmańskie pod lodem przez sułtana Sulejmana Wspaniałego. [3] Ludwik zginął w bitwie, która poległa pod koniec niepodległego Królestwa Węgier, ponieważ zmarł bez spadkobiercy. Zarówno Królestwa Węgier, jak i Chorwacja stały się spornymi terytoriami z roszczeniami zarówno imperiów Habsburgów, jak i Imperium Osmańskiego. Ferdynand I, arcyksiążę Austrii, członek rodu Habsburgów, brat Świętego Cesarza Rzymskiego Karola V i samego przyszłego Świętego Cesarza Rzymskiego, poślubił siostrę Ludwika II [4] i został wybrany królem przez szlachciców obu Węgier i Chorwacja. [5] Ref: Refn
| |
| − | | |
| − | <small><small>On 29 August 1526, at the [[Battle of Mohács]], the Christian forces led by [[Louis II of Hungary|King Louis II]] were defeated by [[Ottoman Empire|Ottoman]] forces led by Sultan [[Suleiman the Magnificent]].<ref name="Turnbull49">Turnbull (2003), p. 49</ref> Louis was killed in the battle, which resulted in the end of the independent [[Kingdom of Hungary]] as he died without an heir. Both the Kingdoms of Hungary and [[Kingdom of Croatia (Habsburg)|Croatia]] became disputed territories with claims from both the Habsburg and Ottoman empires. [[Ferdinand I, Archduke of Austria]], a member of the House of Habsburg, the brother of [[Holy Roman Emperor Charles V]] and a future Holy Roman Emperor himself, married the sister of Louis II<ref name="Turnbull, 49-51">Turnbull (2003), pp. 49–51.</ref> and was elected King by the nobles of both Hungary and Croatia.<ref name="Corvisier and Childs289">Corvisier and Childs (1994), p. 289</ref>{{refn|group="Note"|The Croatian nobles had convened the [[1527 election in Cetin]] to confirm Ferdinand as their king.<ref>{{cite book | url = https://archive.org/stream/southernslavques00seto/southernslavques00seto_djvu.txt | author = R. W. Seton-Watson | title = The southern Slav question and the Habsburg Monarchy | page = 18 | isbn = | year = | accessdate = }}</ref> The Kingdom of Hungary was embroiled in the [[Little War (Kingdom of Hungary)|Little War]] at the time.}} </small></small>
| |
| − | | |
| − | Ze względu na swoje położenie Twierdza Klis była ważną pozycją obronną podczas podboju Osmanów na Bałkanach [6]. Twierdza stoi wzdłuż trasy, przez którą Turcy mogą przedostać się przez barierę górską oddzielającą przybrzeżne niziny od okolic Splitu od osmańskiej Bośni. [6] Chorwacki feudał Lord Petar Kružić skomponował garnizon złożony z chorwackich uchodźców, którzy korzystali z bazy w Klis zarówno w celu powstrzymania Turków, jak i udziału w marudach i piractwie przeciwko żegludze przybrzeżnej. [6] Chociaż nominalnie akceptując suwerenność cesarza Habsburgów Ferdynanda, który uzyskał koronę chorwacką w 1527 r., Kružić i jego wolniutki Uskoks byli dla siebie prawem [6].
