Opsada Knina: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 36: | Linia 36: | ||
[[Korbávmezei csata|Klęska na polu Krbava]] w 1493 r., poprzedzona pierwszym poważnym oblężeniem Knina przez Turków, oznaczała początek największej emigracji z miasta i okolic do bezpieczniejszych części Chorwacji. Knin, dawna stolica Chorwacji, powoli traciła status politycznego i administracyjnego centrum kraju. Sąd Najwyższy przestał funkcjonować, zastępca bana nie pełnił już obowiązków obywatelskich, a wszystkie wysiłki koncentrowały się na budowie fortyfikacji Knina.<ref name=Gunjaca>Stjepan Gunjača: ''Tiniensia archaeologica - historica - topographica'', 1960, str. 86-87</ref> | [[Korbávmezei csata|Klęska na polu Krbava]] w 1493 r., poprzedzona pierwszym poważnym oblężeniem Knina przez Turków, oznaczała początek największej emigracji z miasta i okolic do bezpieczniejszych części Chorwacji. Knin, dawna stolica Chorwacji, powoli traciła status politycznego i administracyjnego centrum kraju. Sąd Najwyższy przestał funkcjonować, zastępca bana nie pełnił już obowiązków obywatelskich, a wszystkie wysiłki koncentrowały się na budowie fortyfikacji Knina.<ref name=Gunjaca>Stjepan Gunjača: ''Tiniensia archaeologica - historica - topographica'', 1960, str. 86-87</ref> | ||
| − | Ostatni poważny konflikt wokół Knina przed rozejmem miał miejsce we wrześniu 1502 r., gdy 2.000 osmańskich kawalerzystów zrabowało ten obszar<ref>Stjepan Gunjača: ''Tiniensia archaeologica - historica - topographica'', 1960, str. 84</ref>. 20 sierpnia 1503 r. Król [[Władysław Jagiellończyk|Władysław II]] zawarł 7-letni traktat pokojowy z sułtanem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bajazyd_II Bajazydem II]. Zawieszenie broni było ogólnie szanowane przez wszystkie strony<ref> | + | Ostatni poważny konflikt wokół Knina przed rozejmem miał miejsce we wrześniu 1502 r., gdy 2.000 osmańskich kawalerzystów zrabowało ten obszar<ref>Stjepan Gunjača: ''Tiniensia archaeologica - historica - topographica'', 1960, str. 84</ref>. 20 sierpnia 1503 r. Król [[Władysław Jagiellończyk|Władysław II]] zawarł 7-letni traktat pokojowy z sułtanem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bajazyd_II Bajazydem II]. Zawieszenie broni było ogólnie szanowane przez wszystkie strony<ref>Ive Mažuran: Povijest Hrvatske od 15. stoljeća do 18. stoljeća, str. 44-45</ref>, podczas którego pozycje obronne Knina zostały wzmocnione w 1504 roku. Okres poważnego głodu rozpoczął się w 1505 roku, który dotknął całą Dalmację. W 1510 r. zaraza zmniejszyła populację Knina o połowę.<ref name=Gunjaca/> |
Nowy traktat pokojowy został podpisany po wygaśnięciu poprzedniego, ale bej sandzżaku Bośni nie uszanował nowego zawieszenia broni i często niszczył wsie i miasta na chorwackim przygraniczu<ref name=Mazuran/>. W raporcie dla parlamentu w [[Budim]]ie z 5 maja 1511 r. stwierdzono, że Knin był pod ciągłymi atakami osmańskimi i że cała Chorwacja zostałaby utracona, gdyby twierdza padła<ref name=Gunjaca/>. | Nowy traktat pokojowy został podpisany po wygaśnięciu poprzedniego, ale bej sandzżaku Bośni nie uszanował nowego zawieszenia broni i często niszczył wsie i miasta na chorwackim przygraniczu<ref name=Mazuran/>. W raporcie dla parlamentu w [[Budim]]ie z 5 maja 1511 r. stwierdzono, że Knin był pod ciągłymi atakami osmańskimi i że cała Chorwacja zostałaby utracona, gdyby twierdza padła<ref name=Gunjaca/>. | ||
