Kurszán: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 2: Linia 2:
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
−
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Brocca
+
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Kursz%C3%A1n
−
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Brocca&action=history
+
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kursz%C3%A1n&action=history
 
|nota    = angielski
 
|nota    = angielski
 
}}
 
}}
Linia 37: Linia 37:
 
|}}
 
|}}
  
−
Kurszán (zm. W 904 r.) [1] był kende Węgrów w podwójnym przywództwie, a Árpád służył jako gyula - zgodnie z teorią głównego nurtu. Podczas gdy kende prawdopodobnie odpowiadał z grubsza chazarskiemu tytułowi khagan, rola Kurszána była zrównana z tytułem wojskowym Chazara bek. W źródłach łacińskich nazywano go rex [3], a niektórzy uczeni twierdzą, że miał status polityczny świętego króla, dopóki nie został zmasakrowany w spisku politycznym zachodnich władców i tymczasowo zastąpił go Árpád. [4]
+
'''Kurszán''' ( * nieznana, † 904)<ref>[https://books.google.com/books?ei=skmVTtbECo-o8AOVmqTkBg&ct=result&id=eCkSAAAAIAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=Kursan#search_anchor Acta historica Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 9], Magyar Tudományos Akadémia, 1963, str. 353</ref> —  był [[kende]]m, tj. jednym z królów podwójnej monarchii wczesnych Węgrów wraz z [[Gyula|gyulą]], czyli wodzem wojennym, którym był [[Árpád]]. Podczas gdy ''kende'' prawdopodobnie odpowiadał z grubsza chazarskiemu tytułowi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kagan kaganowi], rola Kurszána była zrównana z tytułem wojskowym chazarskiego [https://en.wikipedia.org/wiki/Baig beka]<ref>Andrew Ayton; Pal Engel (2005). ''The Realm of St Stephen: History of Medieval Hungary, 895-1526''. Cambridge University Press. str. 18. ISBN 0-521-36447-7.</ref>. W źródłach łacińskich nazywano go ''rex''<ref>SZABÓ, Christopher "[http://epa.oszk.hu/01500/01521/00016/pdf/EPA01521_EurasianStudies_0412_009-021.pdf The Magyar Raids: Fact and Fable]" październik–grudzień 2012</ref>, a niektórzy uczeni twierdzą, że miał status polityczny świętego króla, dopóki nie został zmasakrowany w spisku politycznym zachodnich władców i tymczasowo zastąpił go Árpád.<ref><ref>Mária Steiner, [https://books.google.com/books?ei=pUiVTumSJoGZ8QPQj8T3Bg&ct=result&id=DJafAAAAMAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=sacral+prince#search_anchor Museums in Budapest: Hungarian National Museum, Museum of Fine Arts, Hungarian National Gallery, Museum of Applied Arts, Ethnographical Museum, Budapest Historical Museum], Corvina Kiadó, 1985, p. 64</ref></ref>
−
 
 
−
'''Kurszán''' (died 904),<ref>[https://books.google.com/books?ei=skmVTtbECo-o8AOVmqTkBg&ct=result&id=eCkSAAAAIAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=Kursan#search_anchor Acta historica Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 9], Magyar Tudományos Akadémia, 1963, p. 353</ref> was a [[kende]] of the [[Hungarians|Magyars]] in the dual leadership with [[Árpád]] serving as a [[gyula (title)|gyula]] - according to a mainstream theory. While ''kende'' probably corresponded roughly to the Khazar title ''[[khagan]]'', Kurszán's role equated to the Khazar military title ''[[Baig|bek]]''.<ref>{{cite book|title=The Realm of St Stephen: History of Medieval Hungary, 895-1526|author1=Andrew Ayton |author2=Pal Engel |publisher=[[Cambridge University Press]]|p=18|isbn=0-521-36447-7|year=2005}}</ref> In Latin sources he was referred to as ''[[Rex (king)|rex]]''<ref>SZABÓ, Christopher "[http://epa.oszk.hu/01500/01521/00016/pdf/EPA01521_EurasianStudies_0412_009-021.pdf The Magyar Raids: Fact and Fable]" October–December 2012</ref> and some scholars say he had a political status as a [[sacred king]] until he was massacred in a political plot of Western rulers and was temporarily succeeded by Árpád.<ref>Mária Steiner, [https://books.google.com/books?ei=pUiVTumSJoGZ8QPQj8T3Bg&ct=result&id=DJafAAAAMAAJ&dq=Kurszan+sacral&q=sacral+prince#search_anchor Museums in Budapest: Hungarian National Museum, Museum of Fine Arts, Hungarian National Gallery, Museum of Applied Arts, Ethnographical Museum, Budapest Historical Museum], Corvina Kiadó, 1985, p. 64</ref>
 