| |
| − | | |
| − | <small><small>Owing to its location, Klis Fortress was an important defensive position during the Ottoman conquest of the Balkans.<ref name="Singleton 60-61">Singleton (1989), pp. 60–62.</ref> The fortress stands along the route by which the Ottomans could penetrate the mountain barrier separating the coastal lowlands from around Split, from Ottoman-held Bosnia.<ref name="Singleton 60-61"/> The Croat feudal lord [[Petar Kružić]] gathered together a garrison composed of Croat refugees, who used the base at Klis both to hold the Ottomans at bay, and to engage in marauding and piracy against coastal shipping.<ref name="Singleton 60-61"/> Although nominally accepting the sovereignty of the Habsburg Emperor Ferdinand, who obtained the Croatian crown in 1527, Kružić and his freebooting [[Uskoks]] were a law unto themselves.<ref name="Singleton 60-61"/> </small></small>
| |
| − | | |
| − | ==Siege==
| |
| − | === Nieudane próby ===
| |
| − | | |
| − | Od 1513 r. Petar Kružić był jednym z dowódców twierdzy Klis [7]. Turcy kilkakrotnie próbowali podbić Twierdzę Klis. [1] Pierwsza poważna próba została podjęta przez Skender-beg Ornosovic w 1515 r. [1] Turcy zdobyli Klis, wioskę tuż pod fortecą o tej samej nazwie, ale garnizon w twierdzy powyżej utrzymał. [8] Kružić został awansowany na kapitana Twierdzy Klis przez Petara Berislavicia w 1520 r. [7] Druga poważna próba została podjęta w 1520 r. [1], a rok później Makut Pasza podjęła kolejną próbę z dodatkowym 2000 piechotą, 50 jeźdźcami i sprzętem oblężniczym [9]. Kolejną nieudaną próbę podjęli w 1522 r. Hasan-Pasza z Mostaru i Mehmed-błagał Mihalbegović. [1] [10] Później tego samego roku Mihalbegovic podjął kolejną próbę oblężenia 3000 żołnierzy, ale znów poniósł porażkę. [1] W 1523 r. Twierdza Klis została ponownie zaatakowana przez armię sułtana [11]. Próbę podjął także Gazi Husrev-beg w 1526 i 1528, a później w 1531 i 1532. [1]
| |
| − | | |
| − | <small><small>From 1513, [[Petar Kružić]] was one of the commanding officers of [[Klis Fortress]].<ref name="građevinar">{{cite journal | url=http://www.casopis-gradjevinar.hr/assets/Uploads/JCE-53-2001-09-06.pdf | title=Klis –vrata Dalmacije |trans-title=Klis – A gateway to Dalmatia | journal=Građevinar | publisher=Croatian Society of Civil Engineers | location=Zagreb |date=September 2001 | volume=53 | issue=9 | pages=605–611 | language=Croatian | issn=0350-2465 | format=PDF | accessdate=2009-12-17}}</ref> The Ottomans attempted to conquer the Klis Fortress on several occasions.<ref name="Povijest Klisa"/> The first major attempt was by [[Skender-beg Ornosović]] in 1515.<ref name="Povijest Klisa"/> The Ottomans captured Klis, a village just below the fortress bearing the same name, but the garrison in the fortress above held.<ref name="Perojevic35">Perojević (1931), p. 35</ref> Kružić was promoted to [[captain (land)|captain]] of the Klis Fortress by the [[ban (title)|ban]] [[Petar Berislavić]] in 1520.<ref name="građevinar"/> The second major attempt was in 1520,<ref name="Povijest Klisa"/> and a year later another attempt was made by [[Makut-paša]], with additional 2,000 infantry, 50 horsemen and siege equipment.<ref name="Perojevic45">Perojević (1931), p. 45</ref> Another unsuccessful attempt was made in 1522, by [[Hasan-paša]] from [[Mostar]] and [[Mehmed-beg Mihalbegović]].<ref name="Povijest Klisa"/><ref name="Spandouginos 72">Spandouginos (1997), p. 72.</ref> Later that year, Mihalbegović made another attempt at a siege with 3,000 men, but failed again.<ref name="Povijest Klisa"/> During 1523, Klis Fortress was again under attack by the Sultan's army.<ref name="Spandouginos 105">Spandouginos (1997), p. 105.</ref> Attempts were also made by [[Gazi Husrev-beg]] in 1526 and 1528, and later in 1531 and 1532.<ref name="Povijest Klisa"/> </small></small>
| |
| − | | |