Wersja z 15:13, 18 lip 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [5] | [6] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Knin Fortress, Croatia, view towards flag.JPG Twierdza Knin dzisiaj Opsada Knina (pol. Oblężenie Knin, węg. Knin bevétele) było oblężeniem zamku Knin, stolicy Królestwa Chorwacji przez Imperium Osmańskie. Po dwóch nieudanych próbach w 1513 i 1514 r. siły osmańskie pod wodzą Gāzī Ḫusrev Beğa, beja sandżaku Bośni, przeprowadziły ostateczne oblężenie twierdzy Knin w maju 1522 r. Przez częste walki i najazdy na okolicę Knin był zdewastowany, w twierdzy był tylko mały garnizon. Dowódcą obrony był chorwacki szlachcic Mihovil Vojković. 29 maja poddał twierdzy w zamian za ewakuację swoich ludzi i rezydencji. Turcy w twierdzy ulokowali centrum administracyjne sandżaku Lika-Krka. Spis treściTłoKlęska na polu Krbava w 1493 r., poprzedzona pierwszym poważnym oblężeniem Knina przez Turków, oznaczała początek największej emigracji z miasta i okolic do bezpieczniejszych części Chorwacji. Knin, dawna stolica Chorwacji, powoli traciła status politycznego i administracyjnego centrum kraju. Sąd Najwyższy przestał funkcjonować, zastępca bana nie pełnił już obowiązków obywatelskich, a wszystkie wysiłki koncentrowały się na budowie fortyfikacji Knina.[1] Ostatni poważny konflikt wokół Knina przed rozejmem miał miejsce we wrześniu 1502 r., gdy 2.000 osmańskich kawalerzystów zrabowało ten obszar[2]. 20 sierpnia 1503 r. Król Władysław II zawarł 7-letni traktat pokojowy z sułtanem Bajazydem II. Zawieszenie broni było ogólnie szanowane przez wszystkie strony[3], podczas którego pozycje obronne Knina zostały wzmocnione w 1504 roku. Okres poważnego głodu rozpoczął się w 1505 roku, który dotknął całą Dalmację. W 1510 r. zaraza zmniejszyła populację Knina o połowę.[1] Nowy traktat pokojowy został podpisany po wygaśnięciu poprzedniego, ale bej sandzżaku Bośni nie uszanował nowego zawieszenia broni i często niszczył wsie i miasta na chorwackim przygraniczu[4]. W raporcie dla parlamentu w Budimie z 5 maja 1511 r. stwierdzono, że Knin był pod ciągłymi atakami osmańskimi i że cała Chorwacja zostałaby utracona, gdyby twierdza padła[1]. Nieudane próby oblężeniaW 1510 około 1.000 osmańskich akıncı (nieregularna lekka jazda) napadło na miasto Knin. Podobno przy tej okazji schwytano zastępcę an Chorwacji.[1] Trzy lata później miało miejsce kolejne oblężenie Knina, ale Baltazar Baćan (wice ban Slawonii) z siłami biskupstwa zagrzebskiego zdołał przełamać oblężenie w styczniu 1513 roku. W lutym następnego roku Turcy oblegali Knin z 10.000 mężczyzn z sandżaku Bośni, ale nie byli w stanie przejąć zamku i stracili 500 żołnierzy. Przy tej okazji spalono osadę pod zamkiem na obrzeżach miasta.[5][6] Starcia te spowodowały dewastację Knina i przez 5 lat nie było wiadomości o mieście. Miejscowa ludność została zdziesiątkowana przez wojnę, głód, zarazę i migrację do bezpieczniejszych miejsc, a jego gospodarka była utrudniona przez przejmowanie upraw i zwierząt. Ze względu na strategiczną wartość Knina, król Ludwik II odpowiedział na prośby kapitanów Knina, Skradina i Ostrovicy i obiecał wsparcie 1.000 piechoty i 1.000 kawalerzystów. Jest jednak mało prawdopodobne, aby siły te dotarły do zagrożonych miast. W 1522 r. Osmanie zaatakowali Knin i pobliskie forty nie tylko najeżdżając je, ale z wyraźnym zamiarem zajęcia tego obszaru[6]. Przygotowania i ostateczne oblężenieMahmud-Bej z sanjaku Hercegowiny ominął Knin i udając się wraz ze swą armią do Liki spustoszył cały teren. Celem jego ofensywy było odcięcie Knina od północy i zapobieżenie przybyciu posiłków. Armia Mahmuda rozbiła obóz w pobliżu Cetiny. Wkrótce armia dowodzona przez Gāzī Ḫusrev Beğa, beja sanðzaku Bośni, wróciła z najazdu na Carniolę. Gāzī Ḫusrev Beğ podbił mniejsze forty w pobliżu Knina i całkowicie go otoczył, łącząc swoje siły z Mahmudem. Dwie połączone armie miały około 25.000 ludzi i dużą liczbę artylerii. Zaczęli ostrzeliwać Knin dzień i noc. Twierdzy bronił Mihovil Vojković z Klokoč, chorwacki szlachcic, który miał do dyspozycji tylko niewielki garnizon[7]. Gdy tylko chorwacki ban Ivan Karlović usłyszał wieść o oblężeniu, zaczął zbierać armię, aby pomóc Kninowi, siedzibie chorwackich banów. Poprosił także o pomoc kapitanów z sąsiedniego arcyksięstwa Austrii. Podczas gdy ban przygotowywał armię, los Knina był już przesądzony. Turcy rozpoczęli trzy intensywne ataki na Knin, dopóki Mihovil Vojković nie poddał fortecy 29 maja po negocjacjach z Gāzī Ḫusrev Beğiem. Otrzymał pozwolenie na opuszczenie miasta ze swoimi ludźmi.