  
 
== Węgierski podbój ==
 
== Węgierski podbój ==
  
−
Odegrał kluczową rolę w podboju węgierskim. [5] W latach 892/893 wraz z Arnulfem z Karyntii zaatakował Wielkie Morawy, aby zabezpieczyć wschodnie granice Cesarstwa Franków. Arnulf przekazał mu wszystkie zdobyte ziemie na Morawach. Kursa zajmował także południową część Węgier należącą do Królestwa Bułgarii. Zawarł sojusz z cesarzem bizantyjskim Leonem VI po uświadomieniu sobie bezbronności kraju od południa. Razem niespodziewanie pokonali armię Symeona I Bułgarii.
+
Odegrał kluczową rolę w [[Honfoglalás|podboju węgierskim]].<ref>Györffy, György (1959). [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html//ABC07165/08962.htm "Tanulmányok a magyar állam eredetéről"]. Budapest: Akadémiai Publishing Company.</ref> W latach 892/893 wraz z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Arnulf_z_Karyntii Arnulfem z Karyntii] zaatakował [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_wielkomorawskie Wielkie Morawy], aby zabezpieczyć wschodnie granice [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%84stwo_frankijskie Cesarstwa Franków]. Arnulf przekazał mu wszystkie zdobyte ziemie na Morawach. Kurszán zajmował także południową część Węgier należącą do [https://en.wikipedia.org/wiki/Bulgarian_Empire Królestwa Bułgarii]. Zawarł sojusz z [[Bizancjum|cesarzem bizantyjskim] [https://pl.wikipedia.org/wiki/Leon_VI_Filozof Leonem VI Filozofem] po uświadomieniu sobie bezbronności kraju od południa. Razem niespodziewanie pokonali armię cara Bułgarii [https://pl.wikipedia.org/wiki/Symeon_I Symeona].
−
 
 
−
He had a crucial role in the [[Kingdom of Hungary|Hungarian]] [[conquest (military)|Conquest]] (Honfoglalás).<ref>{{cite web|title=Tanulmányok a magyar állam eredetéről |last=Györffy |first=György |authorlink= |url=http://mek.oszk.hu/00300/00355/html//ABC07165/08962.htm|year=1959 |publisher=Akadémiai Publishing Company |location=[[Budapest]] |isbn= |pages= }}</ref> In 892/893 together with [[Arnulf of Carinthia]] he attacked [[Great Moravia]] to secure the eastern borders of the [[Frankish Empire]]. Arnulf gave him  all the captured lands in Moravia. Kurszán also occupied the southern part of Hungary that had belonged to the [[Bulgarian Kingdom]]. He entered into an alliance with the [[Byzantine emperor]] [[Leo VI the Wise|Leo VI]] after realizing the country's vulnerability from the south. Together they surprisingly defeated the army of [[Simeon I of Bulgaria]].
 
−
 
 
−
Latem 904 roku Louis the Child zaprosił Kurszána i jego świtę do negocjacji nad rzeką Fischa. Tam wszyscy zostali zamordowani [6] [7]. Od tego momentu Árpád został jedynym władcą [8] i zajął część terytorium swojego byłego partnera. Rodzina Kurszán osiadła w pobliżu Óbuda, gdzie zbudowała Kurszánvára (czyli Zamek Kurszán). Po śmierci Kurszána żyli pod nazwą Kartal.
 