| − | W 1534 r. Osmanie pod Mihalbegoviciem przeprowadzili miesięczne oblężenie ze stałą skoncentrowaną armatą [1]. Ferdynand wezwał papieża do wysłania statków w celu złagodzenia oblężenia osmańskiego [12]. Chociaż Turcy ostatecznie zlikwidowali oblężenie, Ferdinand był niezadowolony, że Papież nie udzielił żadnej pomocy w obronie twierdzy [13]. W 1535 r. Turcy próbowali przejąć fortecę przez zdradę, a ponownie w 1536 r., Ale nie udało im się to w obu przypadkach [1]. W tym roku Turcy rozpoczęli nowe oblężenie, które potrwa do ostatecznego upadku twierdzy. [1]
| |
| − | | |
| − | <small><small>In 1534, the Ottomans under Mihalbegović laid a months-long siege with a constant concentrated cannonade.<ref name="Povijest Klisa"/> Ferdinand urged the [[Pope]] to send ships to relieve the Ottoman siege.<ref name="Schutte 63">Schutte (1977), p. 63.</ref> Although the Ottomans eventually lifted the siege, Ferdinand was displeased that the Pope had provided no assistance in the defense of the fortress.<ref name="Schutte 80">Schutte (1977), p. 80.</ref> In 1535, the Ottomans tried to seize the fortress by treachery, and again in 1536, but they failed on both occasions.<ref name="Povijest Klisa"/> During that year the Ottomans started a new siege which would last until the final fall of the fortress.<ref name="Povijest Klisa"/> </small></small>
| |
| − | | |
| − | Kiedy duże siły osmańskie zagroziły fortecy, Kruzic zwrócił się do Ferdynanda o pomoc, ale uwaga cesarza została odwrócona przez atak osmański w Slawonii [6]. Koło poprowadziło obronę Klis i wraz ze swoimi żołnierzami walczyło prawie samotnie przeciwko Turkom, gdy wielokrotnie rzucali armie przeciwko twierdzy. [1] Żadne wojska króla węgierskiego nie przybyły, ponieważ zostali zamordowani przez Turków w bitwie pod Mohaczami w 1526 r., A Wenecjanie narazili się na wysłanie jakiejkolwiek pomocy [1]. Tylko papież był gotów zapewnić ludzi i pieniądze. [1]
| |
| − | | |
| − | <small><small>When a large Ottoman force threatened the fortress, Kružić appealed to Ferdinand for help, but the Emperor's attention was diverted by an Ottoman attack in [[Slavonia]].<ref name="Singleton 60-61"/> Kružić led the defense of Klis, and with his soldiers fought almost alone against the Ottomans, as they repeatedly hurled armies against the fortress.<ref name="Povijest Klisa"/> No troops from the Hungarian king arrived, as they were slaughtered by the Ottomans at the [[Battle of Mohács]] in 1526, and the [[Republic of Venice|Venetians]] baulked at sending any help.<ref name="Povijest Klisa"/> Only the pope was willing to provide some men and money.<ref name="Povijest Klisa"/> </small></small>
| |
| − | | |
| − | === Ostatnia bitwa ===
| |
| − | | |
| − | [[File:Clissa, principal fortezza del Turcho nella Dalmatia - Camocio Giovanni Francesco - 1574.jpg|250px|thumb|left|[[Klis Fortress]] (16th century)]]
| |
| − | | |
| − | Papież Paweł III domagał się pewnych praw do Klis, Szablon: Refn, a we wrześniu 1536 r. W Kurii rozmawiano o wzmocnieniu obrony twierdzy [14]. Papież powiadomił Ferdynanda, że jest gotów podzielić koszty utrzymania odpowiedniego garnizonu w Klis [14]. Ferdynand wysłał pomoc Klisowi i najwyraźniej miał nadzieję utrzymać fortecę, kiedy Turcy ponownie ją oblężą [14]. Ferdynand rekrutował mężczyzn z Triestu i innych krajów Habsburgów, a papież wysyłał żołnierzy z Ankony [14]. W posiłkach znajdowało się około 3000 piechoty, co stanowiło znaczną siłę pomocniczą, dowodzoną przez Petara Kružicia, Niccolo dalla Torre i papieskiego komisarza Jacomo Dalmoro d'Arbe [14]. 9 marca 1537 r. Zeszli na ląd w pobliżu Klis, w miejscu zwanym S. Girolamo, z czternastoma kawałkami artylerii. [14] Po śmierci Ibrahima Sulejman wysłał 8 000 ludzi pod dowództwem Murata-błagającego Tardica (Amurat Vaivoda), Chorwata, który urodził się w Sibeniku, aby udał się i obległ fortecę Klis (Clissa) i walczył z Kruziciem [15]. Początkowe spotkanie z chrześcijańskimi siłami pomocowymi z Turkami było niezdecydowane, ale 12 marca zostali przytłoczeni przybyciem dużej liczby Turków [14].