[7][8] NastępstwaPlik:Chnin Fortezza nella Dalmatia 30 miglia lontana da Sebenico nell'ultime Parti di quel Territo E confinante alla Bossina - Coronelli Vincenzo - 1687.jpg Ilustracja przedstawiająca Knin autorstwa Vincenzo Coronellego z końca XVII wieku, w okresie panowania osmańskiego Po usłyszeniu o losie Knina mieszkańcy pobliskiego Skradina uciekli i opuścili miasto bez obrony, więc Turcy z łatwością go zajęli. Następnego dnia Drniš również wpadł w ręce osmańskie. Ivan Karlovic przebywał wówczas w Topusku, więc informacja o utracie Knina i Skradina dotarła ze znacznym opóźnieniem. Po podbiciu Knina Osmanie przenieśli się pod Klis, kolejnej ważnej fortecy w Chorwacji. Jednak garnizon twierdzy był wystarczająco silny, by odpierać ataki ludzi Husrev-beya, którzy musieli przerwać oblężenie i wycofać swoje siły. Oczekiwano, że chorwaccy kapitanowie graniczni będą próbowali zrekompensować porażkę atakowanym przez mniej bronione miasta Udbina, Bihać i nadmorskie miasta.[4] Ivan Karlovic był wściekły na Mihovila Vojkovicia za poddanie Knina, więc aresztował Vojkovića i wysłał go do więzienia w Udbinie. Hrabia Juraj II i Matija II Frankopan zajęli miasto Klokoč, siedzibę Vojkovića, gdzie znaleźli amunicję i armaty, które miały wzmocnić obronę Knina.[7] Upadek Knin był dla Chorwacji ogromnym szokiem, ponieważ zaginęła kolebka chorwackiego państwa, siedziba chorwackiego bana i miejsce chorwackich konwencji. Bihać stał się teraz główną twierdzą w obronie Chorwacji na południe od rzeki Sawy.[4] Pod panowaniem osmańskim do pustego Knin i regionu napłyneli nowi osadnicy. Byli to owczarscy pasterze z innych terytoriów osmańskich, głównie wyznania prawosławnego.[9] Próby pomocyByło kilka prób szybkiego wyzwolenia Knina. We wrześniu tego samego roku chorwacki ban Ivan Karlović zebrał armię i zaatakował siły osmańskie w okolicach Knina, chwytając kilku żołnierzy osmańskich, w tym złotnika Gāzī Ḫusrev Beğa. Oczekiwano pomocy od austriackiego arcyksięcia Ferdynanda, który miał zagwarantować odzyskanie lub wzmocnienie Senja, Krupy, Knina, Skradina, Klisa i Ostrovicy, ale bezskutecznie. W 1529 i 1530 r. miały miejsce dwa kolejne ataki, z których pierwszy zakończył się pojmanie 24 żołnierzy osmańskich, zaś w drugim – w lipcu 1530 r. około 100 jeźdźców z Bihaćia dotarło w rejon Knin i rzekę Cetinę, gdzie zgromadzono lokalnych wojowników chrześcijańskich pod dowództwem Nikoli Bidojevićia, ale musiał zawrócić, ponieważ Bihać był zagrożony. Imperium Osmańskie uczyniło Knin bazą operacyjną do dalszych ofensyw w okolicy.[10] |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Stjepan Gunjača: Tiniensia archaeologica - historica - topographica, 1960, str. 86-87
- ↑ Stjepan Gunjača: Tiniensia archaeologica - historica - topographica, 1960, str. 84
- ↑ Ive Mažuran: Povijest Hrvatske od 15. stoljeća do 18. stoljeća, str. 44-45
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Ive Mažuran: Povijest Hrvatske od 15. stoljeća do 18. stoljeća, str. 48
- ↑ Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 302
- ↑ 6,0 6,1 Stjepan Gunjača: Tiniensia archaeologica - historica - topographica, 1960, str. 88
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Vjekoslav Klaić: Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX. stoljeća, Knjiga četvrta, Zagreb, 1988, str. 382-383
- ↑ Ćiro Truhelka: Gazi Husrefbeg, njegov život i njegovo doba, str.20
- ↑ Carolin Leutloff-Grandits: Claiming Ownership in Postwar Croatia: The Dynamics of Property Relations and Ethnic Conflict in the Knin Region, LIT Verlag Münster, 2006, str. 45-46
- ↑ Stjepan Gunjača: Tiniensia archaeologica - historica - topographica, 1960, str. 90-91
- ↑ Vjekoslav Klaić: Knin za turskog vladanja, str. 258
.svg){kind=link}
_(Border).svg){kind=link}