−
 
 
−
In the summer of 904 [[Louis the Child]] invited Kurszán and his entourage to negotiate at the river [[Fischa]]. All were murdered<ref>{{cite book|title=The New Cambridge Medieval History|author=Timothy Reuter|author2=Rosamond McKitterick |publisher=[[Cambridge University Press]]|url=https://books.google.com/books?id=u-SsbHs5zTAC&pg=RA1-PA545&lpg=RA1-PA545&dq=Kursz%C3%A1n&source=web&ots=KEt9qkw5Gh&sig=nE6DZOc5wUHk7mYwXA19_XO7lVk&hl=hu|isbn=0-521-36447-7|year=2005}}</ref><ref>{{cite book|title=Transylvania: A Short History|author=Andrew L. Simon, Istvan Lazar|url=https://books.google.com/books?id=sCdhLh0C2okC&pg=PA32&lpg=PA32&dq=Kursz%C3%A1n&source=web&ots=P9GeNAeRAZ&sig=ZR_3-lk7iyNjd6Umib7czDHGU8U&hl=hu|isbn=1-931313-21-0|year=2001}}</ref> there. From this point Árpád became the only ruler<ref name=Toronto>{{cite web|title=Conquest, Settlement, and Raids (History of Transylvania)|publisher=Institute of History of the [[Hungarian Academy of Sciences]], joint publication with the Hungarian Research Institute of Canada, a research ancillary of the [[University of Toronto]]|url=http://vmek.oszk.hu/03400/03407/html/52.html|year=2001}}</ref> and occupied some of the territory of his former partner. The Kurszán family settled near [[Óbuda]] where they built Kurszánvára (meaning Castle of Kurszán). After Kurszán's death, they lived under the name Kartal.
 
  
−
Istnieją toponimiczne ślady Kurszána po prawej stronie Dunaju. [9]
+
Latem 904 roku [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_IV_Dzieci%C4%99 Ludwik IV Dziecię] zaprosił Kurszána i jego świtę do negocjacji nad rzeką Fischa. Tam wszyscy zostali zamordowani<ref>Timothy Reuter; Rosamond McKitterick (2005). ''[https://books.google.com/books?id=u-SsbHs5zTAC&pg=RA1-PA545&lpg=RA1-PA545&dq=Kursz%C3%A1n&source=web&ots=KEt9qkw5Gh&sig=nE6DZOc5wUHk7mYwXA19_XO7lVk&hl=hu The New Cambridge Medieval History]''. Cambridge University Press. ISBN 0-521-36447-7.<ref>Andrew L. Simon, Istvan Lazar (2001). ''[https://books.google.com/books?id=sCdhLh0C2okC&pg=PA32&lpg=PA32&dq=Kursz%C3%A1n&source=web&ots=P9GeNAeRAZ&sig=ZR_3-lk7iyNjd6Umib7czDHGU8U&hl=hu Transylvania: A Short History]''. ISBN 1-931313-21-0.</ref></ref>. Od tego momentu Árpád został jedynym władcą<ref>[http://vmek.oszk.hu/03400/03407/html/52.html "Conquest, Settlement, and Raids (History of Transylvania)"]. Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, wspólna publikacja z Węgierskim Instytutem Badawczym Kanady, filią naukową Uniwersytetu w Toronto. 2001.</ref> i zajął część terytorium swojego byłego partnera. Rodzina Kurszán osiadła w pobliżu Óbuda, gdzie zbudowała Kurszánvára (czyli Zamek Kurszán). Po śmierci Kurszána żyli pod nazwą Kartal.
  
−
There are toponymic traces of Kurszán on the right side of the [[Danube]].<ref name=Canada>{{cite web|title=Gyula and the Gyulas (History of Transylvania)|publisher=Institute of History of the [[Hungarian Academy of Sciences]], joint publication with the Hungarian Research Institute of Canada, a research ancillary of the [[University of Toronto]]|url=http://mek.oszk.hu/03400/03407/html/66.html|year=2001}}</ref>
+
Istnieją toponimiczne ślady Kurszána po prawej stronie Dunaju.<ref>[http://mek.oszk.hu/03400/03407/html/66.html "Gyula and the Gyulas (History of Transylvania)"]. Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, wspólna publikacja z Węgierskim Instytutem Badawczym Kanady, filią naukową Uniwersytetu w Toronto. 2001.</ref>
  
 
== Zobacz także ==
 
== Zobacz także ==
Linia 59: Linia 51:
 
*[[List of Hungarian rulers]]
 
*[[List of Hungarian rulers]]
  
−
== References ==
+
== Przypisy ==
 
<references />
 
<references />
  

Wersja z 10:51, 4 sie 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Kurszán (zm. 904) − wódz Madziarów.