| |
| − | | |
| − | <small><small>[[Pope Paul III]] claimed some rights in Klis,{{refn|group="Note"|According to Theodōros Spandouginos, Papal concern for Klis safety was expressed in a number of documents.<ref name="Spandouginos 105"/>}} and in September, 1536, there was talk in the [[Roman Curia|Curia]] of strengthening the defenses of the fortress.<ref name="Setton 421">Setton (1984), p. 421.</ref> The Pope notified [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor|Ferdinand]] that he was willing to share the costs of maintaining a proper garrison in Klis.<ref name="Setton 421"/> Ferdinand did send aid to Klis and was apparently hopeful of holding the fortress, when the Ottomans again laid siege to it.<ref name="Setton 421"/> Ferdinand recruited men from [[Trieste]] and elsewhere in the Habsburg lands, and the Pope sent soldiers from [[Ancona]].<ref name="Setton 421"/> There were about 3,000 infantry in the reinforcements, which made a sizeable relief force, that were commanded by Petar Kružić, [[Niccolo dalla Torre]], and a papal commissioner [[Jacomo Dalmoro d'Arbe]].<ref name="Setton 421"/> On 9 March 1537 they disembarked near Klis, at a place called S. Girolamo, with fourteen pieces of artillery.<ref name="Setton 421"/> After [[Pargalı Ibrahim Pasha|Ibrahim]]'s death, Suleiman sent 8,000 men under the command of [[Murat-beg Tardić]] (Amurat Vaivoda), a Croatian who had been born in [[Šibenik]], to go and lay siege to Klis fortress (''Clissa''), and fight against Kružić.<ref name="Spandouginos 75">Spandouginos (1997), p. 75.</ref> An initial encounter of the Christian relief force with the Ottomans was indecisive, but, on 12 March they were overwhelmed by the arrival of a great number of Ottomans.<ref name="Setton 421"/> </small></small>
| |
| − | | |
| − | Próby uwolnienia cytadeli zakończyły się farsą [16]. Źle wywiercone posiłki wysłane przez Habsburgów uciekły w obawie przed Turkami, a ich próby ponownego wejścia na pokład łodzi w Zatoce Solin spowodowały zatonięcie wielu statków [16]. Niccolo dalla Torre i papieskiemu komisarzowi udało się uciec. [15] Sam krąg - który miał lewą fortecę do kontaktu ze posiłkami - został schwytany i stracony; widok jego głowy na patyku przytłoczonym przez pozostałych obrońców Klis, którzy byli teraz gotowi zrezygnować z fortecy w zamian za bezpieczne przejście na północ [16]. Po śmierci Kružicia i przy braku zapasów wody obrońcy Klis ostatecznie poddali się Turkom w zamian za wolność, 12 marca 1537 r. [1] [17] Wielu mieszkańców uciekło z miasta, podczas gdy Uskoci wycofali się do miasta Senj, gdzie kontynuowali walkę z armią osmańską. [1]
| |
| − | | |
| − | <small><small>The attempts to relieve the citadel ended in farce.<ref name="Bousfield 313">Bousfield (2003), p. 313.</ref> Badly-drilled reinforcements sent by the Habsburgs fled in fear of the Ottomans, and their attempts to re-board their boats at Solin Bay caused many vessels to sink.<ref name="Bousfield 313"/> Niccolo dalla Torre and the papal commissioner managed to escape.<ref name="Spandouginos 75"/> Kružić himself – who had left the fortress to make contact with the reinforcements - was captured and executed; the sight of his head on a stick overwhelmed the remaining defenders of Klis, who were now willing to give up the fortress in return for safe passage north.<ref name="Bousfield 313"/> After Kružić's death, and with a lack of water supplies, the Klis defenders finally surrendered to the Ottomans in exchange for their freedom, on 12 March 1537.<ref name="Povijest Klisa"/><ref name="Perojevic198">Perojević (1931), p. 198</ref> Many of the citizens fled the town, while the [[Uskoci]] retreated to the city of [[Senj]], where they continued fighting the Ottoman army.<ref name="Povijest Klisa"/> </small></small>
