Duna–Tisza köze: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| + | '''Międzyrzecze Dunaju i Cisy''' ([[Regionalizacja fizycznogeograficzna Europy|554.4]]; [[język węgierski|węg.]] ''Duna–Tisza köze'') - jedna z dwóch głównych części, na które dzieli się tradycyjnie [[Wielka Nizina Węgierska|Wielką Nizinę Węgierską]] (druga to [[Kraj Zacisański]] - ''Tiszántul''). Międzyrzecze [[Dunaj]]u i [[Cisa|Cisy]] leży między tymi dwiema wielkimi rzekami, które na Nizinie płyną równolegle do siebie w odległości 80-100 km. Rozciąga się na osi północ-południe i stanowi zachodnią część Niziny. Międzyrzecze dzieli się zwykle na trzy mniejsze jednostki: | ||
| + | # '''dolina Dunaju''' - szerokości 20-30 km, ciągnąca się wzdłuż rzeki od [[Zakole Dunaju|Zakola Dunaju]] do (w przybliżeniu) granicy [[Węgry|węgiersko]]-[[Serbia|serbskiej]]. Ma płaską powierzchnię, występują na niej [[torfowisko|torfowiska]] i piaszczyste wydmy. Do czasu regulacji Dunaju i obudowania go wałami przeciwpowodziowymi dolina ta była jego [[terasa zalewowa|terasą zalewową]], pełną meandrów i starorzeczy oraz silnie zabagnioną (największe bagna - [[Solti-lapály]] na południe od [[Budapeszt]]u). Obecnie, po osuszeniu bagien, dolina Dunaju jest właściwie jednym wielkim ogrodem warzywnym, o czym decydują żyzne gleby ([[mady]]), ciepły [[klimat]] i duże nasłonecznienie. Unikalnym w skali europejskiej reliktem lasów łęgowych, występujących w dolinie Dunaju przed regulacją, jest las [[Gemenc]] w krainie [[Sárköz]] na zachodnim brzegu Dunaju. | ||
| + | # '''właściwe międzyrzecze Cisy i Dunaju''' - obszar położony między dolinami tych rzek, które na terenie Węgier płyną równolegle do siebie z północy na południe. Na północy, na obszarze sąsiadującym ze [[Średniogórze Północnowęgierskie|Średniogórzem Północnowęgierskim]], dominują gleby lessowe, w leżącej bardziej na południe [[Mała Kumania|Małej Kumanii]] (''Kiskunság'') - piaski, na południu, już na terenach [[Baczka|Baczki]] - znów lessy. Mała Kumania jest najwyżej wyniesioną częścią Międzyrzecza - przeciętnie 30-50 m ponad dna dolin Dunaju i Cisy, czyli około 130 m n.p.m.; maksymalnie do 172 m n.p.m. (wzgórze [[Ólom-hegy]] koło miasta [[Baja (miasto)|Baja]]). Jest to kraina rolnicza, w Małej Kumanii jest więcej pastwisk. | ||
| + | # '''dolina Cisy''' - rozciąga się od stóp [[Góry Tokajsko-Slańskie|Gór Tokajsko-Slańskich]] do południowych granic Węgier. Do czasu regulacji pod koniec XIX wieku Cisa płynęła szeroką doliną (znacznie szerszą, niż dolina Dunaju) pełną jezior, meandrów, starorzeczy i bagnisk. Coroczne powodzie, zalewające wielkie obszary Niziny, powodowały cykliczne zmiany koryta rzeki i nanoszenie nowych osadów. Obecnie Cisa została uregulowana i otoczona wałami przeciwpowodziowymi, zbudowano również dwa wielkie zbiorniki retencyjne ([[Tiszalök]] i [[Kisköre]]), które w zasadzie wyeliminowały powodzie. Dolina Cisy została osuszona i zamieniona na użytki rolnicze. W północnej części doliny Cisy, między rzeką a Średniogórzem Północnym, leży kilka krain - równiny [[Borsod]] i [[Heves]] u stóp [[Góry Bukowe|Gór Bukowych]] i [[Jazygia]] (''Jaszság'') na południe od [[Mátra|Mátry]], nad rzeką [[Zagyva]]. | ||
| + | |||
| + | | | ||
{{Region infobox | {{Region infobox | ||
|nazwa=Międzyrzecze Dunaju i Cisy | |nazwa=Międzyrzecze Dunaju i Cisy | ||
| Linia 29: | Linia 35: | ||
|jednostki='''[[Węgry]]'''<br /> — [[Bács]]-[[Kiskun]]<br /> — [[Baranya]]<br /> — [[Borsod]]-[[Abaúj]]-[[Zemplén]]<br /> — [[Budapeszt]]<br /> — [[Csongrád]]<br /> — [[Heves]]<br /> — [[Jász]]-[[Nagykun]]-[[Szolnok]]<br /> — [[Nógrád]]<br /> — [[Pest]]<br /> — [[Tolna]]<br />'''[[Serbia]]'''<br /> — [[Wojwodina]] | |jednostki='''[[Węgry]]'''<br /> — [[Bács]]-[[Kiskun]]<br /> — [[Baranya]]<br /> — [[Borsod]]-[[Abaúj]]-[[Zemplén]]<br /> — [[Budapeszt]]<br /> — [[Csongrád]]<br /> — [[Heves]]<br /> — [[Jász]]-[[Nagykun]]-[[Szolnok]]<br /> — [[Nógrád]]<br /> — [[Pest]]<br /> — [[Tolna]]<br />'''[[Serbia]]'''<br /> — [[Wojwodina]] | ||
}} | }} | ||
| − | + | |} | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Wielka Nizina Węgierska]] | [[Kategoria:Wielka Nizina Węgierska]] | ||
[[Kategoria:Regiony Węgier]] | [[Kategoria:Regiony Węgier]] | ||
[[Kategoria:Geografia Serbii]] | [[Kategoria:Geografia Serbii]] | ||
Wersja z 08:05, 3 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Międzyrzecze Dunaju i Cisy (554.4; węg. Duna–Tisza köze) - jedna z dwóch głównych części, na które dzieli się tradycyjnie Wielką Nizinę Węgierską (druga to Kraj Zacisański - Tiszántul). Międzyrzecze Dunaju i Cisy leży między tymi dwiema wielkimi rzekami, które na Nizinie płyną równolegle do siebie w odległości 80-100 km. Rozciąga się na osi północ-południe i stanowi zachodnią część Niziny. Międzyrzecze dzieli się zwykle na trzy mniejsze jednostki:
|
| |||||||||||||