W 894 wraz z Arpadem prosił Bizancjum o pomoc przeciwko Bułgarom. Zginął podczas najazdu na Bawarię.

Szablon:Infobox royalty

Kurszán ( * nieznana, † 904)[1] — był kendem, tj. jednym z królów podwójnej monarchii wczesnych Węgrów wraz z gyulą, czyli wodzem wojennym, którym był Árpád. Podczas gdy kende prawdopodobnie odpowiadał z grubsza chazarskiemu tytułowi kaganowi, rola Kurszána była zrównana z tytułem wojskowym chazarskiego beka[2]. W źródłach łacińskich nazywano go rex[3], a niektórzy uczeni twierdzą, że miał status polityczny świętego króla, dopóki nie został zmasakrowany w spisku politycznym zachodnich władców i tymczasowo zastąpił go Árpád.Błąd rozszerzenia cite: Brak znacznika zamykającego </ref> po otwartym znaczniku <ref></ref>

Węgierski podbój

Odegrał kluczową rolę w podboju węgierskim.[4] W latach 892/893 wraz z Arnulfem z Karyntii zaatakował Wielkie Morawy, aby zabezpieczyć wschodnie granice Cesarstwa Franków. Arnulf przekazał mu wszystkie zdobyte ziemie na Morawach. Kurszán zajmował także południową część Węgier należącą do Królestwa Bułgarii. Zawarł sojusz z [[Bizancjum|cesarzem bizantyjskim] Leonem VI Filozofem po uświadomieniu sobie bezbronności kraju od południa. Razem niespodziewanie pokonali armię cara Bułgarii Symeona.

Latem 904 roku Ludwik IV Dziecię zaprosił Kurszána i jego świtę do negocjacji nad rzeką Fischa. Tam wszyscy zostali zamordowaniBłąd rozszerzenia cite: Brak znacznika zamykającego </ref> po otwartym znaczniku <ref></ref>. Od tego momentu Árpád został jedynym władcą[5] i zajął część terytorium swojego byłego partnera. Rodzina Kurszán osiadła w pobliżu Óbuda, gdzie zbudowała Kurszánvára (czyli Zamek Kurszán). Po śmierci Kurszána żyli pod nazwą Kartal.

Istnieją toponimiczne ślady Kurszána po prawej stronie Dunaju.[6]

Zobacz także

Przypisy

  1. ↑ Acta historica Academiae Scientiarum Hungaricae, Volume 9, Magyar Tudományos Akadémia, 1963, str. 353
  2. ↑ Andrew Ayton; Pal Engel (2005). The Realm of St Stephen: History of Medieval Hungary, 895-1526. Cambridge University Press. str. 18. ISBN 0-521-36447-7.
  3. ↑ SZABÓ, Christopher "The Magyar Raids: Fact and Fable" październik–grudzień 2012
  4. ↑ Györffy, György (1959). "Tanulmányok a magyar állam eredetéről". Budapest: Akadémiai Publishing Company.
  5. ↑ "Conquest, Settlement, and Raids (History of Transylvania)". Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, wspólna publikacja z Węgierskim Instytutem Badawczym Kanady, filią naukową Uniwersytetu w Toronto. 2001.
  6. ↑ "Gyula and the Gyulas (History of Transylvania)". Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences, wspólna publikacja z Węgierskim Instytutem Badawczym Kanady, filią naukową Uniwersytetu w Toronto. 2001.

Sources

  • Sándor Katona: Árpád (Koronás Kerecsen Publishing Co., 2007)


Kurszán
Born: c.  Died: c. 904

Szablon:S-reg

Preceded by
{{safesubst:#invoke:MultiReplace|main|(?)|%[%[ *([%?-]) *%]%]|%1|%[%[ *[%?-] *| *(.-) *%]%]|%1}} 		Kende
c. ? – c. 904 		Succeeded by
{{safesubst:#invoke:MultiReplace|main|(?)|%[%[ *([%?-]) *%]%]|%1|%[%[ *[%?-] *| *(.-) *%]%]|%1}}
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Kurszán&oldid=39444”