| |
| − | | |
| − | == Następstwa ==
| |
| − | | |
| − | [[File:Cannon-in-klis.JPG|160px|thumb|right|Cannon in the Klis Fortress]]
| |
| − | | |
| − | Podczas wojen osmańskich w Europie Twierdza Klis stała się centrum administracyjnym lub marzeniem (Kilis Sancağı) Bosnia Eyalet i tak pozostanie przez stulecie. [1] Jako pierwsza ucieczka marzeń Klis, Murat-beg Tardic zbudował znaczący meczet wewnątrz Twierdzy Klis [18]. W tym samym roku siły osmańskie zajęły Wronę, zaś Nadin i Perusic polegli w 1538 r. [19]
| |
| − | | |
| − | <small><small>During the [[Ottoman wars in Europe]], Klis Fortress became an administrative centre or [[sanjak]] (Kilis Sancağı) of the [[Bosnia Eyalet]], and would remain so for a century.<ref name="Povijest Klisa"/> As the first Sanjak-Beg of Klis, [[Murat-beg Tardić]] built a notable mosque inside the [[Klis Fortress]].<ref name="Jurin Starčević 2006">{{cite journal | url = http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=79249&lang=en | language = Croatian | title = Islamic-Ottoman towns in the hinterland of Dalmatia: a contribution to the research of urban development in the 16th and the 17th centuries | first = Kornelija | last = Jurin Starčević | journal = Journal (Radovi) | volume = 38 | number = 1 |date=November 2006 | publisher = Institute of Croatian History, [[Faculty of Philosophy, Zagreb]] | issn = 0353-295X | accessdate = 2012-07-02 | page = 126}}</ref> That same year, the Ottoman forces took [[Vrana (town)|Vrana]], while [[Nadin]] and [[Perušić]] fell in 1538.<ref name="Čoralić Prijatelj Pavičić 132">{{cite journal | url = http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=19576&lang=en | language = Croatian | title = Ivan iz Vrane – mletački admiral u Lepantskom boju (1571.) | first1 = Lovorka | last1 = Čoralić | first2 = Ivana | last2 = Prijatelj Pavičić | journal = Historical Contributions | issn = 0351-9767 | publisher = Croatian Institute of History | volume = 29 | number = 29 |date=December 2005 | page = 132 | accessdate = 2012-07-08}}</ref> </small></small>
| |
| − | | |
| − | Kilka miesięcy po upadku Klis rozpoczęła się wojna osmańsko-wenecka w latach 1537–1540, a podczas tej wojny, podobnie jak wojna osmańsko-wenecka w latach 1570–1573, Osmanie zajęli znaczną część dalmatyńskiego zaplecza w pobliżu Sibenika i Zadaru [ 19] 7 kwietnia 1596 r. Szlachcic w Splicie Ivan Alberti i Nikola Cindro wraz z nieregularnymi Uskoci, Poljicani i Kaštelani zorganizowali wyzwolenie Klis. [1] Udało im się to, korzystając z dysydenckich elementów garnizonu osmańskiego. [1] [20] W odpowiedzi Mustafa-błagał sprowadzając ponad 10 000 żołnierzy pod fortecę. [1] Generał Ivan Lenković, prowadzący 1000 Uskoci, przyszedł z pomocą 1500 obrońcom Klis [1] Podczas bitwy Ivan Lenković i jego ludzie wycofali się po tym, jak został ranny w bitwie, a forteca została utracona przez Turków, 31 maja. [1] Niemniej jednak ta tymczasowa ulga rozbrzmiewała w Europie i wśród miejscowej ludności [1].
| |
| − | | |
| − | <small><small>Months after the fall of Klis, the [[Ottoman–Venetian War (1537–1540)|Ottoman–Venetian War of 1537-1540]] started, and in that war, as well as the [[Ottoman–Venetian War (1570–1573)|Ottoman–Venetian War of 1570-1573]], the Ottomans took much of the [[Dalmatia]]n hinterland near [[Šibenik]] and [[Zadar]].<ref name="Čoralić Prijatelj Pavičić 132"/> On 7 April 1596, [[Split, Croatia|Split]] noblemen Ivan Alberti and Nikola Cindro, along with Uskoci, Poljičani, and Kaštelani irregulars, organized a liberation of Klis.<ref name="Povijest Klisa"/> Assisted by dissident elements of the Ottoman garrison, they succeeded.<ref name="Povijest Klisa"/><ref name="Setton 9">Setton (1984), p. 9.</ref> Mustafa-beg responded by bringing more than 10,000 soldiers under the fortress.<ref name="Povijest Klisa"/> General [[Ivan Lenković]], leading 1,000 Uskoci, came in relief of the 1,500 Klis defenders.<ref name="Povijest Klisa"/> During the battle, Ivan Lenković and his men retreated after he was wounded in battle, and the fortress was lost to the Ottomans, on 31 May.<ref name="Povijest Klisa"/> Nevertheless, this temporary relief resounded in Europe and among the local population.<ref name="Povijest Klisa"/> </small></small>
| |
| − | | |
| − | Wenecjanie walczyli przez dziesięciolecia, zanim w końcu udało im się ponownie wziąć Klis. [1] Podczas wojny kreteńskiej w latach 1645–1669 Wenecjanie w Dalmacji cieszyli się poparciem miejscowej ludności, zwłaszcza Morlachów (Morlacchi). [1] Wenecki dowódca Leonardo Foscolo zdobył kilka fortów, odbił Novigrad, tymczasowo zdobył Twierdzę Knin i zdołał zmusić garnizon Twierdzy Klis do poddania się. [21] [22]
| |
| − | | |
| − | <small><small>The Venetians fought for decades before they finally managed to re-take Klis.<ref name="Povijest Klisa"/> During the [[Cretan War (1645–1669)|Cretan War of 1645-1669]], the Venetians in Dalmatia enjoyed the support of the local population, particularly the [[Morlachs]] (Morlacchi).<ref name="Povijest Klisa"/> Venetian commander [[Leonardo Foscolo]] seized several forts, retook [[Novigrad, Zadar County|Novigrad]], temporarily captured the [[Knin Fortress]], and managed to compel the garrison of Klis Fortress to surrender.<ref name="Fraser 244-245">Fraser (1854), pp. 244–245.</ref><ref name="Setton 148-149">Setton (1991), pp. 148–149.</ref> </small></small>
| |
| − | | |
| − | ==References==
| |
| − | * Ágoston, Gábor; Masters, Bruce Alan (2009). Encyclopedia of the Ottoman Empire. Infobase Publishing. ISBN 9780816062591.
| |
| − | * Bousfield, Jonathan (2003). The Rough Guide to Croatia. London: Rough Guides. ISBN 9781843530848.
| |
| − | * Corvisier, André; Childs, John (1994). A Dictionary of Military History and the Art of War. Wiley-Blackwell. ISBN 9780631168485.
| |
| − | * Fraser, Robert William (1854). Turkey, Ancient and Modern. A History of the Ottoman Empire From the Period of Its Establishment to the Present Time. Edinburgh: Adam & Charles Black – Harvard University. ISBN 978-1-4021-2562-1.
| |
| − | * Perojević, Marko (1931). Petar Kružić, kapetan i knez grada Klisa (in Croatian). Matica hrvatska.
| |
| − | * Schutte, Anne Jacobson (1977). Pier Paolo Vergerio: the making of an Italian reformer. Librairie Droz. ISBN 9782600030724.
| |
| − | * Setton, Kenneth Meyer (1984). The Papacy and the Levant, 1204–1571: The Sixteenth Century, Vol. III. Philadelphia: The American Philosophical Society. ISBN 0-87169-161-2.
| |
| − | * Setton, Kenneth Meyer (1991). Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century. Philadelphia: Diane Publishing. ISBN 0-87169-192-2.
| |
| − | * Singleton, Frederick Bernard (1989). A Short History of the Yugoslav Peoples. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521274852.
| |
| − | * Spandouginos, Theodōros (1997). On the Origin of the Ottoman Emperors. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521585101.
| |
| − | * Turnbull, Stephen (2003). The Ottoman Empire, 1326-1699. New York (USA): Osprey Publishing Ltd. ISBN 9781841765693.
| |
| − | | |
| − | == Dalsze czytanie ==
| |
| − | | |
| − | * Listeš, Srećko (1998). ''Klis: Prošlost, Toponimi, Govor'' (po chorwacku). Klis: Hrvatsko društvo Trpimir. ISBN 9789539675132.
| |
| − | | |
| − | == Linki zewnętrzne ==
| |
| − | | |
| − | * Musulin, Nedjeljko (4 November 2009). [http://www.min-kulture.hr/userdocsimages/tisak%20novo%202/kliski%20uskoci.pdf "Kliška tvrđava, najveći muzej na otvorenome, pristupačnija turistima - Kliški uskoci opet čuvaju puteve do Dalmacije"] [Twierdza Klis, największe otwarte muzeum, bardziej dostępne dla turystów - Uskoci z Klis po raz kolejny strzegą dróg Dalmacji] (PDF). ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Vjesnik Vjesnik]'' (po chorwacku). [dostęp:2020:01-11].
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Wojna infobox
| |
| − | |nazwa = Oblężenie Klisa<br>Bitwa pod Klisem
| |
| − | |epoka = średniowiecze
| |
| − | |konflikt = Podboje Turcji Osmańskiej
| |
| − | |grafika = Klis_Fortress,_Split.JPG
| |
| − | |opis grafiki = Twierdza Klis wbudowana w południową ścianę skalistej masy, ledwo dostrzegalna jako sztuczna budowla, widziana z drogi krajowej D1.
| |
| − | |czas = 31 sierpnia 1536 – 12 marca 1537
| |
| − | |miejsce = [[Klis]], [[Królestwo Chorwacji]]
| |
| − | |terytorium = dzisiejsza Chorwacja
| |
| − | |przyczyna =
| |
| − | |wynik = zwycięstwo tureckie
| |
| − | |strona1 = [[File:Flag_of_the_Kingdom_of_Croatia_(Habsburg).svg|16px|link=Croatia in the union with Hungary]] [[Królestwo Chorwacji]]<br>'''Oblężony garnizon:'''<br />[[File:Flag_of_the_Kingdom_of_Croatia_(Habsburg).svg|20px|Kingdom of Croatia]] [[Królestwo Chorwacji]]<br />'''Wzmocnienia:'''<br />[[File:Flag_of_the_Kingdom_of_Croatia_(Habsburg).svg|20px]] [[Królestwo Chorwacji]]<br />[[File:Banner_of_the_Holy_Roman_Emperor_with_haloes_(1400-1806).svg|20px]] [[Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego]]<br />[[File:Flag_of_the_Papal_States_(pre_1808).svg|20px]] [[Państwo Papieskie]]
| |
| − | |strona2 = [[File:Ottoman red flag.svg|22px]] [[Imperium Osmańskie]]
| |
| − | <br> '''Oblegający:'''<br />[[File:Osmanli-devleti-nisani-yeni.png|28px]] [[Imperium Osmańskie]]<br /><br />'''Wzmocnienia:'''<br />[[File:Osmanli-devleti-nisani-yeni.png|28px]] [[Imperium Osmańskie]]
| |
| − | |jednostki1 =
| |
| − | |jednostki2 =
| |
| − | |dowódca1 = [[File:Flag_of_the_Kingdom_of_Croatia_(Habsburg).svg|20px]] [[Petar Kružić]] '''†'''<br />[[File:Banner_of_the_Holy_Roman_Emperor_with_haloes_(1400-1806).svg|20px]] [[Niccolo dalla Torre]]<br />[[File:Flag_of_the_Papal_States_(pre_1808).svg|20px]] [[Jacomo Dalmoro d'Arbe]]
| |
| − | |dowódca2 = [[File:Fictitious_Ottoman_flag_2.svg|22px]] [[Murat-beg Tardić]]<br />[[File:Fictitious_Ottoman_flag_2.svg|22px]][[Malkoč-beg]]
| |
| − | |siły1 = Nieznany, ale mały garnizon
| |
| − | * + 3000 piechoty po wzmocnieniach
| |
| − | |siły2 = Nieznana armia oblężnicza
| |
| − | * + 8000 posiłków
| |
| − | |straty1 = brak danych
| |
| − | |straty2 = brak danych
| |
| − | |lokalizacja = Lokalizacja
| |
| − | |mapa = Klis-Tvrđava.png
| |
| − | |opis mapy = Współczesna Chorwacja
| |
| − | |commons =
| |
| − | }}
| |
| − | {{Podboje Turcji Osmańskiej}}
| |
| − | {{Wojny chorwacko-tureckie}}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Klis, oblężenie}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Bitwy]]
| |
| − | [[Kategoria:Oblężenia]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Imperium Osmańskiego]]
| |
| − | [[Kategoria:Stuletia wojna chorwacko-osmańska]]
| |
| − | [[Kategoria:Wojny Chorwacji habsburskiej]] | |
